İkilemeler
Anlamı güçlendirmek amacıyla aynı kelimenin, yakın anlamlı kelimelerin veya zıt anlamlı kelimelerin tekrarıyla oluşan sözcük grubuna ikileme denir. İkilemeler şu şekillerde oluşturulur:
a-)Aynı Sözcüğün Tekrarlanmasıyla Oluşan İkilemeler:
» koşa koşa, ağır ağır, iri iri…
b-)Eş Anlamlı Sözcüklerden Oluşan İkilemeler:
» akıllı uslu, ses seda, güçlü kuvvetli, kılık kıyafet…
c-)Zıt Anlamlı Sözcüklerden Oluşan İkilemeler:
» ileri geri, az çok, er geç, bata çıka, büyük küçük…
d-)Biri Anlamlı, Diğeri Anlamsız Sözcükten Oluşan İkilemeler:
» eski püskü, eğri büğrü, yarım yamalak, çer çöp…
e-)Her İkisi de Anlamsız Sözcükten Oluşan İkilemeler:
» ıvır zıvır, eften püften, mırın kırın…
f-)Yansımaların Tekrarıyla Oluşan İkilemeler:
» çat pat, kıs kıs, şırıl şırıl, patır kütür, horul horul…
g-)İsim Tamlaması Şeklindeki İkilemeler:
» suyunun suyu, güzeller güzeli…
h-) Hâl (Durum) Eki Alarak Oluşan İkilemeler:
» baş başa, baştan başa, biz bize, dişe diş, günden güne…
I-)M Harfi Eklenerek Oluşturulan İkilemeler:
» Ev mev, şaka maka, para mara, kitap mitap, ders mers, iş miş…
⇒ İkilemelerle tekrarlar birbirinden farklıdır. Tekrarlarda araya virgül girer; fakat ikilemelerin arasına hiçbir noktalama işareti girmez.
Örnek
» Akşam, akşam, yine akşam… (Tekrar)
» Akşam akşam nereden çıktı bu maç. (İkileme)