{"id":45784,"date":"2013-10-05T10:19:03","date_gmt":"2013-10-05T07:19:03","guid":{"rendered":"http:\/\/www.sorubak.com\/blog\/?p=45784"},"modified":"2013-10-05T10:19:03","modified_gmt":"2013-10-05T07:19:03","slug":"oktay-rifatin-fikri-ve-edebi-kisiligi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/oktay-rifatin-fikri-ve-edebi-kisiligi.html","title":{"rendered":"Oktay R\u0131fat\u0131n fikri ve edebi ki\u015fili\u011fi"},"content":{"rendered":"<p><strong>Oktay R\u0131fat&#8217;\u0131n fikri ve edebi ki\u015fili\u011fi<\/strong><\/p>\n<p>\uf0fc Garip ak\u0131m\u0131n\u0131n temsilcilerindendir.<br \/>\n\uf0fc Ba\u015flang\u0131\u00e7ta, yeni bir hava i\u00e7inde, g\u00fc\u00e7l\u00fc a\u015fk \u015fiirleri; toplumcu sanat ilkesinden hareketle halk deyimi ve s\u00f6yleyi\u015flerinden masal ve tekerlemelerden faydalanarak ba\u015far\u0131l\u0131 ta\u015flamalar; sosyal \u015fiirler yazd\u0131. Per\u00e7emli Sokak adl\u0131 kitab\u0131yla birlikte \u015fiir anlay\u0131\u015f\u0131nda b\u00fcy\u00fck de\u011fi\u015fiklik olmu\u015f soyut \u015fiire kaym\u0131\u015ft\u0131r.<br \/>\n\uf0fc Son \u015fiirlerinde \u00f6z ve bi\u00e7im yo\u011funla\u015ft\u0131rmalar\u0131yla estetik planda yeni ve g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015fiir esteti\u011fi yakalam\u0131\u015ft\u0131r.<br \/>\n\uf0fc Ya\u015fay\u0131p **mek, A\u015fk ve Avarelik \u00dczerine \u015eiirler, G\u00fczelleme, Karga \u0130le Tilki, A\u015fk Merdiveni, Denize Do\u011fru Konu\u015fma, Dilsiz ve \u00c7\u0131plak<\/p>\n<p>T\u00fcrk \u015eiiri\u2019nin en b\u00fcy\u00fck isimlerinden birisi kabul edilir. Orhan Veli ve Melih Cevdet&#8217;le birlikte Garip Ak\u0131m\u0131&#8217;n\u0131n kurucular\u0131ndand\u0131r. 1955 y\u0131l\u0131ndan itibaren \u0130kinci Yeni adl\u0131 \u015fiir ak\u0131m\u0131na y\u00f6nlenmi\u015ftir. \u015eiir d\u0131\u015f\u0131nda roman ve oyun t\u00fcrlerinde de \u00e7ok ba\u015far\u0131l\u0131 eserler vermi\u015ftir.<\/p>\n<p>Ankara Erkek Lisesi\u2019ndeki \u00f6\u011frencilik y\u0131llar\u0131nda \u015fiir yazmaya ba\u015flayan Oktay R\u0131fat, \u015fiirde bi\u00e7im ve kural anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 tam anlam\u0131yla yans\u0131tan ilk \u015fiirlerini 1936- 1944 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Varl\u0131k Dergisi\u2019nde yay\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131. \u0130lk \u015fiirlerinde hece veznini kullanmaktayd\u0131, daha sonra serbest vezne ge\u00e7ti. 1941 y\u0131l\u0131nda Orhan Veli Kan\u0131k ve Melih Cevdet Anday ile birlikte Garip adl\u0131 \u015fiir kitab\u0131n\u0131 yay\u0131mlayarak Garip \u015fiir ak\u0131m\u0131n\u0131n \u00f6nc\u00fclerinden oldu. Garip d\u00f6nemi \u015fiirlerinde kentte ya\u015fayan s\u0131radan insanlar\u0131n g\u00fcnl\u00fck ya\u015famlar\u0131na \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131, alayc\u0131 bir s\u00f6yleyi\u015fle yakla\u015fm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>&#8220;Per\u00e7emli Sokak&#8221; adl\u0131 kitab\u0131yla T\u00fcrk \u015fiirinde \u0130kinci Yeni denilen anlay\u0131\u015fa, anlamca kapal\u0131 bir \u015fiire y\u00f6neldi. T\u00fcrk\u00e7enin ses zenginli\u011fini, geni\u015f bir s\u00f6zc\u00fck da\u011farc\u0131\u011f\u0131yla ustal\u0131kla kullanan unutulmaz \u015fiirler yazd\u0131. Kitaptan kitaba de\u011fi\u015fen \u015fiiri ile T\u00fcrk \u015fiirinin genel ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 en \u00e7ok etkileyen \u015fairlerden say\u0131lmaktad\u0131r.