Bir d\u00fc\u015f\u00fcncenin, bir konunun, bir a\u00e7\u0131klaman\u0131n tam olarak anlat\u0131labilmesi i\u00e7in yararlan\u0131lan y\u00f6nteme “d\u00fc\u015f\u00fcnceyi geli\u015ftirme yolu” ya da “anlat\u0131mda ba\u015fvurulan yol” ad\u0131 verilir. Bir paragrafta d\u00fc\u015f\u00fcnceyi geli\u015ftirme yollar\u0131ndan yaln\u0131z biri kullan\u0131labilece\u011fi gibi, bunlar\u0131n birka\u00e7\u0131 da kullan\u0131labilir.<\/p>\n
<\/strong>D\u00fc\u015f\u00fcnceyi Geli\u015ftirme Yollar\u0131 :<\/strong><\/p>\n Tan\u0131mlama :<\/strong> Bir varl\u0131\u011f\u0131n, bir nesnenin ya da bir kavram\u0131n \u00f6zel ve de\u011fi\u015fmez niteliklerini s\u0131ralayarak onu tan\u0131tmakt\u0131r. Tan\u0131mlama, genellikle, paragraf\u0131n giri\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde yer al\u0131r. Geli\u015fme ve sonu\u00e7 b\u00f6l\u00fcmlerinde tan\u0131mlamalara pek rastlanmaz. Tan\u0131mlama, daha \u00e7ok a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 ve tart\u0131\u015fmac\u0131 anlat\u0131m bi\u00e7imlerinde kullan\u0131lan bir d\u00fc\u015f\u00fcnceyi geli\u015ftirme yoludur. \u00d6rnekleme : <\/strong>Genellikle soyut bir d\u00fc\u015f\u00fcnceyi ya da kavram\u0131 somutlamak; onu g\u00f6r\u00fcn\u00fcr, bilinir k\u0131lmak i\u00e7in bir yap\u0131t\u0131, bir ki\u015fiyi, bir olay\u0131 paragrafa aktarmaya \u00f6rnekleme denir. \u00d6rnekleme, d\u00fc\u015f\u00fcnceyi somut k\u0131laca\u011f\u0131 i\u00e7in onun hem daha kolay anla\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131, hem de inand\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k kazanmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. \u00d6rnek olarak verilen \u015fey, anlat\u0131m\u0131 somutlayacak nitelikte genel ve bilinir bir \u015fey olmal\u0131d\u0131r. \u00d6rnekler, bir paragraf\u0131n daha \u00e7ok geli\u015fme b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde yer al\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu b\u00f6l\u00fcmde konu a\u00e7\u0131lacak ve ona somutluk ve inand\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k kazand\u0131r\u0131lacakt\u0131r.<\/p>\n \u00d6rnek :<\/strong><\/p>\n K\u00fclt\u00fcr, bir toplumun ya\u015fama bi\u00e7iminde, davran\u0131\u015flar\u0131nda belirginle\u015fir, giyini\u015fine, yiyip i\u00e7mesine, \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na, hatta jestlerine yans\u0131r. Bir T\u00fcrk ‘hay\u0131r’ anlam\u0131nda ba\u015f\u0131n\u0131 yukar\u0131 kald\u0131r\u0131r. Amerikan k\u00fclt\u00fcr\u00fcnde ise ayn\u0131 ama\u00e7 i\u00e7in ba\u015f iki yana hareket ettirilir. \u0130ki erke\u011fim kol kola girip gezmesine Anglosakson \u00fclkelerinde rastlayamazs\u0131n\u0131z.<\/p>\n Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma : <\/strong>Nesneler, kavramlar, olay ya da durumlar aras\u0131ndaki benzerlik veya farkl\u0131l\u0131klar\u0131n dile getirilmesidir. Dolay\u0131s\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma, yaln\u0131zca iki kavram aras\u0131ndaki kar\u015f\u0131tl\u0131klar\u0131 g\u00f6sterme de\u011fildir. Benzerlikleri g\u00f6sterirken de kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmalardan yararlan\u0131labilir. B\u00f6ylece s\u00f6z\u00fc edilen kavram daha g\u00f6r\u00fcn\u00fcr, daha somut bir \u00f6zellik kazanm\u0131\u015f olur.