{"id":50,"date":"2008-12-16T18:58:14","date_gmt":"2008-12-16T16:58:14","guid":{"rendered":"http:\/\/www.sorubak.com\/blog\/?p=50"},"modified":"2008-12-16T19:00:22","modified_gmt":"2008-12-16T17:00:22","slug":"cumle-cesitleri-konusu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/cumle-cesitleri-konusu.html","title":{"rendered":"C\u00fcmle \u00c7e\u015fitleri konusu"},"content":{"rendered":"<p>C\u00dcMLE \u00c7E\u015e\u0130TLER\u0130<\/p>\n<p>A. Y\u00dcKLEM\u0130N T\u00dcR\u00dcNE G\u00d6RE C\u00dcMLELER<\/p>\n<p>Bir c\u00fcmlenin y\u00fcklemi ya \u00e7ekimli bir fiil ya da ek-fiille \u00e7ekimlenmi\u015f bir isim olabilir.<\/p>\n<p>Buna g\u00f6re y\u00fcklemin t\u00fcr\u00fc bak\u0131m\u0131ndan c\u00fcmleler ikiye ayr\u0131l\u0131r:<\/p>\n<p>1. Fiil C\u00fcmlesi<\/p>\n<p>Y\u00fcklemi \u00e7ekimli bir fiil olan c\u00fcmlelerdir.<\/p>\n<p>Bu fiil \u015fah\u0131s ve kip eki alarak \u00e7ekimlenir.<\/p>\n<p>T\u00fcrk\u00e7e&#8217;de\u00a0 fiil c\u00fcmlesi isim c\u00fcmlesinden daha \u00e7ok kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>Annem d\u00fcn sessizce odama girdi. Beni yine, yorgun g\u00f6zlerimin \u00f6n\u00fcnden hi\u00e7 ayr\u0131lmayan, bir g\u00fcn bile elimden d\u00fc\u015fmeyen, parmaklar\u0131m\u0131n aras\u0131nda ezilip b\u00fcz\u00fclen kitab\u0131m\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda okumaktan g\u00f6zlerimin feri ka\u00e7m\u0131\u015f, d\u00fc\u015f\u00fcnmekten aln\u0131m\u0131 k\u0131r\u0131\u015fm\u0131\u015f g\u00f6rd\u00fc. En ziyade d\u00fc\u015fman oldu\u011fu bu cans\u0131z arkada\u015f\u0131ma kinli bir nazar att\u0131ktan sonra bir iskemle \u00e7ekti, kar\u015f\u0131ma oturdu, bol bir nefes ald\u0131. Belli ki m\u00fchim bir \u015fey, \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen ve az s\u00f6ylenen endi\u015felerden, aile \u00fcz\u00fcnt\u00fclerinden birini bana a\u00e7mak istiyordu. Bunu ben onun bir i\u011fne izi kadar ince iki g\u00f6lge ile, belirsizce \u00e7at\u0131&gt; ka\u015flar\u0131ndan anlam\u0131\u015ft\u0131m, hatta bu ke\u015ffimde o kadar ileri gittim ki, bana, art\u0131k bu sefer kat\u00ee bir tarzda, izdiva\u00e7 meselesini a\u00e7aca\u011f\u0131na bile h\u00fckmettim.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>2. \u0130sim C\u00fcmlesi<\/p>\n<p>Y\u00fcklemi isim soylu bir kelime olup, ek-fiilin zamanlar\u0131ndan biri ile \u00e7ekimlenmi\u015f olan c\u00fcmlelerdir.<\/p>\n<p>Uzun bir yolculuktan sonra \u0130ncesu&#8217;dayd\u0131k.<\/p>\n<p>Bir handa, yorgun arg\u0131n, tatl\u0131 bir uykudayd\u0131k.<\/p>\n<p>\u0130\u00e7inde kaybolup gitti\u011fini sand\u0131\u011f\u0131 bu kalabal\u0131k \u015fehirde bir tek tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 bile yoktu. Ama \u015fimdi sevgili \u00f6\u011frencileri, vefal\u0131 arkada\u015flar\u0131, dostlar\u0131 var.<\/p>\n<p>G\u00f6k sar\u0131, toprak sar\u0131, \u00e7\u0131plak a\u011fa\u00e7lar sar\u0131..<\/p>\n<p>Arkada zincirlenen y\u00fcksek Toros da\u011flar\u0131, (var) eksiltili c\u00fcmle<\/p>\n<p>\u0130sim c\u00fcmleleri genellikle iki unsurdan, \u00f6zne ve y\u00fcklemden meydana gelir.\u00a0<\/p>\n<p>\u0130nsan, \u00fc\u00e7 be\u015f damla kan, \u0131rmak, \u00fc\u00e7 be\u015f damla su<\/p>\n<p>Bir hayata \u00e7att\u0131k ki hayata kurmu\u015f pusu<\/p>\n<p>(Birinci m\u0131srada iki isim c\u00fcmlesi var; ikinci m\u0131srada ise fiil c\u00fcmlesi bulunuyor)<\/p>\n<p>CENGE G\u0130DERKEN<\/p>\n<p>Ben bir T\u00fcrk&#8217;\u00fcm; dinim, cinsim uludur; (isim c\u00fcmlesi)<\/p>\n<p>Sinem, \u00f6z\u00fcm ate\u015f ile doludur.\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 (isim c\u00fcmlesi)<\/p>\n<p>\u0130nsan olan vatan\u0131n\u0131n kuludur.\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 (isim c\u00fcmlesi)<\/p>\n<p>T\u00fcrk evlad\u0131 evde durmaz giderim\u00a0 (fiil c\u00fcmlesi)<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>\u0130sim c\u00fcmlelerinde zarf ve bulunma ekli yer tamlay\u0131c\u0131lar\u0131 da kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>Anadolu&#8217;da da\u011flar\u0131n ve k\u00f6ylerin sonsuz bir biteviyeli\u011fi var.<\/p>\n<p>Anadolu&#8217;da: dolayl\u0131 t\u00fcmle\u00e7<\/p>\n<p>da\u011flar\u0131n ve k\u00f6ylerin sonsuz bir biteviyeli\u011fi: \u00f6zne (y\u00fckleme &#8220;ne&#8221; sorusu sorularak bulunur; belirtisiz nesne ile genellikle \u00f6\u011frenciler taraf\u0131ndan kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. \u0130sim c\u00fcmlelerinde genellikle nesne bulunmaz)<\/p>\n<p>var: y\u00fcklem<\/p>\n<p>Bu sabah hava berrak.