SORU HAZIRLAMA TEKNKLER

retimde yntem ve teknik kavramlarnn tanm deiik ekillerde yaplmaktadr. Uygulayc konumunda olanlarn bazen yntem ve teknik kavramlarn kartrdklar, hatta ayn anlamda kullandklar grlmektedir.
Yntem (metod), bir  amaca varmak iin doruluu ve baars denenmi en ksa, en emin yol, hareket ve i tutma tarzdr. Baka bir ifadeyle renciyi eitim amalarna en abuk ve en gvenilir olarak ulatracak bir yol demektir.
Teknik ise retim metodlarnn uygulama biimleridir. Metod daha kapsaml, teknik ise metodun paralar konumundadr. (Soru sorma-hazrlama, dev verme-deerlendirme, zetleme, altrma, verimli ders alma, lme-deerlendirme teknikleri vb).   
Bu balamda, renmenin gereklemesinde en nemli bir unsur da sorunun tekniine uygun olarak hazrlanmas ve sorulmas ilemidir. 

 
Milli Eitim Bakanl Snf Geme ve Snav Ynetmeliine bakldnda, snavlarla ilgili;

 Klasik trde yaplan yazl snavlarda en az be soruya yer verilir. oktan semeli, eletirmeli, ksa cevapl, ak ulu, doru/yanl tamamlamal ve benzeri snav trlerinde ise soru saysnn ok, sorularn ksa cevapl olmas esastr.
Sorularn; konulara gre dalm yaplrken arlk, bir nceki snavdan sonra ilenen konulara verilmek suretiyle geriye doru azalan bir oranda ve ilenen konulardan seilmesi esastr. 
ifadeleri yer almaktadr. 

Bu aklamalar nda, sorularn seiminin ne derece nemli ve gerekli olduu, zellikle sorularn ciddi bir hazrlktan sonra belirlenmesi nemli  grlmektedir.

Sorular hazrlanrken; konular kapsamas, rencilerde bilgiye ulama istei dourmas , yaratclklarn gelitirmesi, ibirlii ve grup almasna tevik etmesi, problem zme becerilerini gelitirmesi ilkelerinin gz nnde tutulmas temel ilke olarak kabul grmtr. 

retmenlerin, rencilere szl olarak ynelttikleri soru esnasnda ortak hatalar; soru sorarken rencinin yzne bakmama, hzl soru sorma, hatal ses tonu kullanma, yeterli bilgiyi vermeden karmak ve anlalmayan sorular sorma, soru sorduktan sonra yeterince beklemeden cevap almaya almas olarak grlmektedir.(1)  Bu nedenle,  bir retmenin snf iinde dersin akna gre rencilere yneltecei sorular nceden hazrlayp, ders plannda belirtmesi, sesini etkili kullanmas, alaca cevaplarn eksik veya yanl olmas durumunda onlar mutlaka dzeltmesi gereklidir. Hazrlanan sorularn, konu-nitenin zetini ve ana fikrini oluturacak, rencilerin istek ve beklentilerini ieren, gerekli, kullanlabilir bilgi ve beceri tayan zellikte  olmasna zen gsterilmelidir. 

te yandan, snav sorularnn kapsam bakmndan;  bilginin yannda, rencilerin anlama-kavrama, uygulama, analiz, sentez ve deerlendirme yapabilme dzeyindeki davran-kaznm ve becerilerini gelitirebilecek ve lecek nitelikte hazrlanmas gz nnde bulundurulmaldr.
 

Soru snflamasnda en iyi bilinen ve kullanlan sistem Bloomun taksonomi sistemidir.
Bloom soru dzeylerini aadaki basamaklara ayrmtr:
1. Bilgi basama
2. Kavrama basama
3. Uygulama basama
4. Analiz basama
5. Sentez basama www.sorubak.com
6. Deerlendirme basama

Bilgi basamanda soru sorma:
Bilgi temel alnmak suretiyle, kavramlara(ova nedir, sfat nedir), olgulara(Kimdir, ne zaman olmutur, stanbul ne zaman fethedilmitir?),ara-gerelere( metre nedir,  tren nedir),sralama- snflama ( Trkiyenin Cumhurbakanlarn srasyla saynz? Dnyada ka trl canl vardr, snflara ayrnz ?), iaretlere( YTL nedir, haritada yeil renkler neyi gsterir), ltlere( snf gemenin ltleri nelerdir?) ynelik sorular sormak anlam tamaktadr.
Bilgi basamanda sorular iin anahtar kelimeler; Kim, Ne, Nerede, Ne zaman ? szckleridir ve sorular bu eksende oluturulur. 
Malazgirt sava ne zaman olmutur? Boazlarmzn isimlerini syleyiniz?  gibi sorular bu basamaa rnek gsterilebilir.

