{"id":46918,"date":"2013-11-02T15:20:22","date_gmt":"2013-11-02T13:20:22","guid":{"rendered":"http:\/\/www.sorubak.com\/blog\/?p=46918"},"modified":"2013-11-02T15:20:22","modified_gmt":"2013-11-02T13:20:22","slug":"tiyatro-ve-temel-ogeleri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/tiyatro-ve-temel-ogeleri.html","title":{"rendered":"Tiyatro ve Temel \u00d6\u011feleri"},"content":{"rendered":"<p><b>Tiyatro<\/b><\/p>\n<p>Ya\u015fanm\u0131\u015f veya ya\u015fanmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olaylar\u0131n veya insan ya\u015fam\u0131n\u0131n \u00e7e\u015fitli y\u00f6nlerinin sahnede canland\u0131r\u0131larak oynanmas\u0131na y\u00f6nelik yaz\u0131lara tiyatro\u201d denir. Tiyatro, dinsel t\u00f6renlerden do\u011fmu\u015ftur. Daha sonra dinden ba\u011f\u0131ms\u0131zla\u015farak bir sanat h\u00e2line gelmi\u015ftir. Tiyatronun ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131nda, insan\u0131n do\u011fa olaylar\u0131n\u0131 kendi bedensel hareketleriyle simgesel olarak canland\u0131rma \u00e7abalar\u0131 yatar.<\/p>\n<p>Tiyatro eserleri genellikle, sahnede oynanmak \u00fczere yaz\u0131l\u0131r, ancak oynanmak i\u00e7in de\u011fil de okunmak i\u00e7in yaz\u0131lan tiyatro eserleri de vard\u0131r. Tiyatrolarda bir \u00f6yk\u00fc, sahne olarak ayr\u0131lm\u0131\u015f yerlerde oyuncular\u0131n s\u00f6z ve hareketleriyle canland\u0131r\u0131l\u0131r. Tiyatro eseri, seyirciye ders vermek, onu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrmek, onu yorum yapmaya y\u00f6nlendirmek amac\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131r. Bu bak\u0131mdan, pek \u00e7ok sanat\u00e7\u0131 tiyatroyu okul olarak g\u00f6rm\u00fc\u015f ve tiyatro arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla halk\u0131 e\u011fitmeyi ama\u00e7lam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p><b>Tiyatronun \u00d6<\/b><b>\u011feleri<\/b><\/p>\n<p>\u201cYazar\u201d, \u201ceser\u201d, \u201coyun\u201d ve \u201cseyirci\u201d unsurlar\u0131ndan olu\u015fan tiyatrolar \u00e7o\u011fu zaman yaz\u0131l\u0131 bir metne dayan\u0131r. Bu metne \u2018senaryo\u201d denir. Tiyatro sadece edebiyatla ilgili bir t\u00fcr de\u011fildir. Tiyatro edebiyat\u0131n yan\u0131 s\u0131ra oyunculuk, sahne d\u00fczeni, dekor, kost\u00fcm, ayd\u0131nlatma, m\u00fczik ve dans gibi \u00f6\u011feleri de i\u00e7erir.<\/p>\n<p>Tiyatronun olu\u015fmas\u0131nda eser (senaryo), oyuncular, sahne ve seyirci unsurlar\u0131 her zaman dikkate al\u0131n\u0131r. B\u00fct\u00fcn bunlara ra\u011fmen tiyatronun temel \u00f6\u011feleri \u201colay, ki\u015filer, yer ve zaman\u201dd\u0131r.<\/p>\n<ul>\n<li><b>Oyun (piyes, tiyatro eseri:<\/b> Sahnede oynanmak \u00fczere yaz\u0131lm\u0131\u015f eserlerdir. Tiyatro eserleri olaylar\u0131 olu\u015f h\u00e2linde yans\u0131t\u0131r. Olaylar yazar\u0131n a\u011fz\u0131ndan anlat\u0131lmaz. Eserin ki\u015fileri taraf\u0131ndan do\u011frudan do\u011fruya canland\u0131r\u0131l\u0131r.<\/li>\n<li><b>Olay:<\/b> Tiyatro eserinin konusunu olay olu\u015fturur. Sahnede oyunu sergileyen ki\u015filer aras\u0131ndaki \u00e7at\u0131\u015fmalar, anla\u015fmazl\u0131klar, uyu\u015fmazl\u0131klar olay\u0131 veya olaylar\u0131 do\u011furur. Olay genelde insanla insan, insanla hayvan, insanla do\u011fa, insanla do\u011fa\u00fcst\u00fc varl\u0131klar aras\u0131ndaki \u00e7at\u0131\u015fmadan, m\u00fccadeleden do\u011far. Tiyatro eserindeki olaylar\u0131n geli\u015fimi perde ve sahneyi meydana getirir. Olay, \u00e7o\u011funlukla ger\u00e7ek ya\u015famdan al\u0131n\u0131r ya da ger\u00e7e\u011fe uygun olur. Tiyatro eserinde olaylar\u0131n hareket h\u00e2linde sergilenmesine aksiyon (eylem) denir.