VATANDA\u015eLIK DERS\u0130 DERS NOTLARI<\/p>\n
OSMANLI \u0130MPARATORLU\u00d0U VE ANAYASAL GEL\u0130\u015eMELER
\n1-Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu d\u00f6neminde ilk anayasal geli\u015fme, 1808 tarihli ”Sened-i \u0130ttifak”t\u0131r. 2. Mahmut d\u00f6neminde, Alemdar Mustafa Pa\u015fa’n\u0131n \u00f6nderli\u011finde merkezi h\u00fck\u00fcmetle ayanlar aras\u0131nda imzalanm\u0131\u015ft\u0131r. Anayasal nitelikte olmayan bir belgedir.
\n2-Osmanl\u0131 d\u00f6neminde anayasal geli\u015fmelerin ikincisi, 1839 tarihli Tanzimat Ferman\u0131’d\u0131r. Abd\u00fclmecit d\u00f6neminde yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.
\n3-Anayasal geli\u015fmelerin 3.s\u00fc 1856 tarihli ”Islahat Ferman\u0131”d\u0131r. Abd\u00fclaziz d\u00f6neminde yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.
\nBunlar hukuk devletine ge\u00e7i\u015fin ilk ad\u0131mlar\u0131d\u0131r.<\/p>\n
1876 ANAYASASI
\n1-Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu’nun ilk ve tek anayasas\u0131d\u0131r.
\n2-\u0130ki meclisli bir anayasad\u0131r.
\n3-Heyeti Ayan \u00fcyelerini Padi\u015fah se\u00e7er.
\n4-Meclisi feshetme yetkisi Padi\u015faha aittir.
\n5\u20131908 y\u0131l\u0131nda 2.Me\u015frutiyet’in ilan\u0131yla yeniden anayasa ilan edilmi\u015ftir. 1909’da da bu anayasa da de\u011fi\u015fikli\u011fe u\u011fram\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
1921 ANAYASASI (TE\u015eK\u0130LAT-I ESAS\u0130YE)
\n1-Yasama, y\u00fcr\u00fctme ve yarg\u0131 g\u00fc\u00e7leri TBMM’de toplanm\u0131\u015ft\u0131r. (G\u00fc\u00e7ler birli\u011fi)
\n2-Milli egemenlik ilkesinin kabul edildi\u011fi ilk anayasad\u0131r.
\n3-T\u00fcrk tarihinin en k\u0131sa s\u00fcreli anayasas\u0131d\u0131r.
\n4-TBMM Ba\u015fkan\u0131 ayn\u0131 zamanda Devlet Ba\u015fkan\u0131’d\u0131r.
\n5-\u0130lk ve tek yumu\u015fak (kolay de\u011fi\u015ftirilebilir) anayasad\u0131r.
\n6-Kuvvetler birli\u011fi ilkesini benimsemi\u015ftir.<\/p>\n
1923 DE\u00d0\u0130\u015e\u0130KL\u0130KLER\u0130
\n1-Devletin \u015feklinin Cumhuriyet oldu\u011fu a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtilmi\u015ftir.
\n2-Devletin dininin \u0130slam, resmi dilinin T\u00fcrk\u00e7e oldu\u011fu belirtilmi\u015ftir.
\n3-Cumhurba\u015fkan\u0131, TBMM taraf\u0131ndan ve Ba\u015fbakan, Cumhurba\u015fkan\u0131 taraf\u0131ndan atanacakt\u0131r.<\/p>\n
1924 ANAYASASI
\n1-K\u0131sa, sabit, sa\u011flam yap\u0131l\u0131 ve kendi i\u00e7inde tutarl\u0131 bir anayasad\u0131r.
\n2-Devlet \u015feklinin Cumhuriyet oldu\u011fu belirtilmi\u015ftir.
\n3-Meclis \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc benimsenmi\u015ftir.
\n4-G\u00fc\u00e7ler birli\u011fi ilkesi benimsenmi\u015ftir.
\n5-Meclis h\u00fck\u00fcmeti sistemi ile parlamenter h\u00fck\u00fcmeti sistemi aras\u0131nda karma bir h\u00fck\u00fcmet benimsenmi\u015ftir.
\n6-1928 de devletin dini \u0130slam d\u0131r ibaresi kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.
\n7-1937’de Atat\u00fcrk ilkeleri anayasaya girmi\u015f ve laiklik ilkesi benimsenmi\u015ftir.<\/p>\n
1961 ANAYASASI
\n1-\u0130ki meclisli parlamento ( millet meclisi ve Cumhuriyet Senatosu) sistemini kabul etmi\u015ftir.
