Sor

4. Sınıf Yer Kabuğunun Yapısı Konu Anlatımı

Konu Özetleri İle Öğrendiklerini Şimdi Pekiştirme Vakti.

Yer kabuğu, Dünya'nın dış katmanıdır ve üzerinde yaşadığımız yerdir. Kabuk, farklı katmanlardan oluşur. Bunlar, taş, kum, çakıl, su ve bitkilerden oluşan üst kabuk ve alt kabuk olarak adlandırılan daha yoğun, sert kaya katmanlarıdır.

Dünya katmanlardan oluşmuş bir yapıdadır. Bu katmanlar dıştan içe doğru; hava, su, taş ,ateş ve ağır küredir. Üzerinde yaşadığımız küre (ya da katman) taş küredir

Yer kabuğunun en üst katmanını oluşturan toprak, kaya ve taş parçalarına kayaç adı verilir. Kayaçlar, yer kabuğunun kara tabakasını oluşturur. Doğada büyük yer tutan bir veya birden fazla mineralden oluşan kaya ve taş parçaları kayaç olarak adlandırılır.

Kayaçların Neden farklı renklerdedir?


Kayaçların yapısında mineraller bulunur. Her kayaç, farklı minerallerden oluşur. Sınıfa getirip incelediğimiz taş, kaya ve toprakların farklı renklerde olmasının nedeni içerdiği farklı minerallerdir.

Kayaçların yapısında, mineral tanecikleri, organik kalıntılar ve boşluklar gibi unsurlar yer alır. Mineraller, kayaçların ana yapı taşıdır ve kayaçların özelliklerini belirler. Kayaçların mineral içeriği, rengi, sertliği, çizilme özellikleri, yapısı, yoğunluğu ve diğer özellikleri, kayaçların hangi tür mineral ve nasıl oluştuğuna bağlıdır.

Kayaçlar rüzgâr, sıcaklık farkı, yağmur ve akarsu gibi dış faktörlerle parçalanır. Bunun sonucunda kayaçlar kaya, çakıl, taş, kum ve topar taneciklerine dönüşür.

Kayaçların birbirinden farklı olmasını sağlayan ve yapılarını oluşturan maddelere mineral adı verilir. Mineraller doğal yollarla oluşan belli özelliklere sahip katı maddelerdir.

Kayaç örnekleri


Dünya'da birçok farklı kayaç türü bulunmaktadır. İşte bazı örnekler:

Granit: Magmatik kayaçlar arasında yer alan granit, açık renkli, büyük taneli ve sert bir kayaçtır. İçinde kuvars, feldispat ve mika mineralleri bulunur.

Kireçtaşı: Sedimanter kayaçlar arasında yer alan kireçtaşı, kalsiyum karbonat minerallerinden oluşur ve genellikle beyaz renklidir. Deniz kabukları, mercanlar ve diğer deniz canlılarının fosillerini içerebilir.

Şist: Metamorfik kayaçlar arasında yer alan şist, ince tabakalara sahip bir kayaçtır ve genellikle koyu renklidir. Kuvars, mika ve glimmer minerallerini içerebilir.

Mermer: Metamorfik kayaçlar arasında yer alan mermer, kalsiyum karbonat minerallerinden oluşur ve genellikle açık renklidir. İçinde damarlar şeklinde çeşitli mineraller bulunabilir.

Andezit: Magmatik kayaçlar arasında yer alan andezit, koyu gri renkte bir kayaçtır ve kuvars, feldispat ve volkanik cam mineralleri içerir.

Şeyl: Sedimanter kayaçlar arasında yer alan şeyl, ince
tabakalara sahip, koyu renkli ve çatlaklı bir kayaçtır. Genellikle organik malzemelerin çökelmesi sonucu oluşur ve petrol üretiminde önemli bir rol oynar.

Kuvarsit: Metamorfik kayaçlar arasında yer alan kuvarsit, kuvars mineralinden oluşur ve genellikle beyaz veya gri renklidir. Ayrıca, silisyum karbür gibi diğer mineralleri de içerebilir.