<\/li>\n<li><b>Ki\u015filer:<\/b> Tiyatro eserini sahnede canland\u0131ran ki\u015filerdir. Bunlara \u2018oyuncu\u201d denir. Tiyatro eserinde ki\u015filer eylem i\u00e7inde verilir. Ki\u015filer aralar\u0131nda \u00e7at\u0131\u015fma bulunan varl\u0131klard\u0131r. Ki\u015filer temsil ettikleri karaktere uygun eylemler sergiler. Oyun ki\u015fisi ya insan\u0131n ortak ve genel \u00f6zelliklerini simgeleyebilecek bi\u00e7imde \u201ctip\u2019 olarak ele al\u0131n\u0131r ya da insan\u0131n ki\u015fisel \u00f6zelliklerini yans\u0131tacak bi\u00e7imde karakter\u201d olarak i\u015flenir.<\/li>\n<li><b>Sahne:<\/b> Tiyatroda oyunun, oynand\u0131\u011f\u0131 olay\u0131n ge\u00e7ti\u011fi yerdir. Sahne seyircilerin kolayca g\u00f6rebilece\u011fi y\u00fcksekliktedir. Sahne; m\u00fczik, uyum gibi her t\u00fcrl\u00fc g\u00f6steriye uygun tasar\u0131mdad\u0131r.<\/li>\n<li><b>Yer ve zaman:<\/b> Sahnede canland\u0131r\u0131lan olay hangi zaman diliminde ve nas\u0131l bir yerde ge\u00e7iyorsa, o d\u00f6nemin ve o yerin o zamanki g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc ve bi\u00e7imi, \u00f6zellikleri sahnede aynen canland\u0131r\u0131larak verilir.<\/li>\n<li><b>Seyirci:<\/b> Tiyatro izleyicisine \u201cseyirci\u201d denir. Tiyatroyu di\u011fer t\u00fcrlerden ay\u0131ran en \u00f6nemli \u00f6zelliklerden biri de seyircidir. Seyirci olmadan tiyatro olmaz.<\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Tiyatro Ya\u015fanm\u0131\u015f veya ya\u015fanmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olaylar\u0131n veya insan ya\u015fam\u0131n\u0131n \u00e7e\u015fitli y\u00f6nlerinin sahnede canland\u0131r\u0131larak oynanmas\u0131na y\u00f6nelik yaz\u0131lara tiyatro\u201d denir. Tiyatro, dinsel t\u00f6renlerden do\u011fmu\u015ftur. Daha sonra dinden ba\u011f\u0131ms\u0131zla\u015farak bir sanat h\u00e2line gelmi\u015ftir. Tiyatronun ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131nda, insan\u0131n do\u011fa olaylar\u0131n\u0131 kendi bedensel hareketleriyle simgesel olarak canland\u0131rma \u00e7abalar\u0131 yatar. Tiyatro eserleri genellikle, sahnede oynanmak \u00fczere yaz\u0131l\u0131r, ancak oynanmak i\u00e7in de\u011fil &#8230; <a title=\"Tiyatro ve Temel \u00d6\u011feleri\" class=\"read-more\" href=\"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/tiyatro-ve-temel-ogeleri.html\" aria-label=\"More on Tiyatro ve Temel \u00d6\u011feleri\">Devam\u0131n\u0131 oku&#8230;<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[224],"tags":[],"class_list":["post-46918","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-edebiyat-dil-anlatim"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/46918","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=46918"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/46918\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=46918"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=46918"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=46918"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}