Sor

5. Sınıf Fen Bilimleri Kuvvetin Ölçülmesi Konu Anlatımı

Konu Özetleri İle Öğrendiklerini Şimdi Pekiştirme Vakti.

✔ Duran cismi hareket ettiren, hareket hâlindeki cismi durduran, cismi yavaşlatan ve hızlandıran, cismin yönünü ve şeklini değiştiren etkiye kuvvet denir.

✔ Kuvvet dinamometre ile ölçülür.

✔ Kuvveti ilk tanımlayan kişi Isaac Newton (Ayzek Nivtın) isimli bilim insanıdır.

Kuvvetin ölçü birimi Newton'dur (N).

✔ Kuvvet, temas gerektiren kuvvet ve temas gerektirmeyen kuvvet olarak ikiye ayrılır.
Temas gerektiren kuvvetler, cisimlerin hareketini ya da şeklini değiştirmek için temas yoluyla uygulanan kuvvetlerdir. Bu tür kuvvetler genellikle cisimleri itme veya çekme yoluyla etkiler. Örnekler arasında topa vurma, bir masayı çekme veya hamura şekil verme sayılabilir.

Temas gerektirmeyen kuvvetler ise, cisimlere doğrudan temas etmeden hareket veya şekil değişiklikleri yaratan kuvvetlerdir. Örnekler arasında yer çekimi kuvveti, manyetik kuvvetler ve elektriksel kuvvetler yer alır. Bu tür kuvvetler, genellikle cisimler arasındaki uzaklığa bağlı olarak etki gösterirler.

✔ Dünya'nın yüzeyindeki 1 kilogramlık bir cisme etki eden çekim kuvveti, yaklaşık 10 N'dir. Bu nedenle, bir nesnenin hareketini değiştirmek veya durdurmak için, en azından bu büyüklükte bir kuvvet uygulamak gerekebilir.

Her dinamometre ile her ağırlık ölçülemez. Dinamometrenin içindeki yaya göre ölçebileceği maksimum kuvvet değeri vardır. Ölçeceğimiz kuvvete uygun dinamometreyi seçmeliyiz.

Kuvvetin Etkileri Nelerdir?


♣ Kuvvet, duran bir cismi hareket ettirebilir.

♣ Kuvvet, hareket halindeki bir cismi durdurabilir.

♣ Kuvvet, hareket halindeki bir cismi yavaşlatabilir veya hızlandırabilir.

♣ Kuvvet, cisimlerin hareket yönünü veya doğrultusunu değiştirebilir.

♣ Kuvvet, cisimlerin şeklini değiştirebilir.

♣ Kuvvet, cisimleri döndürebilir.

Kuvvetin Etkilerine Örnekler


● Elimizden düşen bardağın kırılması - şekil değiştirme
● Kalecinin topu tutması - durdurma
● Masa tenisinde topu karşı tarafa göndermek - yön değiştirme
● Kaza yapan arabaların hasar alması - şekil değiştirme
● Bıraktığımız uçan balonun uçması - hareket ettirme
● Musluğu çevirerek kapatmak - dönme kuvveti
● Hareket eden arabada gaza basmak - hızlandırma

İtme ve Çekme Kuvveti


İtme kuvveti, bir nesneyi iterek hareket ettiren veya şeklini değiştiren kuvvettir. İtme kuvveti, bir nesneye uygulandığında, nesnenin hızını artırabilir, azaltabilir veya yönünü değiştirebilir.

İtme kuvvetine örnekler:
→ Bir sandalyeyi iterek odaya yerleştirmek.
→ Arabayı iterek çalıştırmaya çalışmak.
→ Futbolda topa vurarak onu hareket ettirmek.

Çekme kuvveti, bir nesneyi çekerek hareket ettiren veya şeklini değiştiren kuvvettir. Çekme kuvveti, bir nesnenin hızını artırabilir, azaltabilir veya yönünü değiştirebilir.

Çekme kuvvetine örnekler:
→ Bir kapıyı çekerek açmak.
→ Çekçek kullanarak yük taşımak.
→ Bir çocuğu salıncakta iterken onu geri çekmek.

Esnek cisimler


Esnek cisimler, uygulanan kuvvet sonucu şekil değiştirebilen ve kuvvet ortadan kalktığında eski şekillerine geri dönebilen cisimlerdir.

Esnek cisimlere örnek olarak yaylar, lastikler ve süngerler, kauçuk bantlar, kauçuk top, kauçuk bilyeler, araba lastikleri, slinky oyuncakları, yaylar (metalden yapılmış), kablo yayları verilebilir.

Bu cisimler, elastik potansiyel enerji biriktirme ve serbest bırakma yeteneğine sahiptir ve bu nedenle süspansiyon sistemleri, elastik bantlar ve sünger yatak gibi uygulamalarda kullanılır.
1

Yüzey ile cisim arasındaki cismin hareketini zorlaştıran etkiye ne denir?

  • A ) İvme
  • B ) Direnç
  • C ) Sürtünme
  • D ) Kuvvet

2

Günlük hayatta kullandığımız araçlardan hangisi sürtünmenin etkisini artırmaya yönelik tasarlanmıştır?

  • A ) Yarış arabası
  • B ) Paraşüt
  • C ) Gemi
  • D ) Uçak

3

Hangi seçenekteki kuvvetler doğru olarak ikiye ayrılmıştır?

  • A ) Temas gerektirenler - Temas isteyenler
  • B ) Etkili kuvvetler - Etkisiz kuvvetler
  • C ) Temas gerektirenler - Temas gerektirmeyenler
  • D ) Temas gerektirenler - Etkisiz kuvvetler

4

Aşağıda kuvvet ile ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

  • A ) Duran maddeyi hareket ettirir.
  • B ) Hareket halindeki maddeyi durdurur.
  • C ) Maddenin şeklini değiştirebilir.
  • D ) Maddenin yönünü değiştiremez.

5

I. Buzlu yüzey
II. Cilalı yüzey
III. Kumlu yüzey
IV. Toprak yüzey
Yukarıdakilerin hangilerinde sürtünme fazladır?

  • A ) I ve II
  • B ) I ve III
  • C ) II ve III
  • D ) III ve IV

6

Aşağıdaki olaylardan hangisi sürtünmenin hayatımızı kolaylaştırdığı durumlara örnektir?

  • A ) Buzlu yollarda kayarak yol almak.
  • B ) Paraşütle yere inmek.
  • C ) Çakıllı yollarda yavaş gitmek.
  • D ) Halının üzerinde bilye oynamak.

7

Mıknatısın uyguladığı kuvvet aşağıdakilerden hangisidir?

  • A ) Manyetik kuvvet
  • B ) Madde direnci
  • C ) Sürtünme kuvveti
  • D ) Yer çekimi

8

Aşağıdakilerden hangisi sürtünme kuvvetinin azalması sonucu meydana gelir?

  • A ) Masanın halı üzerinde hareket ettirilmesi
  • B ) Yağsız bisikletin sürücüyü çok yorması
  • C ) Kapı menteşelerinin gıcırdaması
  • D ) Buzlu yolda kayarak düşmelerin çok olması

"5. Sınıf Fen Bilimleri Kuvvetin Ölçülmesi Konu Anlatımı" konusunda bilgiler vermeye çalıştık. Bu dersle ilgili hazırladığımız "5. Sınıf Fen Bilimleri 3. Ünite Neler Öğrendik?" içeriğini de okuyarak öğrendiklerinizi pekiştirebilirsiniz.