Bazalt: Magmatik kayaçlar arasında yer alan bazalt, koyu renkte bir kayaçtır ve volkanik cam, piroksen ve plajiyoklaz mineralleri içerir.

Yer kabuğunun bazı bölgelerinde çeşitli etkenlerle oluşan ve ekonomik değeri olan kayaçlara maden denir.

Madenler;

→ Ekonomik değere sahiptirler.

→ İşlenerek pek çok alanda kullanılırlar.

Madenlerin çıkarılması, maden işletmeleri tarafından yapılmaktadır. Bu süreç, genellikle maden yataklarının bulunduğu yerlerde yapılan madencilik faaliyetleriyle gerçekleştirilir. Bu faaliyetler, maden yataklarının türüne, madenin bulunduğu kayaçların yapısına ve madenin özelliklerine göre farklılık gösterir.

Ülkemizde çıkarılan önemli madenlere bor, altın, bakır, gümüş, mermer, linyit, taş kömürü, krom, demir ve cıva gibi madenler örnek verilebilir. Bu madenler değişik alanlarda hammadde olarak kullanılmaktadır. Ayrıca doğal soda, kaya tuzu, alçı taşı ve zımpara taşı gibi ham maddeler ülkemizde yeteri kadar bulunmaktadır. Türkiye, dünyadaki bor minerali rezervlerinin yaklaşık % 70’ine sahiptir
1

Şubat ayı 4 yılda bir 29 gün sürer. Aşağıdakilerden hangisi bununla ilgilidir?

  • A ) Artık saatv
  • B ) Artık ay
  • C ) Artık gün
  • D ) Artık yıl

2

Canlıların üzerinde yaşadığı tabakaya.............................denir
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

  • A ) evren
  • B ) uzay
  • C ) yer kabuğu
  • D ) gezegen

3

Aşağıdaki bilim dallarından hangisi Dünya' nın şekli ve hareketini inceler?

  • A ) Jeoloji
  • B ) Biyoloji
  • C ) Astroloji
  • D ) Astronomi

4

Güneşin battığı zaman aşağıdakilerden hangisidir?

  • A ) sabah
  • B ) öğle
  • C ) ikindi
  • D ) akşam

5

Kayaçlarla ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

  • A ) Yer kabuğunu oluşturan büyük taş kütleleridir.
  • B ) Sert, yumuşak, gözenekli yapıda olabilirler.
  • C ) Kırılgan ve hareketli bir yapıya sahiptirler
  • D ) Her biri değerli bir maden olma özelliği taşır

6

Mevsimler nasıl oluşur?

  • A ) Güneş'in, kendi etrafında dönmesiyle
  • B ) Güneş'in, Dünya'nın çevresinde dönmesiyle
  • C ) Dünya'nın, Güneş'in çevresinde dolanmasıyla
  • D ) Dünya'nın, kendi etrafında dönmesiyle

7

Bor madeniyle ilgili verilen ifadelerden hangisi yanlıştır?

  • A ) Hava yastıkları ve hidrolik frenlerin yapımında kullanılır.
  • B ) Termik santrallerde ve evlerde ısınma amaçlı kullanılır.
  • C ) Ülkemizde en çok bulunan madenlerden biridir.
  • D ) Isıya dayanıklı cam üretiminde kullanılır.

8

1- Dünya kendi ekseni etrafındaki dönüşünü 24 saatte tamamlar.
2- En kısa süren ay şubat ayıdır. 28 gün çeker. 4 yılda bir 29 gün çeker.
3- Dünya güneşin etrafındaki dönüşünü 1 yılda tamamlar.
4- Dünya'nın Güneş etrafındaki dönüşü sonucunda 2 mevsim oluşur.
Yukarıdaki bilgilerden hangisi veya hangileri yanlıştır?

  • A ) 4
  • B ) 1-4
  • C ) 2-4
  • D ) 2

"4. Sınıf Yer Kabuğunun Yapısı Konu Anlatımı" konusunda bilgiler vermeye çalıştık. Bu dersle ilgili hazırladığımız "4. Sınıf Fosillerin Oluşumu ve Önemi Konu Anlatımı" içeriğini de okuyarak öğrendiklerinizi pekiştirebilirsiniz.