{"id":50836,"date":"2014-03-11T00:18:27","date_gmt":"2014-03-10T22:18:27","guid":{"rendered":"http:\/\/www.sorubak.com\/blog\/?p=50836"},"modified":"2014-03-11T00:18:27","modified_gmt":"2014-03-10T22:18:27","slug":"turkceye-benzeyen-ama-gercekte-baska-dilden-gelmis-olan-sozcukler","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/turkceye-benzeyen-ama-gercekte-baska-dilden-gelmis-olan-sozcukler.html","title":{"rendered":"T\u00fcrk\u00e7eye benzeyen ama ger\u00e7ekte ba\u015fka dilden gelmi\u015f olan s\u00f6zc\u00fckler"},"content":{"rendered":"<p>T\u00fcrk\u00e7eye benzeyen ama ger\u00e7ekte ba\u015fka dilden gelmi\u015f olan s\u00f6zc\u00fckler:<\/p>\n<p>Bu b\u00f6l\u00fcmde i\u015flenen s\u00f6zc\u00fckler, ba\u015fka dillerden dilimize girmi\u015f ama T\u00fcrk\u00e7e k\u00f6k ya da s\u00f6zc\u00fcklerden t\u00fcremi\u015fe benzer bir hale sokularak (o T\u00fcrk\u00e7e s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn anlam\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131masa bile) kullan\u0131lagelmi\u015f s\u00f6zc\u00fcklerdir. Bunlar\u0131n \u00e7o\u011fu, geni\u015f bir kesim taraf\u0131ndan T\u00fcrk\u00e7e san\u0131lmakta; hatta bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc de T\u00fcrk\u00e7ede \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 anlamda \u2013 hatal\u0131 bi\u00e7imde \u2013 kullan\u0131lmaktad\u0131r. Benim bu s\u00f6zc\u00fckleri ara\u015ft\u0131rmamdaki ana d\u00fcrt\u00fcler de zaten s\u00f6zc\u00fcklerle uyumsuz olan T\u00fcrk\u00e7e anlamlard\u0131. Bunlar aras\u0131nda, son d\u00f6nemlerde bir\u00e7ok kom\u015fudan duydu\u011fum \u201ckardolab\u0131\u201d laf\u0131 (gardrop demek istemi\u015fler), bu i\u015fin bazen ne kadar abart\u0131ld\u0131\u011f\u0131na \u00e7ok ilgin\u00e7 bir \u00f6rnek!.. Daha s\u0131k kullan\u0131lan di\u011fer s\u00f6zc\u00fckleri a\u015fa\u011f\u0131da veriyorum. Bunlar\u0131n yan\u0131na, geldi\u011fi dilden dolay\u0131 \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 olan yabanc\u0131 k\u00f6kenli baz\u0131 di\u011fer s\u00f6zc\u00fckler ekliyorum:<\/p>\n<p>1- metelik: Sondaki -lik eki, t\u00fcrk\u00e7e s\u00f6zc\u00fck \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131m\u0131 yap\u0131yor; \u201cyemeklik ya\u011f\u201ddaki gibi\u2026 Asl\u0131 ise bat\u0131 dillerinden geliyor: \u0130ngilizce\u2019de, metallic; yani metal para\u2026 Biz kullan\u0131rken ba\u015ftaki b\u00f6l\u00fcm\u00fc de bir t\u00fcrk ismiyle (mete) de\u011fi\u015ftirip kullanagelmi\u015fiz.<\/p>\n<p>2- isterik: Biliyorum ki bir\u00e7ok ki\u015fi bu hatal\u0131 bi\u00e7imiyle kullanm\u0131yordur bu s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc. \u201cHisteri\u201d n\u00f6betlerine tutulan ki\u015finin ald\u0131\u011f\u0131 s\u0131fatt\u0131r ve ingilizcede \u201chisterical\u201d denir. Ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011fa ve bir \u015feyi elde edememeye dayanamama ve a\u015f\u0131r\u0131 sinirlenme gibi (ruhbilimci de\u011filim) etkileri olan bir ruh hastal\u0131\u011f\u0131 olan ki\u015fi \u201chisterik\u201d olarak an\u0131l\u0131r. Oysa T\u00fcrk\u00e7ede \u201cisteme\u201d ile ba\u011f kurulmas\u0131 ve \u201cbir \u015feyi \u00e7ok isteyen\u201d anlam\u0131nda kullan\u0131lmas\u0131 da \u00e7ok yayg\u0131nd\u0131r. Hatta bazen, \u201cisterik kad\u0131n\u201d laf\u0131 olduk\u00e7a a\u015fa\u011f\u0131lay\u0131c\u0131 bir mant\u0131kla kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>3- bendeniz: Bu s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn ne \u201cben\u201d ad\u0131l\u0131yla, ne de \u201cdeniz\u201dle bir ilgisi vard\u0131r; ancak sondaki \u201c-niz\u201d eki T\u00fcrk\u00e7edir. \u201cBende\u201d, Fars\u00e7ada, \u201ckul, tutsak\u201d demektir. Yani ki\u015fi kendini sunarken \u2013 eski d\u00f6nemlerin a\u015f\u0131r\u0131 nezaketiyle -, \u201cBen kulunuz X ki\u015fi,\u201d diye sunar ya; bu da \u00f6yle konu\u015fmalarla ge\u00e7mi\u015ften g\u00fcn\u00fcm\u00fcze gelmi\u015f. Bu a\u00e7\u0131klama g\u00f6steriyor ki, \u201cBen bendeniz X ki\u015fi,\u201d demek do\u011fru olur ve yaln\u0131z kendimizi de\u011fil ba\u015fkalar\u0131n\u0131 da, \u201cBu da na\u00e7izane bendeniz Yusuf Kenan DURMU\u015eO\u011eLU\u201d diye sunabiliriz (. Neyse, bu s\u00f6zc\u00fc\u011fe bu kadar a\u00e7\u0131klama fazla bile \ud83d\ude42<\/p>\n<p>4- kald\u0131r\u0131m: Bunun \u201ckald\u0131rmak\u201d ile bir ilgisi var gibi g\u00f6r\u00fcnse de (otoyolun y\u00fckse\u011finde olmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan), as\u0131l k\u00f6keni Rumca\u2019d\u0131r. Rumca\u2019da \u201ckali\u201d, \u201ciyi\u201d anlam\u0131ndad\u0131r (kalimera: g\u00fcnayd\u0131n, iyi g\u00fcnler). \u201cDromos\u201d (sondaki \u201cs\u201d genelde okunmaz) ise \u201cyol\u201d anlam\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131r. Yani kali-dromos: iyi-yol; yani y\u00fcr\u00fcmeye elveri\u015fli, ta\u015fs\u0131z, tozsuz, \u00e7amursuz yol\u2026<\/p>\n<p>5- s\u00fctyen: Genelde ili\u015fki kurulmasa da, bu s\u00f6zc\u00fck \u201cs\u00fct-meme\u201d ili\u015fkisini \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131racak bir yap\u0131da kullan\u0131lmaktad\u0131r. \u0130tiraf etmeliyim ki ben k\u00fc\u00e7\u00fckken bu i\u00e7 \u00e7ama\u015f\u0131r\u0131n\u0131n \u2013 isminden dolay\u0131 \u2013 s\u00fct\u00fcn d\u0131\u015f giysiye s\u0131zmas\u0131n\u0131 engellemeye yarad\u0131\u011f\u0131n\u0131 san\u0131yordum. As\u0131l k\u00f6keni Frans\u0131zca\u2019daki \u201csous tien\u201ddir (\u201ca\u015fa\u011f\u0131dan tutan\u201d anlam\u0131nda). Okunu\u015fu: sutien.<\/p>\n<p>6- lahmacun: Bu s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn \u201cmacun\u201dla ilgisi dolayl\u0131d\u0131r. Arap\u00e7ada \u201cacin\u201d yo\u011frulmu\u015f (macun o k\u00f6kten gelir), \u201clahm\u201d ise \u201cet\u201d demektir. Lahm-i acin: yo\u011frulmu\u015f et\u2026<\/p>\n<p>7- bo\u011fa y\u0131lan\u0131: Bu y\u0131lan, av\u0131n\u0131 bo\u011farak \u00f6ld\u00fcrmesi ve belki de bo\u011fa gibi iri ve g\u00fc\u00e7l\u00fc olmas\u0131ndan dolay\u0131, ismi T\u00fcrk\u00e7e san\u0131lmaya olduk\u00e7a yatk\u0131n olan ilgin\u00e7 bir \u00f6rnektir. Oysa asl\u0131, \u015fimdi kesinlikle hat\u0131rlayamayaca\u011f\u0131m bir Afrika dilinden geliyor: boa\u2026 Sondaki \u201cy\u0131lan\u0131\u201d s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc gereksiz\u2026 Kobra, piton der gibi, boa!..