{"id":7987,"date":"2012-02-12T20:21:04","date_gmt":"2012-02-12T18:21:04","guid":{"rendered":"http:\/\/www.sorubak.com\/blog\/?p=7987"},"modified":"2012-02-12T20:21:04","modified_gmt":"2012-02-12T18:21:04","slug":"anlamlarina-gore-cumleler-1","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/anlamlarina-gore-cumleler-1.html","title":{"rendered":"Anlamlar\u0131na g\u00f6re c\u00fcmleler-1"},"content":{"rendered":"<p><strong><span style=\"font-size: small;\">1.\u00dcslup C\u00fcmleleri:<\/span><\/strong><br \/>\n<span style=\"font-size: small;\">\u00dcslup bir duygunun, d\u00fc\u015f\u00fcncenin ki\u015fisel anlat\u0131m bi\u00e7imidir.S\u00f6zc\u00fcklerin se\u00e7imi ve kullan\u0131m\u0131 gibi dil ve anlat\u0131m \u00f6zelliklerinin b\u00fct\u00fcn\u00fcd\u00fcr. \u00d6rnek: \u015eiirlerinde s\u00fcsl\u00fc, s\u00f6z\u00a0 oyunlar\u0131na dayal\u0131 bir dil yerine, g\u00fcnl\u00fck konu\u015fma dilini tercih etmi\u015ftir. <\/span><br \/>\n<span style=\"font-size: small;\">K\u0131sa, d\u00fczg\u00fcn c\u00fcmlelerle, edebiyat oyunlar\u0131na d\u00fc\u015fmeden, s\u00fcss\u00fcz, yo\u011fun bir anlat\u0131m ortaya koymu\u015ftur. <\/span><\/p>\n<p><strong><span style=\"font-size: small;\">2.Tan\u0131m C\u00fcmleleri:<\/span><\/strong><\/p>\n<p><span style=\"font-size: small;\">\u00a0Bir varl\u0131\u011fa, kavrama \u00f6zg\u00fc niteliklerin belirtilmesi, o varl\u0131k ya da kavram\u0131n tan\u0131t\u0131lmas\u0131na \u201cTan\u0131mlama\u201d ad\u0131 verilir. Bu ama\u00e7la kurulan c\u00fcmleler de tan\u0131m c\u00fcmleleridir. <\/span><br \/>\n<span style=\"font-size: small;\">Not: Bir c\u00fcmleye \u201cBu Nedir?\u201d sorusunu sordu\u011fumuzda cevap alabiliyorsak bu c\u00fcmle tan\u0131m c\u00fcmlesidir.<\/span><br \/>\n<span style=\"font-size: small;\">\u00d6rnek: \u201c\u015eiir toplumun s\u00f6zc\u00fcs\u00fcd\u00fcr\u201d c\u00fcmlesine \u201c\u015eiir nedir?\u201d sorusunu sordu\u011fumuzda \u201ctoplumun s\u00f6zc\u00fcs\u00fcd\u00fcr\u201d cevab\u0131n\u0131 al\u0131rs\u0131n\u0131z. \u00d6yleyse, c\u00fcmle tan\u0131m c\u00fcmlesidir.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: small;\">\u201c\u015eiir hayal g\u00fcc\u00fcnden uzak olamaz.\u201d c\u00fcmlesine \u201c\u015eiir nedir?\u201d sorusunu sordu\u011fumuzda yan\u0131t alamazs\u0131n\u0131z. O halde bu c\u00fcmle tan\u0131m c\u00fcmlesi de\u011fildir.<\/span><\/p>\n<p><strong><span style=\"font-size: small;\">3. Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma C\u00fcmlesi:<\/span><\/strong><br \/>\n<span style=\"font-size: small;\">\u0130ki varl\u0131k, kavram ya da iki durumun nitelik veya nicelik bak\u0131m\u0131ndan kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 c\u00fcmlelerdir. Bu c\u00fcmlelerde kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lan \u015feylerin benzerli\u011fi de farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 da vurgulanabilir.<\/span><br \/>\n<span style=\"font-size: small;\">Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma daha \u00e7ok \u201cgibi, kadar, daha, en, ise\u201d vb. s\u00f6zc\u00fcklerle sa\u011flan\u0131r.<\/span><br \/>\n<span style=\"font-size: small;\">\u00d6rnek: Komedi, ciddi bir dramdan daha zordur. Okumak, tutkular\u0131n en soylusudur.