\n2-Hukuk devleti ilkesi benimsenmi\u015ftir.
\n3-Sosyal Devlet anlay\u0131\u015f\u0131 benimsenmi\u015ftir.
\n4-Se\u00e7imlerin; serbest, e\u015fit, gizli, tek dereceli genel oy ilkelerine g\u00f6re yap\u0131laca\u011f\u0131 belirtilmi\u015ftir.
\n5-\u00c7o\u011funluk\u00e7u demokrasi anlay\u0131\u015f\u0131ndan \u00e7o\u011fulcu demokrasi anlay\u0131\u015f\u0131na ge\u00e7ildi.
\n6-Temel hak ve h\u00fcrriyetlerle ilgili geni\u015f d\u00fczenlemelere yer verilmi\u015ftir. Temel hak ve h\u00fcrriyetlerin hangi hallerde s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131laca\u011f\u0131 belirtilmi\u015ftir.
\n7. \u00dcniversitelere TRT’ye \u00f6zerk stat\u00fc tan\u0131nd\u0131.
\n8. Anayasa mahkemesi kuruldu
\n9. DPT Kuruldu
\n10. Milli Birlik komitesi kuruldu
\n1982 ANAYASASI
\n1982 Anayasas\u0131n\u0131n nitelikleri:
\n1-Atat\u00fcrk milliyet\u00e7ili\u011fi
\n2-Demokratik devlet
\n3-Laik devlet
\n4-Sosyal devlet
\n5-Hukuk devleti
\n6-\u0130nsan haklar\u0131na sayg\u0131l\u0131
\n-Y\u00fcr\u00fctme organ\u0131 g\u00fc\u00e7lendirildi
\n-Kuvvetler ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 ilkesi benimsendi
\n-Ayr\u0131nt\u0131l\u0131 d\u00fczenleme var
\n-Mecliste karar almak kolay
\n-Kat\u0131l\u0131mc\u0131 demokrasi var
\n-Diyanet i\u015fleri ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 kuruldu<\/p>\n
T. C. ANAYASASI
\nKuvvetler Ayr\u0131m\u0131: Devlet organlar\u0131 aras\u0131nda \u00fcst\u00fcnl\u00fck anlam\u0131na gelmeyip; devlet yetki ve g\u00f6revlerinin kullan\u0131lmas\u0131ndan ibaret olmas\u0131 ve bununla s\u0131n\u0131rl\u0131 medeni i\u015fb\u00f6l\u00fcm\u00fc-i\u015fbirli\u011finin bulunmas\u0131; \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn ancak Anayasa ve kanunlarda bulunmas\u0131d\u0131r.
\n– 1982 Anayasas\u0131nda 177 madde bulunmaktad\u0131r.
\n– 16 ge\u00e7ici madde vard\u0131r. Toplam 193 madde 7 k\u0131s\u0131mdan olu\u015fmaktad\u0131r.
\n– Ba\u015flang\u0131\u00e7 k\u0131sm\u0131 anayasa metnine d\u00e2hildir.<\/p>\n
1. KISIM
\nGenel Esaslar<\/p>\n
M.1-Devletin \u015eekli:
\nT\u00fcrkiye Devleti bir cumhuriyettir.<\/p>\n
M.2-Cumhuriyetin Nitelikleri:
\nT\u00fcrkiye Cumhuriyeti; Atat\u00fcrk milliyet\u00e7ili\u011fine ba\u011fl\u0131, demokratik, laik ve sosyal bir hukuk Devletidir.<\/p>\n
M.3-Devletin B\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, Resmi Dili, Bayra\u011f\u0131, Milli Mar\u015f\u0131 ve Ba\u015fkenti:
\nT\u00fcrkiye Devleti, \u00fclkesi ve milletiyle b\u00f6l\u00fcnmez bir b\u00fct\u00fcnd\u00fcr.
\nBayra\u011f\u0131, \u015fekli kanunda belirtilen, beyaz ay y\u0131ld\u0131zl\u0131 al bayrakt\u0131r.
\nMilli mar\u015f\u0131, ”\u0130stiklal Mar\u015f\u0131’d\u0131r.
\nBa\u015fkenti Ankara’d\u0131r.<\/p>\n
1982 ANAYASASINDAK\u0130 DE\u00d0\u0130\u015eT\u0130R\u0130LEMEYECEK H\u00dcK\u00dcMLER
\n1-Milli mar\u015f\u0131 \u0130stiklal Mar\u015f\u0131’d\u0131r.
\n2-Ba\u015fkenti Ankara’d\u0131r.
