{"id":82030,"date":"2020-12-04T22:14:11","date_gmt":"2020-12-04T19:14:11","guid":{"rendered":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/?p=82030"},"modified":"2020-12-04T22:20:24","modified_gmt":"2020-12-04T19:20:24","slug":"orta-asyada-kurulan-ilk-turk-devletleri-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/orta-asyada-kurulan-ilk-turk-devletleri-2.html","title":{"rendered":"Orta Asya\u2019da Kurulan \u0130lk T\u00fcrk Devletleri"},"content":{"rendered":"<h2><strong>Orta Asya\u2019da Kurulan \u0130lk T\u00fcrk Devletleri<\/strong><\/h2>\n<h2><strong>B\u00fcy\u00fck (Asya) Hun Devleti<\/strong><\/h2>\n<ul class=\"bs-shortcode-list list-style-check\">\n<li>Tarihte bilinen\u00a0<strong>ilk T\u00fcrk devletidir<\/strong>.<\/li>\n<li>Bilinen ilk h\u00fck\u00fcmdar\u0131 <strong>Teoman<\/strong>\u00a0d\u0131r.<\/li>\n<li>\u00c7in, Hun ak\u0131nlar\u0131ndan korunmak i\u00e7in <strong>\u00c7in Seddini<\/strong>\u00a0yapm\u0131\u015ft\u0131r(M.\u00d6. 214)<\/li>\n<li>Teoman dan sonra yerine Mete ge\u00e7ti.<\/li>\n<li><strong>Mete<\/strong>\u00a0zaman\u0131 devletin en parlak zaman\u0131d\u0131r.<\/li>\n<li>Mete orduda <strong>onlu sistemi<\/strong>\u00a0kurmu\u015ftur.<\/li>\n<li>Tarihte <strong>ilk kez T\u00fcrkleri bir bayrak<\/strong>\u00a0alt\u0131nda toplam\u0131\u015ft\u0131r.<\/li>\n<li>M.S. 48 de Kuzey ve G\u00fcney Hunlar\u0131 olmak \u00fczere ikiye ayr\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r.<\/li>\n<li>G\u00fcney Hunlar\u0131 \u00c7inlilerin denetimine girdiler.<\/li>\n<li>Kuzey Hunlar\u0131n\u0131n bir k\u0131sm\u0131 bat\u0131ya \u00e7ekilerek kavimler g\u00f6\u00e7\u00fcne neden oldular.<\/li>\n<\/ul>\n<h2><strong>K\u00f6k T\u00fcrk Devleti<\/strong><\/h2>\n<ul class=\"bs-shortcode-list list-style-check\">\n<li>\u00a0T\u00fcrk ad\u0131yla kurulmu\u015f ilk T\u00fcrk devletidir<\/li>\n<li><strong>Bumin Ka\u011fan<\/strong>, Avarlara kar\u015f\u0131 isyan ederek merkezi \u00d6t\u00fc\u011fen olan devleti kurmu\u015ftur.<\/li>\n<li>Devletin bat\u0131 k\u0131s\u0131mlar\u0131n\u0131, \u0130stemi Yabgu y\u00f6netmi\u015ftir.<\/li>\n<li>\u0130stemi Ka\u011fan, Akhun devletine son verdi ve \u0130pek yolunu ele ge\u00e7irdi.<\/li>\n<li>Bumin Ka\u011fan dan sonra yerine Mukan Ka\u011fan ge\u00e7mi\u015ftir.<\/li>\n<li>En g\u00fc\u00e7l\u00fc h\u00fck\u00fcmdar\u0131 <strong>Mukan Ka\u011fan<\/strong>\u00a0d\u0131r.<\/li>\n<li>Devlet Do\u011fu ve Bat\u0131 G\u00f6kt\u00fcrkleri diye ikiye ayr\u0131ld\u0131. Bu kollar daha sonra \u00c7in\u2019in egemenli\u011fini kabul etmi\u015flerdir.<\/li>\n<\/ul>\n<h2><strong>II. K\u00f6k T\u00fcrk (Kutluk) Devleti<\/strong><\/h2>\n<ul class=\"bs-shortcode-list list-style-check\">\n<li><strong>Kutluk<\/strong>, \u00c7in hakimiyetinden kurtularak \u00d6t\u00fc\u011fen de devleti kurmu\u015ftur. Kutluk\u2019a derleyip toparlayan manas\u0131nda\u00a0<strong>\u201c\u0130lteri\u015f\u201d<\/strong>\u00a0\u00fcnvan\u0131 verilmi\u015ftir.<\/li>\n<li>\u0130lteri\u015ften sonra yerine <strong>Kapkan Ka\u011fan<\/strong>\u00a0ge\u00e7ti.<\/li>\n<li><strong>Bilge Ka\u011fan<\/strong>, devleti karde\u015fi\u00a0<strong>K\u00fclti\u011fin<\/strong>\u00a0ve Vezir\u00a0<strong>Tonyukuk\u2019un<\/strong>\u00a0yard\u0131m\u0131yla y\u00f6netti. Devletin en parlak zaman\u0131 bu devirde ya\u015fand\u0131.<\/li>\n<li>Tonyukuk, K\u00fclti\u011fin, Bil\u011fe Ka\u011fan adlar\u0131na <strong>Orhun Yaz\u0131tlar\u0131<\/strong>\u00a0dikilmi\u015ftir.