<\/span><\/p>\n<p><strong><span style=\"font-size: small;\">4. Nesnel Anlat\u0131ml\u0131 C\u00fcmleler: <\/span><\/strong><br \/>\n<span style=\"font-size: small;\">Ki\u015filere g\u00f6re de\u011fi\u015fmeyen yarg\u0131lar ta\u015f\u0131yan c\u00fcmleler nesnel anlat\u0131ml\u0131 c\u00fcmlelerdir. Nesnel anlat\u0131ml\u0131 c\u00fcmlelerde ki\u015finin duygu ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerine yer verilmez; anlat\u0131c\u0131 kendini anlat\u0131m\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda tutar. Ayr\u0131ca nesnel anlat\u0131ml\u0131 c\u00fcmleler \u201ckan\u0131tlanabilir\u201d \u00f6zelli\u011fi ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/span><br \/>\n<span style=\"font-size: small;\">\u00d6rnek: \u201cTiyatro sinemaya g\u00f6re daha e\u011flencelidir.\u201d c\u00fcmlesi ki\u015finin tiyatro hakk\u0131ndaki ki\u015fisel yarg\u0131lar\u0131n\u0131 i\u00e7erir. Bu nedenle nesnel anlat\u0131ml\u0131 c\u00fcmle de\u011fildir. \u201cKentlere g\u00f6\u00e7 edenlerin say\u0131s\u0131 y\u0131ldan y\u0131la artmaktad\u0131r.\u201d Ki\u015fisel bir d\u00fc\u015f\u00fcnceyi i\u00e7ermedi\u011finden nesnel anlat\u0131ml\u0131 c\u00fcmledir. <\/span><br \/>\n<span style=\"font-size: small;\">5. \u00d6znel Anlat\u0131ml\u0131 C\u00fcmleler: <\/span><br \/>\n<span style=\"font-size: small;\">Ki\u015filerin duygu ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerine ba\u011fl\u0131 olan, bu sebeple de ki\u015fiden ki\u015fiye de\u011fi\u015febilen yarg\u0131lar ta\u015f\u0131yan c\u00fcmlelere \u201c\u00d6znel anlat\u0131ml\u0131 c\u00fcmle\u201d denir.<\/span><br \/>\n<span style=\"font-size: small;\">\u00d6rnek: \u201cT\u00fcrk edebiyat\u0131n\u0131n dil ve anlat\u0131m a\u00e7\u0131s\u0131ndan en g\u00fc\u00e7l\u00fc \u015fairi Yahya Kemal Beyatl\u0131\u2019d\u0131r.\u201d c\u00fcmlesinin anlat\u0131m\u0131 \u00f6zneldir. <\/span><span style=\"font-size: small;\">Bu g\u00f6r\u00fc\u015fe ba\u015fkalar\u0131 kat\u0131lmayabilir.<\/span><\/p>\n<p><strong><span style=\"font-size: small;\">6. Do\u011frudan Anlat\u0131m, Dolayl\u0131 Anlat\u0131m C\u00fcmleleri:<\/span><\/strong><br \/>\n<span style=\"font-size: small;\">Do\u011frudan Anlat\u0131m: Bir ki\u015fiye ait s\u00f6z\u00fcn oldu\u011fu gibi aktar\u0131lmas\u0131na \u201cDo\u011frudan anlat\u0131m\u201d denir.<\/span><br \/>\n<span style=\"font-size: small;\">Dolayl\u0131 Anlat\u0131m: Bir ki\u015fiye ait s\u00f6z\u00fcn, anlam\u0131 de\u011fi\u015ftirilmeden; ancak anlat\u0131c\u0131n\u0131n kendi ifadesi i\u00e7inde eritilerek aktar\u0131lmas\u0131na\u201cDolayl\u0131 anlat\u0131m\u201d ad\u0131 verilir.<\/span><br \/>\n<span style=\"font-size: small;\">\u00d6rnek: Atat\u00fcrk: \u201cHayatta en hakiki m\u00fcr\u015fit ilimdir.\u201d diyerek bir ger\u00e7e\u011fi dile getirmi\u015ftir. (Atat\u00fcrk\u2019e ait s\u00f6z de\u011fi\u015ftirilmeden aktar\u0131lm\u0131\u015f)<\/span><br \/>\n<span style=\"font-size: small;\">Atat\u00fcrk ilmi,hayatta en ger\u00e7ek yol g\u00f6sterici olarak g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/span><br \/>\n<span style=\"font-size: small;\">(Yazar kendi anlat\u0131m\u0131yla Atat\u00fcrk\u2019e ait s\u00f6z\u00fc de\u011fi\u015ftirerek aktarm\u0131\u015f)<\/span><\/p>\n<p><strong><span style=\"font-size: small;\">7. Neden-Sonu\u00e7 \u0130li\u015fkili C\u00fcmleler:<\/span><\/strong><br \/>\n<span style=\"font-size: small;\">Bu c\u00fcmlelerde bir ek, ba\u011fla\u00e7 ya da edat arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla yarg\u0131lar aras\u0131nda neden- sonu\u00e7 ili\u015fkisi kurulur.