Sor

5. Sınıf Sürtünme Kuvvetinin Özellikleri

Konu Özetleri İle Öğrendiklerini Şimdi Pekiştirme Vakti.

Bir cismin hareketini engelleyecek yönde, cisimle yüzey arasında oluşan kuvvete sürtünme kuvveti denir. Sürtünme kuvveti temas gerektiren bir kuvvettir. Boşlukta sürtünme kuvveti oluşmaz.

● Sürtünme kuvveti hareket yönüne zıttır: Sürtünme kuvveti, bir cismin hareket yönüne zıt yönde etki eder. Örneğin, bir arabayı ileri doğru sürdüğünüzde, lastiklerin yola temas ettiği yüzeyde sürtünme kuvveti, arabanın hareket yönüne zıt yönde etki eder.

Sürtünme kuvveti temas gerektiren bir kuvvettir: Sürtünme kuvveti, iki yüzeyin temas etmesiyle oluşur. Örneğin, bir cismin yerle temas eden yüzeylerinde sürtünme kuvveti oluşur.

Sürtünme kuvveti hareket eden cisimleri yavaşlatır ve durdurur: Sürtünme kuvveti, hareket eden cisimlerin hareketini yavaşlatır ve durdurur. Örneğin, bir arabayı frenlemede sürtünme kuvveti, arabanın hareketini yavaşlatır ve durdurur.

Duran cisimlerin hareket etmesini zorlaştırır: Sürtünme kuvveti, duran cisimlerin hareket etmesini zorlaştırır. Örneğin, bir kitabın bir masanın üzerinde durması, sürtünme kuvveti nedeniyle hareket etmesini zorlaştırır.

Sürtünme kuvveti cisimleri hareket ettirebilmek için sürtünme kuvvetini yenmesi gerek.: Bir cisim, sürtünme kuvvetini yenmek için bir kuvvet uygulamalıdır. Örneğin, bir araba hareket etmek için, lastiklerin yolda oluşan sürtünme kuvvetini yenmek için bir motor kuvveti uygular.

Sürtünme kuvveti pürüzlü yüzeylerde daha fazladır, kaygan yüzeylerde sürtünme kuvveti azdır: Sürtünme kuvveti, yüzeyin pürüzlülüğüne ve temas kuvvetine bağlı olarak değişir. Pürüzlü yüzeylerde sürtünme kuvveti daha yüksek olabilirken, kaygan yüzeylerde sürtünme kuvveti daha düşük olabilir.

Sürtünme kuvveti yüzeyin cinsine bağlı olarak değişir: Sürtünme kuvveti, yüzeyin cinsine, temas kuvvetine ve yüzeylerin şekline bağlı olarak değişir.

Sürtünme kuvveti cisimleri hareket ettirebilir veya durdurabilir, ancak yüksek sürtünme kuvveti, hareketi engelleyebilir veya imkansız hale getirebilir.

Sürtünme kuvveti, hareketi etkileyebilir ve hareket eden cisimlerin hareketini durdurabilir. Ancak yüksek sürtünme kuvveti, hareketi engelleyebilir veya cisimleri hareket ettirmeyi imkansız hale getirebilir. Örneğin, bir çekişme kuvveti, bir nesnenin hareket etmesini tamamen engelleyebilir. Bu nedenle, sürtünme kuvveti, hareketi etkileyebilir veya durdurabilir, ancak hareketi tamamen engelleyebilir.

Sürtünme Kuvveti Günlük Hayatta Örnekler


Ayakkabı tabanları: Ayakkabı tabanları, yere temas ederken sürtünme kuvvetine maruz kalır. Bu kuvvet, insanların yürümesini ve koşmasını sağlar.

Araba frenleri: Araba frenleri, tekerleklerin dönmesini engelleyerek arabanın yavaşlamasını sağlayan sürtünme kuvvetine dayanır.

Bisiklet zincirleri: Bisiklet zincirleri, dişlilere temas ederek bisikletin hareketini sağlar. Bu sürtünme kuvveti, bisikletin hareketine katkıda bulunur.