\n3-Bayra\u011f\u0131 ay y\u0131ld\u0131zl\u0131 bayrakt\u0131r.
\n4-T\u00fcrkiye; devleti ve milletiyle b\u00f6l\u00fcnmez bir b\u00fct\u00fcnd\u00fcr.
\n5-Dili T\u00fcrk\u00e7edir.
\n6-T\u00fcrkiye devleti bir cumhuriyettir.<\/p>\n
M.6.Egemenlik: Egemenlik kay\u0131ts\u0131z \u015farts\u0131z milletindir. T\u00fcrk milleti egemenli\u011fini yetkili organ eliyle kullan\u0131r.<\/p>\n
M.7-Yasama:
\nYasama yetkisi, T\u00fcrk milleti ad\u0131na TBMM’nindir. Bu yetki devredilemez.<\/p>\n
M.8-Y\u00fcr\u00fctme:
\nY\u00fcr\u00fctme yetkisi ve g\u00f6revi, Cumhurba\u015fkan\u0131 ve Bakanlar Kurulu’na aittir.<\/p>\n
M.9-Yarg\u0131:
\nYarg\u0131 yetkisi, T\u00fcrk Milleti ad\u0131na ba\u011f\u0131ms\u0131z mahkemelerce kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n
M.11-Anayasan\u0131n Ba\u011flay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve \u00dcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc:
\nAnayasa h\u00fck\u00fcmleri yasama y\u00fcr\u00fctme yarg\u0131 organlar\u0131n\u0131 idari makamlar\u0131 ve di\u011fer kurulu\u015f ve ki\u015fileri ba\u011flar. Kanunlar Anayasaya ayk\u0131r\u0131 olamazlar.<\/p>\n
Temel hak ve h\u00fcrriyetlerin nitelikleri:
\n1.Dokunulmaz
\n2.Devredilmez
\n3.Vazge\u00e7ilmez<\/p>\n
M.13-Temel Hak ve H\u00fcrriyetlerin S\u0131n\u0131rlanmas\u0131:
\n-Temel hak ve h\u00fcrriyetler, devletin \u00fclkesi ve milletiyle b\u00f6l\u00fcnmez b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn, milli egemenli\u011fin, m\u0131ll\u0131 g\u00fcvenli\u011fin, kamu d\u00fczeninin, genel asayi\u015fin, genel ahlak ve sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n korunmas\u0131 amac\u0131yla anayasan\u0131n s\u00f6z\u00fcne ve ruhuna uygun olarak ancak KANUNLA s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131labilir.
\n-Temel hak ve h\u00fcrriyetlerle ilgili s\u0131n\u0131rlama demokratik toplum d\u00fczeninin gereklerine ayk\u0131r\u0131 olamaz \u00f6ng\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc ama\u00e7 d\u0131\u015f\u0131 kullan\u0131lamaz
\n– Su\u00e7 ve ceza ge\u00e7mi\u015fe y\u00fcr\u00fct\u00fclemez su\u00e7lulu\u011fu mahkeme karar\u0131yla saptanana dek kimse su\u00e7lu say\u0131lmaz
\n-Yabanc\u0131lar\u0131n temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri milletleraras\u0131 hukuka uygun kanunla s\u0131n\u0131rlanabilir.
\n-Temel hak ve h\u00fcrriyetlerin kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n durdurulmas\u0131:
\n1-Sava\u015f Bu durumlarda temel hak ve
\n2-Seferberlik h\u00fcrriyetlerin kullan\u0131lmas\u0131 k\u0131smen.
\n3-S\u0131k\u0131y\u00f6netim veya tamamen durdurulabilir
\n4-Ola\u011fan\u00fcst\u00fc hal
\nAncak bu d\u00f6rt durumda bile:
\n1-Ki\u015finin yasam hakk\u0131na maddi ve manevi varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn\u00fcne dokunulamaz.