<\/span><br \/>\n<span style=\"font-size: small;\">\u00d6rnek: Ge\u00e7 kald\u0131\u011f\u0131m i\u00e7in sinema salonuna giremedim.<\/span><br \/>\n<span style=\"font-size: small;\">Aya\u011f\u0131n\u0131n kaymas\u0131yla yere d\u00fc\u015ft\u00fc.<\/span><br \/>\n<span style=\"font-size: small;\">Bu dilek\u00e7e kabul edilmez, imzas\u0131z.<\/span><br \/>\n<span style=\"font-size: small;\">Sonu\u00e7 Neden<\/span><\/p>\n<p><strong><span style=\"font-size: small;\">8. Ama\u00e7-Sonu\u00e7 \u0130li\u015fkili C\u00fcmleler:<\/span><\/strong><br \/>\n<span style=\"font-size: small;\">Bu c\u00fcmlelerde sonu\u00e7 bildiren bir yarg\u0131 ile o sonucun hangi ama\u00e7la yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlatan ba\u015fka bir yarg\u0131dan olu\u015fur. Genelde -mek i\u00e7in, -mak i\u00e7in edatlar\u0131yla birlikte kullan\u0131l\u0131r. C\u00fcmlede amac\u0131yla anlam\u0131 vard\u0131r. <\/span><br \/>\n<span style=\"font-size: small;\">\u00d6rnek: S\u0131nav\u0131 kazanmak i\u00e7in \u00e7ok \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f.<\/span><br \/>\n<span style=\"font-size: small;\">Buralara kadar sizleri g\u00f6rmeye geldim.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>1.\u00dcslup C\u00fcmleleri: \u00dcslup bir duygunun, d\u00fc\u015f\u00fcncenin ki\u015fisel anlat\u0131m bi\u00e7imidir.S\u00f6zc\u00fcklerin se\u00e7imi ve kullan\u0131m\u0131 gibi dil ve anlat\u0131m \u00f6zelliklerinin b\u00fct\u00fcn\u00fcd\u00fcr. \u00d6rnek: \u015eiirlerinde s\u00fcsl\u00fc, s\u00f6z\u00a0 oyunlar\u0131na dayal\u0131 bir dil yerine, g\u00fcnl\u00fck konu\u015fma dilini tercih etmi\u015ftir. K\u0131sa, d\u00fczg\u00fcn c\u00fcmlelerle, edebiyat oyunlar\u0131na d\u00fc\u015fmeden, s\u00fcss\u00fcz, yo\u011fun bir anlat\u0131m ortaya koymu\u015ftur. 2.Tan\u0131m C\u00fcmleleri: \u00a0Bir varl\u0131\u011fa, kavrama \u00f6zg\u00fc niteliklerin belirtilmesi, o varl\u0131k ya &#8230; <a title=\"Anlamlar\u0131na g\u00f6re c\u00fcmleler-1\" class=\"read-more\" href=\"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/anlamlarina-gore-cumleler-1.html\" aria-label=\"More on Anlamlar\u0131na g\u00f6re c\u00fcmleler-1\">Devam\u0131n\u0131 oku&#8230;<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7,19,224,12],"tags":[3698,3697,110,3699],"class_list":["post-7987","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-dn","category-dilbilgisi","category-edebiyat-dil-anlatim","category-tr","tag-anlam","tag-anlamlarina-gore-cumleler","tag-cumle","tag-neden-sonuc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7987","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7987"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7987\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7987"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7987"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7987"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}