{"id":766,"date":"2009-08-04T19:39:41","date_gmt":"2009-08-04T17:39:41","guid":{"rendered":"http:\/\/www.sorubak.com\/blog\/?p=766"},"modified":"2021-11-27T11:51:47","modified_gmt":"2021-11-27T08:51:47","slug":"kisaltmalarin-yazilmasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/kisaltmalarin-yazilmasi.html","title":{"rendered":"K\u0131saltmalar\u0131n Yaz\u0131lmas\u0131"},"content":{"rendered":"<p>K\u0131saltma; bir kelimenin, terimin veya \u00f6zel ad\u0131n, i\u00e7erdi\u011fi harflerden biri veya birka\u00e7\u0131 ile daha k\u0131sa olarak ifade edilmesi ve simgele\u015ftirilmesidir. K\u0131saltmalarla ilgili kurallar \u015funlard\u0131r:<\/p>\n<ul class=\"bs-shortcode-list list-style-check\">\n<li><strong>\u00a0Kurulu\u015f, \u00fclke, kitap, dergi ve y\u00f6n adlar\u0131n\u0131n k\u0131saltmalar\u0131 her kelimenin ilk harfinin b\u00fcy\u00fck olarak yaz\u0131lmas\u0131yla yap\u0131l\u0131r:<\/strong>\u00a0<em>TBMM<\/em>\u00a0(T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi),\u00a0<em>TDK<\/em>\u00a0(T\u00fcrk Dil Kurumu),\u00a0<em>ABD<\/em>\u00a0(Amerika Birle\u015fik Devletleri);\u00a0<em>KB<\/em>\u00a0(Kutadgu Bilig);\u00a0<em>TD<\/em>\u00a0(T\u00fcrk Dili),\u00a0<em>TK<\/em>\u00a0(T\u00fcrk K\u00fclt\u00fcr\u00fc),\u00a0<em>TDED<\/em>\u00a0(T\u00fcrk Dili ve Edebiyat\u0131 Dergisi);\u00a0<em>B<\/em>\u00a0(bat\u0131),\u00a0<em>D<\/em>\u00a0(do\u011fu),\u00a0<em>G<\/em>\u00a0(g\u00fcney),\u00a0<em>K<\/em>\u00a0(kuzey);\u00a0<em>GB<\/em>\u00a0(g\u00fcneybat\u0131),\u00a0<em>GD<\/em>\u00a0(g\u00fcneydo\u011fu),\u00a0<em>KB<\/em>\u00a0(kuzeybat\u0131),\u00a0<em>KD<\/em>\u00a0(kuzeydo\u011fu) vb.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Ancak bazen kelimelerin, \u00f6zellikle son kelimenin birka\u00e7 harfinin k\u0131saltmaya al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 da g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Bazen de aradaki kelimelerden hi\u00e7 harf al\u0131nmad\u0131\u011f\u0131 olur. Bu t\u00fcr k\u0131saltmalarda, k\u0131saltman\u0131n ak\u0131lda kalabilmesi i\u00e7in yeni bir kelime olu\u015fturma amac\u0131 g\u00fcd\u00fcl\u00fcr:\u00a0<em>BOTA\u015e<\/em>\u00a0(Boru Hatlar\u0131 ile Petrol Ta\u015f\u0131ma Anonim \u015eirketi),\u00a0<em>\u0130LESAM<\/em>\u00a0(\u0130lim ve Edebiyat Eseri Sahipleri Meslek Birli\u011fi),\u00a0<em>T\u00d6MER<\/em>\u00a0(T\u00fcrk\u00e7e \u00d6\u011fretim Merkezi) vb.<\/p>\n<p>Gelenekle\u015fmi\u015f olan\u00a0<em>T.C.<\/em>\u00a0(T\u00fcrkiye Cumhuriyeti) ve\u00a0<em>T.<\/em>\u00a0(T\u00fcrk\u00e7e) k\u0131saltmalar\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda b\u00fcy\u00fck harflerle yap\u0131lan k\u0131saltmalarda nokta kullan\u0131lmaz.