<\/p>\n<p>Bu sabah: zarf t\u00fcmleci<\/p>\n<p>hava:\u00f6zne<\/p>\n<p>berrak(t\u0131r): y\u00fcklem<\/p>\n<p>\u0130sim c\u00fcmlelerinde nesneyle yakla\u015fma ve uzakla\u015fma ekli yer tamlay\u0131c\u0131c\u0131 az kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>T\u00fcrk halk\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131, Ulu \u00d6nder&#8217;e ve onunla birlikte sava\u015fanlara bor\u00e7ludur.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>B. \u00d6\u011eELER\u0130N D\u0130Z\u0130L\u0130\u015e\u0130NE G\u00d6RE C\u00dcMLELER<\/p>\n<p>T\u00fcrk\u00e7e c\u00fcmle yap\u0131s\u0131nda \u00f6\u011fe dizili\u015fi \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>\u00d6zne + t\u00fcmle\u00e7ler + y\u00fcklem.<\/p>\n<p>\u00a0Y\u00fcklem sonda bulunur. Ama mesel\u00e2 \u015fiirde y\u00fcklem c\u00fcmlenin herhangi bir yerinde olabilir.<\/p>\n<p>Di\u011fer \u00f6\u011felerin yeri \u00f6nem s\u0131ras\u0131na g\u00f6re de\u011fi\u015febilir.<\/p>\n<p>Y\u00fcklemin c\u00fcmle sonunda olup olmamas\u0131na g\u00f6re c\u00fcmleler ikiye ayr\u0131l\u0131r:<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>1. Kurall\u0131 (D\u00fcz) C\u00fcmle<\/p>\n<p>Y\u00fcklemi sonda bulunan c\u00fcmledir. Dilimizin s\u00f6z dizim \u00f6zelli\u011fine g\u00f6re as\u0131l \u00f6\u011fe sonda, yard\u0131mc\u0131 \u00f6\u011feler de ba\u015fta bulunur.<\/p>\n<p>Kapal\u0131\u00e7ar\u015f\u0131&#8217;da birka\u00e7 istikametten d\u00fcd\u00fck sesleri gelmeye ba\u015flad\u0131. Bu, her ak\u015f&gt; \u00fczeri \u00e7ar\u015f\u0131 bek\u00e7ilerinin verdi\u011fi bir i\u015farettir ki, kapanma saatinin geldi\u011fini ve d\u00fckkan\u0131n\u0131 kapamaya ge\u00e7 kalanlar\u0131n acele etmesini il\u00e2n eder. O saatte Sahaflar \u00c7ar\u015f\u0131s\u0131 taraf\u0131ndaki b\u00fcy\u00fck kap\u0131dan i\u00e7eri bir g\u00f6z atmak korkun\u00e7tur.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>2. Devrik C\u00fcmle<\/p>\n<p>Y\u00fcklemi sonda de\u011fil, herhangi bir yerinde bulunan c\u00fcmlelerdir.<\/p>\n<p>G\u00f6rm\u00fcyor musun sana do\u011fru geldi\u011fini?<\/p>\n<p>Bendim d\u00fcn gece evinizin \u00f6n\u00fcnden ge\u00e7en.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>\u015eiirde ve g\u00fcnl\u00fck konu\u015fmalarda \u00e7ok kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>\u00c7ok insan anlayamaz eski musikimizden<\/p>\n<p>Ve ondan anlamayan bir \u015fey anlamaz bizden.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>A\u011f\u0131r, a\u011f\u0131r \u00e7\u0131kacaks\u0131n bu merdivenlerden,<\/p>\n<p>Eteklerinde g\u00fcne\u015f rengi bir y\u0131\u011f\u0131n yaprak,<\/p>\n<p>Ve bir zaman bakacaks\u0131n semaya a\u011flayarak&#8230;<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>Atas\u00f6zleri de kafiye ama\u00e7l\u0131 devrik yap\u0131labilir:<\/p>\n<p>Sakla saman\u0131, gelir zaman\u0131.<\/p>\n<p>Besle kargay\u0131, oysun g\u00f6z\u00fcn\u00fc.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>\u00dcnlem c\u00fcmleleri de devrik olabilir.<\/p>\n<p>Gel buraya!<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>3. Eksiltili (Kesik) C\u00fcmle<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>\u00c7o\u011fu zaman y\u00fcklemi, kimi zaman da ba\u015fka bir \u00f6\u011fesi bulunmayan c\u00fcmlelere denir. Eksiltili c\u00fcmlelerde eksik olan \u00f6\u011feyi okuyan ki\u015fi tamamlayabilmelidir. Aksi halde o ifade c\u00fcmle olmaz.<\/p>\n<p>\u0130nsan b\u00f6yle bir olayla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131nca neler d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyor ki &#8230;\u00a0 Eksiltili c\u00fcmle<\/p>\n<p>&#8211; Okula d\u00fcn sabah kim geldi?<\/p>\n<p>&#8211; Arkada\u015f\u0131m. (geldi)\u00a0 \u00a0 Eksiltili c\u00fcmle<\/p>\n<p>C. ANLAM Y\u00d6N\u00dcNDEN C\u00dcMLELER<\/p>\n<p>\u0130\u015fin, olu\u015fun, hareketin, durumun, k\u0131l\u0131\u015f\u0131n y\u00fcklemde nas\u0131l anlat\u0131ld\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re c\u00fcmleler \u00e7e\u015fitlere ayr\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>Burada i\u015fin yap\u0131l\u0131p yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131, durumun varl\u0131\u011f\u0131 yoklu\u011fu, i\u015fin istenildi\u011fi ya da emredildi\u011fi, bildirildi\u011fi ya da soruldu\u011fu \u00f6nemlidir.