{"id":91,"date":"2008-12-18T00:23:43","date_gmt":"2008-12-17T22:23:43","guid":{"rendered":"http:\/\/www.sorubak.com\/blog\/?p=91"},"modified":"2008-12-18T00:23:43","modified_gmt":"2008-12-17T22:23:43","slug":"collesme-ve-erozyon","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/collesme-ve-erozyon.html","title":{"rendered":"\u00c7\u00f6lle\u015fme Ve Erozyon"},"content":{"rendered":"

EROZYON:<\/span><\/p>\n

Topra\u011f\u0131n bulundu\u011fu yerden; ya\u011f\u0131\u015flar, sel sular\u0131, r\u00fczgar, \u00e7\u0131\u011f vb. etkenlerle ta\u015f\u0131nmas\u0131 olay\u0131d\u0131r..\u00a0<\/p>\n

Erozyon, topraklar\u0131m\u0131z\u0131n yok olmas\u0131na sebep olan etkenlerin ba\u015f\u0131nda gelmektedir. \u00dclkemizdeki erozyon Avrupa’dan 12<\/strong>, Afrika’dan 17<\/strong> kat daha fazlad\u0131r. \u00dclkemiz topraklar\u0131n\u0131n %14<\/strong>‘\u00fcnde hafif, %20<\/strong>‘sinde orta ve %63<\/strong>‘\u00fcnde \u015fiddetli ve \u00e7ok \u015fiddetli derecede erozyon tehlikesi mevcuttur. Sadece %3<\/strong>‘l\u00fck kayal\u0131k alan ise erozyona maruz bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n

Erozyon sebebi ile topra\u011f\u0131n verimi azalmakta, besin maddeleri yok olmakta, sular kirlenmekte, \u00fcr\u00fcnlerde verim ve kalite d\u00fc\u015fmektedir. \u00dclkemizde erozyon sonucu her y\u0131l 500 milyon ton<\/span> verimli topra\u011f\u0131m\u0131z kaybolmaktad\u0131r.<\/p>\n

Erozyon, nedenlerine g\u00f6re \u015f\u00f6yle s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131l\u0131r:<\/strong><\/p>\n

1. Su Erozyonu:<\/span><\/p>\n

Su erozyonu, di\u011fer erozyon \u00e7e\u015fitleri i\u00e7erisinde en yayg\u0131n ve en etkilisidir. E\u011fimli arazilerde, vejetasyonun (bitki \u00f6rt\u00fcs\u00fcn\u00fcn) zay\u0131flad\u0131\u011f\u0131 veya tamamen yok oldu\u011fu b\u00f6lgelerde; yere d\u00fc\u015fen ya\u011fmur damlalar\u0131 darbe etkisi ile bir k\u0131s\u0131m toprak par\u00e7as\u0131n\u0131 yerinden kopararak par\u00e7alar. B\u00f6ylece y\u00fczeysel ak\u0131\u015fa ge\u00e7en ya\u011fmur sular\u0131, bu toprak par\u00e7alar\u0131n\u0131 s\u00fcr\u00fckleyerek a\u015fa\u011f\u0131lara ta\u015f\u0131r. Y\u00fczeysel ak\u0131\u015f halindeki sular a\u015fa\u011f\u0131lara indik\u00e7e, di\u011fer y\u00fczeysel ak\u0131\u015f sular\u0131 ile birle\u015ferek g\u00fc\u00e7lenir ve giderek ta\u015f\u0131ma g\u00fcc\u00fc de artar. B\u00f6ylece ak\u0131\u015f sular\u0131n\u0131n beraberinde ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 toprak ve iri materyal miktar\u0131 \u00e7o\u011falarak, ta\u015fk\u0131n \u015feklinde akan ve b\u00fcy\u00fck zararlara sebep olan seller meydana gelir.<\/p>\n

Su erozyonunun ileri boyutlar\u0131nda b\u00fcy\u00fck derelerin ve yar\u0131klar\u0131n olu\u015fumu g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu olay\u0131n di\u011fer bir sonucu da, taban sular\u0131n\u0131n yeteri kadar beslenememesi ve kurakl\u0131\u011fa sebep olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Y\u00fczey topra\u011f\u0131 besin maddeleri y\u00f6n\u00fcnden \u00e7ok zengindir. Su erozyonu sonucu y\u00fczey topra\u011f\u0131n\u0131n kaybolmas\u0131, topra\u011f\u0131 fakirle\u015ftirmekte ve topra\u011f\u0131n verimini d\u00fc\u015f\u00fcrmektedir. Bu erozyon \u00e7e\u015fidi b\u00fct\u00fcn \u00fclkelerde g\u00f6r\u00fclmekte olup, erozyonla kaybolan toprak verimlili\u011finin yeniden kazan\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. R\u00fczgar erozyonu ile m\u00fccadelede ba\u015far\u0131 sa\u011flanmas\u0131na ra\u011fmen, su erozyonu ile m\u00fccadele \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda hen\u00fcz yeterli mesafe al\u0131namam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

