Sor

5. Sınıf Genleşme ve Büzülmeye Örnekler

Konu Özetleri İle Öğrendiklerini Şimdi Pekiştirme Vakti.

Genleşme ve büzülme, sıcaklık veya nem değişiklikleri nedeniyle maddelerde oluşan hacim değişiklikleridir. Örnekler şöyle sıralanabilir:
✔ Isı etkisi ile maddenin hacmindeki artışa genleşme denir.
✔ Isı veren maddenin hacminin azalmasına büzülme denir.

Genleşme örnekleri:


➥ Sıcaklık değişiklikleri nedeniyle karoseri genişleyen araçlar
➥ Köprülerdeki genleşme derzleri
➥ Demir ve çelik yapıların tasarımında hesaba katılan termal genleşme
➥ Metal borularda genişleme sonucu oluşan çatlaklar
➥ Demiryolu hatlarında demir rayların termal genleşme nedeniyle birbirine daha sıkıca bağlanması
➥ Camın güneş ışınları altında genişlemesi
➥ Sıcak hava balonlarının yükselmesi için içindeki havanın ısınması sonucu genleşmesi
➥ Elektrikli ısıtıcıların ısınması sonucu genleşen metal teller
➥ Kapakları açılmayan kavanozların sıcak suya tutularak açılması

Büzülme örnekleri:


➥ Soğuk havalarda lastiklerin sertleşmesi
➥ Boruların soğuması sonucu küçülmesi
➥ Ahşap mobilyaların kışın küçülmesi
➥ Bina yapılarında soğuk havalarda küçülen beton sütunlar
➥ Elektrikli fırınlarda yer alan ısıya dayanıklı malzemelerin büzülmesi
➥ Günümüzde yaygın olarak kullanılan LED lambaların soğuk havalarda küçülmesi
➥ Kış aylarında hava şartlarından etkilenen lastiklerin küçülmesi
➥ Dondurmanın buzlukta beklediği süre boyunca küçülmesi
➥ Ahşap çitlerin kış aylarında küçülmesi sonucu aralarındaki boşlukların artması
1

  • I-Sıvının yüzeyinde gerçekleşme
  • II-Isı alarak gerçekleşme
  • III-Her sıcaklıkta gerçekleşme
Yukarıdakilerden hangileri kaynama ve buharlaşma olayları için ortaktır?

  • A ) II ve III
  • B ) I ve III
  • C ) Yalnız II
  • D ) Yalnız I

2

Aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi sırasında madde ısı alır?

  • A ) Süblimleşme
  • B ) Kırağılaşma
  • C ) Yoğunlaşma
  • D ) Donma

3

Aşağıdakilerden hangisi kaynama ve buharlaşma arasındaki farktır?

  • A ) Kaynama belli bir sıcaklıkta başlar. Buharlaşma her sıcaklıkta olur
  • B ) Sıvılar kaynarken ısı vermez. Buharlaşırken ısı ver
  • C ) Kaynama her sıcaklıkta olur. Buharlaşma belli bir sıcaklıkta başlar.
  • D ) Her sıvının buharlaşma sıcaklığı aynıdır.

4

Aşağıda verilen ifadelerde doğru olanların başına D yanlış olanların başına Y yazınız.
(.....) Su 100 ⁰C' de kaynarken su buharı 110 ⁰C'de yoğuşur.
(.....) Saf maddeler kaynarken sıcaklıkları sabit kalır
(.....) Tüm sıvılar 100 ⁰C'de kaynar.
(.....) Su buharı 0 ⁰C'de yoğuşur.
(.....) Aynı maddenin kaynama noktası yoğuşma sıcaklığına eşittir

  • A ) YDYDD
  • B ) DDYYD
  • C ) YYYYD
  • D ) YDYYD

5

Aşağıdaki hal değiştirmelerinden hangisi madde ısı alarak gerçekleşir?

  • A ) Buharlaşma
  • B ) Yoğunlaşma
  • C ) Kırağılaşma
  • D ) Donma

6

Aşağıdaki cümlelerden doğru olanların başına D, yanlış olanların başına Y yazınız
(....) Naftalinde süblimleşme görülür.
(....) Buharlaşma belli bir sıcaklıkta, kaynama ise her sıcaklıkta gerçekleşir.
(....) Kaynama noktası, ayırt edici bir özelliktir.
(....) Katı hâldeki maddelerin ısı alarak direkt gaz hâle geçmesine kırağılaşma denir.
(....) Yoğuşma, maddenin katı hâlden sıvı hâle geçmesidir.

  • A ) D Y Y Y D
  • B ) D Y Y D Y
  • C ) D D Y D D
  • D ) D Y Y D D

7

Aşağıdaki cümlelerden doğru olanların başına D, yanlış olanların başına Y yazınız.
(....) Erime noktası, saf katı maddelerin ortak özelliklerinden biridir.
(....) Isı, bir enerji türüdür.
(....) Sıcaklık, kalorimetre kabıyla hesaplanır.
(....) Isı alan demirin hacmi artar.
(....) Gazlarda genleşme ve büzülme görülmez.

  • A ) D D Y D D
  • B ) Y D Y Y D
  • C ) Y D Y D D
  • D ) Y D Y D Y

8

Isı birimi aşağıdakilerden hangisidir?

  • A ) Joule
  • B ) newton
  • C ) derece
  • D ) ton

"5. Sınıf Genleşme ve Büzülmeye Örnekler" konusunda bilgiler vermeye çalıştık. Bu dersle ilgili hazırladığımız "5. Sınıf Isı ile Sıcaklık Arasındaki Farklar Maddeler Halinde" içeriğini de okuyarak öğrendiklerinizi pekiştirebilirsiniz.