{"id":785,"date":"2009-08-04T19:53:11","date_gmt":"2009-08-04T17:53:11","guid":{"rendered":"http:\/\/www.sorubak.com\/blog\/?p=785"},"modified":"2009-08-08T12:51:31","modified_gmt":"2009-08-08T10:51:31","slug":"anlatim-bicimleri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/anlatim-bicimleri.html","title":{"rendered":"Anlat\u0131m Bi\u00e7imleri"},"content":{"rendered":"

<\/strong>Anlat\u0131m Bi\u00e7imleri : <\/strong>Bir d\u00fc\u015f\u00fcnceyi, bir duyguyu, bir tasar\u0131y\u0131, bir olay\u0131 s\u00f6zle ya da yaz\u0131yla ifade etmeye anlat\u0131m denir.<\/p>\n

Birbirinden farkl\u0131 konular\u0131, olaylar\u0131, g\u00f6zlem ve izlenimleri anlat\u0131rken kullan\u0131lan y\u00f6ntemlere ise anlat\u0131m bi\u00e7imi denir.
\n
\nA\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 Anlat\u0131m <\/strong>: Bu anlat\u0131m bi\u00e7iminde temel ama\u00e7, okura herhangi bir konu \u00fczerinde bilgi verme, iyice anla\u015f\u0131lmayan ya da yanl\u0131\u015f anla\u015f\u0131lan bir s\u00f6z\u00fc, bir d\u00fc\u015f\u00fcnceyi a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fturmakt\u0131r. Bu anlat\u0131m bi\u00e7iminde temel ama\u00e7 bilgi vermek oldu\u011fu i\u00e7in belirtilen yarg\u0131 tart\u0131\u015f\u0131lmaz; konuyla ilgili kar\u015f\u0131t g\u00f6r\u00fc\u015flere yer verilmez. Anlat\u0131m olduk\u00e7a ciddi, kuru ve \u00f6\u011freticidir.<\/p>\n

A\u00e7\u0131klaman\u0131n yap\u0131labilmesi, bir bilginin tam ve eksiksiz olarak verilmesi i\u00e7in tan\u0131mlamalardan, \u00f6rneklemelerden, kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmalardan ve say\u0131sal verilerden yararlan\u0131l\u0131r.<\/p>\n

F\u0131kra, makale, deneme, gezi, ele\u015ftiri, r\u00f6portaj gibi yaz\u0131 t\u00fcrlerinde a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 anlat\u0131m bi\u00e7imi yo\u011fun olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n

\u00d6rnek :<\/strong><\/p>\n

\u00c7a\u011fda\u015f e\u011fitim, bireyi bilgi ile donatmaktan \u00e7ok, ona kendi kendine bilgi edinme yollar\u0131n\u0131 \u00f6\u011fretmeyi ama\u00e7lar. Bireyde, sa\u011fl\u0131kl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnme, do\u011fru anlama, toplum i\u00e7inde t\u00fcrl\u00fc durumlara olumlu uyum sa\u011flayabilme yeteneklerinin geli\u015ftirilmesini ister. Sa\u011fl\u0131kl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnme, \u00f6ncelikle dilin i\u015fleyi\u015f d\u00fczeninin kavranmas\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bu sebeple ki\u015finin e\u011fitimi ile ana dili aras\u0131nda do\u011frudan bir ba\u011flant\u0131 vard\u0131r.<\/p>\n

Tart\u0131\u015fmac\u0131 Anlat\u0131m : <\/strong>Bu anlat\u0131m bi\u00e7iminde birbirine kar\u015f\u0131t d\u00fc\u015f\u00fcnceleri, bir konuyla ilgili kan\u0131lar\u0131 de\u011fi\u015ftirmek, \u00e7\u00fcr\u00fctmek ya da onlar\u0131n yerine yenisini koymak ama\u00e7lan\u0131r. <\/p>\n

Tart\u0131\u015fmac\u0131 anlat\u0131mda yazar, inand\u0131r\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 sa\u011flayabilmek i\u00e7in ciddi ve a\u011f\u0131rba\u015fl\u0131 bir anlat\u0131m yerine sohbete varan rahat bir anlat\u0131m kullan\u0131r. Yazar\u0131n s\u0131k s\u0131k sorular sorup bunlara yan\u0131tlar vermesi, bu anlat\u0131m\u0131n ay\u0131rt edici bir ba\u015fka \u00f6zelli\u011fidir.<\/p>\n

