Sor

5. Sınıf Isı ile Sıcaklık Arasındaki Farklar Maddeler Halinde

Konu Özetleri İle Öğrendiklerini Şimdi Pekiştirme Vakti.

Isı, moleküllerin hareketi veya ışınım yoluyla bir maddeden diğerine enerji transferi olduğunda ortaya çıkar. Bu enerji, sıcaklığı yüksek olan maddeden sıcaklığı düşük olan maddelere doğru akar. Örneğin, bir bardak sıcak çayı tuttuğunuzda, çaydaki moleküllerin hareketi, elinize enerji transfer eder ve bu enerjinin adı ısıdır. Bu enerji, çayın sıcaklığından gelir ve elinizin sıcaklığını arttırır.

Sıcaklık ise, bir maddenin moleküler düzeydeki hareketinin bir ölçüsüdür ve sıcaklığı yüksek olan bir madde, sıcaklığı düşük olan bir maddeden daha hızlı hareket eder. Örneğin, bir odaya girdiğinizde, oda sıcaklığındaki havanın sıcaklığı, elinizin sıcaklığından daha yüksek olabilir. Bu durumda, havanın molekülleri daha hızlı hareket eder ve elinizin molekülleri ile çarpışır, böylece elinizin sıcaklığı havadan aldığı enerji ile artar.

Isı ve sıcaklık arasındaki farkı daha net bir şekilde açıklamak için şöyle düşünebiliriz. Bir soba plakası üzerine elinizi koyduğunuzda, elinizin sıcaklığı artar, ancak soba plakası soğuk kalmaya devam eder. Bu durumda, enerji transferi, soba plakasından elinize doğru gerçekleşir ve bu enerjinin adı ısıdır. Sıcaklık ise, elinizin sıcaklığıdır ve soba plakasının sıcaklığından daha düşüktür.

Isı ile Sıcaklık Arasındaki Farklar


Isı, enerji transferi şeklinde ortaya çıkar ve sıcaklığı yüksek bir maddeden, sıcaklığı daha düşük bir maddeye doğru enerji akışı sağlar. Bu enerji transferi, moleküllerin birbirine çarpmasıyla (iletkenlik) veya enerjinin elektromanyetik dalgalar şeklinde yayılmasıyla (ışınım) gerçekleşebilir.
ISI
Isı, bir enerjidir: Isı, enerjinin bir türüdür ve bir sistemin sıcaklığını değiştirerek enerji transferi sağlar.

Bir madde, etrafına ısı verebilir ya da etrafından ısı alabilir: Maddeler, daha sıcak olanlardan daha soğuk olanlara doğru ısı enerjisi transfer ederek enerji alışverişi yaparlar.

Birimi, Joule veya kalori'dir: Isı enerjisinin ölçüm birimi, genellikle Joule (J) veya kalori (cal) olarak ifade edilir. 1 kalori, 4.184 Joule'a eşittir.

Isı, kalorimetre kabı ile ölçülür: Isı enerjisinin ölçümü için kullanılan cihaz kalorimetre kabıdır. Kalorimetre, ısı enerjisinin alındığı veya verildiği maddenin sıcaklık değişimini ölçerek ısı enerjisini hesaplar.

Isı maddenin miktarına bağlıdır: Isı enerjisi, maddenin miktarı ve spesifik ısı kapasitesi ile orantılıdır. Bu nedenle, maddenin miktarı arttıkça, sıcaklık değişimi için gerekli ısı enerjisi de artar.

Maddeler ısıtıldıkları zaman sahip oldukları enerji miktarı artar: Bir maddeye ısı enerjisi sağlandığında, molekülleri daha hızlı hareket etmeye başlar ve enerji miktarı artar.

Isıyı, ısı kaynaklarından elde ederiz: Isı enerjisi, güneş ışığı, yakıtların yanması, elektrikli ısıtıcılar, nükleer reaksiyonlar ve kimyasal reaksiyonlar gibi çeşitli kaynaklardan elde edilebilir.

SICAKLIK
Sıcaklık, maddenin moleküler düzeydeki kinetik enerjisinin bir göstergesidir. Maddede enerji seviyesi arttıkça, moleküller daha hızlı hareket etmeye başlar ve sıcaklık değeri yükselir.

Sıcaklık, bir enerji değildir: Sıcaklık, enerji değil, enerjinin bir ölçüsüdür. Isı enerjisinin yoğunluğunu gösteren bir değerdir ve doğrudan enerji ile eşdeğer değildir.

