Sponsorlu Bağlantılar

Kaside ve Özellikleri

Çarşamba, 18 Mart 2009, 20:39 | Ders Notları, Türkçe | 0 Yorum | 1.358 okuma
Yazar admin

Kasideler, genellikle birini övmek ve yermek amacıyla yazılan şiirler, daha çok din ve devlet büyüklerini övmek amacıyla yazılan divan edebiyatı şiirlerdir. Kaside şairlerine kaside-gü (kaside söyleyen), kaside-sera ya da kaside-perdaz (kaside yazan) denir. Çok katı bir kalıpla yazılan kasideler, 6 bölümden oluşur. Türk edebiyatında 13. yüzyılda kullanılmaya başlanır. Nazım birimi beyittir. Beyit sayısı 33-99 arasında değişir. Kasidenin ilk beyitine matla denir. Şair kasidesi içinde matlayı tekrar ee tecdid-i matla denir. Matlayı birden çok tekrar ee bu zat-ül metali veya zül metalidir. Kasidenin son beyitine makta , şairin mahlasının bulunduğu beyite taç beyit denir. Kasidenin en güzel beyiti beyt-ül kasid olarak isimlendirilir.

Arap Edebiyatında ilk dönemlerden beri kullanılan çok önemli ve yaygınbir nazım şeklidir. Kaside sözcüğünün anlamı “kastetmek, yönelmek”tir. Edebiyatımızda, din ve devlet büyüklerini övmek amacıyla, belirli kurallar içinde yazılan uzun şiirlere kaside denir.

Özellikleri:

1- Beyitlerden oluşur. Kafiye düzeni gazelle aynıdır. Yani aa, ba, ca, da, ea, fa … Ancak gazelden daha uzun bir nazım şeklidir.
2- Kaside en az 33, en çok 99 beyitten oluşur. Ancak beyit sayısı 33’den az olan kasideler de vardır.
3- Kasidenin ilk beytine matla denir. Ama şair, şiir içinde matlaı yenileyebilir.
4- Kasidenin son beytine makta denir.
5- Şairin isminin geçtiği yere taç beyit denir. Sonlara doğrudur.
6- Kasidenin en güzel beytine beytü’l-kasid denir.
7- Aruz ölçüsüyle yazılır.
8- Bu türün en meşhur ismi Nef’i’dir.
9- Kasidenin kendi içinde belli bölümleri vardır.

Kasidenin Bölümleri:

1- Nesib (teşbib): Giriş bölümüdür. Kasidenin tasvir bölümüdür. Burada, asıl konuya geçilmeden önce ramazan, bayram, bahar, yaz, savaş gibi konular ele alınır.

2- Girizgâh: Kasidenin ikinci bölümüdür. Asıl konuya giriş için uygun bir ortam hazırlama yani giriş bölümüdür.

3- Medhiye: Bu bölümde şair kimi övecekse onun yüceliklerini, başarılarını, erdemlerini anlatır. Bu bölümde abartı ve ağır bir anlatım göze çarpar.

O sultan ki cism-i cihân cânıdır
Zamânın zamân-ı baharıdır.ü

4- Fahriye: Şair bu bölümde kendini ve şiirini över. Abrtılı bir anlatım söz konusudur.

5-Tegazzül: Şair zaman zaman monotonluğu kırmak için kasidenin içinde, aynı ölçü ve uyakla gazeller yazar. Bu gazelin yazıldığı yer, tegazzül bölümüdür.

6- Taç: Şair bu bölümde mahlasını ( Şiirdeki ad, takma ad) kullanır.

7- Dua: En son bölümdür. Burada, övülen, kendisi için kaside yazılan kişi için dua edilir. Kişi için dua edilir. Kasidenin son bölümüdür.

Hüdâ ömrünü ber-karâr eylesin
Verip maksadın kâm-kâr eylesin
Not: Kaside, bir maksat için yazılmış şiirdir. Şairin bir isteği vardır. Bu bakımdan bir dilekçe olarak değerlendirilebilir. Çünkü şair, bu şekilde kompozisyona yer veren bir manzume ile hem isteğini söylemekte, hem de yeteneğini göstermektedir.

Kaside Çeşitleri:Kasideler şu ölçülere göre sınıflandırılırlar.