<br \/>\n1960\u2019l\u0131 y\u0131llarda genellikle sosyal sorunlar, emek\u00e7ilerin haklar\u0131 ve sistemsel karma\u015falar ile ilgili d\u00fc\u015f\u00fcncelerini sat\u0131rlara d\u00f6kt\u00fc. \u00d6zellikle, 1966&#8217;da \u00e7\u0131kan &#8220;Elleri Var \u00d6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn&#8221; adl\u0131 \u015fiir kitab\u0131nda bu d\u00fc\u015f\u00fcncelerinin olduk\u00e7a fazla etkisi g\u00f6r\u00fcld\u00fc. 1969 y\u0131l\u0131nda yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131, &#8220;\u015eiirler&#8221; adl\u0131 kitab\u0131yla, edebiyat hayat\u0131nda \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ve son d\u00f6nemine girdi. Tarz\u0131n\u0131, bi\u00e7imini ve yaz\u0131n anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 iyice belirginle\u015ftirdi\u011fi, dili ve kelimeleri kullanmada ustala\u015ft\u0131\u011f\u0131 bu d\u00f6nemde \u015fiirin kuramsal karakteri \u00fczerine de kitaplar yazd\u0131<br \/>\nTiyatro oyunu ve roman t\u00fcr\u00fcnde de eserler veren Oktay R\u0131fat, her biri toplumun de\u011fi\u015fik kesimlerini sembolize eden oyun ve roman kahramanlar\u0131 yaratt\u0131.<br \/>\n\u00ab &#8216;Oktay Rifat&#8217;in \u015fiirsel konjonkt\u00f6r\u00fc b\u00fcy\u00fck inip \u00e7\u0131kmalar g\u00f6steriyor. Her de\u011fi\u015fi\u015f, bir \u00f6ncekinin baz\u0131 y\u00f6nlerden tam tersiymi\u015f izlenimini uyand\u0131r\u0131yor okurda. Yaln\u0131z bunlar\u0131n kimlik de\u011fistirmeyle bir ilgisi yok. \u0130lhan Berk gibi her de\u011fi\u015fi\u015fte bir \u00f6nceki d\u00f6nemi yads\u0131m\u0131yor, inkar etmiyor. Ve tuhaf bir \u015fekilde -b\u00f6yle diyebiliyorum-, ba\u015fta yad\u0131rgansa da, birbirinin tersi olarak belirmi\u015f d\u00f6nemler ve bu d\u00f6nemlerin \u00fcr\u00fcnleri birbirine ba\u011flaniyor; eklem yerleri o ters \u00e7\u0131k\u0131\u015f noktalar\u0131 olmak \u00fczere \u00bb<br \/>\n(Cemal S\u00fcreya, 1976)<br \/>\n<strong>Eserleri<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u015eiir<\/strong><br \/>\nGarip<br \/>\nYa\u015fay\u0131p \u00d6lmek A\u015fk ve Avarelik \u00dcst\u00fcne \u015eiirler (1945)<br \/>\nG\u00fczelleme (1945)<br \/>\nA\u015fa\u011f\u0131 Yukar\u0131 (1952)<br \/>\nKarga ile Tilki (1954)<br \/>\nPer\u00e7emli Sokak (1956)<br \/>\n\u00c2\u015fk Merdiveni (1958)<br \/>\n\u0130kilik (A\u015fa\u011f\u0131 Yukar\u0131 ve Karga ile Tilki&#8217;nin ikinci bask\u0131s\u0131,1963)<br \/>\n<strong>Roman<\/strong><br \/>\nBir Kad\u0131n\u0131n Penceresinden (1976)<br \/>\nDanaburnu (1980)<br \/>\nBay Lear (1982)<br \/>\n<strong>Tiyatro Oyunu<\/strong><br \/>\nBirtak\u0131m \u0130nsanlar (1961)<br \/>\nKad\u0131nlar Aras\u0131nda (1948 de Devlet Tiyatrosunda g\u00f6sterilmi\u015ftir[3]) ya da Fettah Pa\u015falar (1966)<br \/>\nAtlarla Filler ya da Dirlik D\u00fczenlik (ilk yay\u0131nlan\u0131\u015f\u0131 1988)<br \/>\n\u00c7il Horoz (ilk yay\u0131nlan\u0131\u015f\u0131 1988)<br \/>\nYa\u011fmur S\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131 (ilk yay\u0131nlan\u0131\u015f\u0131 1988)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Oktay R\u0131fat&#8217;\u0131n fikri ve edebi ki\u015fili\u011fi \uf0fc Garip ak\u0131m\u0131n\u0131n temsilcilerindendir. \uf0fc Ba\u015flang\u0131\u00e7ta, yeni bir hava i\u00e7inde, g\u00fc\u00e7l\u00fc a\u015fk \u015fiirleri; toplumcu sanat ilkesinden hareketle halk deyimi ve s\u00f6yleyi\u015flerinden masal ve tekerlemelerden faydalanarak ba\u015far\u0131l\u0131 ta\u015flamalar; sosyal \u015fiirler yazd\u0131. Per\u00e7emli Sokak adl\u0131 kitab\u0131yla birlikte \u015fiir anlay\u0131\u015f\u0131nda b\u00fcy\u00fck de\u011fi\u015fiklik olmu\u015f soyut \u015fiire kaym\u0131\u015ft\u0131r. \uf0fc Son \u015fiirlerinde \u00f6z ve bi\u00e7im &#8230; <a title=\"Oktay R\u0131fat\u0131n fikri ve edebi ki\u015fili\u011fi\" class=\"read-more\" href=\"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/oktay-rifatin-fikri-ve-edebi-kisiligi.html\" aria-label=\"More on Oktay R\u0131fat\u0131n fikri ve edebi ki\u015fili\u011fi\">Devam\u0131n\u0131 oku&#8230;<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[224],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/45784"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=45784"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/45784\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=45784"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=45784"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=45784"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}