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>C\u00fcmlede anlat\u0131&gt; i\u015fin, olu\u015fun, hareketin olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 veya s\u00f6z\u00fc edilenin var olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildiren c\u00fcmlelere haber c\u00fcmlesi; bir iste\u011fi, dile\u011fi, emri, tasar\u0131y\u0131, \u015fart\u0131 bildiren c\u00fcmlelere de dilek c\u00fcmlesi denir.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>Bunlar da olumlu ve olumsuz olmak \u00fczere ikiye ayr\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>1. Olumlu C\u00fcmle<\/p>\n<p>Fiil c\u00fcmlesinde i\u015fin, olu\u015fun yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 veya oldu\u011funu; isim c\u00fcmlesinde ise s\u00f6z\u00fc edilen kavram\u0131n bulundu\u011funu, var oldu\u011funu, bahsedilen \u015fekilde oldu\u011funu bildiren c\u00fcmlelerdir.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>Bursa bu mevsimde so\u011fuktur.<\/p>\n<p>Yar\u0131n daha erken gelmelisin.<\/p>\n<p>Bu binan\u0131n yerinde \u015feftali bah\u00e7esi vard\u0131.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>2. Olumsuz C\u00fcmle<\/p>\n<p>Fiil c\u00fcmlesinde i\u015fin, olu\u015fun yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, yap\u0131lmayaca\u011f\u0131n\u0131 veya olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131; isim c\u00fcmlesinde ise s\u00f6z\u00fc edilen kavram\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, var olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, bahsedilen \u015fekilde olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildiren c\u00fcmlelerdir.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>Fiil c\u00fcmleleri, olumsuzluk ekiyle ve &#8220;ne&#8230;..ne&#8221; ba\u011flac\u0131yla; isim c\u00fcmleleri de &#8220;yok, de\u011fil&#8221; kelimeleriyle, &#8220;ne&#8230;.ne&#8221; ba\u011flac\u0131yla ve &#8220;-s\u0130z&#8221; olumsuzluk ekiyle kurulur.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>Yar\u0131n daha erken gelmemelisin.<\/p>\n<p>Buralar\u0131 daha \u00f6nce hi\u00e7 g\u00f6rmemi\u015ftim.<\/p>\n<p>Ate\u015fle oyun olmaz.<\/p>\n<p>Bursa bu mevsimde so\u011fuk de\u011fildir.<\/p>\n<p>Sokakta ne araba ne de insan var.<\/p>\n<p>Ankara bug\u00fcn hem elektriksiz hem susuz.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>Baz\u0131 c\u00fcmleler yap\u0131 bak\u0131m\u0131ndan olumsuz oldu\u011fu h\u00e2lde anlamca olumlu olabilir.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>\u00c7ocuklar\u0131n\u0131n okumas\u0131n\u0131 istemiyor de\u011fildi. (\u0130stiyordu)<\/p>\n<p>Cezaya \u00e7arpt\u0131r\u0131lanlar su\u00e7suz de\u011fildiler. (Su\u00e7luydular)<\/p>\n<p>Yang\u0131ndan korkmayan yoktur.<\/p>\n<p>Beni sevindiren onun iyi haberlerini almaktan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildi.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>Soru eki, olumsuz \u00e7ekimlenmi\u015f bir fiille birlikte anlamca olumlu c\u00fcmle; olumlu \u00e7ekimlenmi\u015f bir fiille birlikte anlamca olumsuz c\u00fcmle yapabilir:<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>Senin ne kadar zorlu\u011fa katland\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmez miyim? (Bilirim)<\/p>\n<p>Anlatt\u0131klar\u0131na inanmaz olur muyum? (\u0130nan\u0131r\u0131m)<\/p>\n<p>Sen \u00e7a\u011f\u0131r\u0131rs\u0131nda o gelmez mi? (Gelir)<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>Di\u011fer c\u00fcmle t\u00fcrleri de \u015funlard\u0131r ki bu c\u00fcmleler ya olumlu ya da olumsuz olacaklard\u0131r.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>3. Soru C\u00fcmlesi<\/p>\n<p>\u0130\u00e7inde soru anlam\u0131 bulunan; bir konuda bilgi edinmek, \u015f\u00fcpheleri gidermek ve d\u00fc\u015f\u00fcnceleri onaylatmak i\u00e7in kurulan c\u00fcmlelere soru c\u00fcmlesi denir.<\/p>\n<p>C\u00fcmlenin \u00f6\u011felerini bulmaya y\u00f6nelik t\u00fcm soru kelimeleriyle soru c\u00fcmleleri yap\u0131labilir.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>Elimdekinin ne oldu\u011funu kim s\u00f6yleyecek? \u00d6zne<\/p>\n<p>Babas\u0131 \u00e7ocu\u011fa ne getirmi\u015f? nesne<\/p>\n<p>Ankara&#8217;ya ne zaman yerle\u015ftiniz? Zarf t\u00fcmleci<\/p>\n<p>Daha sonra nereye gidecekler? Dolayl\u0131 t\u00fcmle\u00e7<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>C\u00fcmlelerde soru anlam\u0131 soru s\u0131fatlar\u0131, soru zarflar\u0131, soru zamirleri, soru edatlar\u0131, soru eki ve tonlama yoluyla sa\u011f&gt;\u0131r.