1. Nesip (teşbip) bölümlerinde işlenen konulara göre:Bahariye (Bahar), Iydiye (Bayram), Şitaiye (Kış) Ramazaniye (Ramazan), Sayfiye (yaz)

2. Rediflerine göre: Su Kasidesi, Sühân kasidesi, Gül kasidesi, Sünbül Kasidesi

Not: Şehirleri konu edinen kasideler de vardır. İstanbul Kasidesi

3-Konularına göre:

Tevhid: Allah’ın varlığını ve birliğini anlatan kasidedir.

Münacaat: Allah’a yalvarmak için yazılan kaside.

Naat: Hz. Muhammed(S.A.S)’i ve din büyüklerini anlatmak için yazılan kasidedir.

Medhiye: Devrin ileri gelen kişilerini övmek için yazılan kaside çeşididir.

Mersiye: Sevilen insanların ölümünden duyulan acıları anlatan kasidedir. Türk Edebiyatında bu kasidenin en güzel örneklerinden biri Baki’nin Kanuni Sultan Süleymân için yazdığı Kanuni Mersiyesi’dir.

Hicviye: Herhangi bir kişiyi yermek amacıyla yazılan kasidelerdir. Acımasız ve abartılı bir dil kullanılır. Edebiyatımızda hicviyenin en güzel örneklerini Nef’i vermiştir. Onun Siham-ı Kaza’sı bu türün en güzel örneklerinden biridir.

Not: Divan şiirindeki tevhid, münacat, naat, mehdiye, mersiye, hicviye gibi türler, nazım türü kavramıyla karşılanır ve başta kaside olmak üzere çeşitli nazım şekilleriyle yazılabilirler. Mesela, mersiyeler terkib-i bend; tevhid ve münacaatlar terkib-i bent ve terci-i bend; medhiyeler gazel, hicviyeler terkib-i bend nazım şekilleriyle de yazılabilir.

sorubak-kasidenin özellikleri
Etiket

YAZ ANA SAYFADA YAYIMLAYALIM

Sponsorlu Bağlantılar

Serbest Kürsü

  • mehmet özkan: bakın görün yarın yine yayınlamayacaklar sınavı cevap anahtarını
  • mehmet özkan: balık kavağa çıkınca açıklarlar devlet parasını yiyip yiyip yatıyorlar işini yapmıyorlar heryerde ayni çoğu devlet işi böyle
  • pelin: üniversiteyi kazandım ama şu kalan dersim yüzünden diplomamı alamıcam ek sınav yapılmasını çok istiyorum mağdur edilmeyelim lütfen bir yıl daha aynı şeyleri yaşamak...
  • Mehmet: Arkadaşlar ek sınavlarda çıkmış soruları soruyorlarmış bir önceki dönemin sorularını bunun doğruluk payı nedir bilen varmı
  • tugba: Bsti avrupada dinav sonuclari 5gin sonra aciklandi bizim bir hafta oldu cevap anahtari aciklanmadi iste farkimiz
  • elif inci: günlerden pazartesi ve tarih 01.09.2014 saat:21.05 hala açıklanmadı
  • kardelen aski: ölme esegim olme bahar gelecek
  • dangerman: bu ne ya rezalet kimsenin umrunda degil insanlari cok geriyorlar zaten sorular cok zordu yada sorularda yanlisliklar var galiba ondan oyaliyorlar neyse hevesimi...
  • Mehmet: İngilizce dersini başımıza bela ettiler nasıl bi düşünceleri var anlamıyorum üniversiteyi kazandım ama bilmediğim bı ders yüzüne hayatım maf olacak adelet mi buna bı...
  • woldamara: Arkadaşlar ben aradım bu hafta içinde yayınlanacakmış ama hangi gün olduğu belli deil
  • woldamara: Evet ortak kredisi 110 alan 102 milli eğitimi aradım sordum n internettende araştırdım kesin doğru yani
  • m.h.e: bunlar ya tatile cıkmışlar yada birçok soruyu yanlış çıkartmışlar. o yüzden bu duruma düşürdüler bizi.
  • Mehmet: Arkadaşlar ek sınavlarda bir önceki dönem sorularını soruyorlarmış dogrumu
  • elif: woldamara arkadaşım bende imamhatip okuyorum benim kredim 213 siz 212 ye düştüğü bilgisini nerden aldığınız kesin bir bilgi mi?
  • ayşe: biraz önce aradım bilgi almak için. ne zaman yayınlanacağına dair net bir bilgi veremeyeceklerini, çalışmaların devam ettiğini söylediler.