\n2.- Kimse din, vicdan, d\u00fc\u015f\u00fcnce ve kanaatlerini a\u00e7\u0131klamaya zorlanamaz.<\/p>\n
TEMEL HAK VE H\u00dcRR\u0130YETLER\u0130N SINIFLANDIRILMASI
\nK\u0130\u015e\u0130N\u0130N HAK VE \u00d6DEVLER\u0130:
\n1-Ki\u015finin maddi ve manevi varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n dokunulmazl\u0131\u011f\u0131
\n2-Zorla \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rma yasa\u011f\u0131
\n3-Ki\u015fi h\u00fcrriyeti ve g\u00fcvenli\u011fi
\n4-\u00d6zel hayat\u0131n gizlili\u011fi
\n5-Konut dokunulmazl\u0131\u011f\u0131
\n6-Haberle\u015fme h\u00fcrriyeti
\n7-Yerle\u015fme ve seyahat h\u00fcrriyeti
\n8-Din ve vicdan h\u00fcrriyeti
\n9-D\u00fc\u015f\u00fcnce ve kanaat h\u00fcrriyeti
\n10-D\u00fc\u015f\u00fcnceyi a\u00e7\u0131klama ve yayma h\u00fcrriyeti
\n11-Bilim ve sanat h\u00fcrriyeti
\n12-Bas\u0131n h\u00fcrriyeti, S\u00fcreli ve s\u00fcresiz yay\u0131n hakk\u0131, Bas\u0131n ara\u00e7lar\u0131n\u0131n korunmas\u0131, Kamu t\u00fczel ki\u015filerinin elindeki bas\u0131n d\u0131\u015f\u0131 kitle haberle\u015fme ara\u00e7lar\u0131ndan yararlanma hakk\u0131
\n13-D\u00fczeltme ve cevap hakk\u0131
\n14-Dernek kurma h\u00fcrriyeti, toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc d\u00fczenleme hakk\u0131
\n15-M\u00fclkiyet hakk\u0131
\n16-Hak arama h\u00fcrriyeti, Kanuni h\u00e2kim g\u00fcvencesi, Su\u00e7 ve cezalara ili\u015fkin d\u00fczenleme, Ispat hakk\u0131
\n17-Temel hak ve h\u00fcrriyetlerin korunmas\u0131
\n-Zorla \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lma yasa\u011f\u0131nda hi\u00e7 kimse zorla \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lamaz. Ancak h\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck, tutukluluk ve ola\u011fan\u00fcst\u00fc hallerde vatanda\u015fl\u0131k \u00f6devinden kaynaklanan \u00e7al\u0131\u015fmalar istisnad\u0131r.
\n-Herkes ki\u015fi h\u00fcrriyeti ve g\u00fcvenli\u011fine sahiptir H\u00e2kim karar\u0131 olmadan yakalama, ancak su\u00e7\u00fcst\u00fc ve gecikmesinde sak\u0131nca bulunan hallerde yap\u0131l\u0131r.
\n-Yakalanan ve tutuklanan ki\u015fi 48 saatte, toplu olarak i\u015flenen su\u00e7larda 4 g\u00fcn i\u00e7erisinde h\u00e2kim kar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131r.
\n-T\u0131bb\u0131 zorunluluklar ve kanunda yaz\u0131l\u0131 haller d\u0131\u015f\u0131nda k\u0131s\u0131n\u0131n v\u00fccut b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne dokunulamaz r\u0131zas\u0131 olmadan bilimsel t\u0131bb\u0131 deneylere tab\u0131 tutulamaz.
\n-\u00d6zel hayat\u0131n gizlili\u011fi: konut dokunulmazl\u0131\u011f\u0131, haberle\u015fme h\u00fcrriyeti, bas\u0131n h\u00fcrriyeti, s\u00fcreli ve s\u00fcresiz yay\u0131n hakk\u0131, dernek kurma h\u00fcrriyeti haklar\u0131 milli g\u00fcvenlik, kamu d\u00fczeni, su\u00e7 i\u015flenmesinin \u00f6nlenmesi, genel sa\u011fl\u0131k ve genel ahlak\u0131n korunmas\u0131 veya ba\u015fkalar\u0131n\u0131n hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinin korunmas\u0131 sebepleriyle h\u00e2kim karar\u0131yla s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131labilir
\nM.20.Hak\u0131m karar\u0131 olmadan kimsenin ustu \u00f6zel k\u00e2\u011f\u0131d\u0131, e\u015fyas\u0131 aranamaz.
\nM.23.Vatanda\u015f\u0131n yurt d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kma h\u00fcrriyeti vatanda\u015fl\u0131k \u00f6devi, ceza soru\u015fturmas\u0131 veya kovu\u015fturmas\u0131 sebebiyle s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131labilir.
\nM.26.D\u00fc\u015f\u00fcncenin a\u00e7\u0131klanmas\u0131 ve yay\u0131nlanmas\u0131nda kanunda yasaklanm\u0131\u015f bir dil kullan\u0131lamaz
\nM.32.D\u00fczeltme cevap verme yay\u0131n\u0131 yap\u0131lmazsa hak\u0131m 7 g\u00fcn i\u00e7inde d\u00fczeltme yay\u0131n\u0131n\u0131n gerekip gerekmedi\u011fine karar verir.
\nDernekler kanunun \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc hallerde hak\u0131m karar\u0131yla kapat\u0131l\u0131r.
