{"id":45597,"date":"2013-09-30T13:12:19","date_gmt":"2013-09-30T10:12:19","guid":{"rendered":"http:\/\/www.sorubak.com\/blog\/?p=45597"},"modified":"2013-09-30T13:12:19","modified_gmt":"2013-09-30T10:12:19","slug":"ziya-pasanin-fikri-ve-edebi-yonu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/ziya-pasanin-fikri-ve-edebi-yonu.html","title":{"rendered":"Ziya Pa\u015fa&#8217;n\u0131n Fikri ve Edebi Y\u00f6n\u00fc"},"content":{"rendered":"<p><strong>Ziya Pa\u015fa&#8217;n\u0131n Fikri ve Edebi Y\u00f6n\u00fc<\/strong><\/p>\n<p><strong>Z\u0130YA PA\u015eA (1825\u20131880)<\/strong><br \/>\n\uf0fc \u0130lk edebiyat tarihi tasla\u011f\u0131 say\u0131lan \u201cHarabat\u201deserini yazm\u0131\u015ft\u0131r.\uf0fc Halk \u015fiirinin ve dilinin ger\u00e7ek edebiyat\u0131m\u0131z oldu\u011funu belirten \u201c\u015eiir ve \u0130n\u015fa\u201dadl\u0131 makalesini yazmas\u0131na ra\u011fmen kendisi b\u00f6yle davranmam\u0131\u015ft\u0131r.<br \/>\n\uf0fc Bi\u00e7imce eski i\u00e7erik\u00e7e yeni olmaya gayret g\u00f6stermi\u015ftir.<br \/>\n\uf0fc<br \/>\nTerkib-i bent, terci i bent\u2019leri me\u015fhurdur.Bir \u00e7ok dizesi halk aras\u0131nda atas\u00f6z\u00fc gibi kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<br \/>\n\uf0fc<strong> Eserleri<\/strong>: Zafername, Harabat, E\u015f\u2019ar-\u0131 Ziya, Defter-i Amal, Terkib-i Bent, Terci-i Bent<\/p>\n<p>Tanzimat \u00e7a\u011f\u0131 yazarlar\u0131 aras\u0131nda Nam\u0131k Kemal ve Abd\u00fclhak Hamit Tarhan\u2019dan sonra en \u00e7ok eser verenlerden birisi Ziya Pa\u015fa\u2019d\u0131r. Daha \u00e7ok \u015fiir tarz\u0131nda eser verdi.<\/p>\n<p>Eserlerinde bask\u0131c\u0131 y\u00f6netime kar\u015f\u0131 \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri ve me\u015frutiyeti savundu. Bat\u0131l\u0131la\u015fma yanl\u0131s\u0131, yenilik\u00e7i Tanzimat Edebiyat\u0131&#8217;n\u0131n \u00f6nc\u00fcleri aras\u0131nda yer ald\u0131. Nam\u0131k Kemal ve \u015einasi ile birlikte yeni T\u00fcrk edebiyat\u0131n\u0131n temellerini att\u0131. T\u00fcrk edebiyat\u0131n\u0131n kendi gelene\u011fine sahip \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 istedi, \u015fiir ve yaz\u0131 dilinin halk\u0131n dili olmas\u0131 gerekti\u011fini savundu.<\/p>\n<p>\u015eiirlerinde divan \u015fiir bi\u00e7imlerini kulland\u0131 ama i\u00e7erikte hak, adalet, uygarl\u0131k, h\u00fcrriyet gibi temalar\u0131 i\u015fledi. &#8220;Terci-i Bend&#8221; ve &#8220;Terk\u00eeb-i Bend&#8221; isimli iki \u015fiirinde ise insan\u0131n yarg\u0131s\u0131 ve ger\u00e7e\u011fi kavraman\u0131n olanaks\u0131zl\u0131\u011f\u0131, Tanr\u0131&#8217;n\u0131n mutlak egemenli\u011fi gibi metafizik konular \u00fczerinde durdu. Bu iki \u00fcnl\u00fc manzume, ba\u015fl\u0131ba\u015f\u0131na bir eser olarak pek \u00e7ok defa bas\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>1874-1875&#8217;te Arap, Fars ve T\u00fcrk \u015fairlerin \u015fiirlerini &#8220;<i>Harabat<\/i>&#8221; adl\u0131 3 ciltlik ansiklopedide toplad\u0131. Antoloji i\u00e7in yazd\u0131\u011f\u0131 manzum \u00f6ns\u00f6z, \u201c<i>Mukaddeime-i Harabat<\/i>\u201d, ayr\u0131 bir eser olarak da bas\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu \u00f6ns\u00f6zde divan edebiyat\u0131n\u0131 \u00f6vmesi, Nam\u0131k Kemal ile aralar\u0131n\u0131n bozulmas\u0131na sebep olmu\u015f; Nam\u0131k Kemal kar\u015f\u0131l\u0131k olarak &#8220;<i>Tahrib-i Harabat<\/i>&#8221; adl\u0131 manzumeyi kaleme alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Ziya Pa\u015fa&#8217;n\u0131n manzum eserlerleri \u00f6nce damad\u0131 Hamdi Pa\u015fa taraf\u0131ndan \u201c<i>E\u015f\u2019ar-\u0131 Ziya<\/i>\u201d ad\u0131yla, daha sonra S\u00fcleyman Nazif taraf\u0131ndan \u201d<i>K\u00fclliyat-\u0131 Ziya Pa\u015fa<\/i>\u201d ad\u0131 alt\u0131nda birer ciltte topland\u0131. Ali Pa\u015fa\u2019y\u0131 hicvetmek i\u00e7in yazd\u0131\u011f\u0131 \u201c<i>Zafername<\/i>\u201d adl\u0131 bir manzumesi de vard\u0131r.