Bir maddenin etrafına sıcaklık vermesi ya da etrafından sıcaklık alması ifadesi yanlıştır: Sıcaklık, enerji transferini değil, maddelerin enerji düzeyini gösterir. Bu nedenle, maddeler sıcaklık vermez veya almaz; bunun yerine ısı enerjisi alır veya verir.

Birimi, °C'tur (derece Celsius): Sıcaklık ölçümü için en yaygın kullanılan birim derece Celsius'tur (°C). Bununla birlikte, diğer birimler de kullanılabilir, örneğin Fahrenheit (°F) ve Kelvin (K).

Sıcaklık, termometre ile ölçülür: Sıcaklık değerlerini ölçmek için termometre adı verilen cihazlar kullanılır. Termometreler, sıcaklık değişimine bağlı olarak genleşen veya büzülen sıvılar, gazlar veya katı maddelerin özelliklerini kullanarak çalışır.

Sıcaklık madde miktarına bağlı değildir: Sıcaklık, maddenin enerji düzeyini gösterir ve bu enerji düzeyi madde miktarından bağımsızdır. Örneğin, iki farklı büyüklükteki su kütlesi aynı sıcaklıkta olabilir.

Isı alan maddenin sıcaklığı artar, ısı veren maddenin sıcaklığı azalır: Isı enerjisi alındığında, maddenin enerji düzeyi ve moleküler hareketi artar ve bu da sıcaklığın yükselmesine neden olur. Isı enerjisi veren bir madde ise, enerji düzeyi ve moleküler hareketi azalır ve bu da sıcaklığın düşmesine yol açar.
1

Aşağıdakilerden hangisi buharlaşmaya örnek değildir?

  • A ) Islak çamaşırların kuruması
  • B ) Naftalinin buharlaşması
  • C ) elimizdeki kolanyanın kuruması
  • D ) yazın sulanan yolların kuruması

2

Sıcaklığı fazla olan maddeden sıcaklığı az olan maddeye doğru akan enerjiye .................... denir.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

  • A ) Sıcaklık
  • B ) Isı
  • C ) Kalori
  • D ) Enerji

3

  • I. Donma noktası
  • II. Erime noktası
  • III. Kaynama noktası
  • IV. Kütle
Yukarıdakilerden hangileri maddenin ayırt edici özelliklerindendir?

  • A ) I, II ve III
  • B ) II ve III
  • C ) I ve II
  • D ) II ve IV

4

  • Katı halden sıvı hâle geçiş
  • Gaz halden sıvı hâle geçiş
  • Katı halden gaz hale geçiş
Yukarıda verilen tanımlarla kelimeler eşleştirildiğinde hangi kelime boşta kalır?

  • A ) Süblimleşme
  • B ) Yoğuşma
  • C ) Erime
  • D ) Donma

5

Sıvı haldeki bir maddenin çevreden ısı alarak gaz haline geçmesine ne ad verilir?

  • A ) erime
  • B ) yoğunlaşma
  • C ) buharlaşma
  • D ) donma

6

Maddenin gaz halden çevreye ısı vererek sıvı hale geçmesi olayına ne ad verilir?

  • A ) buharlaşma
  • B ) erime
  • C ) donma
  • D ) yoğunlaşma

7

Gaz halindeki bir madde soğuk bir ortamla karşılaştığında aşağıdakilerden hangisi gerçekleşir?

  • A ) Yoğuşarak sıvıya dönüşür
  • B ) Isı alarak Katı hale geçer.
  • C ) Isı alır.
  • D ) Isı vererek donar.

8

Aşağıda verilen ifadelerden doğru olanlarına D yanlış olanlarına Y yazınız.
(.....) Saf maddeler erirken ısı aldığı için bu esnada sıcaklığı artar
(.....) Saf bir maddenin erime ve donma sıcaklıkları birbirine eşittir
(.....) Gaz maddenin ısı vererek sıvı hale geçmesine yoğuşma denir
(.....) Sıcaklığı az olan maddeden fazla olan maddeye ısı geçişi olur.
(.....) Isı birimi º C ( derece celcius ) dur

  • A ) YDDYD
  • B ) YDDYY
  • C ) YDYYY
  • D ) DDDYY

"5. Sınıf Isı ile Sıcaklık Arasındaki Farklar Maddeler Halinde" konusunda bilgiler vermeye çalıştık. Bu dersle ilgili hazırladığımız "5. Sınıf Genleşme ve Büzülmeye Örnekler" içeriğini de okuyarak öğrendiklerinizi pekiştirebilirsiniz.