{"id":929,"date":"2009-08-20T21:21:36","date_gmt":"2009-08-20T19:21:36","guid":{"rendered":"http:\/\/www.sorubak.com\/blog\/?p=929"},"modified":"2009-08-20T21:21:36","modified_gmt":"2009-08-20T19:21:36","slug":"goller-cesitleri-ve-ozellikleri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/goller-cesitleri-ve-ozellikleri.html","title":{"rendered":"G\u00f6ller ,\u00c7e\u015fitleri ve \u00d6zellikleri"},"content":{"rendered":"<p><strong>G\u00f6ller<br \/>\n<\/strong><strong>G\u00f6l :<\/strong> Karalar \u00fczerindeki \u00e7ukur alanlarda birikmi\u015f ve belirli bir ak\u0131nt\u0131s\u0131 olmayan durgun su k\u00fctlelerine g\u00f6l denir.<\/p>\n<p>G\u00f6ller tek tek bulunduklar\u0131 gibi yan yana birden fazla da bulunabilirler. G\u00f6llerin yan yana bulunduklar\u0131 b\u00f6lgelere <strong>g\u00f6ller y\u00f6resi denir.<\/strong><br \/>\n<strong>G\u00f6llerin \u00d6zellikleri G\u00f6llerin bulunduklar\u0131 b\u00f6lgenin iklimi, jeolojik ve jeomorfolojik \u00f6zellikleri;<\/strong><\/p>\n<p><strong>G\u00f6l\u00fcn b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc :<\/strong> D\u00fcnya \u00fczerindeki g\u00f6llerin b\u00fcy\u00fckl\u00fckleri de\u011fi\u015fkendir. Hazar G\u00f6l\u00fc  D\u00fcnya\u2019n\u0131n en b\u00fcy\u00fck g\u00f6l\u00fcd\u00fcr. (424.000 km2)<br \/>\n<strong>G\u00f6l\u00fcn beslenmesi <\/strong>: G\u00f6ller, ya\u011f\u0131\u015f sular\u0131, akarsular ve kaynaklar taraf\u0131ndan beslenir.G\u00f6llerin su seviyeleri beslenmeye ba\u011fl\u0131 olarak de\u011fi\u015fir. Baz\u0131 g\u00f6ller fazla sular\u0131n\u0131 bir akarsu ile deniz bo\u015falt\u0131r. Bu akarsulara g\u00f6l aya\u011f\u0131 ya da gide\u011fen denir. G\u00f6le su ta\u015f\u0131yan akarsulara ise gele\u011fen denir. \u00d6rne\u011fin Manyas ve Ulubat (Apolyont) g\u00f6lleri bir akarsu ile sular\u0131n\u0131 Marmara Denizi\u2019ne bo\u015falt\u0131r.<br \/>\n<strong>G\u00f6l\u00fcn derinli\u011fi : <\/strong>Tektonik ve krater g\u00f6llerinin derinlikleri genellikle fazlad\u0131r. D\u00fcnya\u2019n\u0131n  en derin g\u00f6l\u00fc tektonik bir g\u00f6l olan Baykal G\u00f6l\u00fc\u2019d\u00fcr.<br \/>\n<strong>G\u00f6l suyunun tuzlulu\u011fu : <\/strong>G\u00f6l sular\u0131n\u0131n i\u00e7inde \u00e7\u00f6z\u00fcnm\u00fc\u015f halde madensel tuzlar bulunmaktad\u0131r. Buharla\u015fma nedeniyle g\u00f6l suyunun tuz yo\u011funlu\u011fu artar. \u00d6zellikle kapal\u0131 havzalarda y\u00fczeyden ak\u0131\u015f olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in g\u00f6l sular\u0131 tuzludur. \u00d6rne\u011fin \u00fclkemizdeki Burdur G\u00f6l\u00fc ve Tuz G\u00f6l\u00fc\u2019n\u00fcn sular\u0131 tuzludur. A\u00e7\u0131k havza g\u00f6llerinde ise, sular y\u00fczeyden bo\u015fald\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in madensel tuz oran\u0131 d\u00fc\u015f\u00fck, buna ba\u011fl\u0131 olarak sular tatl\u0131d\u0131r.