<\/p>\n \u00d6rnek <\/strong><\/p>\n Hayvanlar\u0131n ko\u015fullanmaya ve denem yan\u0131lma etkinli\u011fine dayanan \u00f6\u011frenmeleri yan\u0131nda, insan \u00f6\u011frenmesinin ayr\u0131 bir niteli\u011fi vard\u0131r. \u0130nsan\u0131n her \u00f6\u011freni\u015f a\u015famas\u0131 bedence belirli bir olgunla\u015fmay\u0131 gerektirir. S\u00f6z gelimi; konu\u015fmay\u0131 \u00f6\u011frenmek yaln\u0131z ses \u00e7\u0131karmak de\u011fildir. <\/p>\n Benzetme :<\/strong> Bir durumu, bir kavram\u0131 a\u00e7\u0131klarken bilinen ve ondan daha etkin benzerinden yararlanmaya benzetme denir.<\/p>\n \u00d6rnek :<\/strong><\/p>\n Bo\u015f b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015f topraklar, g\u00fcbreli ve bereketli ise, y\u00fcz bin \u00e7e\u015fit otla dolar. Yararl\u0131 olabilmeleri i\u00e7in onlara kazma vuruyor, i\u015fe yarar tohumlar ekiyoruz. Ruhlar da b\u00f6yledir. Onlar\u0131 bir fikirle u\u011fra\u015ft\u0131r\u0131p dizginlerini tutmazsan\u0131z, u\u00e7suz bucaks\u0131z bir hayal d\u00fcnyas\u0131nda ba\u015f\u0131bo\u015f, \u00f6teye beriye dola\u015f\u0131p dururlar. Bir amaca ba\u011flanmayan ruh, yolunu yitirir. <\/p>\n Tan\u0131k G\u00f6sterme :<\/strong> Anlatma somutluk ve inand\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k kazand\u0131rmak amac\u0131yla ba\u015fkalar\u0131n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnce ve s\u00f6zlerinden yararlanmaya tan\u0131k g\u00f6sterme denir. Ancak tan\u0131k g\u00f6sterilen ki\u015fi, bilinen ve kabul g\u00f6ren bir \u00f6zellikte olmal\u0131d\u0131r. Yoksa s\u0131radan bir insan\u0131n tan\u0131k g\u00f6sterilmesi, d\u00fc\u015f\u00fcnceyi inand\u0131r\u0131c\u0131 k\u0131lmaktan uzak d\u00fc\u015fer.<\/p>\n Tan\u0131k olarak se\u00e7ilen, ki\u015fi de\u011fil de bir s\u00f6z ise bu, t\u0131rnak i\u00e7ine al\u0131narak verilmelidir. Ayr\u0131ca hem ki\u015fi ad\u0131 kullan\u0131l\u0131p hem de onun konuyla ilgili s\u00f6zleri verilecekse, bu s\u00f6zler t\u0131rnak i\u00e7ine al\u0131nmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n \u00d6rnek :<\/strong><\/p>\n Jan Paul Sartre \u015f\u00f6yle der: “\u0130nsan baz\u0131 \u015feyleri s\u00f6ylemeyi se\u00e7ti\u011fi i\u00e7in yazard\u0131r.” Bu g\u00f6r\u00fc\u015fe kat\u0131lmamak m\u00fcmk\u00fcn m\u00fc? S\u00f6z sanat\u00e7\u0131s\u0131 dedi\u011fin, herkesin s\u00f6ylemek isteyip de s\u00f6yleyemedi\u011fi s\u00f6zleri, kendine \u00f6zg\u00fc bi\u00e7imler aras\u0131ndan se\u00e7erek s\u00f6yleyivermeli ve okuyucuya : “Benim s\u00f6ylemek istedi\u011fimden daha g\u00fczel” dedirtmeli.<\/p>\n \u0130li\u015fki Kurma: <\/strong>Paragrafta ortaya konan d\u00fc\u015f\u00fcncenin a\u00e7\u0131klanmas\u0131 i\u00e7in, herhangi bir durumun ya da olay\u0131n ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131, onun nedenini ge\u00e7mi\u015fte olan bir ba\u015fka duruma veya olaya dayand\u0131rarak a\u00e7\u0131klamakt\u0131r. Bu anlat\u0131m yolunda ge\u00e7mi\u015fteki bir olay an\u0131msat\u0131larak as\u0131l anlat\u0131lmak istenen daha net ve inand\u0131r\u0131c\u0131 bir bi\u00e7imde ortaya konmu\u015f olur.