Sor

5. Sınıf Tam Gölge ve Gölge Oluşumu Konu Anlatımı

Konu Özetleri İle Öğrendiklerini Şimdi Pekiştirme Vakti.

Opak maddeler ışığı geçirmedikleri için arkalarında karanlık bölge oluşur. Oluşan bu bölgeye tam gölge denir.

Tam gölge, bir ışık kaynağından gelen ışınların bir nesne tarafından tamamen engellendiği ve bu nedenle ışığın ulaşamadığı bir alanı ifade eder. Bu alanda, ışık kaynağından gelen direkt ışık yoktur ve bu nedenle gölge bölgesi karanlık görünür.

gölge oluşumu

Gölge oluşumu, bir ışık kaynağı ve bu ışık kaynağından gelen ışınları engelleyen bir nesne arasındaki etkileşim sonucu gerçekleşir. Işık doğrusal olarak yayılır ve bir nesneyle karşılaştığında, nesnenin arkasındaki alanda ışığın ulaşamayacağı bir bölge oluşur. Bu bölge, gölge olarak adlandırılır. Gölgenin boyutu ve şekli, ışık kaynağının boyutu, nesnenin boyutu ve ışık kaynağı ile nesne arasındaki mesafeye bağlı olarak değişir.

Gölge Nasıl Oluşur?
♣ Işık kaynağından ışınlar yayılır.
♣ Bu ışınlar, yollarına çıkan bir nesneyle karşılaşır.
♣ Nesnenin arkasında, ışık kaynağından gelen direkt ışınların ulaşamadığı bir alan oluşur.
♣ Bu alan, gölge olarak adlandırılır ve karanlık görünür.

Gölge Boyutu Nasıl Değişir?
Gölge boyutları, ışık kaynağı, engel ve gölgenin düşeceği yüzey (örneğin, perde) arasındaki ilişkiler ve mesafelere bağlıdır.
→ Engelin konumunu değiştirmeden, ışık kaynağını engelden uzaklaştırırsak tam gölgenin boyu büyür.

→ Engelin konumunu değiştirmeden, ışık kaynağını engele yaklaştırırsak tam gölgenin boyu küçülür.

→ Işık kaynağının konumunu değiştirmeden, engeli ışık kaynağından uzaklaştırırsak tam gölgenin boyu büyür.

→ Işık kaynağının konumunu değiştirmeden, engeli ışık kaynağına yaklaştırırsak tam gölgenin boyu küçülür.

→ Engelin ve ışık kaynağının konumunu değiştirmeden, perdeyi engelden uzaklaştırırsak tam gölgenin boyu küçülür.

→ Engelin ve ışık kaynağının konumunu değiştirmeden, perdeyi engele yaklaştırırsak tam gölgenin boyu büyür.

Bu durumlar, ışık kaynağı, engel ve gölgenin düşeceği yüzey arasındaki mesafelerin nasıl değiştirilirse gölgenin boyutlarının nasıl etkileneceğini gösterir.
Aklınızda Bulunsun!
➥ Tam gölgenin şekli cismin şekline benzer.
➥ Tam gölgenin büyüklüğü cismin ışık kaynağından uzaklığına, cismin perdeye uzaklığına ve cismin kendi büyüklüğüne bağlıdır.
➥ Tam gölgenin oluşabilmesi için ışık kaynağı ve saydam olmayan bir cisim gereklidir.
➥ Gölgenin büyüklüğünü etkileyen ilk faktör, ışık kaynağı ile cisim arasındaki uzaklıktır. Uzaklık azaldıkça gölge büyümektedir.
➥ Tam gölgenin şekli ve büyüklüğü, cismin şekli ve büyüklüğüne bağlıdır.
➥ Tam gölge hiç ışık almayan yerlerde oluşur.
➥ Cisim ile perde arasındaki mesafe azalırsa gölge küçülür
➥ Cisimlerin gölgesinin en küçük olduğu zaman öğlendir.
➥ Işık olmazsa gölge oluşmaz.
➥ Hacivat ve karagöz gölge oyunudur.
1

Aşağıda verilen ifadelerden doğru olanların başına D yanlış olanlarına Y yazınız.
(.....) Tam gölgenin şekli ve büyüklüğü, cismin şekli ve büyüklüğüne bağlıdır.
(.....) Yarı gölge ,tam gölgeden daha koyudur.
(.....) Tam gölge hiç ışık almayan yerlerde olışur.
(.....) Cisim ile ışık kaynağı arasındaki mesafe azalırsa gölge küçülür.
(.....) Cisim ile perde arasındaki mesafe azalırsa gölge küçülür

  • A ) DYDDD
  • B ) DYDYY
  • C ) DYDYD
  • D ) DYYYD

2

Aşağıdakilerden hangisi saydam maddelere örnek olarak verilebilir?

  • A ) Cam
  • B ) Buzlu cam
  • C ) yağlı kâğıt
  • D ) Taş

3

Aşağıdakilerden hangisi yarı saydam bir maddedir?

  • A ) cam
  • B ) tahta
  • C ) poşet
  • D ) hava

4

Aşağıda bazı maddelerin ışık geçirgenliği ile ilgili eşleştirmeler yapılmıştır.
Hangisi yanlıştır?

  • A ) Defter - Opak
  • B ) Tül perde - Yarı saydam
  • C ) Lamel - Saydam
  • D ) Buzlu Cam - Opak

5

Gelme açısı 60º olan ışının yansıma açısı kaç derecedir?

  • A ) 40
  • B ) 50
  • C ) 60
  • D ) 30

6

Yansıma kanunları ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

  • A ) Gelme açısı ile yansıma açısı birbirine eşittir.
  • B ) Yansıma kanunları sadece düzgün yansıma için geçerlidir.
  • C ) Yansıyan ışın ile yüzeyin normali arasındaki açı yansıma açısıdır.
  • D ) Yüzeye dik gelen ışının yansıma kendisi üzerinden geri döner.

7

Tam gölgenin oluşabilmesi için .............................. madde gerekir.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

  • A ) saydam
  • B ) yarı saydam
  • C ) opak
  • D ) elastiki

8

Işığı iyi geçiren maddelere ................................... maddeler denir.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

  • A ) saydam
  • B ) yarı saydam
  • C ) opak
  • D ) katı

"5. Sınıf Tam Gölge ve Gölge Oluşumu Konu Anlatımı" konusunda bilgiler vermeye çalıştık. Bu dersle ilgili hazırladığımız "Yapay Işık Kaynakları Nelerdir? Örnekler" içeriğini de okuyarak öğrendiklerinizi pekiştirebilirsiniz.