{"id":49621,"date":"2014-02-09T18:50:20","date_gmt":"2014-02-09T16:50:20","guid":{"rendered":"http:\/\/www.sorubak.com\/blog\/?p=49621"},"modified":"2014-02-09T18:50:20","modified_gmt":"2014-02-09T16:50:20","slug":"tam-sayilar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/tam-sayilar.html","title":{"rendered":"Tam Say\u0131lar"},"content":{"rendered":"<p>S\u0131f\u0131r\u0131n sa\u011f\u0131ndaki say\u0131lar pozitif tam say\u0131lar, s\u0131f\u0131r\u0131n solundaki say\u0131lar negatif tam say\u0131lard\u0131r.Pozitif tam say\u0131lar,negatif tam say\u0131lar ve s\u0131f\u0131r say\u0131s\u0131n\u0131n birle\u015fmesi sonucu tam say\u0131lar k\u00fcmesi olu\u015fur.<br \/>\nArt\u0131 i\u015fareti olan pozitif say\u0131lar (1,3,45,78,&#8230;), eksi i\u015fareti olan negatif say\u0131lar(-2,-9,-34,-345,&#8230;) ve s\u0131f\u0131r\u0131nda dahil oldu\u011fu Z sembol\u00fc ile g\u00f6sterilen say\u0131lard\u0131r(&#8230;.-3,-2,-1,0,+1,+2,+3,&#8230;)<br \/>\nTam say\u0131lar denince say\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcnde art\u0131 yada eksi i\u015fareti varm\u0131 diye bakacaz. Art\u0131 i\u015fareti yoksada art\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Bug\u00fcn Manisa&#8217;da hava s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 s\u0131f\u0131r\u0131n alt\u0131nda 2 derece (-2)<br \/>\nDenizalt\u0131 deniz seviyesinin 75 metre alt\u0131ndad\u0131r (-75)<br \/>\nTHY u\u00e7a\u011f\u0131 \u015fuan yerden 200 metre y\u00fcksektedir (+200)<br \/>\nAli&#8217;nin kar\u0131 15 ytl (+15)<br \/>\nAy\u015fe&#8217;nin zarar\u0131 20 ytl (-20)<\/p>\n<p>Tam say\u0131larda i\u015flemler nas\u0131l yap\u0131l\u0131r?<\/p>\n<p>Art\u0131 tam say\u0131yla art\u0131 tam say\u0131 toplan\u0131rken aynen toplan\u0131r i\u015faret art\u0131d\u0131r(+) Eksi tam say\u0131yla eksi tam say\u0131 toplan\u0131rken aynen toplan\u0131r i\u015faret eksidir(-) Z\u0131t i\u015faretli tam say\u0131lar toplan\u0131rken birbirinden \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131r b\u00fcy\u00fck say\u0131n\u0131n i\u015fareti sonu\u00e7ta bulunan<br \/>\nsay\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne konur. Ayn\u0131 i\u015faretli tam say\u0131lar\u0131n \u00e7arp\u0131m\u0131 art\u0131d\u0131r z\u0131t i\u015faretli tamsay\u0131lar\u0131n \u00e7arp\u0131m\u0131 eksidir<\/p>\n<p><strong>Tam Say\u0131larla \u0130lgili \u00d6rnekler:<\/strong><\/p>\n<p>(+3) . (+4) = (+12) +23+45=+68<br \/>\n(-3) . (-4) = (+12) +23-45=-22<br \/>\n(+3) . (-4) = (-12) -23+45=+22<br \/>\n(-3) . (+4) = (-12) -23-45=-68<br \/>\nTam Say\u0131larda Pullarla \u0130\u015flemler<\/p>\n<p>Tam Say\u0131larda Toplama \u0130\u015flemi:<br \/>\nTam say\u0131larda pullarla toplama i\u015flemi yaparken,ilk say\u0131 kadar pul kutuya konur.Eklenecek say\u0131 kadar pul kutuya ilave edilir.Kutunun i\u00e7indeki pullar\u0131n hepsi + i\u015faretli ise toplan\u0131r ve sonu\u00e7 + olarak yaz\u0131l\u0131r.Kutunun i\u00e7indeki pullar\u0131n hepsi \u2013 i\u015faretli ise toplan\u0131r ve sonu\u00e7 &#8211; olarak yaz\u0131l\u0131r.E\u011fer kutunun i\u00e7indeki pullar \u2013 ve + i\u015faretli ise,ayn\u0131 say\u0131daki \u2013 ve + pullar birbirini yer.Arta kalan pullar i\u015faretleri ile birlikte sonu\u00e7 olarak yaz\u0131l\u0131r. (+6)+(-2)=+4<\/p>\n<p>Tam Say\u0131larda \u00c7\u0131karma \u0130\u015flemi:<\/p>\n<p>Tam say\u0131larda pullarla \u00e7\u0131karma i\u015flemi yaparken,ilk say\u0131 kadar pul kutuya konur.