Sor

5. Sınıf Ay'ın Evreleri Konu Anlatımı

Konu Özetleri İle Öğrendiklerini Şimdi Pekiştirme Vakti.

Ay, Dünya'nın çekim etkisiyle dolanır ve aynı zamanda kendi ekseni etrafında döner. Ay'ın bir dolanımı yaklaşık 27,3 gün sürer ve aynı zamanda kendi ekseni etrafındaki dönüşü de 27,3 gün sürer. Kendi ekseni etrafında ve Dünya etrafında dönme süresi eşit olduğu için Ay’ın hep aynı yüzü görünmektedir.

✔ Ay'ın 4 ana evresi ve 4 ara evresi vardır.
✔ Ana evreler arasındaki geçen süre 1 haftadır.
Ay'ın ana evreleri; yeni ay, ilk dördün, dolunay, son dördündür.
Ay'ın ara evreleri, şişkin ay ve hilaldir

Ay'ın evreleri, Ay'ın Dünya'nın etrafında dönüşü sırasında Güneş'ten aldığı ışığın yansıtılması sonucu oluşur. Ay, Güneş'in etrafında dönerken Dünya'nın gölgesi bazen Ay'ın önünden geçebilir ve Ay'ın yüzeyine düşen ışık miktarını azaltabilir. Bu da Ay'ın görünür büyüklüğünü ve yansıttığı ışık miktarını değiştirir. Gökyüzünde Ay’ın bu durumuna Ay’ın evreleri denir.

Ay’ın Ana Evreleri


Ay’ın evreleri sırasıyla , Yeni ay evresi, İlk dördün, Dolunay ve Son dördün şeklinde gerçekleşir.

Yeni ay evresinde, Ay, Dünya ile Güneş arasına girer ve Dünya'dan görülemez. Ay'ın bize bakan yüzeyi karanlık kalırken, Güneş'ten gelen ışınlar Ay'ın arka yüzeyini aydınlatır. Yeni ay evresi, Ay'ın Güneş ve Dünya arasında olduğu evredir ve Ay'ın Dünya'ya bakan yüzü ışık almaz.

İlk dördün evresinde, Ay'ın yarısı Güneş tarafından aydınlatılır ve Dünya'dan görülen yüzeyinin yarısı karanlıkta kalır. Bu nedenle gökyüzünde yarım daire şeklinde görünür. İlk dördün evresinde Ay'ın sağ tarafı aydınlanır ve Ay'ın şekli "D" harfine benzer.

Dolunay evresinde, Ay, Dünya ve Güneş aynı hizada olduğu için Ay'ın tüm yüzeyi Güneş tarafından aydınlatılır ve gökyüzünde tam bir daire şeklinde görünür. Dolunay evresinde Dünya, Güneş ve Ay aynı doğrultuda olur ve Ay'ın parlak yüzü Dünya'ya bakar.

Son dördün evresinde ise, Ay yine yarısı Güneş tarafından aydınlatılır ancak bu sefer Dünya'dan görülen yüzeyinin diğer yarısı karanlıkta kalır. Bu nedenle yine yarım daire şeklinde görünür. Son dördün evresinde ise Ay'ın sol tarafı aydınlanır ve aydınlık kısım yarım daire şeklinde, ters "D" şeklinde görülür.

Ay’ın Ara Evreleri


Ay’ın ana evreleri arasında oluşan evrelere, ara evreler denir.
➥ Yeni aydan sonra oluşurlar.
➥ Ara evreler sırasıyla; hilal, şişkin ay, şişkin ay ve tekrar hilal evresidir.
➥ Ara evrelerin oluşma süreleri birer haftadır.
Hilal, Ay'ın son dördün ile yeni ay, ve yeni ay ile ilk dördün arasında görülen ara evresidir. Bu evrede Ay, "C" şeklini andıran bir kısım aydınlanmış yüzeyi gösterir.
Şişkin ay , yeni ay ile ilk dördün ve dolunay ile son dördün arasında görülen ara evresidir ve Ay'ın yarısından fazlası aydınlanmıştır.