<\/p>\n<p>8- vapur: \u0130ngilizce \u201cvapour\u201d (buhar) s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcnden geliyor. \u00d6nceleri buharl\u0131 gemilere verilen ingilizce isimden\u2026 Asl\u0131nda, dilimizde bat\u0131 dillerinden uyarlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z s\u00f6zc\u00fcklerin genelde frans\u0131zca okunu\u015funu kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131zdan bunu da \u201cvapor\u201ddan uyarlam\u0131\u015f\u0131z.<\/p>\n<p>9- anahtar: Bu s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn k\u00f6k\u00fc, yunanca \u201canihto\u201d (a\u00e7mak) eylemidir. \u201cAnihtiri\u201d ise \u201ca\u00e7maya yarayan\u201d anlam\u0131ndad\u0131r; yani \u201canahtar\u201d\u2026 Yunanca k\u00f6kenli s\u00f6zc\u00fckler asl\u0131nda dilimize Anadolu\u2019da konu\u015fulan (\u201ckonu\u015fulmu\u015f olan,\u201d demek daha do\u011fru olur san\u0131r\u0131m) Rumcadan ge\u00e7mi\u015ftir. Ger\u00e7ekte iki dil bir irine \u00e7ok benzese de, Rumca\u2019daki bir\u00e7ok s\u00f6zc\u00fck Yunanlarca bilinmez. Bu y\u00fczden bu sayfalardaki bir\u00e7ok grek\u00e7e s\u00f6zc\u00fc\u011fe \u201cYunanca k\u00f6kenli\u201d demek yerine \u201cRumca k\u00f6kenli\u201d demeyi ye\u011fleyece\u011fim. Bu durumda ise \u201cAnadolu Rumlar\u0131\u2019n\u0131n dili\u201d anla\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>10 \u2013 kilit: Yine Rumcadaki \u201ckleo\u201d (kapatmak) eyleminden t\u00fcreyen \u201ckleidi\u201d (\u201cklidi\u201d diye okunur; \u201ckapamaya, kilitlemeye yarayan\u201d anlam\u0131nda\u2026) s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcnden gelmektedir.<\/p>\n<p>11. safsata: Yunanca\u2019daki \u201csophistes\u201d bilgili, bilgisi olan anlam\u0131na geliyor. T\u00fcrk\u00e7e ve Arap\u00e7a\u2019da ise \u201cgereksiz s\u00f6z\u201d anlam\u0131nda kullan\u0131l\u0131yor.<\/p>\n<p>12. entel: Tabii ki bu s\u00f6zc\u00fck bat\u0131 dillerindeki \u201cintellectual\u201d s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcnden bozularak \u201ctoplumdan t\u00fcm\u00fcyle kopuk, bilgisini yaln\u0131zca biliyor g\u00f6r\u00fcnmek i\u00e7in edinen ki\u015fi\u201d anlam\u0131nda kullan\u0131l\u0131yor. Ger\u00e7ek anlam\u0131 ise, \u201cbir\u00e7ok konuda bilgili olan\u201dd\u0131r (s\u0131fat).<\/p>\n<p>13. kapuska: Slavca\u2019da \u201clahana\u201d demektir. Bizde ise \u201ck\u0131ymal\u0131 lahana\u201d yeme\u011fine denmektedir.<\/p>\n<p>14. karyola: Bizde genelde yata\u011f\u0131n \u00fczerine serildi\u011fi, genelde metalden yap\u0131lan ayakl\u0131 mobilya anlam\u0131na geliyor. Oysa ger\u00e7ek anlam\u0131 \u201cel arabas\u0131\u201dd\u0131r (carriola: \u0130talyanca). \u0130talyan gemicilerden bizim kullan\u0131m\u0131m\u0131za ge\u00e7ti; gemicilerin kulland\u0131\u011f\u0131 ta\u015f\u0131nabilir tekerlekli yataklara denir;k\u00f6k\u00fc \u201cta\u015f\u0131mak\u201dt\u0131r (carri).