<br \/>\n<strong>G\u00f6l suyunun s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 <\/strong>: G\u00f6l suyunun s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131, g\u00f6l\u00fcn bulundu\u011fu enleme, iklim ko\u015fullar\u0131na ve mevsime g\u00f6re de\u011fi\u015fir. Ayr\u0131ca g\u00f6l\u00fcn derinli\u011fi, g\u00f6l\u00fcn bulundu\u011fu y\u00fckselti ve g\u00f6l\u00fc besleyen sular da g\u00f6l suyunun s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 \u00fczerinde etkilidir.<br \/>\n<strong>G\u00f6l suyunun hareketlili\u011fi :<\/strong> G\u00f6l suyunun hareketlili\u011fi <strong>\u00fc\u00e7 nedene ba\u011fl\u0131d\u0131r : <\/strong><br \/>\n G\u00f6l\u00fcn beslenmesine ve havzadaki iklim ko\u015fullar\u0131na ba\u011fl\u0131 olu\u015fan seviye fark\u0131 nedeniyle su seviyesinde de\u011fi\u015fiklik olur.<br \/>\nG\u00f6l y\u00fczeyinde r\u00fczgarlar etkisiyle dalgac\u0131klar olu\u015fur.<br \/>\nG\u00f6l y\u00fczeyinin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcndeki bas\u0131n\u00e7 de\u011fi\u015fmeleri al\u00e7alma ve y\u00fckselme \u015feklindeki ritmik hareketlere neden olur. Bunlara duran dalga ya da se\u015f (seiches) dalgalar\u0131 denir. <\/p>\n<p><strong>G\u00f6l Tipleri<\/strong><\/p>\n<p>G\u00f6ller, g\u00f6l \u00e7ana\u011f\u0131n\u0131n olu\u015fum \u00f6zelliklerine g\u00f6re yerli kaya g\u00f6lleri ve set g\u00f6lleri olarak iki ana b\u00f6l\u00fcmde toplan\u0131r. <\/p>\n<p><strong>Yerli Kaya G\u00f6lleri <\/strong><br \/>\nG\u00f6l \u00e7ana\u011f\u0131n\u0131n \u00e7e\u015fitli nedenlerle ana kaya \u00fczerinde  olu\u015fturdu\u011fu g\u00f6llerdir. G\u00f6l \u00e7ana\u011f\u0131n\u0131 olu\u015fturan etkene g\u00f6re 4 gruba ayr\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Tektonik G\u00f6ller :  <\/strong>Yerkabu\u011funun tektonik hareketleri s\u0131ras\u0131nda olu\u015fan \u00e7anaklardaki g\u00f6llerdir.<\/p>\n<p><strong>Volkanik G\u00f6ller :<\/strong> Volkanik patlamalar ile olu\u015fan \u00e7anaklardaki g\u00f6llerdir. Krater g\u00f6l\u00fc, kaldera g\u00f6l\u00fc ya da maar g\u00f6l\u00fc gibi \u00e7e\u015fitleri vard\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Karstik G\u00f6ller <\/strong>: Eriyebilen kaya\u00e7lar\u0131n bulundu\u011fu yerlerde olu\u015fan g\u00f6llerdir.<br \/>\n<strong>Buzul G\u00f6lleri <\/strong>: Buzulla\u015fma d\u00f6neminde buzullar\u0131n a\u015f\u0131nd\u0131rmas\u0131yla olu\u015fan \u00e7anaklardaki g\u00f6llerdir.<\/p>\n<p><strong>G\u00f6l Tipleri<\/strong>G\u00f6ller, g\u00f6l \u00e7ana\u011f\u0131n\u0131n olu\u015fum \u00f6zelliklerine g\u00f6re yerli kaya g\u00f6lleri ve set g\u00f6lleri olarak iki ana b\u00f6l\u00fcmde toplan\u0131r.<br \/>\n<strong>Set G\u00f6lleri <\/strong><br \/>\n\u00c7\u00f6k\u00fcnt\u00fc \u00e7ukurlar\u0131n\u0131n, vadilerin ya da koylar\u0131n \u00f6n\u00fcn\u00fcn bir setle kapat\u0131lmas\u0131 sonucu olu\u015fan g\u00f6llerdir.<\/p>\n<p><strong>Al\u00fcvyal  Set G\u00f6lleri  <\/strong>: Akarsular\u0131n yan kollar\u0131n\u0131n ta\u015f\u0131d\u0131klar\u0131 al\u00fcvyonlarla ana akarsuyun \u00f6n\u00fcn\u00fc kapatmas\u0131 ile olu\u015fan g\u00f6llerdir.