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>&#8220;m\u0130&#8221; soru ekiyle:<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>Soru eki sadece y\u00fcklemin de\u011fil, di\u011fer \u00f6\u011felerin ve unsurlar\u0131n da sorusunu haz\u0131rlar.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>Son s\u00f6z\u00fcn\u00fcz bu mu anneci\u011fim?<\/p>\n<p>Hi\u00e7 mi anlatacak bir \u015feyin yok?<\/p>\n<p>Tarlam\u0131 bana zorla m\u0131 satt\u0131racaks\u0131n\u0131z?<\/p>\n<p>Sular m\u0131 yand\u0131, neden tunca benziyor mermer?<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>\u00adSoru eki de\u011fi\u015fik anlamlar katabilir:<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>Beni biraz dinler misiniz? \u0130stek, rica<\/p>\n<p>Sessiz olabilir miyiz? uyar\u0131<\/p>\n<p>Bu su da i\u00e7ilir mi? be\u011fenmeme<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 ben mi s\u00f6ylemi\u015fim? \u0130nk\u00e2r, kabullenmeme<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>Soru s\u0131fatlar\u0131yla:<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>Nas\u0131l kitaplardan ho\u015f&gt;\u0131rs\u0131n?<\/p>\n<p>Ka\u00e7 g\u00fcn sonra geleceksin?<\/p>\n<p>Ka\u00e7\u0131nc\u0131 s\u0131n\u0131fta okuyor?<\/p>\n<p>Ne g\u00fcn geleceksin?<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>Soru zarflar\u0131yla<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>Neden co\u015fkun sular\u0131n sesi gittik\u00e7e dindi?<\/p>\n<p>Bin bir ba\u015fl\u0131 kartal\u0131 nas\u0131l ta\u015f\u0131r kanarya?<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>Soru zamirleriyle:<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>Bunlar\u0131 sana kim anlatt\u0131?<\/p>\n<p>Hangisi sizinle geldi?<\/p>\n<p>Sorular\u0131n ka\u00e7\u0131 cevapland\u0131?<\/p>\n<p>Buraya nereden geldiniz?<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>4. \u00dcnlem C\u00fcmlesi<\/p>\n<p>Sevgi, korku, \u015fa\u015fma, hayret, seslenme, co\u015fkunluk, heyecan ve sitem ifade eden c\u00fcmlelere \u00fcnlem c\u00fcmlesi denir.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>\u00dcnlem c\u00fcmleleri, \u00fcnlemlerle, baz\u0131 s\u0131fatlarla, emir kipiyle, &#8220;ki&#8221; ba\u011flac\u0131yla, hayk\u0131rmalarla ve ses tonuyla kurulur.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>Ee, yeter art\u0131k!<\/p>\n<p>Ah, ne yapt\u0131m!<\/p>\n<p>Hah, \u015fimdi oldu!<\/p>\n<p>Eyvah! Ge\u00e7 kald\u0131m!<\/p>\n<p>\u0130mdat! Bo\u011fuluyorum!<\/p>\n<p>Ne kadar g\u00fczel!<\/p>\n<p>\u00c7abuk eve git!<\/p>\n<p>\u00c7\u0131k d\u0131\u015far\u0131!<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>\u00dcnlem ifade eden s\u00f6zler her zaman c\u00fcmle h\u00e2linde de\u011fildir:<\/p>\n<p>Ey T\u00fcrk Gen\u00e7li\u011fi!<\/p>\n<p>Hem\u015fehrilerim!<\/p>\n<p>Babac\u0131\u011f\u0131m!<\/p>\n<p>Simit\u00e7i!<\/p>\n<p>5. \u015eart C\u00fcmlesi<\/p>\n<p>\u0130\u00e7inde \u015fart ve ko\u015ful anlam\u0131 bulunan c\u00fcmlelere \u015fart c\u00fcmlesi denir. \u015eart c\u00fcmlelerinin y\u00fcklemleri \u015fart kipine g\u00f6re \u00e7ekimlenmi\u015ftir ve yard\u0131mc\u0131 c\u00fcmle olu\u015fturmu\u015ftur. Yani bir c\u00fcmleyi \u015fart \u00e7ekimiyle bir yard\u0131mc\u0131 c\u00fcmle yapabiliriz.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>Eve geldiyse bizi beklesin.<\/p>\n<p>Ankara&#8217;ya gien K\u0131z\u0131lay&#8217;dan bana kaset al.<\/p>\n<p>Beni arayan Dursun ise gelmedi\u011fimi s\u00f6yleyin.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>&#8220;ise&#8221;, bazen istek anlam\u0131 katar; bu durumda yard\u0131mc\u0131 c\u00fcmle ve \u015fart c\u00fcmlesi olmaz:<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>Kar ya\u011fsa da kartopu oynasak.<\/p>\n<p>\u00d6n\u00fcm\u00fczdeki iki ay\u0131 bir ge\u00e7irebilsek.<\/p>\n<p>D. YAPI BAKIMINDAN C\u00dcMLELER<br \/>\nC\u00fcmleler, bildirdikleri yarg\u0131 say\u0131s\u0131na ve \u00f6\u011felerin y\u00fcklemle olan ili\u015fkisine g\u00f6re \u00e7e\u015fitlere ayr\u0131l\u0131rlar.<\/p>\n<p>C\u00fcmlede bir ya da birden fazla yarg\u0131 vard\u0131r. Ba\u015fka bir deyi\u015fle birden fazla c\u00fcmle bir araya gelip bir c\u00fcmleymi\u015f gibi g\u00f6r\u00fcnebilir.