Türk edebiyatı başlangıçtan günümüze kadar üç ana başlık altında incelenir. a)İSLAMİYET ÖNCESİ TÜRK EDEBİYATI b)İSLAMİYET ETKİSİNDEKİ TÜRK EDEBİYATI c)BATI ETKİSİNDE GELİŞEN TÜRK EDEBİYATI İslamiyet öncesi Türk edebiyatı “sözlü” ve “ yazılı” edebiyat olmak üzere ikiye ayrılır.Şimdi bu dönemleri inceleyelim. a)Sözlü Edebiyat özellikleri: a)Düşünüş,duyuş ve anlatış bakımından yabancı tesirlerden uzaktır. -Bu bakımdan dili saf Türkçe’dir. -Ölçü … Devamını oku…
Şiirde yazılışları aynı anlamları farklı sözlerin bir arada kullanılması sanatıdır. Neden içsin kuzu su Beni inim inim inleten Bir ananın kuzusu Kısmetindir yer yer gezdiren seni Arşa çıksan akıbet yer yer seni
Herkesçe bilinen tarihi bir olayı,kişiyi ya da bir öyküyü hatırlatma sanatıdır. Sultan Süleyman’a kalmayan dünya Sana da bana da kalmaz (Bu dizede hayvanlarla konuşabilen Hz. Süleyman peygamber anımsatılmıştır) Bedrin aslanları ancak bu kadar şanlı idi(Bedir savaşındaki askerler) Gökyüzünde İsa ile Tur dağında Musa ile Elindeki asa ile Çağırayım Mevla’m seni
Bilinen bir gerçeği bilmez görünerek anlatma sanatıdır. Gökyüzünün başka rengi de varmış Geç fark ettim taşın sert olduğunu Su insanı boğar ateş yakarmış Her doğan günün bir dert olduğunu İnsan bu yaşa gelince anlarmış …………….. Şakaklarıma kar mı yağdı, ne var? Benim mi Allah’ım bu çizgili yüz? ……………………….. Yılın ilk karı yağdı İyice kısaldı günler … Devamını oku…
Bilinen bir olayı sebebinin dışında daha güzel bir sebebe bağlama sanatıdır. Güzel şeyler düşünelim diye yemyeşil oluvermiş ağaçlar Ateşten kızaran bir gül arar da Gezer bağdan bağa çoban çeşmesi Üzüm üzüme baka baka kararır
Anlamca aralarında ilişki bulunan sözcüklerin bir arada kullanılması sanatıdır. Gün bitti ağaçta neşe söndü Yaprak ateş oldu kuşta yakut Yaprakla kuşun parıltısından Havuzun suyu erguvane döndü
Bir sözün etkisini arttırmak amacıyla bir şeyi olduğundan çok göstermek ya da olmayacak biçimde anlatma sanatıdır. Alem sele gitti gözüm yaşından(Göz yaşından sel oluşmaz o nedenle abartma yapılmıştır) Uçtuk Mohaç ufkunda görünmek hevesiyle O kadar zayıftı ki Bir dalın arkasına geçse göremezdi kimse onu Merkezi hake atsalar da bizi Küre-i arzı patlatır çıkarız
İki karşıt düşüncenin bir arada söylenmesi ile yapılan sanattır.Bir cümlede iki zıt kelimenin bulunması önemli değildir. Ö nemli olan bu iki zıt kelimenin bir düşüncede birleşmesidir. Gece uyurum,gündüz çalışırım———(tezat değil) Ağlarım hatıra geldikçe gülüştüklerimiz Ağzına yok dediler dediklerince var imiş
İğneleme sözün tam karşıtının söylenmesiyle yapılır.Bir sözün karşıt anlamının anlaşılacak şekilde kullanılmasıdır.Tarizde eleştiri,yergi, alay anlamı vardır. Yaramaz bir çocuk için “o çok usludur “ denmesi Geç kalan birisine “Beyefendiler niçin erken teşrif buyurdular” denmesi
ALİTERASYON Şiirde aynı seslerin fazlaca kullanılmasıdır.Amaç ahenk oluşturmaktır. Bir büyük boşlukta bozuldu büyü Eylülde melul oldu gönül soldu da lale Bir kaküle meyletti gönül geldi bu hale
İnsan dışındaki canlı ve cansız varlıklara insana özgü bir özellik verme sanatına TEŞHİS denir. Alama karanfil beni de ağlatma Sil göz yaşlarını Ağlamak insana özgü bir niteliktir burada karanfilin ağlaması, göz yaşlarını silmesi kişileştirildiğini gösterir. Kanlıca yüzerken uykularda Mehtabı sürükledik sularda Aslan postu giymiş eşeğin biri Canına okuyacaktı dünyanın İnsafı da yoktu kafir hayvanın İNTAK: … Devamını oku…
Birden fazla anlamı olan bir kelimenin iki anlama gelecek şekilde kullanılmasıyla oluşturulan sanattır.Kelimelerin yakın anlamları söylenir görünerek uzak anlamları kastedilir.Tevriyede kelimenin her iki anlamı da gerçektir. Ulusun korkma ,nasıl böyle bir imanı boğar Medeniyet dediğin tek dişi kalmış canavar Yukarıdaki dizelerde geçen ulusun kelimesi hem yücesin anlamı hem de köpek gibi ulumak anlamı taşır. Bu … Devamını oku…
Bir sözün benzetme amacı güdülmeden gerçek anlamı dışında kullanılması sanatıdır.Gerçek anlama gelmesi imkansızdır. Ankara bu olaya tepki gösterdi. Burada tepki gösteren şehir değil.Anakara da bulunan hükümettir.Mecaz-ı mürsel yapılmış.Şehir söylenmiş hükümet kastedilmiştir. Cemil Meriç’i her okuyuşumda yeni bir şeyler buluyorum. (Kitabını okuyorum kendisini değil) Kırmızı beyaz bu sene başarı gösteremedi. Evin suyu patlamış.
Bir sözün gerçek anlamını söyleyip mecaz anlamını çağrıştırma sanatıdır. Bu sanatta gerçek anlamda söylenmiş olabilir ama kastedilen yan anlamdır. “Bulamadım dünyada gönüle mekan Nerde bir gül bitse etrafı diken” Son dizede kinaye yapılmıştır.Çünkü:Gerçekten gülün olduğu yerde dikenler vardır.Ancak burada kastedilen “nerede iyilik olsa mutlaka etrafında kötülük de olur” anlamındadır.Dizede söylenen gerçek anlamın ardında bir mecaz … Devamını oku…