\u00c7\u0131kar\u0131lacak say\u0131 kadar kutuya \u2013 ve + i\u015faretli pul konur.\u00c7\u0131kmas\u0131 gereken pullar kutudan \u00e7\u0131kt\u0131ktan sonra, kalan pullar kutuda say\u0131l\u0131r.E\u011fer kutunun i\u00e7inde \u2013 ve + i\u015faretli kalm\u0131\u015f olursa ayn\u0131 say\u0131da olanlar birbirini yer.Arta kalan pullar i\u015faretleri ile birlikte sonu\u00e7 olarak yaz\u0131l\u0131r.(-4)-(+3)=(-7)<\/p>\n<p>Tam Say\u0131larda \u00c7arpma \u0130\u015flemi:<\/p>\n<p>5 x (-3) \u00e7arpma i\u015flemi yap\u0131l\u0131rken kutunun i\u00e7erisine 5 tane 3\u2019l\u00fc \u2013 pul girer.Sonu\u00e7ta kutunun i\u00e7inde 15 tane \u2013 pul olacak<\/p>\n<p>(-3) x 5 \u00e7arpma i\u015flemini yaparken kutunun i\u00e7ine 3 tane 5\u2019li s\u0131f\u0131r \u00e7ifti pul girer.Sonra kutunun i\u00e7inden 3 tane 5\u2019li + pul \u00e7\u0131kar.Burada ikinci say\u0131 +5 oldu\u011fu i\u00e7in + pullar d\u0131\u015far\u0131<br \/>\n\u00e7\u0131kar.<\/p>\n<p>(-3) x (-4) \u00e7arpma i\u015flemini yaparken kutunun i\u00e7ine 3 tane 4\u2019l\u00fc s\u0131f\u0131r \u00e7ifti pul girer.Sonra kutunun i\u00e7inden 3 tane 4\u2019l\u00fc &#8211; pul \u00e7\u0131kar.Burada ikinci say\u0131 -4 oldu\u011fu i\u00e7in &#8211; pullar d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kar.<\/p>\n<p>Tam Say\u0131larda B\u00f6lme \u0130\u015flemi:<br \/>\n8 : 2 b\u00f6lme i\u015flemi yap\u0131l\u0131rken kutunun i\u00e7erisine 8 tane + pul girer.Pullar iki gruba ayr\u0131l\u0131r.Her gruptaki pul say\u0131s\u0131 sonucu verir.(8): (2)=+4<\/p>\n<p>(-14) : 7 b\u00f6lme i\u015flemi yap\u0131l\u0131rken kutunun i\u00e7erisine 14 tane \u2013 pul girer.Pullar yedi gruba ayr\u0131l\u0131r.Her gruptaki pul say\u0131s\u0131 sonucu verir.(-14): (7)=-2<\/p>\n<p>Tam Say\u0131larda \u0130\u015flemlerin Say\u0131 Do\u011frusunda G\u00f6sterilmesi:<\/p>\n<p>Eklenen say\u0131 pozitifse sa\u011fa do\u011fru, eklenen say\u0131 negatifse sola do\u011fru ilerlenir.<br \/>\n(+4)+(-8)=(-4)<\/p>\n<p>\u00c7\u0131karma i\u015flemi oldu\u011fu i\u00e7in \u00e7\u0131kan say\u0131 pozitifse sola ilerlenir,\u00e7\u0131kan say\u0131 negatifse sa\u011fa ilerlenir.<br \/>\n(+6)-(+3)=+3<\/p>\n<p>\u00c7\u0131karma i\u015flemi oldu\u011fu i\u00e7in \u00e7\u0131kan say\u0131 pozitifse sola ilerlenir,\u00e7\u0131kan say\u0131 negatifse sa\u011fa ilerlenir.<br \/>\n(-6)-(-10)=+4<\/p>\n<p>Say\u0131 do\u011frusu: \u00dczerinde say\u0131lar\u0131n e\u015fit bir \u015fekilde da\u011f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 do\u011fruya say\u0131 do\u011frusu denir.Say\u0131 do\u011frusunda say\u0131lar soldan sa\u011fa do\u011fru gidildik\u00e7e b\u00fcy\u00fcr.