<\/p>\n<p>Ziya Pa\u015fa, \u015fiir d\u0131\u015f\u0131nda siyasi konular \u00fczerine k\u00fc\u00e7\u00fck kitaplar kaleme ald\u0131. \u201c<i>R\u00fcya<\/i>\u201d, \u201c<i>Veraset-i Saltanat-\u0131 Seniyye<\/i>\u201d, \u201c<i>Ziya Pa\u015fa\u2019n\u0131n Arzuhali<\/i>\u201d bu eserlerdendir.<\/p>\n<p>Gazetelerde yazd\u0131\u011f\u0131 makaleler aras\u0131nda H\u00fcrriyet\u2019in 7 Eyl\u00fcl 1868 tarihli 11. say\u0131s\u0131nda yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 \u201c<i>\u015eiir ve \u0130n\u015fa<\/i>\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 makalesi \u00e7ok me\u015fhur olmu\u015ftur. Bu makalesinde \u015fiirde halk \u015fiirinden faydalanmak ve halk\u0131n anlayabilece\u011fi dili kullanmak gerekti\u011fini s\u00f6yler.<\/p>\n<p><i>Engizisyon Tarihi<\/i> ve <i>End\u00fcl\u00fcs Tarihi<\/i> adl\u0131 iki tarih kitab\u0131n\u0131 Frans\u0131zca\u2019dan T\u00fcrk\u00e7e\u2019ye \u00e7evirdi; Moli\u00e8re\u2019in <i>Tart\u00fcffe<\/i> eserini T\u00fcrk\u00e7e\u2019ye \u00e7evrirerek T\u00fcrk edebiyat\u0131n\u0131n ilk manzum piyesini ortaya koydu.Jean-Jacques Rousseau\u2019dan yapt\u0131\u011f\u0131 &#8220;<i>Emile<\/i>&#8221; terc\u00fcmesi yay\u0131nlanm\u0131\u015f eserleri aras\u0131nda yer ald\u0131<\/p>\n<p>Ziya Pa\u015fa,<\/p>\n<p>&#8220;<i>\u00c2yinesi i\u015ftir ki\u015finin lafa bak\u0131lmaz <\/i> \u015eahs\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fcr r\u00fctbe-i akl\u0131 eserinde<i>&#8220;<\/i><\/p>\n<p>\u015feklindeki deyimle\u015fen beyitin de yazar\u0131d\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ziya Pa\u015fa&#8217;n\u0131n Fikri ve Edebi Y\u00f6n\u00fc Z\u0130YA PA\u015eA (1825\u20131880) \uf0fc \u0130lk edebiyat tarihi tasla\u011f\u0131 say\u0131lan \u201cHarabat\u201deserini yazm\u0131\u015ft\u0131r.\uf0fc Halk \u015fiirinin ve dilinin ger\u00e7ek edebiyat\u0131m\u0131z oldu\u011funu belirten \u201c\u015eiir ve \u0130n\u015fa\u201dadl\u0131 makalesini yazmas\u0131na ra\u011fmen kendisi b\u00f6yle davranmam\u0131\u015ft\u0131r. \uf0fc Bi\u00e7imce eski i\u00e7erik\u00e7e yeni olmaya gayret g\u00f6stermi\u015ftir. \uf0fc Terkib-i bent, terci i bent\u2019leri me\u015fhurdur.Bir \u00e7ok dizesi halk aras\u0131nda atas\u00f6z\u00fc gibi &#8230; <a title=\"Ziya Pa\u015fa&#8217;n\u0131n Fikri ve Edebi Y\u00f6n\u00fc\" class=\"read-more\" href=\"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/ziya-pasanin-fikri-ve-edebi-yonu.html\" aria-label=\"More on Ziya Pa\u015fa&#8217;n\u0131n Fikri ve Edebi Y\u00f6n\u00fc\">Devam\u0131n\u0131 oku&#8230;<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[224],"tags":[],"class_list":["post-45597","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-edebiyat-dil-anlatim"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/45597","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=45597"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/45597\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=45597"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=45597"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=45597"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}