\nM.34 Herkes \u00f6nceden izin almadan silahs\u0131z ve sald\u0131r\u0131s\u0131z toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc hakk\u0131na sahiptir.
\nM.35.M\u00fclkiyet hakk\u0131 ancak kamu yarar\u0131 amac\u0131yla kanunla s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n
SOSYAL VE EKONOM\u0130K HAKLAR
\n1-Ailenin korunmas\u0131
\n2-E\u011fitim ve \u00f6\u011frenim hakk\u0131
\n3-K\u0131y\u0131lardan yararlanma hakk\u0131
\n4-Kamula\u015ft\u0131rma
\n5-Devletle\u015ftirme
\n6-\u00d6zelle\u015ftirme
\n7-\u00c7al\u0131\u015fma ve s\u00f6zle\u015fme h\u00fcrriyeti
\n8-\u00c7al\u0131\u015fma hakk\u0131 ve \u00f6devi
\n9-Dinlenme hakk\u0131
\n10-Sendika kurma hakk\u0131
\n11-Toplu i\u015f s\u00f6zle\u015fmesi hakk\u0131
\n12-Grev ve lokavt hakk\u0131
\n13-\u00dccrette adaletin sa\u011flanmas\u0131
\n14-Sa\u011fl\u0131k hizmetleri ve \u00e7evrenin korunmas\u0131
\n15-Konut hakk\u0131
\n16-Gen\u00e7li\u011fin korunmas\u0131 ve sporun geli\u015ftirilmesi
\n17-Sosyal g\u00fcvenlik hakk\u0131
\n18-Tarih k\u00fclt\u00fcr ve tabiat varl\u0131klar\u0131n\u0131n korunmas\u0131
\n19-Sanat\u0131n ve sanat\u00e7\u0131n\u0131n korunmas\u0131
\n20-Devletin iktisadi ve sosyal \u00f6devlerinin s\u0131n\u0131rlar\u0131
\nM.46 kamula\u015ft\u0131rma: Devlet ve kamu t\u00fczel ki\u015fileri kamu yarar\u0131 nedeniyle kar\u015f\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 pe\u015fin \u00f6demek \u015fart\u0131yla \u00f6zel m\u00fclkiyette bulunan ta\u015f\u0131nmaz mallar\u0131n tamam\u0131n\u0131 veya bir k\u0131sm\u0131n\u0131 kamula\u015ft\u0131rabilir.
\n1.Tar\u0131m reformunda
\n2.B\u00fcy\u00fck enerji sulama projelerinde.
\n3.\u0130sk\u00e2n projeleri
\n4.Yeni orman alanlar\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131
\n5.K\u0131y\u0131lar\u0131n korunmas\u0131 ve turizm de taksitle \u00f6deme 5 y\u0131l i\u00e7inde yap\u0131l\u0131r en y\u00fcksek faizle \u00f6denir.
\n\u00c7ift\u00e7iye ait araz\u0131 kamula\u015ft\u0131rmas\u0131 pe\u015fin \u00f6denir
\nM.51-\u0130\u015f\u00e7i ve \u0131s verenler birden fazla sendikaya \u00fcye olamaz
\n-Is\u00e7\u0131 sendika ve \u00fcst kurulu\u015flar\u0131nda y\u00f6netici olmak i\u00e7in i\u015f\u00e7i olarak 10 y\u0131l bir fiil \u00e7al\u0131\u015fmak gerekir.
\n-Grev ve lokavtta uyu\u015fmazl\u0131k y\u00fcksek hakem kurulunca \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fcr uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n her sefas\u0131nda ba\u015fvurulur, kararlar\u0131 kesindir, bozulamaz. S\u0131yas\u0131 ama\u00e7l\u0131 grev ve lokavt yap\u0131lamaz
\n-\u00c7al\u0131\u015fanlar ve i\u015fverenler \u00f6nceden izin almaks\u0131z\u0131n sendika kurabilir, \u00fcye olabilir, \u00fcyelikten \u00e7ekilebilir. Sendika kurma hakk\u0131 milli g\u00fcvenlik kamu d\u00fczeni, su\u00e7 i\u015flenmesinin \u00f6nlenmesi, genel sa\u011fl\u0131k ve genel ahlak nedenleriyle kanunla s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131labilir.