2. R\u00fczgar Erozyonu:<\/span><\/p>\n

Kurak ve yar\u0131 kurak iklime sahip b\u00f6lgelerde yayg\u0131n olan r\u00fczgar erozyonu; yeterli bitki \u00f6rt\u00fcs\u00fc bulunmayan olduk\u00e7a d\u00fcz ve geni\u015f arazilerde, gev\u015fek yap\u0131daki kuru ve ince b\u00fcnyeli topra\u011f\u0131n \u015fiddetli r\u00fczgarlar\u0131n etkisi ile par\u00e7ac\u0131klar halinde yerinden oynat\u0131larak, toz bulutlar\u0131 \u015feklinde yer de\u011fi\u015ftirmesi olay\u0131d\u0131r.<\/p>\n

R\u00fczgar erozyonu ile toprakta yer yer \u00e7ukurlar olu\u015fur. Bu \u00e7ukurlardan \u00e7\u0131kan toprak, ba\u015fka yerlerde toplanarak kum tepeleri meydana getirir. R\u00fczgar erozyonu; yollar\u0131, binalar\u0131 ve su yollar\u0131n\u0131 etkileyebilir, ayr\u0131ca tar\u0131msal alanlarda hasara sebep olabilir.<\/p>\n

3. \u00c7\u0131\u011f Erozyonu:<\/span><\/p>\n

\u00c7\u0131\u011f; yama\u00e7 \u00fczerinde toplanan kar k\u00fctlesinin, yeni ya\u011fan karlarla a\u015f\u0131r\u0131 y\u00fcklenmesi veya yama\u00e7la ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131n zay\u0131flamas\u0131 halinde, herhangi bir etki ile dengesini kaybederek da\u011f yamac\u0131ndan a\u015fa\u011f\u0131ya do\u011fru kaymas\u0131 ve yuvarlanmas\u0131 olay\u0131d\u0131r.<\/p>\n

\u00c7\u0131\u011flar \u00f6nlerine gelen engelleri tahrip eder, beraberinde toprak, ta\u015f ve a\u011fa\u00e7lar\u0131 s\u00f6ker g\u00f6t\u00fcr\u00fcr. Bu \u015fekilde meydana gelen a\u015f\u0131nma ve ta\u015f\u0131nma olay\u0131na \u00e7\u0131\u011f erozyonu denir.<\/p>\n

4. Yer\u00e7ekimi Erozyonu (Kitle Hareketleri):<\/span><\/p>\n

Kitle hareketleri, genellikle ayr\u0131\u015fma \u00fcr\u00fcn\u00fc olan ve sa\u011flam kaya \u00fczerine oturmu\u015f bulunan \u00f6rt\u00fcn\u00fcn, esas itibariyle yer\u00e7ekimi etkisi ile k\u00fc\u00e7\u00fck veya b\u00fcy\u00fck kitleler halinde yamac\u0131n a\u015fa\u011f\u0131s\u0131na do\u011fru yer de\u011fi\u015ftirmesi olay\u0131d\u0131r.<\/p>\n

5. Buzul Erozyonu:<\/span><\/p>\n

Y\u00fcksek da\u011fl\u0131k arazilerdeki derelerde, \u00e7e\u015fitli zamanlarda olu\u015fmu\u015f buzullar\u0131n par\u00e7a par\u00e7a a\u015fa\u011f\u0131lara do\u011fru kaymas\u0131 s\u0131ras\u0131nda, beraberinde moren (buzulta\u015f) denilen \u00e7e\u015fitli b\u00fcy\u00fckl\u00fckteki materyal kitlelerini s\u00fcr\u00fcklemesi ile meydana gelen a\u015f\u0131nma ve ta\u015f\u0131nma olay\u0131na buzul erozyonu denir.\u00a0<\/p>\n

\u00c7\u00d6LLE\u015eME:<\/span><\/p>\n

Kurak, yar\u0131 kurak ve az ya\u011f\u0131\u015fl\u0131 alanlarda iklim de\u011fi\u015fiklikleri ve insan faaliyetleri de dahil olmak \u00fczere, \u00e7e\u015fitli fakt\u00f6rlerden kaynaklanan toprak bozulmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Topra\u011f\u0131n a\u015f\u0131r\u0131 kullan\u0131m\u0131, a\u015f\u0131r\u0131 otlatma, sa\u011fl\u0131ks\u0131z sulama y\u00f6ntemleri, ormanlar\u0131n tahribi ve \u00f6zellikle son y\u0131llarda ekolojik dengenin bozulmas\u0131 sonucunda meydana gelen iklim de\u011fi\u015fiklikleri, \u00e7\u00f6lle\u015fmeyi meydana getiren en \u00f6nemli etkenlerdir.<\/p>\n

\u00c7\u00f6lle\u015fme ve kurakl\u0131k sorunlar\u0131 k\u00fcresel bir nitelik ta\u015f\u0131makta ve d\u00fcnyan\u0131n b\u00fct\u00fcn b\u00f6lgelerini etkilemektedir. Bu sebeple \u00e7\u00f6lle\u015fmeyle m\u00fccadele etmek ve kurakl\u0131\u011f\u0131n etkilerini hafifletmek i\u00e7in, uluslararas\u0131 ortak bir eyleme ihtiya\u00e7 duyulmaktad\u0131r.<\/p>\n

Erozyon ve \u00c7\u00f6lle\u015fmeyi \u00d6nlemek \u0130\u00e7in Al\u0131nabilecek Tedbirler<\/span><\/p>\n