G\u00f6kt\u00fcrk yaz\u0131tlar\u0131 yada kitabeleri (G\u00f6kt\u00fcrk ve yenisey yaz\u0131tlar\u0131) T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131 i\u00e7in bir\u00e7ok y\u00f6nden \u00f6nem ta\u015f\u0131r. Bunlar\u0131n ba\u015f\u0131nda yaz\u0131tlar\u0131n T\u00fcrk\u00e7enin ilk yaz\u0131l\u0131 belgeleri olmas\u0131 gelir. Ger\u00e7ekten de g\u00fcn\u00fcm\u00fcze dek yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalara g\u00f6re G\u00f6kt\u00fcrk alfabesiyle yaz\u0131lm\u0131\u015f yaz\u0131tlar ve belgeler, T\u00fcrk dili tarihinin ilk somut verilerini olu\u015fturur. Bu yaz\u0131tlar\u0131n dili incelendi\u011fi zaman T\u00fcrk\u00e7enin o d\u00f6neme g\u00f6re olduk\u00e7a geli\u015fmi\u015f bir dil oldu\u011fu sonucu \u00e7\u0131kar\u0131labilir. Gerek dilbilgisi birimlerinin \u00e7e\u015fitlili\u011fi, gerek s\u00f6zc\u00fck da\u011farc\u0131\u011f\u0131n\u0131n kullanarak uygulanmas\u0131, bu belgelerdeki dilin s\u00f6zl\u00fc ve yaz\u0131l\u0131 anlat\u0131ma b\u00fcy\u00fck yatk\u0131nl\u0131k g\u00f6sterdi\u011fini a\u00e7\u0131klamaktad\u0131r.<\/p>\n
Yenisey Yaz\u0131tlar\u0131<\/strong>, Rusya’da Hakasya, Tuva ve Altay \u00f6zerk cumhuriyeteleri i\u00e7inden ge\u00e7en Yenisey Irma\u011f\u0131 boyunca bulunmu\u015f olan toplam 158 adet T\u00fcrk\u00e7e yaz\u0131t kurgan (mezar) ve kaya ta\u015flar\u0131ndan olu\u015fmaktad\u0131r. Yaz\u0131tlar Orhun Alfabesi diye bildi\u011fimiz T\u00fcrk\u00e7e Damgalar ile yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n G\u00fcn\u00fcm\u00fczde Hakasya, T\u0131va, Da\u011fl\u0131 Altay cumhuriyetleri b\u00f6lgesinden, Krasnoyarsk ilinden, Lena akarsuyu boyundan, Yenisey, Abakan, Kem\u00e7ik, Kem, Oya, Elegest akarsular\u0131 boyundaki kurganlarda bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n Yenisey Yaz\u0131tlar\u0131’n\u0131n Yenisey b\u00f6lgesinde ya\u015fayan de\u011fi\u015fik T\u00fcrk boylar\u0131na ait olduklar\u0131 kabul edilmektedir. Bu yaz\u0131tlar\u0131n G\u00f6kt\u00fcrk Kitabeleri’nden \u00f6nce olu\u015fturuldu\u011fu kabul edilir. Genellikle mezar ta\u015f\u0131 olarak dikilen bu yaz\u0131tlar\u0131n baz\u0131lar\u0131 birka\u00e7 kelimelik, \u00e7o\u011fu 5-10 sat\u0131rl\u0131kt\u0131r. Bu yaz\u0131tlar yal\u0131n abart\u0131s\u0131z bir dille yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7o\u011funlukla yaz\u0131 sahibinin bu d\u00fcnyaya doymadan ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 samimi bir dille anlatt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n Orhun Yaz\u0131tlar\u0131’ndaki y\u00fcksek heyecan ve lirizmden uzakt\u0131r. Kullan\u0131lan yaz\u0131 Orhun Yaz\u0131tlar\u0131’ndaki kadar geli\u015fmemi\u015ftir. Mezarlar\u0131n dikili\u015f tarihleri belli de\u011fildir.<\/p>\n T\u00fcrk tarihi, T\u00fcrk dili ve T\u00fcrk toplumsal yap\u0131s\u0131 bak\u0131mlar\u0131ndan pek \u00f6nemli olan bu yaz\u0131tlar konusunda, hi\u00e7 ku\u015fkusuz \u00e7ok \u015fey s\u00f6ylenebilir. Ama belki de en k\u0131sa ve en \u00f6zl\u00fc s\u00f6ylenebilecek \u015fey, onlarla g\u00fcn\u00fcm\u00fcz okuyucusunu do\u011frudan do\u011fruya y\u00fcz y\u00fcze getirmektir. Bunu sa\u011flaman\u0131n en kestirme yolu ise o \u015fiirsel metinleri, Anadolu T\u00fcrk\u00e7esi’ne kazand\u0131rmakt\u0131r. Yaz\u0131tlar\u0131n \u00f6z\u00fcne elden geldi\u011fince ba\u011fl\u0131 kalarak i\u015fte bunu yapmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131k ve de yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u015fin akademik bir dilsel \u00e7al\u0131\u015fma de\u011fil, sav y\u00fck\u00fc bulunmayan bir yaz\u0131nsal \u00e7aba oldu\u011funu unutmad\u0131k. \u00c7abam\u0131z\u0131n tek amac\u0131, Yenisey Yaz\u0131tlar\u0131’n\u0131n \u00f6zg\u00fcn havas\u0131n\u0131, g\u00f6nen\u00e7 verici iklimini ve \u00f6zl\u00fc i\u00e7eri\u011fini az da olsa daha geni\u015f kitlelere iletebilmekten ibarettir. G\u00f6kt\u00fcrk yaz\u0131tlar\u0131 yada kitabeleri (G\u00f6kt\u00fcrk ve yenisey yaz\u0131tlar\u0131) T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131 i\u00e7in bir\u00e7ok y\u00f6nden \u00f6nem ta\u015f\u0131r. Bunlar\u0131n ba\u015f\u0131nda yaz\u0131tlar\u0131n T\u00fcrk\u00e7enin ilk yaz\u0131l\u0131 belgeleri olmas\u0131 gelir. Ger\u00e7ekten de g\u00fcn\u00fcm\u00fcze dek yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalara g\u00f6re G\u00f6kt\u00fcrk alfabesiyle yaz\u0131lm\u0131\u015f yaz\u0131tlar ve belgeler, T\u00fcrk dili tarihinin ilk somut verilerini olu\u015fturur. Bu yaz\u0131tlar\u0131n dili incelendi\u011fi zaman T\u00fcrk\u00e7enin o d\u00f6neme g\u00f6re olduk\u00e7a geli\u015fmi\u015f … Devam\u0131n\u0131 oku…<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[26],"tags":[],"class_list":["post-60763","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-tarih"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/60763","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=60763"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/60763\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=60763"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=60763"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=60763"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nyenisey yaz\u0131tlar\u0131 kime aittir,\u00a0yenisey yaz\u0131tlar\u0131 hakk\u0131nda bilgi,\u00a0yenisey yaz\u0131tlar\u0131 \u00f6zellikleri,\u00a0yenisey yaz\u0131tlar\u0131 kimin,\u00a0<\/strong>yenisey yaz\u0131tlar\u0131 hangi devlete aittir,\u00a0yenisey yaz\u0131tlar\u0131 hangi d\u00f6neme aittir,yenisey yaz\u0131tlar\u0131 \u00f6nemi<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"