AMASYA GÖRÜŞMESİ (PROTOKOLU) (20 – 22 EKİM 1919)
Temsil Kurulu adına M. Kemâl, İstanbul Hükümeti adına Bahriye Nazırı Salih Paşa arasında yapılan görüşmeler sonucu Amasya Protokolu imzalanmıştır. Protokolle, İstanbul Hükûmeti, Millî Mücâdele’yi ilk kez tanımıştır; bu yanıyla önemlidir. Değilse, protokol, milletvekili seçimleri dışında uygulanamamıştır. Şu kararlar alınmıştır.
• Türk vilayetleri düşmana terk olunmayacak, hiçbir biçimde manda ve himaye kabul edilmeyecek, Türk vatanının bütünlüğü ve bağımsızlığı korunacak.
• Azınlıklara siyasi egemenliğimizi ve sosyal dengemizi bozacak ayrıcalıklar tanınmayacak.
• Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti, İstanbul Hükümeti tarafından resmen tanınacak.
• İtilaf Devletleri ile yapılacak olan barış görüşmelerinde Temsil Heyeti’nden de bir temsilci bulunacak.
• İvedi olarak Anadolu’da halkın özgür seçimiyle bir meclis toplanacak.
• Anadolu hareketi, İstanbul Hükümetini küçümseyici ve yok sayıcı davranışlardan kaçınacak.
M. Kemâl, komutanlarla 19-29 Kasım 1919 tarihleri arasında Sivas’ta bir toplantı yapmış, toplantıdan, “Meclis-i Mebusan” ın İstanbul’da toplanması kararı çıkmıştır. İşgâl altndaki bir şehirde toplanan meclisin bağımsız hareket edemeyeceğini düşünen M. Kemâl, Meclisin, Ankara’da açılmasına taraftar olduğu için, İstanbul değil, Ankara’ya gitme kararı vermiştir. O’nun, Ankara’yı merkez seçmesinin sebepleri şunlardır:
• Demiryolu bağlantısı olması
• Haberleşme imkânlarının bulunması
• Anadolu’ya hâkim konumu
• Batı Cephesi’ne yakınlığı
• Halkının, Millî Mücâdele’ye sıcak bakması