<\/p>\n<ul class=\"bs-shortcode-list list-style-check\">\n<li><strong>\u00d6l\u00e7\u00fc birimlerinin uluslararas\u0131 k\u0131saltmalar\u0131 kullan\u0131l\u0131r:<\/strong> <em>m<\/em>\u00a0(metre),\u00a0<em>mm<\/em>\u00a0(milimetre),\u00a0<em>cm<\/em>\u00a0(santimetre),\u00a0<em>km<\/em>\u00a0(kilometre),<\/li>\n<li><em>g<\/em>\u00a0(gram),\u00a0<em>kg\u00a0<\/em>(kilogram),\u00a0<em>l<\/em>\u00a0(litre),\u00a0<em>hl\u00a0<\/em>(hektolitre),\u00a0<em>mg\u00a0<\/em>(miligram),\u00a0<em>m\u00b2\u00a0<\/em>(metrekare),<em>\u00a0cm\u00b2\u00a0<\/em>(santimetrekare) vb.<\/li>\n<\/ul>\n<ul class=\"bs-shortcode-list list-style-check\">\n<li><strong>Kurulu\u015f, kitap, dergi ve y\u00f6n adlar\u0131yla \u00f6l\u00e7\u00fclerin d\u0131\u015f\u0131nda kalan kelime veya kelime gruplar\u0131n\u0131n k\u0131salt\u0131lmas\u0131nda, ilk harfle birlikte kelimeyi olu\u015fturan temel harfler dikkate al\u0131n\u0131r<\/strong>. K\u0131salt\u0131lan kelime veya kelime grubu; \u00f6zel ad, unvan veya r\u00fctbe ise ilk harf b\u00fcy\u00fck; cins isim ise ilk harf k\u00fc\u00e7\u00fck olur: <em>Alm.<\/em>\u00a0(Almanca),\u00a0<em>\u0130ng.\u00a0<\/em>(\u0130ngilizce),\u00a0<em>Kocatepe Mah.<\/em>\u00a0(Kocatepe Mahallesi),\u00a0<em>G\u00fcniz Sok.<\/em>\u00a0(G\u00fcniz Soka\u011f\u0131),\u00a0<em>Prof.<\/em>\u00a0(Profes\u00f6r),\u00a0<em>Dr.<\/em>\u00a0(Doktor),\u00a0<em>Av<\/em>. (Avukat),\u00a0<em>Alb<\/em>. (Albay),\u00a0<em>Gen<\/em>. (General);\u00a0<em>sf.\u00a0<\/em>(s\u0131fat),\u00a0<em>haz<\/em>. (haz\u0131rlayan),\u00a0<em>\u00e7ev<\/em>. (\u00e7eviren),\u00a0<em>ed<\/em>. (edebiyat),\u00a0<em>fiz<\/em>. (fizik),\u00a0<em>kim<\/em>. (kimya) vb.<\/li>\n<\/ul>\n<p>K\u00fc\u00e7\u00fck harflerle yap\u0131lan k\u0131saltmalara getirilen eklerde kelimenin okunu\u015fu esas al\u0131n\u0131r:<em>\u00a0cm\u2019yi, kg\u2019dan<\/em>,\u00a0<em>mm\u2019den, kr<\/em>.<em>un<\/em>. B\u00fcy\u00fck harflerle yap\u0131lan k\u0131saltmalara getirilen eklerde ise k\u0131salt\u00adman\u0131n son harfinin okunu\u015fu esas al\u0131n\u0131r:<em>\u00a0BDT\u2019ye, TDK\u2019den, THY\u2019de, TRT\u2019den, TL\u2019nin<\/em>\u00a0vb. Ancak k\u0131saltmas\u0131 b\u00fcy\u00fck harflerle yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 h\u00e2lde bir kelime gibi okunan k\u0131saltmalara getirilen eklerde k\u0131saltman\u0131n okunu\u015fu esas al\u0131n\u0131r:\u00a0<em>ASELSAN\u2019da, BOTA\u015e\u2019\u0131n, NATO\u2019dan, UNESCO\u2019ya<\/em>\u00a0vb.