Tart\u0131\u015fmac\u0131 anlat\u0131m, bilimsel inceleme ve ara\u015ft\u0131rmaya dayal\u0131 yap\u0131tlar ba\u015fta olmak \u00fczere ele\u015ftiri, f\u0131kra, deneme, makale, r\u00f6portaj gibi yaz\u0131 t\u00fcrlerinde de s\u0131k s\u0131k rastlanan bir anlat\u0131m bi\u00e7imidir.<\/p>\n

\u00d6rnek :<\/strong><\/p>\n

Gene bir eski \u00f6zlemdir, gidiyor. Yeniye k\u00f6t\u00fc k\u00f6t\u00fc bak\u0131yorlar, mana yokmu\u015f, g\u00fczel de\u011filmi\u015f, d\u00fc\u015f\u00fcnmekten, \u00e7al\u0131\u015fmaktan ka\u00e7\u0131nan kimselerin ne yapt\u0131klar\u0131n\u0131 bilmeden ortaya att\u0131klar\u0131 \u015feylermi\u015f. Ge\u00e7mi\u015fin b\u00fcy\u00fck eserlerini inceleyip de onlardan \u00f6rnek almal\u0131ym\u0131\u015f\u0131z. Oysa ki as\u0131l, yeni zordur; yeninin manas\u0131n\u0131 anlamak, g\u00fczelli\u011fini duymak zordur. Bunun i\u00e7in al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131m\u0131z\u0131 a\u015fmak, dikkatimizi i\u015fletmek gerekir.<\/p>\n

Betimleyici Anlat\u0131m :<\/strong> Varl\u0131klar\u0131n kendilerine \u00f6zg\u00fc ay\u0131r\u0131c\u0131 niteliklerini, bu niteliklerin duyu organlar\u0131m\u0131z \u00fczerindeki etki ve izlenimlerini g\u00f6r\u00fcn\u00fcr k\u0131lmaya, onlar\u0131 s\u00f6zc\u00fckler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla resimlendirmeye betimleme denir. <\/p>\n

Bir anlat\u0131m\u0131n betimlemelere dayand\u0131r\u0131lmas\u0131 ve betimlemenin ama\u00e7 olarak kullan\u0131lmas\u0131 ile olu\u015fturulan anlat\u0131m bi\u00e7imine betimleyici anlat\u0131m denir.<\/p>\n

Betimlemede, g\u00f6rme, i\u015fitme, tatma, dokunma ve koklama duyular\u0131na y\u00f6nelik bir anlat\u0131m vard\u0131r. Herhangi bir varl\u0131\u011f\u0131n, nesnenin, olay\u0131n veya \u00e7evrenin, duyu organlar\u0131m\u0131z \u00fczerinde b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 izlenimler belirli bir plana g\u00f6re okura aktar\u0131l\u0131r.<\/p>\n

Betimleyici anlat\u0131m bi\u00e7imi, amac\u0131na g\u00f6re iki \u00e7e\u015fittir:<\/p>\n

A\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 Betimleme :<\/strong> Bu t\u00fcr betimlemelerde ama\u00e7 bilgi vermektir. Betimlenen varl\u0131k yada nesne tan\u0131t\u0131c\u0131 ve ay\u0131r\u0131c\u0131 \u00f6zellikleriyle nesnel bir tutumla okura aktar\u0131l\u0131r.<\/p>\n

Sanatsal Betimleme : Bu betimlemede temel ama\u00e7, izlenim kazand\u0131rmakt\u0131r. Anlat\u0131mda, genel ayr\u0131nt\u0131lardan, ay\u0131r\u0131c\u0131 ayr\u0131nt\u0131lara do\u011fru gidilir. K\u0131saca g\u00f6zlemlenen varl\u0131k ya da nesnenin anlat\u0131c\u0131 \u00fczerinde b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 etki yans\u0131t\u0131l\u0131r.<\/p>\n

\u00d6rnek :<\/strong>
\nBurada m\u00fcthi\u015f karasinek vard\u0131. Hele kebap\u00e7\u0131n\u0131n bulundu\u011fu yerde… Bir d\u00fckkanda ve etraf\u0131nda bu kadar sinek olmas\u0131n\u0131n bir hikmeti vard\u0131r, elbette…<\/p>\n

\u00d6yk\u00fcleyici Anlat\u0131m : <\/strong>Tasarlanan, g\u00f6zlemlenen ya da ya\u015fanan bir olay\u0131 yer, zaman ve ki\u015fi kavramlar\u0131na ba\u011flayarak anlatan anlat\u0131m bi\u00e7imine \u00f6yk\u00fcleme denir. O halde \u00f6yk\u00fclemede d\u00f6rt temel kavram bulunur:<\/p>\n