\n-M52 \u0130\u015f\u00e7iler ve i\u015f verenler kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak ekonomik ve sosyal durumlarda \u00e7al\u0131\u015fma \u015fartlar\u0131n\u0131 d\u00fczenlemek amac\u0131yla toplu i\u015f s\u00f6zle\u015fmesi yapma hakk\u0131na sahiptir. Ayn\u0131 i\u015f yerinde ayn\u0131 d\u00f6nem i\u00e7in birden fazla toplu i\u015f s\u00f6zle\u015fmesi yap\u0131lamaz
\n-M65 Devlet iktisadi ve sosyal \u00f6devlerini mali kaynaklar\u0131n\u0131 yeterlili\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnde yerine getirir.<\/p>\n
SOSYAL GUVENLIK BAKIMINDAN DEVLET TARAFINDAN KORUNMASI GEREKENLER
\n1.Harp ve vazife \u015fehitlerinin dul ve yetimleri
\n2.Malul ve gaziler
\n3.Sakatlar
\n4.Yasl\u0131lar
\n5.Korunmaya muhta\u00e7 \u00e7ocuklar<\/p>\n
S\u0130YAS\u0130 HAKLAR VE \u00d6DEVLER:
\n1-T\u00fcrk vatanda\u015fl\u0131\u011f\u0131
\n2-Se\u00e7me ve se\u00e7ilme ve siyasi faaliyetlerde bulunma
\n3-Siyasi parti kurma, partilere girme ve partiden ayr\u0131lma hakk\u0131
\n4-Kamu hizmetine girme hakk\u0131
\n5-Vatan hizmeti
\n6-Vergi \u00f6deme
\n7-Dilek\u00e7e hakk\u0131
\nT\u00fcrk anadan veya T\u00fcrk babadan do\u011fan herkes T\u00fcrkt\u00fcr.
\nVatanda\u015fl\u0131ktan \u00e7\u0131kar\u0131lma karar\u0131na kar\u015f\u0131 yarg\u0131 yolu kapat\u0131lamaz.<\/p>\n
M.67.SECIMLERIN YAPILMA SEKLI
\nSe\u00e7imler ve halk oylamas\u0131:
\n1.Serbest.
\n2.E\u015fit.
\n3.Gizli.
\n4.Tek dereceli.
\n5.Genel oy
\n6.Ac\u0131k say\u0131m ve d\u00f6k\u00fcm esas\u0131na g\u00f6re.
\n-.Yarg\u0131 y\u00f6netim ve denetimindedir. \u0130tirazlar YSK (YUKSEK SECIM KURULUNA )yap\u0131l\u0131r.
\n-18 ya\u015f\u0131n\u0131 dolduran her T\u00fcrk vatanda\u015f\u0131 se\u00e7me ve halk oylamas\u0131na kat\u0131lma hakk\u0131na sahiptir.
\n-Se\u00e7im kanunlar\u0131nda yap\u0131lan de\u011fi\u015fiklikler y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011fi tarihten itibaren 1 y\u0131l i\u00e7inde yap\u0131lan se\u00e7imlerde uygulanmaz.
\nOy kullanamayacak ki\u015filer:
\n1-Sil\u00e2halt\u0131nda bulunan erba\u015f ve erler
\n2-Askeri \u00f6\u011frenciler
\n3-Taksirli su\u00e7lar hari\u00e7 olmak \u00fczere h\u00fck\u00fcml\u00fcler oy kullanamaz.
\nAncak tutuklular oy kullanabilir.<\/p>\n
M.68-SIYASI PARTIYE UYELIK
\nS\u0131yas\u0131 partiye \u00fcye olabilmek i\u00e7in 18 yas\u0131n\u0131 doldurmu\u015f olmak gerekir.Siyasi partiler \u00f6nceden izin almaks\u0131z\u0131n kurulurlar.<\/p>\n
SIYASI PARTIYE UYE OLAMAYACAK KISILER.
\n1.Hak\u0131m ve savc\u0131lar.
\n2 Say\u0131\u015ftay dahil olmak \u00fczere y\u00fcksek yarg\u0131 organlar\u0131 mensuplar\u0131
\n3 Kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan memurlar
\n4 Is\u00e7\u0131 olmayan di\u011fer kamu g\u00f6revlileri
\n5.TSK mensuplar\u0131
\n6 Y\u00fcksek \u00f6\u011fretim \u00f6ncesi \u00f6\u011frenciler.<\/p>\n
M.69.SIYASI PARTILERIN UYACAKLARI ESASLAR.
\n1 S\u0131yas\u0131 partiler ticari faaliyetlerde bulunamazlar.
\n2 S\u0131yas\u0131 partilerin mal\u0131 denetimini Anayasa mahkemesi yapar.