<\/p>\n<p>Bir ceylan gibi \u00fcrkt\u00fc. Tek yarg\u0131<\/p>\n<p>Sevincinden ne yapaca\u011f\u0131n\u0131 \u015fa\u015f\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. \u0130ki yarg\u0131<\/p>\n<p>Bu t\u00fcr c\u00fcmlelerde baz\u0131 \u00f6\u011feler ortak oldu\u011fu gibi \u00f6\u011felerin tamam\u0131 farkl\u0131 da olabilir. Bu c\u00fcmleler birbirlerine baz\u0131 ba\u011fla\u00e7lar yard\u0131m\u0131yla ba\u011flanabildi\u011fi gibi anlam bak\u0131m\u0131ndan da ba\u011flanabilirler.<\/p>\n<p>Saatine bakt\u0131 ve otob\u00fcs\u00fc ka\u00e7\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlad\u0131.<\/p>\n<p>C\u00fcmleler yap\u0131 bak\u0131m\u0131ndan \u00e7e\u015fitlere ayr\u0131l\u0131rken i\u00e7lerindeki kelime say\u0131s\u0131 de\u011fil y\u00fcklem, fiil veya yarg\u0131 say\u0131s\u0131 dikkate al\u0131n\u0131r<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>Yap\u0131 bak\u0131m\u0131ndan c\u00fcmleler; basit, birle\u015fik, ba\u011fl\u0131 ve s\u0131ral\u0131 olmak \u00fczere d\u00f6rde ayr\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>1. Basit C\u00fcmle<br \/>\n\u00a0<\/p>\n<p>\u0130\u00e7erisinde tek yarg\u0131, tek fiil, dolay\u0131s\u0131yla isim veya fiil cinsinden tek y\u00fcklem bulunan c\u00fcmledir.<\/p>\n<p>Ba\u015fka bir c\u00fcmleye ba\u011flanmaz, yani ba\u011f\u0131ms\u0131z bir c\u00fcmledir. Tamamlad\u0131\u011f\u0131 ya da onu tamamlayan bir c\u00fcmlecik yoktur.<\/p>\n<p>Yar\u0131n ak\u015f&gt; ma\u00e7 yapacaklar.<\/p>\n<p>Zay\u0131f kollar\u0131 kirli tun\u00e7 rengindeydi. Tekrar ba\u015f\u0131n\u0131 kald\u0131rd\u0131. G\u00f6kle denizin birle\u015fti\u011fi dumandan \u00e7izgiye bakt\u0131.<\/p>\n<p>S\u0131cak yaz aylar\u0131n\u0131 ge\u00e7irmek i\u00e7in deniz kenarlar\u0131na, k\u0131rlara tepelere ka\u00e7anlar, \u015fimdi birer birer k\u0131\u015fl\u0131klar\u0131na d\u00f6n\u00fcyorlar.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>Baz\u0131 dil bilimcilere g\u00f6re i\u00e7erisinde y\u00fcklemin d\u0131\u015f\u0131nda isim-fiil, s\u0131fat-fiil ve zarf-fiil bulunan c\u00fcmleler de basit c\u00fcmledir; bu kelimeler ve kelime gruplar\u0131 yarg\u0131 bildirmezler.<\/p>\n<p>R\u00fczg\u00e2r, denizin y\u00fcz\u00fcn\u00fc p\u00fcr\u00fczlendirerek k\u00fc\u00e7\u00fck sava\u015flar yarat\u0131yordu.<\/p>\n<p>Birden k\u00f6\u015fe ba\u015f\u0131ndan, iki karaya\u011f\u0131z at\u0131n \u00e7ekti\u011fi bir fayton peyda oldu.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>2. Birle\u015fik C\u00fcmle<br \/>\nBir temel c\u00fcmle ile onun anlam\u0131n\u0131 tamamlayan en az bir yan c\u00fcmlecikten meydana c\u00fcmlelerdir.<\/p>\n<p>Yani yap\u0131s\u0131nda birden fazla c\u00fcmle bulunduran c\u00fcmlelerdir.<\/p>\n<p>Temel c\u00fcmleyle yan c\u00fcmlenin bir araya geli\u015f \u015fekillerine g\u00f6re birle\u015fik c\u00fcmleler \u00e7e\u015fitlere ayr\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>a. Giri\u015fik Birle\u015fik C\u00fcmle<br \/>\nBu t\u00fcr c\u00fcmlelerde yan c\u00fcmlecik temel c\u00fcmleci\u011fin herhangi bir \u00f6\u011fesi olabildi\u011fi gibi, bir \u00f6\u011fenin par\u00e7as\u0131 da olabilir.<\/p>\n<p>Giri\u015fik birle\u015fik c\u00fcmleler, fiilimsilerle ve \u00e7ekimli fiillerle kurulur.<\/p>\n<p>Havalar\u0131n \u0131s\u0131nmas\u0131 \/ tatil d\u00fc\u015fk\u00fcnlerini sevindirdi. \u00d6zne<\/p>\n<p>\u00c7ad\u0131rlar\u0131 \u00e7alanlar \/ bulunamad\u0131. S\u00f6zde \u00f6zne<\/p>\n<p>Evlerin ne zaman bitece\u011fini \/ bilmiyoruz. Nesne<\/p>\n<p>Yar\u0131n \/ bir tan\u0131d\u0131\u011fa \/ gidece\u011fiz. Dolayl\u0131 t\u00fcml.<\/p>\n<p>Babas\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda g\u00f6r\u00fcnce \/ \u00e7ok sevindi. Zarf t\u00fcml.<\/p>\n<p>Havalar so\u011fudu\u011fundan \/ art\u0131k d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131km\u0131yor. Edat t\u00fcml.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>Ellerim tak\u0131l\u0131rken \/ r\u00fczgarlar\u0131n sa\u00e7\u0131na<\/p>\n<p>As\u0131ld\u0131 arabam\u0131z bir da\u011f\u0131n yamac\u0131na,<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>b. \u0130\u00e7 \u0130\u00e7e Birle\u015fik C\u00fcmle<br \/>\nBir temel c\u00fcmleyle, herhangi bir sebeple onun i\u00e7inde kullan\u0131&gt; bir yard\u0131mc\u0131 c\u00fcmleden olu\u015fan c\u00fcmlelerdir.