<\/p>\n<p>15. ameliyat: Arap\u00e7a\u2019daki \u201camel\u201d (i\u015f, eylem) s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcnden geliyor. Ger\u00e7ek anlam\u0131, \u201ci\u015flemler, eylemler\u201ddir. Bizde ise, \u201cyetkili uzman\u0131n hastaya uygulad\u0131\u011f\u0131 i\u015flem\u201d (genelde cerrahi) olarak anla\u015f\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>16. serbest: Ger\u00e7ek anlam\u0131 \u201cba\u015f\u0131 ba\u011fl\u0131\u201dd\u0131r (ser:ba\u015f, best:ba\u011fl\u0131). Ancak san\u0131r\u0131m bizde yanl\u0131\u015f olarak kullan\u0131l\u0131yor; ger\u00e7e\u011fi \u201cserbes\u201d (ba\u015f\u0131bo\u015f) olsa gerektir. Yine de bizdeki anlam\u0131 tam kar\u015f\u0131lam\u0131yor. Biraz kar\u0131\u015f\u0131k bir durum yani\u2026<\/p>\n<p>17. pu\u015ft: Fars\u00e7a\u2019da \u201carka, k\u0131\u00e7\u201d anlam\u0131na geliyor. Pek masum bir laf\u2026<\/p>\n<p>18. gebermek: T\u00fcrk\u00e7e\u2018de eski anlam\u0131 \u201c\u015fi\u015fmek\u201d idi. \u015eimdi ise \u00f6lmenin kaba bir tabiri oldu. \u00d6l\u00fcp beklemi\u015f hayvanlar\u0131n \u015fi\u015fmesinden geliyor olsa gerek. (Gebe ve g\u00f6bek s\u00f6zc\u00fckleri de ayn\u0131 k\u00f6kten geliyor)<\/p>\n<p>19. pezevenk: Fars\u00e7a\u2019daki \u201cpejavend\u201d (kap\u0131 tokma\u011f\u0131, s\u00fcrg\u00fc) s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcnden \u201cpezevenk (kap\u0131 arkas\u0131nda bekleyen; anlam geni\u015flemesiyle, kad\u0131n al\u0131\u015fveri\u015fi yapan)\u2026<\/p>\n<p>20. s\u0131pa: Abazaca\u2019da \u201cspau\u201d \u201c\u00e7ocuk, yavru\u201d demektir. Bizde ise e\u015fek yavrusu\u2026 Arap\u00e7a\u2019da da benzer bi\u00e7imde \u201csabi, sibyan\u201d \u201c\u00e7ocuk\u201d anlam\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n<p>21. kaltak: T\u00fcrk\u00e7e\u2019de \u201calta konup \u00fczerine oturulan\u201d anlam\u0131na geliyor. Eyer i\u00e7in de bu s\u00f6zc\u00fck kullan\u0131l\u0131r. \u201c\u00d6n\u00fcne gelenin alt\u0131na yatan kad\u0131n\u201d anlam\u0131nda a\u015fa\u011f\u0131lama s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc olarak kullan\u0131lmas\u0131 ilgin\u00e7\u2026<\/p>\n<p>22. sosyete: Bizim kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z s\u00f6yleni\u015f Frans\u0131zca\u2019dan al\u0131nt\u0131\u2026 Anlam\u0131 \u201ctopluluk\u201dtur. Bizde \u00f6nceleri \u201cy\u00fcksek sosyete\u201d denen zengin tabakaya sonradan k\u0131saca \u201csosyete\u201d denmeye ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>15. kokona: Yunanca \u201ckokkona\u201ddan geliyor ve ger\u00e7ek anlam\u0131 \u201cHristiyan kad\u0131n\u201dd\u0131r. Bizde ise giyimi ve s\u00fcslenmesi a\u015f\u0131r\u0131ya ka\u00e7an (yorumu yapanlar\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcncesi b\u00f6yle) ya\u015fl\u0131 kad\u0131nlar nedense bu bi\u00e7imde an\u0131l\u0131yor.<\/p>\n<p>23. tuvalet: Yaln\u0131z bizim dilimizde de\u011fil, birka\u00e7 dilde daha \u201chela\u201dya verilen isim\u2026 Asl\u0131, Frans\u0131zca \u201ctoilette\u201dtir ve \u201ctemizlik\u201d anlam\u0131na gelir. \u201cTuvalet ka\u011f\u0131d\u0131\u201d ve \u201ctuvalet masas\u0131\u201d temizlikle ilgili \u015feylerdir. \u201cTuvalet ka\u011f\u0131d\u0131\u201dn\u0131 referans alarak mekana \u201ctuvalet\u201d ismini vermek yaln\u0131z bizim bul\u0131\u015fumuz de\u011fil\u2026 Yunanlar da bunu ba\u015farm\u0131\u015f. (Yeri gelmi\u015fken\u2026 \u201cYunanl\u0131\u201d diye bir ulus yoktur d\u00fcnyada.)