<\/p>\n<p>Mutlak de\u011fer:Say\u0131 do\u011frusu \u00fczerindeki bir say\u0131n\u0131n, s\u0131f\u0131r noktas\u0131na olan uzakl\u0131\u011f\u0131na o say\u0131n\u0131n mutlak de\u011feri denir.Uzunluk oldu\u011fu i\u00e7in mutlak de\u011fer pozitiftir.S\u0131f\u0131r\u0131n mutlak de\u011feri s\u0131f\u0131rd\u0131r.<br \/>\nl-2l=2, l+2l= 2, l2l=2<\/p>\n<p>Say\u0131 do\u011frusu \u00fczerinde x reel (ger\u00e7ek) say\u0131s\u0131n\u0131n ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131na (orijine) olan uzakl\u0131\u011f\u0131na x in mutlak de\u011feri denir.<br \/>\n|x| bi\u00e7iminde g\u00f6sterilir.<\/p>\n<p>\u0130\u015flem \u00f6nceli\u011fi: Birden fazla i\u015flem kar\u0131\u015f\u0131k verilmi\u015fse, \u00f6nce parantezler, parantez yoksa \u00f6nce \u00e7arpma ve b\u00f6lme, sonra toplama ve \u00e7\u0131karma yap\u0131l\u0131r. E\u015fit \u00f6ncelikli yan yana olursa \u00f6rne\u011fin \u00e7arpma ve b\u00f6lme, her zaman i\u015fleme soldan ba\u015flan\u0131r.<br \/>\n6.2:3= 12:3= 4 , 2:1:2= 2:2= 1<br \/>\nTAMSAYI TANIMLARINI YAPALIM Z = {&#8230; , \u2013 n , &#8230; \u2013 3, \u2013 2, \u2013 1, 0, 1, 2, 3, &#8230; , n , &#8230;} k\u00fcmesinin her bir eleman\u0131na tam say\u0131 denir.<br \/>\nTam say\u0131lar k\u00fcmesi; negatif tam say\u0131lar k\u00fcmesi : Z \u2013 , pozitif tam say\u0131lar k\u00fcmesi : Z+ ve s\u0131f\u0131r\u0131 eleman kabul eden : {0} k\u00fcmenin birle\u015fim k\u00fcmesidir.<br \/>\nBuna g\u00f6re, Z = Z \u2013 \u00c8 Z+ \u00c8 {0} d\u0131r<br \/>\n<strong>POZ\u0130T\u0130F SAYILAR, NEGAT\u0130F SAYILAR<\/strong><\/p>\n<p>S\u0131f\u0131rdan b\u00fcy\u00fck her reel (ger\u00e7el) say\u0131ya pozitif say\u0131, s\u0131f\u0131rdan k\u00fc\u00e7\u00fck her reel (ger\u00e7el) say\u0131ya negatif say\u0131 denir.<br \/>\na &lt; b &lt; 0 &lt; c &lt; d olmak \u00fczere,<\/p>\n<p>a, b negatif say\u0131lard\u0131r.<br \/>\nc, d pozitif say\u0131lard\u0131r.<br \/>\n\u0130ki pozitif say\u0131n\u0131n toplam\u0131 pozitiftir. (c + d &gt; 0)<br \/>\n\u0130ki negatif say\u0131n\u0131n toplam\u0131 negatiftir. (a + b &lt; 0)<br \/>\n\u00c7\u0131karma i\u015fleminde eksilen \u00e7\u0131kandan b\u00fcy\u00fck ise sonu\u00e7 (fark) pozitif, eksilen \u00e7\u0131kandan k\u00fc\u00e7\u00fck ise fark negatif olur.<br \/>\nm \u2013 n ifadesinde m eksilen, n \u00e7\u0131kand\u0131r.<br \/>\nZ\u0131t i\u015faretli iki say\u0131y\u0131 toplamak i\u00e7in; i\u015faretine bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n b\u00fcy\u00fck say\u0131dan k\u00fc\u00e7\u00fck say\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131r ve b\u00fcy\u00fck say\u0131n\u0131n i\u015fareti sonuca verilir.<br \/>\nAyn\u0131 i\u015faretli iki say\u0131n\u0131n \u00e7arp\u0131m\u0131 (ya da b\u00f6l\u00fcm\u00fc) pozitiftir.<br \/>\nZ\u0131t i\u015faretli iki say\u0131n\u0131n toplam\u0131; negatif, pozitif veya s\u0131f\u0131rd\u0131r.<br \/>\nZ\u0131t i\u015faretli iki say\u0131n\u0131n \u00e7arp\u0131m\u0131 (ya da b\u00f6l\u00fcm\u00fc) negatiftir.<br \/>\nPozitif say\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn kuvvetleri pozitiftir.