Takvim-i Vek\u00e2yi
\nII. Mahmut’un \u015fahsi gayretiyle 11 Kas\u0131m 1831’de ilk T\u00fcrk gazetesi Takvim-i Vek\u00e2yi yay\u0131nlanmaya ba\u015flad\u0131. Takvim-i Vek\u00e2yi haftada bir defa yay\u0131nlanmak \u00fczere bir resmi gazete olarak kurulmu\u015ftur. As\u0131l amac\u0131 resm\u00ee tebli\u011f ve haberleri yay\u0131nlamak olan gazete ilk zamanlarda i\u00e7 ve d\u0131\u015f olaylara dair haberler de veriyordu. Fakat sonralar\u0131 bu \u00f6nemli mahiyetini kaybetmi\u015f ve i\u00e7indekiler padi\u015fah iradeleri, ilgi \u00e7ekmeyen resm\u00ee haberlerle s\u0131n\u0131rl\u0131 kalm\u0131\u015ft\u0131r. Gazete, II. Mahmud hayattayken parlak devrini ya\u015fam\u0131\u015f, onun \u00f6l\u00fcm\u00fcyle d\u00fczensiz yay\u0131nlanan bir gazete halini alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Takvim-i Vek\u00e2yi’nin Arap\u00e7a, Fars\u00e7a, Rumca, Ermenice ve Frans\u0131zca n\u00fcshalar\u0131n\u0131n da yay\u0131nland\u0131\u011f\u0131 \u00e7e\u015fitli kaynaklarda ifade edilmektedir.<\/p>\n
Takvim-i Vekayi 1860’tan itibaren resmi gazete haline gelmi\u015f ve ger\u00e7ek gazete olmaktan \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Ceride-i Havadis:<\/p>\n
Bas\u0131n tarihimizde ikinci ad\u0131m Ceride-i Havadis’tir. Ceride-i Havadis \u0130ngiliz t\u00fcccarlar ve muhabir William Churchill taraf\u0131ndan 1840’ta yay\u0131na ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Gazete gerek d\u0131\u015f g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc, gerekse muhtevas\u0131 itibariyle Takvim-i Vek\u00e2yi’den pek farkl\u0131 de\u011fildi. Churchill gazetesinin mali s\u0131k\u0131nt\u0131 \u00e7ekmesi \u00fczerine \u00f6l\u00fcm ilanlar\u0131na yer vermi\u015f ve bu da ilgi g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. 1854’te K\u0131r\u0131m Sava\u015f\u0131, hakk\u0131nda s\u0131cak haberlerin yay\u0131nlanmas\u0131yla gazeteye ra\u011fbet artm\u0131\u015f ve T\u00fcrk okurlar i\u00e7in bu gazete d\u0131\u015f \u00e2leme a\u00e7\u0131lan yeni bir pencere olmu\u015ftur.<\/p>\n
Cerid-i Havadis, T\u00fcrk\u00e7e yay\u0131nlanan ikinci gazetedir. Yay\u0131nlar\u0131n\u0131n niteli\u011fi itibariyle yar\u0131 resmidir denilebilir.<\/p>\n
Terc\u00fcman-\u0131 Ahval:<\/p>\n
\u00d6zel te\u015febb\u00fcsle kurulan ilk T\u00fcrk gazetesidir. Bu gazetenin kendi gazetesini etkileyece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnen W. Churchill, Ruzn\u00e2me-i Ceride-i Hav\u00e2dis-i \u00e7\u0131kararak Terc\u00fcman-\u0131 Ahval\u0019e rekabet etmi\u015ftir. Gazeteyi Ag\u00e2h Efendiyle \u015einasi birlikte \u00e7\u0131karm\u0131\u015flard\u0131r. Ag\u00e2h Efendi d\u00fcnyay\u0131 gezmi\u015f ve tan\u0131m\u0131\u015f, cesur, bilgili, bir ayd\u0131nd\u0131. \u015einasi ise Avrupa’ya giderek Frans\u0131z k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc, edebiyat\u0131n\u0131 ve \u015fiirini T\u00fcrk ayd\u0131n\u0131na tan\u0131tan, Bat\u0131l\u0131 \u015fiirlerin terc\u00fcmesini yapan ve gazetecili\u011fi “\u0130\u015f bu gazete, ahval-i dahiliye ve hariciyeden m\u00fcntehap baz\u0131 havadisi ve maarif-i m\u00fctenevvia ile \u015fair mevadd-\u0131 nafiaya dair mebahisi ne\u015fir ve beyana vas\u0131ta olacakt\u0131r.” diyerek cemiyetin tekam\u00fcl\u00fcne vesile olarak g\u00f6ren Bat\u0131c\u0131 bir ayd\u0131nd\u0131r.<\/p>\n
Terc\u00fcman-\u0131 Ahval’de sanayiye, bankac\u0131l\u0131\u011fa, ticarete, postac\u0131l\u0131\u011fa dair \u00e7e\u015fitli yaz\u0131lar \u00e7\u0131kmaktayd\u0131. Yabanc\u0131 bas\u0131ndan yap\u0131lan \u00e7evirilere de gazete de s\u0131k s\u0131k rastlanmaktad\u0131r.<\/p>\n
“Gazetede g\u00f6r\u00fclen haberler aras\u0131nda, hatt-\u0131 h\u00fcmayunlar, resmi tebli\u011fler, nizamn\u00e2meler, vilayetlerden oralar\u0131n ahvaline dair gazeteye g\u00f6nderilen mektuplar, meteoroloji raporlar\u0131 yer almaktad\u0131r.”<\/p>\n
Ba\u015fta Ag\u00e2h Efendi, \u015einasi, Ahmet Vefik Pa\u015fa, Sar\u0131 Tevfik Bey, Mehmet \u015eerif Bey, Hasan Suphi Efendi gazetenin ba\u015fl\u0131ca yazarlar\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Terc\u00fcman-\u0131 Ahval ve Ruzn\u00e2me-i Ceride-i Havadis aras\u0131nda \u00e7\u0131kan bir tart\u0131\u015fma sonucu Terc\u00fcman-\u0131 Ahval, 26 Aral\u0131k 1860 tarihli say\u0131s\u0131nda Ceride-i Havadis sahibinin \u0130ngiliz oldu\u011funu ve gazetenin gelirinden ba\u015fka h\u00fck\u00fcmetten de nakd\u00ee yard\u0131m ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Bas\u0131n Tarihinde \u0130lk Kapatma:<\/p>\n
Terc\u00fcman-\u0131 Ahval’\u0131n h\u00fck\u00fcmetin icraatlar\u0131na kar\u015f\u0131 tenkit\u00e7i tutumu ve Ceride-i Havadis’le olan m\u00fcnaka\u015falar\u0131 B\u00e2b-\u0131 \u00c2li’yi rahats\u0131z etmi\u015fti. Bu rahats\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131n sonunda h\u00fck\u00fcmetin kapatma karar\u0131 Ceride-i Havadis’te yay\u0131nlad\u0131. (1861)<\/p>\n
18. y\u00fczy\u0131ldan sonra fikri hayat\u0131m\u0131z\u0131 tesiri alt\u0131na alan Bat\u0131 medeniyeti, bu etkiyi evvel\u00e2 Osmanl\u0131 ayd\u0131n\u0131 \u00fczerinde ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015ftir. Asker\u00ee, idar\u00ee, felsef\u00ee ve edeb\u00ee alanlarda g\u00f6r\u00fclmeye ba\u015flayan Bat\u0131 etkisi yine kendisinin \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc yapt\u0131\u011f\u0131 gazetecilik alan\u0131nda da etkili olmu\u015ftur. Gazeteyi sahiplenen Osmanl\u0131 ayd\u0131n\u0131na kar\u015f\u0131n halk temkinliydi. \u00c7\u00fcnk\u00fc gazetenin anlam ve \u00f6nemi hen\u00fcz yeteri kadar anla\u015f\u0131lm\u0131\u015f de\u011fildi. Fakat Ahmet Hamdi Tanp\u0131nar’\u0131n ifadesiyle gazete “Ufak tefek hadiseleri nakletmek suretiyle d\u00fcnya ile bir m\u00fcn\u00e2sebet kuran, baz\u0131 faydal\u0131 bilgileri veren, okumay\u0131 zaman ge\u00e7irme \u015fekillerinden biri yapan bir vas\u0131ta olmaktan \u00e7\u0131kar. Hakiki manas\u0131nda k\u00fcrs\u00fc olur”<\/p>\n