Tenis topu: Tenis topu, kort yüzeyine temas ederken sürtünme kuvvetine maruz kalır. Bu kuvvet, topun zıplamasını sağlar.

Süpürge: Süpürge, yerle temas ederken sürtünme kuvvetine maruz kalır. Bu kuvvet, süpürgeyle toz ve kirleri toplamayı sağlar.

Araba lastikleri: Araba lastikleri, yolda sürtünme kuvvetine dayanarak arabanın hareketini sağlar.

Tırmanma: Tırmanış yapan kişiler, kayalık yüzeylerdeki sürtünme kuvvetine dayanarak tırmanırlar.

Paten: Paten kayan tekerlekleri, yere temas ederken sürtünme kuvvetine maruz kalır. Bu kuvvet, patenin hareketini sağlar.

Bu örnekler, günlük hayatta sürtünme kuvvetinin önemli bir rol oynadığını göstermektedir.
1

Makine parçalarının yağlanmasının nedeni aşağıdakilerden hangisi olamaz?

  • A ) Sürtünmeyi artırma
  • B ) Parçalarda ısınmayı ve kopmayı önleme
  • C ) Aşınmayı önleme
  • D ) Sürtünmeyi azaltmak

2

Hande 8 bölmeli ve her bölmesi 3N ağırlık ölçen bir dinamometre tasarlıyor.
Buna göre Hande yaptığı bu dinamometre ile aşağıdaki ağırlıklardan hangisini ölçemez?

  • A ) 27 N
  • B ) 15 N
  • C ) 9 N
  • D ) 6 N

3

Cismin hareket ettirileceği yüzey değiştirildiğinde:
I. Uygulanan kuvvet artabilir.
II.Uygulanan kuvvet azalabilir.
III.Uygulanan kuvvetle bir değişiklik olmaz.
Yukarıdaki ifadelerden hangisi ya da hangileri doğrudur?

  • A ) Yalnız I
  • B ) Yalnız II
  • C ) I ve II
  • D ) I, II ve III

4

Oyuncak arabasını hızlı bir şekilde hareket ettirmek isteyen Veysel hangi zemini seçmelidir?

  • A ) Mermer zemin
  • B ) Çakıl taşlı zemin
  • C ) Halı zemin
  • D ) Kumlu zemin

5

Hangisi mıknatıs çeşitlerinden değildir?

  • A ) Çubuk mıknatıs
  • B ) Halka mıknatıs
  • C ) U mıknatıs
  • D ) Metalik mıknatıs

6

Mıknatıslar aşağıdaki madenlerden hangisini çekmez?

  • A ) Nikel
  • B ) Çelik
  • C ) Demir
  • D ) Bez

7

Aşağıda cümlelerde verilen bilgiler doğru ise D yanlış ise Y yazınız.
(...) Yaprakların ağaç dallarından yere düşmesini sağlayan kuvvet yerçekimi kuvvetidir.
(...) Kuvvet; duran cisimleri hareket ettirir, hareket eden cisimleri durdurur ancak cisimlerin yönünü değiştirmez.
(...) Termometreler, yayların esneklik özelliğinden yararlanarak kuvvetin büyüklüğünü ölçer.
(...) Sürtünme kuvvetinin yönü genellikle hareket yönünün tersinedir.
(...) Kuvvet birimi Celcius'tur.

  • A ) DYYDY
  • B ) YYYDY
  • C ) DYYDD
  • D ) DYYYY

8

Aşağıdakilerden hangisi sürtünme kuvvetini azaltmak için yapılması gerekenlerden biri değildir?

  • A ) Kapıların ve metal parçaların yağlanması
  • B ) Deniz ve hava taşıtlarının uç kısımlarının sivri şekilde tasarlanması
  • C ) Islak zeminlerin pürüzlü malzemeler ile kaplanması
  • D ) Bazı yüzeylerin zımparalanması

"5. Sınıf Sürtünme Kuvvetinin Özellikleri" konusunda bilgiler vermeye çalıştık. Bu dersle ilgili hazırladığımız "5. Sınıf Fen Bilimleri Kuvvetin Ölçülmesi Konu Anlatımı" içeriğini de okuyarak öğrendiklerinizi pekiştirebilirsiniz.