Kavrama basamanda soru sorma:
Bu basamakta, aklama(ifade etme), evirme, teleme(tahmin etme- kestirme), yorumlama, terimin anlamn syleme, seme iaretleme davranlar n plana kmaktadr.
Bu basaman anahtar szckleri: gster, akla, rnek ver, deitir, evir, akla, zetle, ayr, genilet szckleridir. 
rnek sorular: Bu paradan ne anladnz, aklaynz? Sfatlara rnek veriniz?  Bu gidile evre kirlilii hangi sonular dourur?  

Uygulama basamanda soru sorma:
rencinin rendiklerini ve anladklarn uygulama, yazma, belirtme, ortaya koyma zelliini tayan sorulardr.
Anahtar kelimeler:  uygula, se, kullan, z, biimlendir, deitir, boya, hazrla
rnek sorular: Harita zerinde enlem ve boylamlar gsteriniz?  Elektrik zilinin emasn izerek devreyi tamamlaynz ?  Yamurun nasl yadn basit deneyle gsteriniz ?  inde sfat bulunan bir cmle oluturunuz ? Evinizin bulunduu evrenin krokisini iziniz? Hicri 1430 tarihini Miladi yla eviriniz ?

Analiz basamanda soru sorma:
Bu tip sorular rencilerin daha derin ve st dzey dnmesini gerektirir. Ancak bu tr sorularn etkili olmas iin, rencilerin bilgi, kavrama ve uygulama  dzeyindeki hedeflere ulamas nemlidir. Analiz sorularnn bir tek cevab yoktur. Muhtemel cevaplar ierebilir. Bu tr sorular  yksek dzeyde soru  kapsamnda olduu iin genellikle retmenler bu tr soru sormaktan kanrlar.
Anahtar Kelimeler: Niin, hangi etkenler, analiz edin, aa kartn ?
rnek Sorular: Kurtulu Savanda dzenli ordunun kurulmasna neden ihtiya duyulmutur?  Yenieri Ocann bozulmas Osmanl Devletinin knde nasl etkili olmutur?

Sentez basamanda soru sorma:
Bu basamaktaki sorular rencilerin yaratc ve btnletirici dncelerini gerektiren yksek dzeyde soru kapsamndadr. rencilerden paralar ve eleri belli kurallara gre birletirerek bir btn oluturmas beklenmektedir.  Bu tr sorularda analiz basamandaki gibi retmenlerce az sorulan sorulardr. 
Anahtar kavramlar: Tahmin et, ret, birletir, ne olurdu, eer olsayd, yaplandr.
rnek Sorular: Evinizin bulunduu alandaki evre temizlii ile ilgili bir rapor hazrlaynz ? Duraklama dnemindeki isyanlarn Osmanl Devletinin zayflamasna hangi ynleriyle etkisi olmutur? 

Deerlendirme basamanda soru sorma:
Soru basamaklarnn en st basama olup yksek dzey sorulardan oluur ve st dzey dnmeyi gerektirir. Deiik doru cevaplar olabilir. zellikle  renicinin kendi gr ve deer yargsn n plana karma yeteneini gelitirir. 
Anahtar kelimeler : Fikrin nedir, hangisi en iyi, bu gre katlyor musun, deerlendir, karar ver, haklln savun. 
rnek sorular:  Laiklik kavramn gnmz  Trkiyesi asndan deerlendiriniz ?  Milli mcadele yllarnda  manda fikri niin gndeme gelmitir ? Kresel snmann lkemizdeki yansmalarn nasl deerlendiriyorsunuz? Trkiyede insanlar yeterice besleniyor mu? lkemizin Avrupa Birliine girme abalarn nasl buluyorsunuz? 

Yukarda aklanan zellikte sorularn elbette btn snavlarda rencilere yneltilmesi en ideal olandr. Ancak renci ve snf seviyesine uygun bir seme yaplmas dnldnde hem dk seviyede hem de son  basamakta yer alan yksek dzeyde sorulardan harmanlama yapmak daha doru bir seim olacaktr. 