<\/p>\n<p>Yard\u0131mc\u0131 c\u00fcmle de temel c\u00fcmle gibi ba\u011f\u0131ms\u0131z bir c\u00fcmle yap\u0131s\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n<p>As\u0131l yarg\u0131 sonda bulunur.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>Yard\u0131mc\u0131 c\u00fcmle nesne olarak kullan\u0131labilir. Al\u0131nt\u0131 h\u00e2lindedir.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>Adam, \/ \u201cKart\u0131n\u0131z ge\u00e7erli de\u011fil.\u201d \/ demez mi?<\/p>\n<p>\u015eark i\u00e7in \u201c\u00d6l\u00fcm\u00fcn s\u0131rr\u0131na sahiptir.\u201d derler.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>Yard\u0131mc\u0131 c\u00fcmlenin y\u00fcklemi \u201cde, zannet-, san-, bil- g\u00f6r-, g\u00f6r\u00fcn-, farzet-, d\u00fc\u015f\u00fc-\u201c fiillerinin \u00e7ekimli \u015fekli olabilir.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>\u201cSeni g\u00f6remedim diye bu bahar<\/p>\n<p>\u0130\u00e7imde bin t\u00fcrl\u00fc duygunun isyan\u0131 var.\u201d<\/p>\n<p>Ya\u015famak zevki nedir bilmez \u00f6l\u00fcmden korkan<\/p>\n<p>\u201cSava\u015f\u0131 \u00f6nce kendime kar\u015f\u0131 kazanmal\u0131y\u0131m.\u201d diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>Yard\u0131mc\u0131 c\u00fcmle ana c\u00fcmle i\u00e7inde bir isim tamlamas\u0131n\u0131n tamlayan\u0131 olarak bulunabilir.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>Iraklardan bir dondurmac\u0131n\u0131n \u201cVi\u015fnelim var, kaymakl\u0131m\u201d nidas\u0131 titreyerek da\u011f\u0131l\u0131yordu.<\/p>\n<p>Art\u0131k \u201cEv alma kom\u015fu al.\u201d atas\u00f6z\u00fcn\u00fcn h\u00fckm\u00fcn\u00fcn kalmad\u0131\u011f\u0131na inan\u0131yorum.<\/p>\n<p>Yard\u0131mc\u0131 c\u00fcmle edat grubu olabilir.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>G\u00f6n\u00fcl Anadolu\u2019da Yunus Emre\u2019nin \u201cTa\u015ft\u0131n yine deli g\u00f6n\u00fcl \/ Sular gibi \u00e7a\u011flar m\u0131s\u0131n\u201d gibi m\u0131sralar\u0131yla \u015fahlan\u0131r.<\/p>\n<p>c. \u015eartl\u0131 Birle\u015fik C\u00fcmle<br \/>\nBir temel c\u00fcmle ve onun \u015fart\u0131 olan bir c\u00fcmleden olu\u015fan birle\u015fik c\u00fcmlelerdir.<\/p>\n<p>\u015eart c\u00fcmlesi tek ba\u015f\u0131na yarg\u0131 bildirmez; ana c\u00fcmleyi zaman, \u015fart, sebep ve benzetme y\u00f6nlerinden tamamlar. Onun zarf\u0131 olarak kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>Hava g\u00fczel olursa \/ yar\u0131n pikni\u011fe gideriz.<\/p>\n<p>\u00c7anakkale\u2019yi de gezerdik, \/ vaktimiz olsayd\u0131.<\/p>\n<p>Cihan\u0131n yurdu hep \u00e7i\u011fnense, \u00e7i\u011fnenmez senin yurdun.<\/p>\n<p>\u201cHavaya bakarsam hava al\u0131r\u0131m<\/p>\n<p>Topra\u011fa bakarsam dua al\u0131r\u0131m<\/p>\n<p>Topraktan ayr\u0131lsam nerde kal\u0131r\u0131m<\/p>\n<p>Benim sad\u0131k yarim kara toprakt\u0131r.\u201d<\/p>\n<p>Art\u0131k demir almak g\u00fcn\u00fc gelmi\u015fse zamandan<\/p>\n<p>Me\u00e7hule giden bir gemi kalkar bu limandan.<\/p>\n<p>Baz\u0131 kal\u0131pla\u015fm\u0131\u015f \u015fart c\u00fcmleleri \u00f6zne veya nesne de olabilir.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>\u0130stek bildiren \u015fart eki ba\u011f\u0131ms\u0131z c\u00fcmle kurar. Ancak istek ifadesinde de yarg\u0131n\u0131n kuvvetli olmad\u0131\u011f\u0131 sezilmektedir.<\/p>\n<p>Bir g\u00fcn \u00e7\u0131k\u0131p gelsen, vursan kap\u0131ma<\/p>\n<p>At\u0131lsan boynuma kollar\u0131n\u0131 a\u00e7arak<\/p>\n<p>Otursan dizlerime yaramaz bak\u0131\u015flarla<\/p>\n<p>Konu\u015fsan yine \u00f6yle yar\u0131m yamalak. (YBB)<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>3. S\u0131ral\u0131 C\u00fcmleler<br \/>\nBa\u011f\u0131ms\u0131z c\u00fcmlelerin, aralar\u0131ndaki anlam ilgisinden dolay\u0131 virg\u00fclle veya noktal\u0131 virg\u00fclle birbiri ard\u0131na s\u0131ralanmas\u0131yla olu\u015fan c\u00fcmleler toplulu\u011fudur.<\/p>\n<p>En az iki c\u00fcmleden olu\u015fur.<\/p>\n<p>\u201cYa\u011f\u0131z atlar ki\u015fnedi, \/ me\u015fin k\u0131rba\u00e7 \u015faklad\u0131, \/<\/p>\n<p>Bir dakika araba yerinde duraklad\u0131.<\/p>\n<p>Neden sonra sars\u0131ld\u0131 alt\u0131mda demir yaylar, \/<\/p>\n<p>G\u00f6zlerimin \u00f6n\u00fcnden ge\u00e7ti kervansaraylar&#8230;\u201d<\/p>\n<p>\u201cG\u00f6k sar\u0131, \/ toprak sar\u0131, \/ \u00e7\u0131plak a\u011fa\u00e7lar sar\u0131&#8230;<\/p>\n<p>Arkada zincirlenen y\u00fcksek Toros da\u011flar\u0131,\u201d<\/p>\n<p>\u201cBa\u015f\u0131n\u0131 kald\u0131rarak bo\u015flu\u011fu dinliyordu, \/<\/p>\n<p>G\u00f6kler bulutlan\u0131yor, \/ r\u00fczgar serinliyordu.