Sor

5. Sınıf Fen Bilimleri 3. Ünite Neler Öğrendik?

Konu Özetleri İle Öğrendiklerini Şimdi Pekiştirme Vakti.

Öğrendiklerimizi Pekiştirelim-1


✔ Duran cismi hareket ettiren, hareket hâlindeki cismi durduran, cismi yavaşlatan ve hızlandıran, cismin yönünü ve şeklini değiştiren etkiye kuvvet denir.
✔ Kuvvet dinamometre ile ölçülür.
✔ Her dinamometre ile her ağırlık ölçülemez. Dinamometrenin içindeki yaya göre ölçebileceği maksimum kuvvet değeri vardır.
✔ Kuvveti ilk tanımlayan kişi "İsaac Newton" isimli bilim insanıdır.
✔ Kuvvetin birimi "Newton" dır ve "N" harfi ile gösterilir.
✔ Kuvvetin etkisi ile şekil değiştiren ve kuvvetin etkisi ortadan kalktığında eski haline geri dönen cisimlere "esnek" cisimler denir.
✔ Ağırlık bir "kuvvet" türüdür.
✔ Küçük kuvvetlerin ölçümünde "esnek" yay ile yapılmış dinamometre kullanılmalıdır.
✔ Büyük kuvvetlerin ölçümünde "sert" yay ile yapılmış dinamometre kullanılmalıdır.

Öğrendiklerimizi Pekiştirelim-2


✔ Dinamometre içinde kuvvet ölçümünü sağlayan "esnek" maddeye "yay" örnektir.
✔ Dinamometrede ölçüm çubuğu "ölçekli" bölmelere ayrılmıştır.
✔ Yüzey ile cisim arasındaki hareketi zorlaştıran etkiye sürtünme kuvveti denir.
✔ Sürtünme kuvvetinin yönü genellikle cismin hareket yönüne zıttır.
✔ Sürtünme kuvvetinin büyüklüğü yüzeyin cinsine göre değişir.
✔ Pürüzlü yüzeylerde sürtünme kuvveti daha fazladır.
✔ Sürtünme kuvvetinin olumlu ve olumsuz sonuçları vardır.
✔ Sürtünme kuvveti katı maddelerde olduğu gibi sıvı ve gaz maddelerde de oluşur
✔ Sürtünme kuvveti, cisim ile cismin temas ettiği yüzey arasında oluşur.
Yüzeyler; su, sabun, yağ gibi maddeler ile kaplandığında yüzeydeki pürüzlülük ve sürtünme kuvveti azalır.
✔ Sürtünme kuvvetinin çok olduğu zeminlerde cisimler daha zor hareket eder.
✔ Yazıları sildikçe silginin bitmesi, sürtünme kuvvetinden kaynaklanır.
✔ Havanın sürtünme kuvveti hava direnci, suyun sürtünme kuvveti su direnci olarak ifade edilir.
✔ Esnek yaylı dinamometreler daha hassas ölçüm yapar.
✔ Sürtünme kuvveti olmasaydı yürüyemezdik.
✔ Kışın araba lastiklerine takılan zincir sürtünme kuvvetini artırır.
✔ Arabalar hava sürtünmesinden etkilenir.
✔ Cisimlerin temas yüzeylerinin pürüzlü olması "sürtünmeyi" artırır.
✔ Gemi ve denizaltı gibi araçlar su direncinden en "az" etkilenecek şekilde tasarlanır.
✔ Buzlu yollarda arabaların lastiklerine takılan zincir, yol ile lastik arasının "minimum engelleyecek" olmasını sağlar.
✔ Rüzgâra karşı uçan bir uçağı etkileyen sürtünme kuvveti ile rüzgârın yönü "zıt" yönlüdür.
✔ Araç lastiklerine zincir takılması sürtünme kuvvetini artırır.
✔ Yayın gerildikten sonra tekrar eski haline gelmesi yayın "esnek" olduğunu gösterir.
✔ Yüzücülerin suya atlarken ellerini birleştirmesi sürtünmeyi "azaltmak" içindir.

Öğrendiklerimizi Pekiştirelim-3


Sürtünme Kuvvetinin Olumlu Yönleri:
→ Bir yerin silinmesini sağlar.
→ Taşıtların virajda savrulmamasını sağlar.
→ Taşıtların hareketini sağlar.
→ Yağmur ve dolu tanelerinin yavaş düşmesini sağlar.