■ Hicri takvim, Ay'ın Dünya etrafındaki hareketini esas alarak yapılmıştır. Hicri takvim, İslam dininin başlangıcı olan Hz. Muhammed'in Mekke'den Medine'ye göç ettiği olaya atfen "hicret" adı verilen olayın yaşandığı yılın başlangıcı olarak kabul edilir.

■ Ay'ın Dünya etrafındaki hareketinden dolayı deniz ve okyanus sularında yükselme ve alçalma hareketleri gerçekleşir. Bu hareketlere gelgit veya medcezir denir.

■ Ali Kuşçu, Türk-İslam bilim dünyasının önemli bilginlerinden biridir. Ay’ın ilk haritasını çizen bilim insanı Ali Kuşçu‘dur.

■ Türk bayrağındaki hilal şekli, Ay'ın Dünya etrafında dolanırken gözlenen son dördün ile yeni ay arasında görülen ara evreyi temsil eder.
1

Dünya ile birlikte Ay da ............................. etrafında dolanır.Boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

  • A ) Kendi
  • B ) Güneş
  • C ) Ay
  • D ) Dünya

2

Güneş ve dünya arasındaki büyüklüğü modellemek isteyen öğrenci hangi iki nesneyi seçmelidir?

  • A ) Plates topu - Misket
  • B ) Deniz topu - Plates topu
  • C ) Tenis topu - Pinpon topu
  • D ) Nohut - Deniz topu

3

Ay'ın yüzeyinde gök cisimlerinin çarpması sonucunda oluşan derin çukurlara ne ad verilir?

  • A ) krater
  • B ) volkan
  • C ) tepe
  • D ) vadi

4

Aşağıda verilenlerden hangisi Güneş'in katmanlarından biri değildir?

  • A ) Renk küre
  • B ) Isı küre
  • C ) Çekirdek
  • D ) Işık küre

5

Ay'ın hareketleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

  • A ) Ay Dünya etrafındaki hareketini yaklaşık olarak 27 günde tamamlar.
  • B ) Ay kendi ekseni etrafında dönme hareketi yapar.
  • C ) Ay'ın Dünya etrafında dolanması sonucu Ay'ın evreleri oluşur.
  • D ) Ay kendi ekseni etrafında doğudan batıya doğru döner.

6

Ay'a bakıldığında hep aynı yüzü görülür. Bunun nedeni nedir?

  • A ) Kendi ekseni ve Dünya etrafındaki dönme süresinin eşit olması.
  • B ) Gel-git olayı
  • C ) Kendi ekseni etrafındaki dönüşünün sabit olması.
  • D ) Dünya etrafındaki dönüşünün sabit olması

7

Güneş ve Ay'ın Dünya'dan hemen hemen aynı büyüklükte görünmesinin sebebi nedir?

  • A ) Ay'ın Dünya'ya daha yakın olmas
  • B ) Güneş'in ışık kaynağı olması
  • C ) Ay'ın kendi etrafında dolanması
  • D ) Ay'ın Güneş'ten ışık alması

8

Dünya'nın kendi etrafındaki dönüş yönü.................... Boş bırakılan yere aşağıda verilen ifadelerden hangisi gelmelidir?

  • A ) doğudan batıya doğrudur.
  • B ) batıdan doğuya doğrudur.
  • C ) kuzeyden güneye doğrudur.
  • D ) güneyden kuzeye doğrudur.

"5. Sınıf Ay'ın Evreleri Konu Anlatımı" konusunda bilgiler vermeye çalıştık. Bu dersle ilgili hazırladığımız "Ay ile Güneş arasındaki benzer ve farklı yönler nelerdir?" içeriğini de okuyarak öğrendiklerinizi pekiştirebilirsiniz.