Fiillerde zaman, \u015fah\u0131s veya dilek bildiren, ek alm\u0131\u015f bi\u00e7imlerine K\u0130P denir. Dilimizde fiil kipleri ikiye ayr\u0131l\u0131r:
\nA. Haber Kipleri: Haber kipleri i\u015fin, olu\u015fun veya hareketin zaman ve \u015fahsa ba\u011fl\u0131 olarak meydana geldi\u011fini bildiren kiplerdir. Bunlara B\u0130LD\u0130RME K\u0130PLER\u0130 de denir.
\n1. Belirli (-di’li) Ge\u00e7mi\u015f Zaman Kipi: Eylemin s\u00f6z\u00fcn s\u00f6ylendi\u011fi andan, \u00f6nceden yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, s\u00f6yleyenin kesin inanc\u0131yla tam anlat\u0131r:
\n Fiillerde bulunan “-di, -du, -d\u00fc, -tu” ekleri -di’li ge\u00e7mi\u015f zaman\u0131 belirtirler.
\n \u00d6\u011fretmenimiz s\u0131n\u0131fa geldi. B\u00fct\u00fcn \u00e7ocuklar bah\u00e7eye ko\u015ftu …
\n2. Belirsiz (-mi\u015f’li) Ge\u00e7mi\u015f Zaman Kipi: Eylemlerin s\u00f6zden \u00f6nce yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirir ancak, kesinlik yoktur. S\u00f6yleyen kendisi duyup g\u00f6rmemi\u015f, i\u015fitmi\u015ftir. Bu kip masallara yak\u0131\u015f\u0131r.
\n Fiillerde bulunan “-mu\u015f, -m\u0131\u015f, -mi\u015f, -m\u00fc\u015f” ekleri -mi\u015f’li ge\u00e7mi\u015f zaman\u0131 belirtirler.
\n Okul bah\u00e7esinde \u00fc\u00e7 tur ko\u015fmu\u015f. Havalar so\u011fuyunca \u00fc\u015f\u00fctm\u00fc\u015f…
\n3. \u015eimdiki Zaman Kipi: Eylem ile anlat\u0131m\u0131n birlikte oldu\u011funu bildiren zamand\u0131r
\n Ders \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum. Al\u0131\u015f veri\u015f yap\u0131yorum.
\n\u015eimdiki zaman kipinin eki “-yor” fiillere hi\u00e7 de\u011fi\u015fikli\u011fe u\u011framadan eklenir.
\n4. Gelecek Zaman Kipi: Eylem ile anlat\u0131mdan sonra yap\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 bildiren zamand\u0131r
\n Aynur tiyatroya gidecek. Birlikte e\u011flenece\u011fiz.
\nGelecek zaman kipinin ses uyumuna g\u00f6re “-ecek, -acak” t\u0131r
\n5. Geni\u015f Zaman Kipi: Eylem her zaman yap\u0131labilece\u011fini bildiren zamand\u0131r
\n Ak\u015famlar\u0131 trene binerim. Her gece oyun oynar\u0131m.
\nGelecek zaman kipinin ekleri “-ar, -er, -\u0131r, -ir, -or, -\u00f6r, ur, -\u00fcr, -r” dir.
\nB. Dilek Kipleri: Bir eylemin yap\u0131lmas\u0131 ya da bir olu\u015fun meydana gelmesini dilek anlam\u0131 vererek anlatan kiplerdir. D\u00f6rde ayr\u0131l\u0131r:
\n1. Gereklilik Kipi: Bir i\u015f, olu\u015f veya hareketin gereklili\u011fini anlat\u0131r. Ekleri ses uyumuna g\u00f6re “-meli, -mal\u0131” d\u0131r.
\n Haftada bir kitap okumal\u0131y\u0131m
\n Kestikten sonra aff\u0131m\u0131 istirham etmelisin
\n2. \u0130stek Kipi: Bir i\u015f, olu\u015f veya hareketin yap\u0131lmas\u0131n\u0131n, olmas\u0131n\u0131n istendi\u011fini belirten kiptir. Ekleri ses uyumuna g\u00f6re “-e, -a” d\u0131r
\n \u015eimdi aff\u0131n\u0131 yazay\u0131m
\n \u0130stirham\u0131m kabul olunmazsa, kendi ba\u015f\u0131m\u0131n kesilmesini isteyeyim.
\n3. Dilek \u015eart Kipi: Bir dilek ve \u015fart\u0131n anlam\u0131 bulunmaktad\u0131r. \u0130\u015f veya olu\u015fun, hareketin meydan gelmesi bir \u015farta ba\u011fl\u0131d\u0131r. Ekleri ses uyumuna g\u00f6re “-se, -sa” d\u0131r.
\n Babam gelirse gidece\u011fiz
\n Okusa da babas\u0131 gibi, adam olsa.
\n4. Emir Kipi: Bir i\u015f, olu\u015f veya hareketin olmas\u0131n\u0131, yap\u0131lmas\u0131n\u0131 veya yap\u0131lmamas\u0131n\u0131 emretmek i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r.
\n Hay\u0131r bey, hay\u0131r!… Padi\u015fah\u0131n emrinden \u00e7\u0131kma. Beni kes… Kestikten sonra aff\u0131m\u0131 istirham et.
\n\u0130nsan kendine emir veremeyece\u011finden bu kipin birinci tekil ve \u00e7o\u011ful \u015fah\u0131slar\u0131 yoktur.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Fiillerde zaman, \u015fah\u0131s veya dilek bildiren, ek alm\u0131\u015f bi\u00e7imlerine K\u0130P denir. Dilimizde fiil kipleri ikiye ayr\u0131l\u0131r: A. Haber Kipleri: Haber kipleri i\u015fin, olu\u015fun veya hareketin zaman ve \u015fahsa ba\u011fl\u0131 olarak meydana geldi\u011fini bildiren kiplerdir. Bunlara B\u0130LD\u0130RME K\u0130PLER\u0130 de denir. 1. Belirli (-di’li) Ge\u00e7mi\u015f Zaman Kipi: Eylemin s\u00f6z\u00fcn s\u00f6ylendi\u011fi andan, \u00f6nceden yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, s\u00f6yleyenin kesin inanc\u0131yla tam … Devam\u0131n\u0131 oku…<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[19,12],"tags":[136,135,133,134],"class_list":["post-788","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-dilbilgisi","category-tr","tag-fiil-cekimleri","tag-fiil-kipleri","tag-fiiller","tag-kipler"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/788","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=788"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/788\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=788"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=788"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=788"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}