<\/p>\n<p><strong>K\u0131y\u0131 Set G\u00f6lleri : <\/strong>Deniz ak\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131n olu\u015fturdu\u011fu k\u0131y\u0131 kordonlar\u0131n\u0131n koylar\u0131n \u00f6n\u00fcn\u00fc kapatmas\u0131yla olu\u015fan s\u0131\u011f g\u00f6llerdir. Bu g\u00f6llere lag\u00fcn ad\u0131 da verilir.<br \/>\n<strong>moren Set G\u00f6lleri : <\/strong>Buzullardan \u00e7\u0131kan sular\u0131n \u00f6n\u00fcn\u00fcn moren setleri ile kapat\u0131lmas\u0131 sonucu olu\u015fan g\u00f6llerdir.<\/p>\n<p><strong>Heyelan Set G\u00f6lleri :<\/strong> Akarsu vadisinin \u00f6n\u00fcn\u00fcn, toprak kaymas\u0131 sonucunda toprak k\u00fctlesi taraf\u0131ndan kapat\u0131lmas\u0131yla olu\u015fan g\u00f6llerdir.<br \/>\n<strong>Volkanik Set G\u00f6lleri :<\/strong> Volkanik olaylar s\u0131ras\u0131nda \u00e7\u0131kan lavlar\u0131n bir \u00e7ukurlu\u011fun \u00f6n\u00fcn\u00fc kapatmas\u0131yla olu\u015fan g\u00f6llerdir.<br \/>\n<strong><br \/>\nYapay Set G\u00f6lleri : <\/strong>Akarsu vadisinin \u00f6n\u00fcn\u00fcn yapay bir setle kapat\u0131lmas\u0131 ile olu\u015fan baraj g\u00f6lleridir. Baraj g\u00f6lleri enerji \u00fcretmek, i\u00e7me ve sulama suyu sa\u011flamak, erozyonu \u00f6nlemek, ta\u015fk\u0131nlardan korunmak amac\u0131yla yap\u0131l\u0131r. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>G\u00f6ller G\u00f6l : Karalar \u00fczerindeki \u00e7ukur alanlarda birikmi\u015f ve belirli bir ak\u0131nt\u0131s\u0131 olmayan durgun su k\u00fctlelerine g\u00f6l denir. G\u00f6ller tek tek bulunduklar\u0131 gibi yan yana birden fazla da bulunabilirler. G\u00f6llerin yan yana bulunduklar\u0131 b\u00f6lgelere g\u00f6ller y\u00f6resi denir. G\u00f6llerin \u00d6zellikleri G\u00f6llerin bulunduklar\u0131 b\u00f6lgenin iklimi, jeolojik ve jeomorfolojik \u00f6zellikleri; G\u00f6l\u00fcn b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc : D\u00fcnya \u00fczerindeki g\u00f6llerin b\u00fcy\u00fckl\u00fckleri de\u011fi\u015fkendir. &#8230; <a title=\"G\u00f6ller ,\u00c7e\u015fitleri ve \u00d6zellikleri\" class=\"read-more\" href=\"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/goller-cesitleri-ve-ozellikleri.html\" aria-label=\"More on G\u00f6ller ,\u00c7e\u015fitleri ve \u00d6zellikleri\">Devam\u0131n\u0131 oku&#8230;<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[23],"tags":[191,190,187,185,192,186,188,189],"class_list":["post-929","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-cografya","tag-2009-sbs-8-sinif-sorulari","tag-2009-sbs-sorulari","tag-gol-cesitleri","tag-goller","tag-kpps-2009-soru-ve-cevaplari","tag-ozellikleri","tag-tarim","tag-truzim-sbs-sorulari"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/929","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=929"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/929\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=929"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=929"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=929"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}