\n3.S\u0131yas\u0131 partilerin kapat\u0131lmas\u0131 Yarg\u0131tay Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131s\u0131n\u0131n a\u00e7aca\u011f\u0131 dava \u00fczerine Anayasa Mahkemesi taraf\u0131ndan kesin karara ba\u011flan\u0131r.
\n-Siyasi partilerin t\u00fcz\u00fck ve programlar\u0131 devletin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131na, \u00fclkesi ve milletiyle b\u00f6l\u00fcnmez b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne, insan haklar\u0131na, e\u015fitlik ve hukuk devleti ilkelerine millet egemenli\u011fine ve laik cumhuriyet ilkelerine ayk\u0131r\u0131 olamaz. Ayk\u0131r\u0131 olmas\u0131 hali temelli kapatma sebebidir. Anayasa mah. dava konusu fiillerin a\u011f\u0131l\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re siyasi partinin devlet yard\u0131m\u0131ndan tamamen veya k\u0131smen yoksun b\u0131rak\u0131lmas\u0131na karar verebilir.
\n4.Temelli kapat\u0131lan bir parti bir ba\u015fka adla ac\u0131lamaz
\n5 S\u0131yas\u0131 partinin kapat\u0131lmas\u0131na sebep olanlar 5 y\u0131l sureyle bir baksa partinin kurucu \u00fcyesi olamazlar. Anayasa mahkemesinin temelli kapatmaya ili\u015fkin kesin karar\u0131n\u0131n resmi gazetede yay\u0131nlanmas\u0131yla sure ba\u015flar.
\n6Yabanc\u0131 devlet kurulu\u015flar\u0131, ger\u00e7ek veya t\u00fczel ki\u015filerden maddi yard\u0131m alamazlar.
\nNOT: Siyasi partinin kapat\u0131lmas\u0131nda Anayasa mahkemesinin 3\/5 oyu \u015fart ko\u015fulmu\u015ftur.
\n-Mal Bildirimi: Kamu hizmetine girenlerin mal bildiriminde bulunmalar\u0131 kanunla d\u00fczenlenir. Yasama ve y\u00fcr\u00fctme organlar\u0131nda g\u00f6rev alanlar bundan istisna edilemez.
\n-Vatan hizmeti her T\u00fcrk\u00fcn hakk\u0131 ve \u00f6devidir
\n-Vergi \u00f6devi:-Herkes mali g\u00fcc\u00fcne g\u00f6re vergi \u00f6demekle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr.
\n-Vergi y\u00fck\u00fcn\u00fcn adaletli ve dengeli da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 gerekir
\n-Vergi, resim, har\u00e7 ve benzeri mali y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler kanunla konulur, de\u011fi\u015ftirilir veya kald\u0131r\u0131l\u0131r.
\n-Vergi, resim, har\u00e7 veya benzeri y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerin muafl\u0131k, istisnalar ve indirim oranlar\u0131nda de\u011fi\u015fiklik yapmak yetkisi Bakanlar Kuruluna verilebilir.
\n-Dilek\u00e7e Hakk\u0131: Vatanda\u015flar ve kar\u015f\u0131l\u0131k esas\u0131 g\u00f6zetilmek kayd\u0131yla yabanc\u0131lar kendileriyle veya kamuyla ilgili \u015fik\u00e2yetlerini yetkili makamlara veya TBMM ne bildirebilirler.
\n.
\nTBMM
\nGenel oyla se\u00e7ilen 550 milletvekilinden olu\u015fur<\/p>\n
MILLET VEKILI SECILME YETERLILIKLERI:
\n1\u201330 ya\u015f\u0131n\u0131 doldurmu\u015f olmak.
\n2 En az ilk okul mezunu olmak
\n3 Askerlik hizmetini yapm\u0131\u015f olmak
\n4Kamu hizmetinden yasaklanmam\u0131\u015f olmak
\n5 Taksirli su\u00e7lar hari\u00e7 1 y\u0131ldan fazla hapis yatmam\u0131\u015f olmak
\n6Yuz k\u0131zart\u0131c\u0131 su\u00e7 islememek
\n7 Devlet s\u0131rr\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131\u011fa vurmam\u0131\u015f olmak
\n8 \u0130deolojik ve anar\u015fik su\u00e7lara kat\u0131lmamak
\n9 K\u0131s\u0131tl\u0131 olmamak<\/p>\n
M.77.SECIMLER
\n-Se\u00e7imler 5 y\u0131lda bir yap\u0131l\u0131r
\n-Meclis veya gerekli \u015fartlar\u0131n olu\u015fmas\u0131 halinde Cumhurba\u015fkan\u0131 bu s\u00fcre dolmadan se\u00e7imlerin yenilenmesine karar verebilir
\n-Yenilenmesine karar verilen meclisin yetkileri yeni meclisin se\u00e7ilmesine kadar s\u00fcrer.<\/p>\n
-TBMM SE\u00c7\u0130MLER\u0130N\u0130N GER\u0130YE BIRAKILMASI: Savas nedeniyle se\u00e7imler TBMM taraf\u0131ndan 1 y\u0131l ertelenebilir.(GER\u0130YE BIRAKILIR)<\/p>\n
ARA SECIM:
\n-TBMM \u00fcyeliklerinde bo\u015falma olmas\u0131 halinde ara se\u00e7ime gidilir.