\u201d<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>Sar\u0131 \u00e7i\u00e7e\u011fin sa\u00e7lar\u0131 yolunmu\u015f, kana bulanm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>Bu, as\u0131rlardan beri b\u00f6yle olagelmi\u015fti, as\u0131rlarca da b\u00f6yle d\u00fcr\u00fcp gidecekti.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>S\u0131ral\u0131 c\u00fcmlelerin b\u00fct\u00fcn \u00f6\u011feleri ayr\u0131 olabildi\u011fi gibi baz\u0131lar\u0131 ortak da olabilir.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>Otob\u00fcs her zamanki gibi yine ge\u00e7 geldi; \/ biz de e ge\u00e7 kald\u0131k.<\/p>\n<p>Mart kap\u0131dan bakt\u0131r\u0131r; kazma k\u00fcrek yakt\u0131r\u0131r. \u00d6zne ortak.<\/p>\n<p>Mallar\u0131m\u0131z\u0131 \u00f6nce \u00e7ald\u0131lar, sonra geri bize satt\u0131lar. \u00d6zne ve nesne ortak.<\/p>\n<p>Merdivenleri karde\u015fin y\u0131kas\u0131n, sen de sil. Nesne ortak.<\/p>\n<p>\u0130nat\u00e7\u0131 adama dil d\u00f6k\u00fcyor, s\u00fcrekli yalvar\u0131yordu. \u00d6zne ve dolayl\u0131 t\u00fcml.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>4. Ba\u011fl\u0131 C\u00fcmle<br \/>\n\u00a0<\/p>\n<p>Aralar\u0131ndaki ilgiden dolay\u0131 birbirlerine bir ba\u011fla\u00e7la ba\u011flanan c\u00fcmlelerdir.<\/p>\n<p>Ba\u011fla\u00e7lar c\u00fcmle \u00f6\u011fesi de\u011fildir.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>\u0130kiye ayr\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>1. \u201cki\u201dli Ba\u011fl\u0131 C\u00fcmleler<br \/>\n\u00a0<\/p>\n<p>Fars\u00e7a \u201cki\u201d ba\u011flac\u0131yla birbirine ba\u011flanan ba\u011f\u0131ms\u0131z c\u00fcmlelerden olu\u015fur.<\/p>\n<p>Yard\u0131mc\u0131 c\u00fcmle ana c\u00fcmleyi genellikle nesne ve zarf g\u00f6reviyle tamamlar.<\/p>\n<p>Ana c\u00fcmle ba\u015fta, yard\u0131mc\u0131 c\u00fcmle sonra bulunur. Bu s\u0131ralan\u0131\u015f, T\u00fcrk\u00e7e c\u00fcmle yap\u0131s\u0131na ayk\u0131r\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>K\u0131z\u0131l havalar\u0131 seyret ki ak\u015f&gt; olmakta.<\/p>\n<p>\u201cG\u00f6nl\u00fcm isterdi ki mazini dirilten sanat<\/p>\n<p>Sana tarihini her l\u00e2hza hayal ettirsin.\u201d<\/p>\n<p>(G\u00f6nl\u00fcm, mazini dirilten sanat\u0131n sana tarihini her l\u00e2hza hayal ettirmesini isterdi.)<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>Yard\u0131mc\u0131 c\u00fcmlenin ba\u015fta, ana c\u00fcmlenin sonda kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 c\u00fcmleler de vard\u0131r. Burada da yard\u0131mc\u0131 c\u00fcmle zarf g\u00f6revindedir.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>Bu t\u00fcr c\u00fcmlelerde \u201cki\u201d bazen d\u00fc\u015febilir. C\u00fcmle, okuyan\u0131n, dinleyenin muhayyilesine b\u0131rak\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>Dar\u0131ld\u0131 diye o kadar korktum ki&#8230; (anlatamam)<\/p>\n<p>Not: \u201dki\u201d edat\u0131n\u0131n \u015f\u00fcphe katt\u0131\u011f\u0131 c\u00fcmleler ba\u011fl\u0131 c\u00fcmle de\u011fildir.<\/p>\n<p>Renk mi ki \u00fczerimde akaduran bu nehir?<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>2. Di\u011fer Ba\u011fla\u00e7larla Kurulanlar<br \/>\n\u00a0<\/p>\n<p>\u201cve, veya, ya da, da, fakat, ama, l\u00e2kin, h\u00e2lbuki, ne&#8230;..ne, me\u011fer&#8230;\u201d edatlar\u0131yla birbirine ba\u011flanan ba\u011f\u0131ms\u0131z c\u00fcmleler toplulu\u011fudur.<\/p>\n<p>Hava bulutlu ve durdu\u011fumuz tepe r\u00fczg\u00e2rl\u0131 idi.<\/p>\n<p>\u00c7ocukluk g\u00fcnlerini hat\u0131rlad\u0131 ve g\u00f6zlerinde iki damla ya\u015f belirdi.<\/p>\n<p>Okumay\u0131 bilmiyor veya numara yap\u0131yor.<\/p>\n<p>\u201cNe do\u011fan g\u00fcne h\u00fckmim ge\u00e7er<\/p>\n<p>Ne h\u00e2lden anlayan bulunur.\u201d<\/p>\n<p>Bu ev g\u00fczel, temiz, her \u015feyi yerinde bir ev; \/ ama \/ \u015einasi Bey&#8217;in istedi\u011fi ev de\u011fil.<\/p>\n<p>&#8220;Yatsam, acaba uyuyabilir miyim?&#8221; diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc, yat\u0131p da uyuyamamaktan korktu; \/ ama \/ korktu\u011fu ba\u015f\u0131na gelmedi. Sabaha kadar yatt\u0131, hem de uyudu.<\/p>\n<p>Burnu biraz bas\u0131k\u00e7a, \/ fakat \/ g\u00f6zleri derin ve g\u00fczel; aln\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck ve dar, \/ fakat \/ sa\u00e7lar\u0131 alt\u0131ndan bir duman gibi yumu\u015fak ve seyyal; di\u015fleri biraz e\u011fri, \/ fakat \/ dudaklar\u0131 \u00e7ilek gibi k\u00fc\u00e7\u00fck, toplu ve yuvarlak&#8230; G\u00fczel de\u011filse bile \u00e7irkin hi\u00e7 de\u011fil.