<\/p>\n \u00d6rnek :<\/strong><\/p>\n Ben, hasta ruhlar\u0131 ve sinirli insanlar\u0131 daima y\u00fczlerinin tebess\u00fcml\u00fc olup olmamas\u0131yla te\u015fhis ederim. Sinirli adamlar\u0131n y\u00fczleri g\u00fclmez. Tebess\u00fcmden mahrum bir \u00e7ehre g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm zaman, derhal bunun bir sinir hastas\u0131na ait oldu\u011funu anlar\u0131m. Tebess\u00fcm, ruhun sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 kadar, saadetin de m\u00fcjdecisidir.<\/p>\n Say\u0131sal Verilerden Yararlanma :<\/strong> Bir d\u00fc\u015f\u00fcnceyi aktarabilmek i\u00e7in anlat\u0131lmak istenen nesnenin ya da kavram\u0131n nicelik \u00f6zelliklerinden yararlanmad\u0131r. Bu d\u00fc\u015f\u00fcnceyi geli\u015ftirme yolu, daha \u00e7ok tekni\u011fe ve istatisti\u011fe dayal\u0131 bilgilerin anlat\u0131m\u0131nda kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n \u00d6rnek :<\/strong><\/p>\n \u00d6\u011frencilerin \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken ara verip dinlenmeleri gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnenlerdenim. Mola verilmeden yap\u0131lan uzun soluklu bir \u00e7al\u0131\u015fma, verimi d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcr. Elli\u015fer ki\u015fiden olu\u015fan iki ayr\u0131 gruba y\u00fcz soruluk bir test uygulan\u0131r. Grubun biri, testi hi\u00e7 ara vermeden yan\u0131tlarken, di\u011fer gruba elli sorudan sonra 15 dakikal\u0131k dinlenme verilir. Dinlenme almayan grubun ba\u015far\u0131s\u0131, alan grubun ba\u015far\u0131s\u0131ndan % 30 d\u00fc\u015f\u00fck \u00e7\u0131kar.<\/p>\n al\u0131nt\u0131<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Bir d\u00fc\u015f\u00fcncenin, bir konunun, bir a\u00e7\u0131klaman\u0131n tam olarak anlat\u0131labilmesi i\u00e7in yararlan\u0131lan y\u00f6nteme “d\u00fc\u015f\u00fcnceyi geli\u015ftirme yolu” ya da “anlat\u0131mda ba\u015fvurulan yol” ad\u0131 verilir. Bir paragrafta d\u00fc\u015f\u00fcnceyi geli\u015ftirme yollar\u0131ndan yaln\u0131z biri kullan\u0131labilece\u011fi gibi, bunlar\u0131n birka\u00e7\u0131 da kullan\u0131labilir. D\u00fc\u015f\u00fcnceyi Geli\u015ftirme Yollar\u0131 : Tan\u0131mlama : Bir varl\u0131\u011f\u0131n, bir nesnenin ya da bir kavram\u0131n \u00f6zel ve de\u011fi\u015fmez niteliklerini s\u0131ralayarak onu … Devam\u0131n\u0131 oku…<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[7,12],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/813"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=813"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/813\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=813"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=813"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=813"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n
\n\u00d6rnek :<\/strong>
\nRoman, insanlar\u0131n ba\u015f\u0131ndan ge\u00e7en ya da ge\u00e7ebilecek t\u00fcrdeki olaylar\u0131 yer ve zaman belirterek anlatan uzun yaz\u0131 t\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Yazar\u0131n \u00fcst\u00fcn bilgisi, sa\u011flam g\u00f6zlemi, duygusu roman\u0131n ba\u015far\u0131l\u0131 olmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan en \u00f6nemli etkendir.<\/p>\n