YAN ANLAM Temel anlamıyla bağlantılı olarak zamanla ortaya çıkan değişik anlamlara yan anlam denir. Sözcüğün gerçek anlamının dışında, ancak gerçek anlamıyla az çok yakınlık taşıyan yeni anlamlar kazanması yan anlamı oluşturur. Bir sözcüğün yan anlam kazanmasında genellikle yakıştırma ve benzerlik ilgisi etkili olmaktadır. Meselâ “göz” dendiğinde akla ilk gelen, kelimenin temel anlamı olan organ adıdır. … Devamını oku…
GERÇEK ANLAM (TEMEL ANLAM) Kelimelerin taşıdıkları ilk ve genel anlama gerçek anlam denir. Kelimelerin sözlükteki ilk anlamıdır. Kelimenin gerçek anlamı, herkesçe bilinen yaygın anlamıdır. Buna “temel anlam” da denir. Meselâ, “ağız” dendiğinde akla ilk gelen, organ adıdır. “göz” kelimesi de öyle. Soğuktan su boruları patlamış. Ayağında eski bir spor ayakkabı var. Biraz sonra toprak bir … Devamını oku…
NESNE Yüklemde bildirilen ve öznenin yaptığı işten doğrudan etkilenen öğe nesnedir.Düz tümleç de denir. Yükleme sorulan “ne?, neyi?, kimi?” sorularının cevabıdır.Geçişli fiil cümlelerinde nesne bulunur.İsim cümlelerinde nesne bulunmaz. *İyilik eden iyilik bulur. * Her gün gazete okuyorum. Belirtili Nesne Nedir? Belirtme hal eki almış olan kelime ve kelime gurupları belirtili nesnedir. Yükleme sorulan kimi?,neyi? Sorusuyla … Devamını oku…
ÖZNE Yüklemde bildirilen işi, oluşu, hareketi, durumu, kılışı yerine getiren; hakkında bilgi ve haber verilen öğedir.Özneyi bulmak için yükleme kim ve ne sorusu sorulur.Cümlenin ikinci temel ögesidir.Yükleme bağlı olarak bulunur.Özne hal eki almaz.Her cümlede özne bulunmayabilir. Özne olan kelime(ler) cümlede hiçbir hâl eki almadan kullanılırlar. Herhangi bir hâl eki alırlarsa özne değil, nesne, dolaylı tümleç, … Devamını oku…
www.sorubak.com Tanımı Bir duyguyu, düşünceyi, isteği, haberi, durumu, olayı vb. ifade etmek için kurulan ve kendi içinde anlam ve yargı bütünlüğü olan sözcüğe veya söz dizisine cümle denir. Bugün hava ne kadar güzel! Senin de benim gibi, otobüste, çalan cep telefonun uzun süre açmayanlara, “Şehir magandaları!” diye bağırasın geldi mi hiç? Özellikleri ]Her cümle bir … Devamını oku…
“ise” Karşılaştırma ilgisi kurar, karşıtlığı güçlendirir. Yağmur yağıyor, evim ise çok uzakta. (bağlaç) Adam konuşuyor, çocuksa hep susuyordu. (bağlaç) Ek-fiilin şart çekimiyle karıştırılabilir. Çocuk başarılıysa sınıfını geçer. (ek-fiilin şartı)
“ki” Sadece “ki” biçimi vardır. Kendinden önceki ve sonraki kelimelerden ayrı yazılır. Türkçe değil, Farsça bir bağlaçtır ve Türkçe cümle yapısına aykırı olarak kullanılır. ]Anlam bakımından birbiriyle ilgili cümleleri birbirine bağlar. Bir şey biliyor ki konuşuyor. (sebep-sonuç) Baktım ki gitmiş. (şaşkınlık) Ancak ne yazık ki böyle olmadı. ]Birisinden … Devamını oku…
“de” ] Her zaman kendinden önceki kelimeden ayrı ve de, da şeklinde yazılır; bitiştirilmez, te, ta şeklinde yazılmaz. “ya” ile birlikte kullanıldığında da ayrı yazılır: “ya da” Kelimenin son hecesine kalınlık-incelik bakımından uyar. ] Genellikle “dahi, bile, üstelik, hatta” bağlaçlarıyla özdeştir. Bu soruyu Ali de bildi dahi, bile Artık gönlümü alsa da önemi … Devamını oku…
“bile, de, hem de, dahi, üstelik, hatta, ayrıca, bundan başka” Bu bağlaçlardan bazıları bazı durumlarda birbirlerinin yerine kullanılabilirler. ]“bile” kullanılan bir cümle daha önce kullanılmış bir cümlenin ya devamıdır ya da devamı gibi görünür. Bunu sen bile başarabilirsin. Bağırsan bile duymaz. Tembel adam, olur, demiş. Demiş ama yerinden bile kalkmamış. Hatta parasını bile … Devamını oku…
“kısacası, demek ki, açıkçası, öyleyse, yani, özetle, o hâlde, anlaşılıyor ki” … Kısacası kendimizi toparlamalıyız. … Demek ki ülkemiz bunlardan dolayı gelişmiyor. … Açıkçası bu işi istemiyorum. … Öyleyse gidelim arkadaşlar.
“çünkü” “Şundan dolayı, şu sebeple” anlamlarına gelir. Neden bildirir. Eve gittim, çünkü babam çağırmıştı. Otobüse yetişemedik; çünkü evden geç çıkmıştık. “madem(ki)” Madem gelecektin, haber verseydin. “zira” “çünkü” anlamında kullanılır. Allah’a sığın şahs-ı halîmin gazabından Zira yumuşak huylu atın çiftesi pektir “yoksa” Ver diyorum, yoksa yersin dayağı. “nasıl ki” Acele etmez, ağırdan alır; … Devamını oku…
“ama, fakat, lâkin, yalnız, ancak, ne var ki, ne yazık ki” “ama, fakat, lâkin” aynı anlamlı bağlaçlardır. “yalnız, ancak, ne var ki, ne yazık ki” de bunlara yakın bağlaçlardır. ]“ama, fakat, lâkin, yalnız, ancak, ne var ki, ne yazık ki” bağlaçları, aralarında zıtlık bulunan iki ayrı ifadeyi, cümleyi birbirine bağlar. Çok tembeldi, ama … Devamını oku…
“ya da, veya, yahut, veyahut” Aynı değerde olup da birinin tercih edilmesi gereken iki seçenek arasında kullanılırlar. Biriniz gideceksiniz: Sen ya da kardeşin. Bisiklet veya motosiklet alacağım. Sen, ben veya başkası… Sen olmasan yahut (veyahut) seni görmesem dayanamam. c. Karşılaştırma Bağlaçları “ya….ya” İki seçenek sunulduğunda kullanılır. Bunlar birbirinin zıttı olabilir. Biri yapılmadığında diğerinin … Devamını oku…
“ve” Cümleleri, anlam ve görev bakımından benzer veya aynı olan kelimeleri, sözleri ve öğeleri birbirine bağlar. Duygu ve düşünce bir olmalıdır. özneleri Köyünü, yaşlı dedesini ve ninesini özlemişti. nesneleri Şiir ve roman okuma alışkanlığı edinin. nesneleri Bana baktı ve güldü. cümleleri Anlatılanları dinliyor ve çocuğa hak veriyordu. cümleleri Aylarca … Devamını oku…