<\/li>\n<li>Basmil, Karluk, ve Uygurlar birle\u015ferek II. G\u00f6kt\u00fcrk Devletine son verdiler.<\/li>\n<\/ul>\n<h2><strong>Uygur Devleti<\/strong><\/h2>\n<p>II. K\u00f6k T\u00fcrk Devleti\u2019nin y\u0131k\u0131lmas\u0131ndan sonra Orta Asya\u2019da Uygur Devleti kuruldu.<\/p>\n<ul class=\"bs-shortcode-list list-style-check\">\n<li>Bilge K\u00fcl Ka\u011fan taraf\u0131ndan kurulmu\u015ftur. Ba\u015flang\u0131\u00e7ta devletin merkezi \u00d6t\u00fcken olmu\u015fsa da daha sonralar\u0131 ba\u015fkent <strong>Ordu &#8211; Bal\u0131k (Karabalasagun) <\/strong>\u015fehrine al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/li>\n<li>Uygurlar Orta Asya h\u00e2kimiyetini sa\u011flayarak \u00c7in\u2019i vergiye ba\u011flam\u0131\u015flard\u0131r (Talas Sava\u015f\u0131 sonucunda).<\/li>\n<li>B\u00f6g\u00fc Ka\u011fan d\u00f6neminde \u00c7in\u2019le olan siyasi ili\u015fkiler sonucunda <strong>Maniheizm <\/strong>dinini <strong>resmi din <\/strong>olarak kabul etmi\u015flerdir (763).<\/li>\n<li>Mani dininin yan\u0131 s\u0131ra Budizm dinini de kabul eden Uygurlar, bu dinlerin baz\u0131 yasaklar\u0131ndan dolay\u0131 hayvanc\u0131l\u0131\u011f\u0131 terk ederek <strong>tar\u0131m <\/strong>ve <strong>ticaretle u\u011fra\u015fm\u0131\u015flard\u0131r<\/strong>. Bunlar\u0131n bir sonucu olarak da g\u00f6\u00e7ebe hayat\u0131 terk etmi\u015fler ve <strong>yerle<\/strong><strong>\u015fik hayata ge\u00e7mi\u015flerdir<\/strong><\/li>\n<li>Din de\u011fi\u015ftiren <strong>ilk T\u00fcrk devletidir<\/strong>.<\/li>\n<li>Uygurlar 840\u2019ta K\u0131rg\u0131zlar taraf\u0131ndan y\u0131k\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r. Bununla birlikte par\u00e7a par\u00e7a siyasi hayatlar\u0131n\u0131 13. y\u00fczy\u0131la kadar s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015flerdir (Turfan, Ka\u015fgar ve Kansu Uygurlar\u0131 olarak). Bu y\u00fczy\u0131ldan sonra Mo\u011follar\u0131n h\u00e2kimiyetine girmi\u015flerdir.<\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Orta Asya\u2019da Kurulan \u0130lk T\u00fcrk Devletleri B\u00fcy\u00fck (Asya) Hun Devleti Tarihte bilinen\u00a0ilk T\u00fcrk devletidir. Bilinen ilk h\u00fck\u00fcmdar\u0131 Teoman\u00a0d\u0131r. \u00c7in, Hun ak\u0131nlar\u0131ndan korunmak i\u00e7in \u00c7in Seddini\u00a0yapm\u0131\u015ft\u0131r(M.\u00d6. 214) Teoman dan sonra yerine Mete ge\u00e7ti. Mete\u00a0zaman\u0131 devletin en parlak zaman\u0131d\u0131r. Mete orduda onlu sistemi\u00a0kurmu\u015ftur. Tarihte ilk kez T\u00fcrkleri bir bayrak\u00a0alt\u0131nda toplam\u0131\u015ft\u0131r. M.S. 48 de Kuzey ve G\u00fcney Hunlar\u0131 &#8230; <a title=\"Orta Asya\u2019da Kurulan \u0130lk T\u00fcrk Devletleri\" class=\"read-more\" href=\"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/orta-asyada-kurulan-ilk-turk-devletleri-2.html\" aria-label=\"More on Orta Asya\u2019da Kurulan \u0130lk T\u00fcrk Devletleri\">Devam\u0131n\u0131 oku&#8230;<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[],"class_list":["post-82030","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-sosyal-bilgiler"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/82030","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=82030"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/82030\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=82030"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=82030"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=82030"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}