<\/p>\n<p>24. yosma: Ger\u00e7ek anlam\u0131 \u201c\u015fen, g\u00fczel gen\u00e7 kad\u0131n\u201dken ne duruma d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ibretle izliyorum. Kad\u0131n\u0131n ne\u015fe ve g\u00fczelli\u011finin gizli kalmas\u0131 gerekti\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncesinin bir sonucu\u2026<\/p>\n<p>25. don: Elbette ki \u201cgiysi\u201d anlam\u0131na geliyor ama \u201ck\u00fclot\u201dun argosu yap\u0131lm\u0131\u015f. Zaten ne zaman ki bir s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn yabanc\u0131 dildeki kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u201cmoda\u201d olur, T\u00fcrk\u00e7esi giderek argola\u015f\u0131r.<\/p>\n<p>26K\u00f6stebek: g\u00f6zs\u00fcz tebek s\u00f6zc\u00fcklerinin birle\u015fiminden olu\u015fmaktad\u0131r.<br \/>\nIl\u0131man: liman s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn T\u00fcrk\u00e7ede bozulmu\u015f \u015feklidir. \u0131l\u0131- fiiliyle bir ba\u011f\u0131 yoktur.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00fcrk\u00e7eye benzeyen ama ger\u00e7ekte ba\u015fka dilden gelmi\u015f olan s\u00f6zc\u00fckler: Bu b\u00f6l\u00fcmde i\u015flenen s\u00f6zc\u00fckler, ba\u015fka dillerden dilimize girmi\u015f ama T\u00fcrk\u00e7e k\u00f6k ya da s\u00f6zc\u00fcklerden t\u00fcremi\u015fe benzer bir hale sokularak (o T\u00fcrk\u00e7e s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn anlam\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131masa bile) kullan\u0131lagelmi\u015f s\u00f6zc\u00fcklerdir. Bunlar\u0131n \u00e7o\u011fu, geni\u015f bir kesim taraf\u0131ndan T\u00fcrk\u00e7e san\u0131lmakta; hatta bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc de T\u00fcrk\u00e7ede \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 anlamda \u2013 hatal\u0131 bi\u00e7imde \u2013 &#8230; <a title=\"T\u00fcrk\u00e7eye benzeyen ama ger\u00e7ekte ba\u015fka dilden gelmi\u015f olan s\u00f6zc\u00fckler\" class=\"read-more\" href=\"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/turkceye-benzeyen-ama-gercekte-baska-dilden-gelmis-olan-sozcukler.html\" aria-label=\"More on T\u00fcrk\u00e7eye benzeyen ama ger\u00e7ekte ba\u015fka dilden gelmi\u015f olan s\u00f6zc\u00fckler\">Devam\u0131n\u0131 oku&#8230;<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1685,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[12],"tags":[],"class_list":["post-50836","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-tr"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/50836","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1685"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=50836"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/50836\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=50836"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=50836"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=50836"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}