<\/p>\n<p>Onun bu s\u00f6zlerinin samim\u00ee oldu\u011funa hi\u00e7 \u015f\u00fcphe etmediler \/ ve \/ bir \u00e7ocuk ruhu kadar temiz ruhundan gelen nutuklar\u0131n\u0131 sessizce dinlediler.<\/p>\n<p>D\u00fcn resim yapmad\u0131 \/ da \/ ma\u00e7a gitti.<\/p>\n<p>G\u00f6nl\u00fcmle oturdum da h\u00fcz\u00fcnlendim o yerde.<\/p>\n<p>]Ba\u011fl\u0131 c\u00fcmlelerin bir k\u0131sm\u0131nda y\u00fcklemin kipi ve \u015fahs\u0131 ayn\u0131, bir k\u0131sm\u0131nda farkl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Hava bulutlu ve durdu\u011fumuz tepe r\u00fczg\u00e2rl\u0131 idi.<\/p>\n<p>Ayakkab\u0131lar\u0131n\u0131 aya\u011f\u0131na ge\u00e7irdi ve kendini soka\u011fa att\u0131.<\/p>\n<p>\u0130stedi\u011finiz evraklar\u0131 getirece\u011fim, fakat okuyabilece\u011finizi sanm\u0131yorum.<\/p>\n<p>Ben saatinde gelmi\u015ftim, ama o hen\u00fcz ortal\u0131kta yoktu.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>Unsurlar\u0131n biri veya birka\u00e7\u0131 ortak olan ba\u011fl\u0131 c\u00fcmleler de vard\u0131r.<\/p>\n<p>Ya okumay\u0131 bilmiyor ya numara yap\u0131yor.<\/p>\n<p>Sonu\u00e7<br \/>\nBir c\u00fcmle, yap\u0131 bak\u0131m\u0131ndan basit, birle\u015fik, ba\u011fl\u0131, s\u0131ral\u0131 c\u00fcmlelerden ancak birine dahil olabilir. Birle\u015fik, ba\u011fl\u0131 ve s\u0131ral\u0131 c\u00fcmleleri olu\u015fturan c\u00fcmleler de ayr\u0131 ayr\u0131 basit, birle\u015fik, s\u0131ral\u0131 veya ba\u011fl\u0131 olabilir.<\/p>\n<p>G\u00fcnd\u00fczleri onlar\u0131n sesleriyle o kadar dolmu\u015f olurdum \/ ki \/ r\u00fcyamda yahut uykumun i\u00e7inde h\u00e2l\u00e2 bunlar\u0131 duyard\u0131m ve hep bunlar\u0131 tefsir etmek isterdim.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>\u00c7e\u015fidi: \u201cki\u201dli ba\u011fl\u0131 c\u00fcmle<\/p>\n<p>Yard\u0131mc\u0131 c\u00fcmle: basit:<\/p>\n<p>G\u00fcnd\u00fczleri onlar\u0131n sesleriyle o kadar dolmu\u015f olurdum<\/p>\n<p>Ana c\u00fcmle: ba\u011fl\u0131:<\/p>\n<p>r\u00fcyamda yahut uykumun i\u00e7inde h\u00e2l\u00e2 bunlar\u0131 duyard\u0131m \/ ve \/ hep bunlar\u0131 tefsir etmek isterdim.<\/p>\n<p>Ana c\u00fcmleyi olu\u015fturan c\u00fcmlelerin her biri: basit:<\/p>\n<p>r\u00fcyamda yahut uykumun i\u00e7inde h\u00e2l\u00e2 bunlar\u0131 duyard\u0131m<\/p>\n<p>hep bunlar\u0131 tefsir etmek isterdim.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>\u00d6rnekler<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>\u00d6\u011fle yeme\u011finden sonra sinirlerim uyu\u015ftu, ufak bir uyku kestireyim diye kompart\u0131manda uzand\u0131m.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>T\u00fcllenen ma\u011fribi ak\u015famlar\u0131 sarsam yarana<\/p>\n<p>Yine bir \u015fey yapabildim diyemem hat\u0131rana<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>C\u00dcMLE \u00c7E\u015e\u0130TLER\u0130 A. Y\u00dcKLEM\u0130N T\u00dcR\u00dcNE G\u00d6RE C\u00dcMLELER Bir c\u00fcmlenin y\u00fcklemi ya \u00e7ekimli bir fiil ya da ek-fiille \u00e7ekimlenmi\u015f bir isim olabilir. Buna g\u00f6re y\u00fcklemin t\u00fcr\u00fc bak\u0131m\u0131ndan c\u00fcmleler ikiye ayr\u0131l\u0131r: 1. Fiil C\u00fcmlesi Y\u00fcklemi \u00e7ekimli bir fiil olan c\u00fcmlelerdir. Bu fiil \u015fah\u0131s ve kip eki alarak \u00e7ekimlenir. T\u00fcrk\u00e7e&#8217;de\u00a0 fiil c\u00fcmlesi isim c\u00fcmlesinden daha \u00e7ok kullan\u0131l\u0131r. Annem &#8230; <a title=\"C\u00fcmle \u00c7e\u015fitleri konusu\" class=\"read-more\" href=\"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/cumle-cesitleri-konusu.html\" aria-label=\"More on C\u00fcmle \u00c7e\u015fitleri konusu\">Devam\u0131n\u0131 oku&#8230;<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7,19,12],"tags":[38],"class_list":["post-50","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-dn","category-dilbilgisi","category-tr","tag-cumle-cesitleri"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/50","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=50"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/50\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=50"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=50"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=50"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}