Eğitimde Öncü Adres

Bileşik Cümle Nedir? Bileşik Cümle Örnekleri

Bileşik cümle nedir? Örnek bileşik cümleler

Birleşik cümle veya bileşik cümle, bir ana (temel) cümle ile onun anlamını tamamlayan bir veya daha fazla yardımcı cümleden (yan cümlecik) meydana gelen cümledir. Birleşik cümlelerde ana yüklemin haricinde yargı veya eylem bildiren başka sözcükler de bulunur. Aşağıdaki örneklerde yardımcı cümleler eğik çizgi (/) ile ayrılmıştır ve bazı noktalama işaretleri anlatım kolaylığı açısından kullanılmamıştır:

  • Gittin / sanıyordum.
  • Otobüs zamanında gelmezse / geç kalacağız.
  • En sevdiğim şey kitap okumaktır.Bir isteğin varsa ona söyle.

    Havaların ısınması tatil düşkünlerini sevindirdi.

    Ne büyüksün ki kanın kurtarıyor tevhidi.

    Çanakkale’yi de gezerdik vaktimiz olsaydı.

    Çadırları çalanlar bulunamadı.

    Evlerin ne zaman biteceğini bilmiyoruz.

    Hava güzel olursa yarın pikniğe gideriz.

Şartlı Bileşik cümle Örnekleri

Şartlı bileşik cümlelerdeki yardımcı cümleler dilek-şart eki “-se” ile oluşturulur:

  • Yarın hava güzel olursa / gezmeye gideceğiz.
  • Dikkatle dinlersen / hemen anlarsın.
  • Artık demir almak günü gelmişse zamandan /
Meçhule giden bir gemi kalkar bu limandan (Sessiz Gemi, Yahya Kemal Beyatlı)

Şartlı bileşik cümleler Türkçenin aslî bileşik cümle çeşididir.[1] Dikkat edilirse Türkçede “Dizinde ağlasam.” cümlesi gibi, dilek-şart kipinin basit bir cümlede yüklem olarak kullanıldığı cümleler oldukça sınırlı sayıdadır. Bu nedenle dilek-şart ekinin aslî görevi bileşik cümle oluşturmaktır.

Ki’li Bileşik cümle Örnekleri

ki’li bileşik cümle, yardımcı cümlenin “ki” bağlacı ile oluşturulduğu cümlelerdir:

  • Duydum ki / unutmuşsun gözlerimin rengini.
  • Görüyorum ki / çalışmışsın.
  • Şu çocuk / ki kendisi sınıf arkadaşım olur / bu semtin en iyi futbolcusudur. (bkz. parantez cümlesi)

Bazı kaynaklarda ki’li bileşik cümle hatalı olarak “ilgi bileşik cümlesi” olarak adlandırılır. ki bağlacı, ilgi zamiri -ki ile karıştırılmamalıdır.

İç içe Bileşik cümle Örnekleri

İç içe bileşik cümle, yardımcı cümlenin “tam bir cümle” olduğu bileşik cümle türüdür. Yardımcı cümle ana cümlenin öğelerinden birini meydana getirmekle birlikte kendine ait yüklemi bulunur:

  • Güneş doğdu mu / kalkarım.
  • İş bitiyor / sayılır.
  • Gittin / sanıyordum.
  • Buraya gel / dedi.[2]

Girişik Bileşik cümle Örnekleri

Girişik bileşik cümleler, yardımcı unsurun bir fiilimsi ile oluşturulduğu cümlelerdir:

  • Beni soran adam / şu muydu? (sıfat-fiil)
  • Havaların ısınması / tatilcileri sevindirdi. (isim-fiil)
  • Döndüğünü duyunca / hemen geldim. (zarf-fiil)

Fiilimsiler, cümlede isim soylu sözcükler gibi kullanılan fiillerdir. Fiilimsiler ile oluşturulan cümleler bazı kaynaklarda bileşik cümle kabul edilmez.

Abone Ol:
Bakmadan Geçme!

6
Kimler Neler Demiş?

avatar
6 Comment threads
0 Thread replies
0 Followers
 
Most reacted comment
Hottest comment thread
4 Comment authors
meryemnazhelinratatatArdaPaso Recent comment authors

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

ArdaPaso
Ziyaretçi
ArdaPaso

COK ISIME YARADI TESEKKURLER

ratatat
Ziyaretçi
ratatat

gayet ıyı olmus

ratatat
Ziyaretçi
ratatat

harika be

ratatat
Ziyaretçi
ratatat

baya iyi bee

helin
Ziyaretçi
helin

çok iyi

meryemnaz
Ziyaretçi
meryemnaz

çok teşekürler iyi yaz tatilleri