\u00d6yk\u00fclemede, konuyu geli\u015ftiren olgu ya da olgular vard\u0131r ki buna olay denir.<\/p>\n

\u00d6yk\u00fclemede, olay\u0131n ge\u00e7ti\u011fi \u00e7evre ya da yer kavram\u0131 bulunur.<\/p>\n

Olay\u0131n ak\u0131\u015f\u0131 i\u00e7inde akl\u0131m\u0131zda yaratt\u0131\u011f\u0131m\u0131z kavram, zaman \u00f6\u011fesini olu\u015fturur.<\/p>\n

Olay\u0131n i\u00e7inde yer alan veya bu olay\u0131 yaratan \u00f6\u011felere ki\u015fi ad\u0131 verilir.<\/p>\n

\u0130ki farkl\u0131 \u00f6yk\u00fcleme bi\u00e7imi vard\u0131r:<\/strong><\/p>\n

A\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 \u00d6yk\u00fcleme : Birtak\u0131m bilgileri zamansal olu\u015fuma (kronolojiye) g\u00f6re anlatan ve sanatsal bir kayg\u0131n\u0131n g\u00fcd\u00fclmedi\u011fi bir \u00f6yk\u00fcleme bi\u00e7imidir. Temel ama\u00e7 herhangi bir \u015feyi tarihsel geli\u015fimi i\u00e7inde okura aktarmak, bu konuda onu bilgilendirmektir.<\/p>\n

Sanatsal \u00d6yk\u00fcleme :<\/strong> Bu \u00f6yk\u00fclemede bilgilendirme amac\u0131 yoktur. Temel ama\u00e7 bir olay anlat\u0131p okuru o olay\u0131n i\u00e7ine \u00e7ekmek, onun i\u00e7inde ya\u015fat\u0131p okuru duyguland\u0131rmakt\u0131r. \u00d6yk\u00fc, roman gibi yaz\u0131nsal t\u00fcrlerin kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00f6yk\u00fclemeye sanatsal \u00f6yk\u00fcleme denir.<\/p>\n

\u00d6rnek :<\/strong><\/p>\n

Hamdi amcam\u0131 en son 1960-1961 y\u0131llar\u0131nda g\u00f6rd\u00fcm. Bir i\u015f nedeniyle Ankara’ya gelmi\u015fti. Beni g\u00f6rmeden gitmeyi i\u00e7ine sindirememi\u015f, telefon edip gelece\u011fini s\u00f6ylemi\u015fti. T\u0131pk\u0131 \u00e7ocuklu\u011fumda babam\u0131 bekledi\u011fim gibi, camdan cama ko\u015fup geli\u015fini bekledim. Uzun y\u0131llar sonra birbirimizi g\u00f6r\u00fcp konu\u015facakt\u0131k. Amca ye\u011fen birbirimize sar\u0131ld\u0131k. Hem sevin\u00e7ten hem de annemi babam\u0131 an\u0131msay\u0131p a\u011flad\u0131k. \u00c7ocuklar\u0131m\u0131 kuca\u011f\u0131na ald\u0131. Onlar\u0131 \u00f6p\u00fcp \u00f6p\u00fcp sevdi. Karde\u015fim Leman Han\u0131m, bunlar\u0131 g\u00f6rseydi, dedi. O g\u00fcn onu son g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcm oldu. \u00d6ld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc duydu\u011fum zaman ne yapaca\u011f\u0131m\u0131 \u015fa\u015f\u0131rd\u0131m…<\/p>\n

al\u0131nt\u0131<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Anlat\u0131m Bi\u00e7imleri : Bir d\u00fc\u015f\u00fcnceyi, bir duyguyu, bir tasar\u0131y\u0131, bir olay\u0131 s\u00f6zle ya da yaz\u0131yla ifade etmeye anlat\u0131m denir. Birbirinden farkl\u0131 konular\u0131, olaylar\u0131, g\u00f6zlem ve izlenimleri anlat\u0131rken kullan\u0131lan y\u00f6ntemlere ise anlat\u0131m bi\u00e7imi denir. A\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 Anlat\u0131m : Bu anlat\u0131m bi\u00e7iminde temel ama\u00e7, okura herhangi bir konu \u00fczerinde bilgi verme, iyice anla\u015f\u0131lmayan ya da yanl\u0131\u015f anla\u015f\u0131lan bir … Devam\u0131n\u0131 oku…<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7,19,12],"tags":[],"class_list":["post-785","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-dn","category-dilbilgisi","category-tr"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/785","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=785"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/785\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=785"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=785"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=785"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}