Gazete Osmanl\u0131 toplumunda de\u011fi\u015fimin h\u0131zland\u0131r\u0131c\u0131s\u0131 olmu\u015ftur. Ayd\u0131nlar\u0131 etraf\u0131nda toplam\u0131\u015f. Bat\u0131’yla tan\u0131\u015ft\u0131rm\u0131\u015f (ilk terc\u00fcme faaliyetlerinin mekan\u0131 gazetelerdi), fikri gruplar\u0131 ve ayr\u0131l\u0131klar\u0131n arenas\u0131 olmu\u015f ve b\u00fct\u00fcn bir toplum hayat\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fmesinde \u00f6nemli rol oynam\u0131\u015ft\u0131r. 19. asr\u0131n m\u00fcnekkitlerinden Tanp\u0131nar gazeteyi ve fonksiyonunu \u015f\u00f6yle yorumlar: “B\u00fct\u00fcn i\u015faretler oradan gelir. Kalabal\u0131k onun etraf\u0131nda kurulur. Okumay\u0131 o yazar. Mekteplerin uzak bir gelecek i\u00e7in haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 da\u011f\u0131 o tutu\u015fturur.”<\/p>\n
Tiyatro, terc\u00fcme ve telif ilk \u00f6rneklerini gazete vas\u0131tas\u0131yla verir. Makale, deneme, tenkit gibi t\u00fcrler gazete b\u00fcnyesinde geli\u015fmi\u015f t\u00fcrlerdir. Bu t\u00fcrler vesilesiyle politika, g\u00fcncel ve hayat\u00ee meseleler, fikri cereyanlar g\u00fcn\u00fcn hadisesi olmaya ba\u015flar. Bu geli\u015fmelerden sonra Osmanl\u0131’da gazeteler h\u0131zla yay\u0131lmaya ve a\u00e7\u0131lmaya ba\u015flar. Matbuat art\u0131k g\u00fcncel ve siyas\u00ee hayat\u0131n bir par\u00e7as\u0131 haline gelmi\u015ftir.<\/p>\n
terc\u00fcman\u0131 ahval ilk \u00f6zel gazetedir<\/p>\n
takvi mi vakayi ilk resmi gazetedir <\/p>\n
cerideyi havadis ilk yar\u0131 resmi gazetedir<\/p>\n
ilk \u00e7\u0131kan dergi hadikad\u0131r<\/p>\n
ilk bilim teknik dergisi serveti funun…<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Takvim-i Vek\u00e2yi II. Mahmut’un \u015fahsi gayretiyle 11 Kas\u0131m 1831’de ilk T\u00fcrk gazetesi Takvim-i Vek\u00e2yi yay\u0131nlanmaya ba\u015flad\u0131. Takvim-i Vek\u00e2yi haftada bir defa yay\u0131nlanmak \u00fczere bir resmi gazete olarak kurulmu\u015ftur. As\u0131l amac\u0131 resm\u00ee tebli\u011f ve haberleri yay\u0131nlamak olan gazete ilk zamanlarda i\u00e7 ve d\u0131\u015f olaylara dair haberler de veriyordu. Fakat sonralar\u0131 bu \u00f6nemli mahiyetini kaybetmi\u015f ve i\u00e7indekiler … Devam\u0131n\u0131 oku…<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[7,12],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/547"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=547"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/547\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=547"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=547"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=547"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}