<\/p>\n<p><strong>UYARI:\u00a0<\/strong>Numara s\u00f6z\u00fcn\u00fcn k\u0131saltmas\u0131 da kelime gibi okundu\u011fundan getirilecek olan ek okunu\u015fa g\u00f6re getirilecektir:\u00a0<em>No.lu, No.suz<\/em><\/p>\n<ul class=\"bs-shortcode-list list-style-star\">\n<li>Sonunda nokta bulunan k\u0131saltmalarla \u00fcs i\u015faretli k\u0131saltmalara gelen ekler kesmeyle ayr\u0131lmaz. Bu t\u00fcr k\u0131saltmalarda ek noktadan ve \u00fcs i\u015faretinden sonra, kelimenin veya \u00fcs i\u015faretinin okunu\u015funa uygun olarak yaz\u0131l\u0131r:\u00a0<em>vb.leri, Alm.dan, \u0130ng.yi; cm\u00b3e<\/em>\u00a0(santimetrek\u00fcpe),\u00a0<em>m\u00b2ye\u00a0<\/em>(metrekareye),\u00a0<em>6<sup>4<\/sup>ten<\/em>\u00a0(alt\u0131 \u00fcss\u00fc d\u00f6rtten) vb.<\/li>\n<\/ul>\n<ul class=\"bs-shortcode-list list-style-star\">\n<li>Sert \u00fcns\u00fczle biten k\u0131saltmalar, ek ald\u0131klar\u0131 zaman oku\u00adnu\u015fta sert ses yumu\u015fat\u0131lmaz:\u00a0<em>AG\u0130K\u2019in<\/em>\u00a0(AG\u0130\u011e\u2019in de\u011fil),\u00a0<em>CMUK\u2019un<\/em>\u00a0(CMU\u011e\u2019un de\u011fil),\u00a0<em>RT\u00dcK\u2019e\u00a0<\/em>(RT\u00dc\u011e\u2019e de\u011fil),\u00a0<em>T\u00dcB\u0130TAK\u2019\u0131n<\/em>\u00a0(T\u00dcB\u0130TA\u011e\u2019\u0131n de\u011fil) vb.<\/li>\n<\/ul>\n<ul class=\"bs-shortcode-list list-style-star\">\n<li>Ancak\u00a0<em>birlik<\/em>\u00a0kelimesiyle yap\u0131lan k\u0131saltmalarda s\u00f6yleyi\u015fte\u00a0<em>k<\/em>\u2019nin yu\u00admu\u015fat\u0131lmas\u0131 normaldir:\u00a0<em>\u00c7UKOB\u0130RL\u0130K\u2019e\u00a0<\/em>(s\u00f6yleni\u015fi \u00c7UKOB\u0130RL\u0130\u011eE),\u00a0<em>F\u0130SKOB\u0130RL\u0130K\u2019in\u00a0<\/em>(s\u00f6yleni\u015fi F\u0130SKOB\u0130RL\u0130\u011e\u0130N) vb.<\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>K\u0131saltma; bir kelime, terim veya \u00f6zel ad\u0131n i\u00e7erdi\u011fi harflerden biri veya birka\u00e7\u0131 ile daha k\u0131sa olarak ifade edilmesi ve sembolle\u015ftirilmesidir. Yap\u0131lan k\u0131saltmalar\u0131n benimsenmesi, yayg\u0131nla\u015fmas\u0131 ve herkes taraf\u0131ndan anla\u015f\u0131lmas\u0131 gerekir.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7,19,12],"tags":[122],"class_list":["post-766","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-dn","category-dilbilgisi","category-tr","tag-kisaltmalar-nasil-yazilir"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/766","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=766"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/766\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=766"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=766"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=766"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}