Sor

5. Sınıf Sosyal Bilgiler Haritalar Konu Anlatımı

Konu Özetleri İle Öğrendiklerini Şimdi Pekiştirme Vakti.

Haritayı Tanıyorum
Yeryüzünün tamamının ya da bir bölümünün, kuşbakışı görünüşünün, belli bir ölçeğe göre küçültülerek kağıt üzerine aktarılmasına harita denir.
Bir çizimin harita olabilmesi için;
» Kuşbakışı çizilmiş olması
» Ölçek kullanılması
» Düzlem üzerine aktarılması gereklidir.
Örneğin: Fiziki Harita, Nüfus Haritası, Siyasi Harita vb.

❖ Ölçek kullanılmayan kabataslak çizimlere kroki denir.
❖ Haritalarda kullanılan küçültme oranına ölçek denir.
❖ Yer şekillerinin gösterildiği haritalara fiziki haritalar denir.
❖ İl ya da ülke sınırlarının gösterildiği haritalara siyasi haritalar denir.
❖ Ekonomik etkinliklerin gösterildiği haritalara da genel olarak beşeri ve ekonomik haritalar denir.
Lejant, haritalarda, planlarda, çizimlerde veya grafiklerde kullanılan bir terimdir. Bir lejant, belirli sembollerin veya renklerin ne anlama geldiğini açıklayan bir anahtar veya açıklama bölümüdür. Lejant, okuyucuların harita veya çizimdeki sembolleri anlamalarına yardımcı olur ve bilgiyi daha anlaşılır hale getirir.
❖ Sınırları belirli bir alanda dağ, ova, plato, akarsu gibi yeryüzü şekillerini gösteren haritalara "fiziki harita" adı verilir.
Dünyanın her yerinde deniz aynı seviyededir. Sıfır (0) metredir. Fiziki haritalarda deniz, göl, akarsu gibi su kütleleri mavi renkle gösterilir.
Denizlerdeki derinlik arttıkça mavinin tonu koyulaşır. Deniz seviyesine yakın, yükseltinin az olduğu yerler yeşil ve yeşilin tonları ile gösterilir. Yükselti artmaya başladıkça yeşilin yerini sarı renk alır. Yükseltinin çok fazla olduğu yerler (1.000 metre ve üstü) kahverengi ile gösterilir. Yükselti arttıkça kahverenginin tonu koyulaşır.

























Fiziki Haritadaki Renk

Gösterdiği Yükselti

Mavi

Deniz, göl, akarsu gibi su kütleleri

Yeşil

0-500 Metre

Sarı

500-1000 Metre

Kahverengi

1000 Metre yukarısı.

❖ Karalar içindeki çukurlarda birikmiş durgun su kütlelerine "göl" adı verilir.
❖ Akarsular tarafından derin bir biçimde yarılmış, çevrelerine göre yüksekte kalan düzlüklere "plato" adı verilir. Fiziki haritalarda platolar sarı renkle gösterilir
❖ Akarsuların yataklarını aşındırarak oluşturduğu yeryüzü şekillerine "vadi" adı verilir.
❖ Çevrelerine göre alçakta kalan, akarsular tarafından yarılmamış geniş düzlüklere "ova" adı verilir. Kıyı ovalar alçak olduğu için yeşil renkle, iç kesimlerdeki ovalar biraz da yüksek olduğu için sarı renkle gösterilirler.
❖ Çevresine göre daha yüksek ve tabandan zirveye kadar eğimli yamaçları olan yeryüzü şekillerine "dağ" adı verilir. Fiziki haritalarda dağlar kahverengi renk ile gösterilir.
❖ Yeryüzünde, belirli bir yatak içinde, eğim boyunca sürekli veya zaman zaman akan sulara "akarsu" adı verilir.
❖ Etrafı sularla çevrili kara parçasına "ada" adı verilir.
❖ Denizin karanın içine doğru sokulduğu büyük su girintilerine "körfez" adı verilir.
❖ İki denizi birbirine bağlayan su geçitlerine ise "boğaz" adı verilir.
❖ Yüksekliği 500 metreyi geçmeyen yükseltilere "tepe" denir.
❖ Denizin karaya doğru giren küçük ve dar girintilerine "koy" denir
❖ Üç tarafı surlarla çevrili olan kara parçasına yarımada denir.

Fiziki haritalarda renkler yükseltileri ifade eder. Fiziki bir haritada kullanılan her rengin bir anlamı vardır.

Haritada denizler, göller ve akarsular mavi ve tonlarıyla gösterilir
1

Akarsular tarafından derin bir biçimde yarılmış, çevrelerine göre yüksekte kalan düzlüklere ne ad verilir?

  • A ) vadi
  • B ) plato
  • C ) ova
  • D ) körfez

2

Aşağıdaki doğal afetlerden hangisi ülkemizde görülmez?

  • A ) Heyelan
  • B ) Tsunami
  • C ) Deprem
  • D ) Sel

3

Deniz ile karanın birleştiği yerde yükselti kaç metre olarak kabul edilir?

  • A ) 1
  • B ) 0 (sıfır)
  • C ) -1
  • D ) 5

4

Aşağıdakilerden hangisi Marmara Bölgesi için söylenemez?

  • A ) Nüfus bakımından en kalabalık bölgemizdir.
  • B ) Dört bölüme ayrılır
  • C ) Yurdumuzun ortalama yüksekliği en çok olan bölgesidir.
  • D ) Enerji gereksinimi çok fazladır.

5

Yağmur veya kar sularıyla beslenen, belli bir yatak boyunca sürekli veya zaman zaman akan sulara.................denir.
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

  • A ) deniz
  • B ) göl
  • C ) akarsu
  • D ) çeşme

6

Akdeniz ikliminin görüldüğü yerlerdeki bitki örtüsü aşağıdakilerden hangisidir?

  • A ) bozkır
  • B ) ormanlar
  • C ) maki
  • D ) Savan

7

Yeryüzünün tamamını veya bir kısmının belli oranda küçültülerek bir düzlem üzerine aktarılmasına ....................... denir. Yukarıdaki boşluğa aşağıdaki hangi kavram gelmelidir?

  • A ) ölçek
  • B ) plan
  • C ) harita
  • D ) kroki

8

Kar yağışının fazla olduğu bölgelerde kar kütlelerinin koparak aşağı doğru kayması hangi doğal afet meydana gelir?

  • A ) sel
  • B ) heyelan
  • C ) fırtına
  • D ) çığ

"5. Sınıf Sosyal Bilgiler Haritalar Konu Anlatımı" konusunda bilgiler vermeye çalıştık. Bu dersle ilgili hazırladığımız "5. Sınıf İklimin İnsan Faaliyetlerine Etkisi Konu Anlatımı" içeriğini de okuyarak öğrendiklerinizi pekiştirebilirsiniz.