Deyimler ve Anlamları Konu Anlatımı

"Deyim" Türkçede bir anlamı ifade etmek için kullanılan kalıplaşmış söz öbekleridir. Deyimler, bir dilin kültürel ve tarihi zenginliklerini yansıtan öğelerdir ve genellikle mecazi anlamlar taşırlar.

✔ Deyimlerin Özellikleri Nelerdir?

~ Deyimler, en az iki sözcükten oluşur.

~ Deyimler, kalıplaşmış sözcüklerdir. Sözcüklerdeki değişiklik anlamı değiştirir.

~ Deyimler, kısa ve özlü sözlerdir.

~ Deyimlerde kullanılan sözcükler, genellikle gerçek anlamı dışındadır. Çok nadir de olsa gerçek anlamında kullanılan sözcükler de vardır.

~ Deyimlere genellikle "-mek" ya da "-mak" ekleri eklenir.

~ Atasözlerinin aksine, deyimler genelde öğüt verici nitelik taşımazlar.

✔ Örnek Deyimler ve Anlamları

→ Ağzı kulaklarına varmak: Çok sevinmek, neşelenmek

→ Akıllı uslu durmak: İyi davranmak, başkalarını rahatsız etmemek

→ Altından kalkmak: Bir işin üstesinden gelmek

→ Aşk olsun: Teşekkür etmek, minnettarlığını ifade etmek

→ Ayağına dolanmak: Birine engel olmak, işlerini aksatmak

→ Başı dertte olmak: Bir sorunla uğraşmak, zor durumda kalmak

→ Boşu boşuna: Yersiz yere, gereksiz yere

→ Canı çıkmak: Çok yorulmak, çok sıkılmak

→ Cılkını çıkarmak: Bir şeyi abartmak, fazlasıyla kullanmak

→ Damdan düşer gibi: Aniden, beklenmedik bir anda

→ El ele vermek: Birlikte hareket etmek, işbirliği yapmak

→ Gözden düşmek: İtibarını yitirmek, değer kaybetmek

→Hamama giren terler: Bir işin içine giren o işin zorluklarını yaşar

→ İşin içinden çıkmak: Bir sorunu çözmek, başarıyla sonuçlandırmak

→ Kafasına esmek: Aniden, beklenmedik bir şekilde

→ Kulağı çınlamak: Birinin adının, o yokken başkaları tarafından anılması

→ Meydana çıkmak: Ortaya çıkmak, açığa kavuşmak

→ Nereden düşerse artık: Ne olursa olsun, hangi durumda olursa olsun

→ Önünü arkasını düşünmek: Sonuçlarını ve etkilerini değerlendirmek

→ Sırtını sıvazlamak: Birine yardım etmek, desteklemek

→ Tabanları yağlamak: Hızlı kaçmak, hızlı hareket etmek

→ Üstüne gitmek: Birini sıkı takibe almak, üzerinde durmak

→ Yağmur duasına çıkmak: Çaresiz kalmak, umutsuzca bir çözüm aramak

→ Yaprak dökümü: Bir grup veya topluluğun dağılması

→ Yedi düvel: Tüm dünya, bütün ülkeler

→ Yüzü gülmek: Şanslı ve mutlu olmak, işleri yolunda gitmek

✔ Deyimlerin Cümle İçerisinde Kullanımına Örnekler

=> Sabrı taşmak: Sonunda, kardeşimin sürekli sorular sorması nedeniyle annemin sabrı taştı ve onu odasına gönderdi.

=> Ölçüyü kaçırmak: Partide içki içerken ölçüyü kaçırdım ve ertesi gün başım çok ağrıdı.

=> Surat asmak: Arkadaşımın doğum gününde hediye alamadığım için surat astım, ama sonra bana önemli olanın düşüncem olduğunu söyledi.

=> Şaka kaldırmak: Ofiste stresli bir günün ardından, iş arkadaşlarımın şaka yaparak havayı neşelendirmesi hepimizin şakayı kaldırmasına sebep oldu.

=> Ağzından bal akmak: Satıcı, ürününün ne kadar iyi olduğunu anlatırken adeta ağzından bal akıyordu.

=> Kafası durmak: Matematik sınavı öncesi o kadar çok çalıştım ki, sınav günü geldiğinde adeta kafam durdu.

=> Göz boyamak: Otelin resimleri gerçekten harika görünüyordu ama oraya vardığımızda, bunların sadece göz boyamak için yapıldığını fark ettik.

=> Karnı zil çalmak: Öğle yemeğine kadar çalıştığımız için arkadaşımın karnı zil çalıyordu ve hemen bir restorana gitmeye karar verdik.

=> Yüreği ağzına gelmek: Kızım bisikletle hızla yokuş aşağı inerken, yüreğim ağzıma geldi çünkü düşeceğinden korktum.

=> Dilinde tüy bitmek: Sevgilime sürekli olarak ne kadar sevdiğimi söyledim, ama o bana dilinde tüy bittiğini ve eylemlerimin daha önemli olduğunu belirtti.

✔ Deyimlerle İlgili Mini Test

Soru-1: Hangi deyim, birisinin sonunda dayanamayıp öfkelenmesini anlatır?
A) Göz boyamak
B) Şaka kaldırmak
C) Sabrı taşmak
D) Karnı zil çalmak

Cevap: C) Sabrı taşmak

Soru-2: Hangi deyim, bir kişinin korku veya heyecan nedeniyle kalbinin çok hızlı attığını ifade eder?
A) Kafası durmak
B) Dilinde tüy bitmek
C) Ağzından bal akmak
D) Yüreği ağzına gelmek

Cevap: D) Yüreği ağzına gelmek

Soru-3: Aşağıdaki deyimlerden hangisi, bir kişinin başkalarını etkilemek için gerçeği olduğundan daha iyi göstermeye çalışması anlamında kullanılır?
A) Göz boyamak
B) Surat asmak
C) Ölçüyü kaçırmak
D) Şaka kaldırmak

Cevap: A) Göz boyamak

Soru-4: Hangi deyim, birisinin çok tatlı sözler söyleyerek başkalarını etkilemeye çalışmasını ifade eder?
A) Ağzından bal akmak
B) Karnı zil çalmak
C) Kafası durmak
D) Dilinde tüy bitmek

Cevap: A) Ağzından bal akmak

Soru-5: Aşağıdaki deyimlerden hangisi, bir kişinin çok aç olduğunu ve hemen yemek yemek istediğini anlatır?
A) Surat asmak
B) Karnı zil çalmak
C) Yüreği ağzına gelmek
D) Ölçüyü kaçırmak

Cevap: B) Karnı zil çalmak