<br \/>\nNegatif say\u0131n\u0131n tek kuvvetleri negatif, \u00e7ift kuvvetleri pozitiftir.<br \/>\nBir tam say\u0131n\u0131n + 1 e b\u00f6l\u00fcm\u00fc o say\u0131n\u0131n kendisine e\u015fittir.<br \/>\nBir tam say\u0131n\u0131n \u2013 1 e b\u00f6l\u00fcm\u00fc o say\u0131n\u0131n toplamaya g\u00f6re tersine e\u015fittir.<br \/>\nS\u0131f\u0131r\u0131n s\u0131f\u0131rdan farkl\u0131 bir tam say\u0131ya b\u00f6l\u00fcm\u00fc s\u0131f\u0131rd\u0131r.<br \/>\nBir say\u0131n\u0131n s\u0131f\u0131ra b\u00f6l\u00fcm\u00fc tan\u0131ms\u0131zd\u0131r.<br \/>\nS\u0131f\u0131r\u0131n s\u0131f\u0131ra b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde sonu\u00e7 tan\u0131ms\u0131z m\u0131d\u0131r? Belirsiz midir? Sonsuz mudur?<\/p>\n<p>Alttan baksak say\u0131 b\u00f6l\u00fc 0\u2019\u0131n tan\u0131ms\u0131z olmas\u0131n\u0131 bekleriz. \u00dcstten baksak 0 b\u00f6l\u00fc say\u0131 \u015feklinde bir ifadedir ki buna 0 diye cevap veririz. Bu nedenle bu ifadeye net bir yan\u0131t bulam\u0131yoruz. Limit konusu i\u00e7inde yer alan 0\/0 belirsizli\u011fini de \u00f6rnek olarak kullanabiliriz. x s\u0131f\u0131ra yakla\u015f\u0131rken x\/x ifadesinin cevab\u0131n\u0131 ar\u0131yorsak bu limitin cevab\u0131 1\u2019dir. Ama 7x\/x yine ayn\u0131 limit yakla\u015f\u0131m\u0131 i\u00e7in 0\/0 belirsizli\u011fidir ve 7 cevab\u0131n\u0131 al\u0131r. B\u00f6yle her yakla\u015f\u0131m i\u00e7in farkl\u0131 sonu\u00e7lar veren bu genel hallere belirsizlik denir.Yani 0 b\u00f6l\u00fc 0 belirsizdir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>S\u0131f\u0131r\u0131n sa\u011f\u0131ndaki say\u0131lar pozitif tam say\u0131lar, s\u0131f\u0131r\u0131n solundaki say\u0131lar negatif tam say\u0131lard\u0131r.Pozitif tam say\u0131lar,negatif tam say\u0131lar ve s\u0131f\u0131r say\u0131s\u0131n\u0131n birle\u015fmesi sonucu tam say\u0131lar k\u00fcmesi olu\u015fur. Art\u0131 i\u015fareti olan pozitif say\u0131lar (1,3,45,78,&#8230;), eksi i\u015fareti olan negatif say\u0131lar(-2,-9,-34,-345,&#8230;) ve s\u0131f\u0131r\u0131nda dahil oldu\u011fu Z sembol\u00fc ile g\u00f6sterilen say\u0131lard\u0131r(&#8230;.-3,-2,-1,0,+1,+2,+3,&#8230;) Tam say\u0131lar denince say\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcnde art\u0131 yada eksi i\u015fareti varm\u0131 &#8230; <a title=\"Tam Say\u0131lar\" class=\"read-more\" href=\"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/tam-sayilar.html\" aria-label=\"More on Tam Say\u0131lar\">Devam\u0131n\u0131 oku&#8230;<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[],"class_list":["post-49621","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-mt"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/49621","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=49621"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/49621\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=49621"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=49621"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=49621"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}