Sürtünme Kuvvetinin Olumsuz Yönleri:
→ Bir nesneyi tutmamızı sağlar.
→ Hava sürtünmesi araçların fazla yakıt tüketmesine neden olur.
→ Cisimlere enerji kaybettirir.
→ Motordaki sürtünmeler onun ısınmasına ve veriminin düşmesine neden olur.
→ Taşıtların durmasını sağlar.
→ Sürtünen cisimlerin yıpranmasına neden olur.

Sürtünmeyi Azaltır:
→ Araç lastiklerine kışın zincir takılması
→ Kalemin elimizden kaymaması için tırtıklı yüzeye sahip olması
→ Gemilerin burunlarının ‘V’ şeklinde olması
→ Kapı menteşelerinin yağlanması
→ Sıkışan yüzüğü çıkarabilmek için parmak sabunla kayganlaştırılması.
→ Kışın buzlu yollarda araçların tekerinin kaymasını engellemek için yola kum dökülmesi
→ Göçmen kuşların ‘V’ şeklinde uçması
→ Valiz ve çantalara tekerlek takılması
→ Halıların kaymasını önlemek için altlarına kaydırmaz ped konulması
→ Bisiklet sürücülerinin bisikleti eğilerek sürmesi

Sürtünme kuvveti artırıldığı durumlar:
→ Kışın karlı yollarda arabaların kaymaması için arabaların kış lastiği takması
→ Arabalarda ve bazı makinelerde yağ kullanılması
→ Yüzücülerin suya atlarken ellerini birleştirerek atlaması
→ Jet uçaklarının iniş esnasında iniş paraşütlerini açması
→ Ağır iş makinelerinin tekerleklerinin girintili çıkıntılı olması
→ Haltercilerin, jimnastikçilerin ve kaya tırmanıcılarının ellerinin aymaması için pudra sürmesi
1

Aşağıda verilenlerden hangisi kuvvetin birimidir?

  • A ) Metre
  • B ) Dinamometre
  • C ) Newton
  • D ) Gram

2

Makine parçalarının yağlanmasının nedeni aşağıdakilerden hangisi olamaz?

  • A ) Sürtünmeyi artırma
  • B ) Parçalarda ısınmayı ve kopmayı önleme
  • C ) Aşınmayı önleme
  • D ) Sürtünmeyi azaltmak

3

Aşağıdakilerden hangisinde kuvvetin şekil değiştirme etkisine örnektir?

  • A ) Aracın hareket etmesi
  • B ) Kağıdın yırtılması
  • C ) Uçağın havalanması
  • D ) Topun yuvarlanması

4

Aşağıda kuvvet ile ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

  • A ) Duran maddeyi hareket ettirir.
  • B ) Hareket halindeki maddeyi durdurur.
  • C ) Maddenin şeklini değiştirebilir.
  • D ) Maddenin yönünü değiştiremez.

5

Yüksek atlama yapan bir sporcu neden belli bir yüksekliğe ulaşmakta zorlanır?

  • A ) Fazla yükseğe atlayamadığından.
  • B ) Yüksek atlamanın zorluğundan.
  • C ) Yer çekimi kuvveti yüzünden.
  • D ) Gücü fazlasına yetmediğinden.

6

Aşağıda verilen ifadelerden hangisi yanlıştır?

  • A ) Pürüzsüz yüzeylerde sürtünme kuvveti azdır.
  • B ) Kapı menteşelerini yağlamak sürtünmeyi azaltır
  • C ) Uçakların burnunun sivri olması sürtünmeyi artırmak içindir.
  • D ) Araçların tekerleklerine zincir takılması sürtünmeyi artırmak içindir.

7

Günlük hayatta kullandığımız araçlardan hangisi sürtünmenin etkisini artırmaya yönelik tasarlanmıştır?

  • A ) Yarış arabası
  • B ) Paraşüt
  • C ) Gemi
  • D ) Uçak

8

Aşağıdakilerden hangisi temas gerektirmeyen kuvvetin etkilerinden değildir?

  • A ) Mıknatısın demiri çekmesi
  • B ) Otomobilin yolda ilerlemesi
  • C ) Havaya atılan taşın yere düşmesi
  • D ) Bulutlardan yağmur yağması

"5. Sınıf Fen Bilimleri 3. Ünite Neler Öğrendik?" konusunda bilgiler vermeye çalıştık. Bu dersle ilgili hazırladığımız "Sürtünme Kuvvetinin Olumlu ve Olumsuz Yönleri" içeriğini de okuyarak öğrendiklerinizi pekiştirebilirsiniz.