\n-Her se\u00e7im d\u00f6neminde 1 kez yap\u0131labilir.
\n-Genel se\u00e7imler yap\u0131ld\u0131ktan sonra 30 ay ge\u00e7meden ara secime gidilemez
\n-Bo\u015falan \u00fcyeliklerin say\u0131s\u0131 \u00fcye tam say\u0131s\u0131n\u0131n % 5 \u0131n\u0131 buldu\u011funda ara se\u00e7ime 3 ay i\u00e7inde gidilir.
\n-Genel secime 1 y\u0131l kala ara se\u00e7ime gidilmez.
\n-Se\u00e7imlerin genel y\u00f6netim ve denetimi Y\u00fcksek Se\u00e7im Kuruluna aittir. YSK 7 as\u0131l 4 yedek \u00fcyeden olu\u015fur.6s\u0131 Yarg\u0131tay, 5 i Dan\u0131\u015ftay dan se\u00e7ilir.
\n-Milletvekilleri b\u00fct\u00fcn milleti temsil eder.<\/p>\n
\u00dcyelikle Ba\u011fda\u015fmayan \u0130\u015fler:
\n1.Devlet ve kamu t\u00fczel ki\u015filerinde ve bunlara ba\u011fl\u0131 kurulu\u015flar\u0131n do\u011frudan veya dolayl\u0131 kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 te\u015febb\u00fcs ve ortakl\u0131klar\u0131n,
\n2.Kamu yarar\u0131na \u00e7al\u0131\u015fan derneklerin ve devletten yard\u0131m alan vak\u0131flar\u0131n kamu meslek kurulu\u015flar\u0131,sendika ve bunlar\u0131n \u00fcst kurulu\u015flar\u0131 ve te\u015febb\u00fcslerinde y\u00f6netim ve denetim kurullar\u0131nda g\u00f6rev alamazlar ,vekil olamazlar.
\n3.TBMM \u00fcyeleri y\u00fcr\u00fctme organ\u0131n\u0131n teklif inha atama veya onamas\u0131na ba\u011fl\u0131 resmi veya \u00f6zel bir i\u015fte g\u00f6revlendirilemezler. Bir \u00fcyenin belli bir konuda 6 ay\u0131 a\u015fmamak \u00fczere Bakanlar Kurulunca ge\u00e7ici bir g\u00f6revi kabul etmesi meclis karar\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Yasama Sorumsuzlu\u011fu ve Dokunulmazl\u0131\u011f\u0131:
\nYasama sorumsuzlu\u011fu: TBMM \u00fcyeleri meclis \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ndaki oy ve s\u00f6zlerinden, Mecliste ileri s\u00fcrd\u00fckleri d\u00fc\u015f\u00fcncelerden; o oturumdaki ba\u015fkanl\u0131k divan\u0131n\u0131n teklifi \u00fczerine meclis\u00e7e ba\u015fka karar al\u0131nmad\u0131k\u00e7a bunlar\u0131 meclis d\u0131\u015f\u0131nda tekrarlamak ve a\u00e7\u0131klamaktan sorumlu tutulamazlar. Yasama sorumsuzlu\u011fu en k\u0131sa tan\u0131m\u0131yla milletvekillerinin s\u00f6z h\u00fcrriyetini korur.
\nHayat boyu s\u00fcrecek olan sorumsuzluk milletvekilini cezai takibatlara kar\u015f\u0131 mutlak olarak korur.
\nSorumsuzlu\u011fun meclis veya ba\u015fka bir organ taraf\u0131ndan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 s\u00f6z konusu de\u011fildir.<\/p>\n
Yasama Dokunulmazl\u0131\u011f\u0131:
\nSe\u00e7imden \u00f6nce veya sonra bir su\u00e7 i\u015fledi\u011fi ileri s\u00fcr\u00fclen bir milletvekili meclis karar\u0131 olmad\u0131k\u00e7a tutulamaz, tutuklanamaz, sorguya \u00e7ekilemez ve yarg\u0131lanamaz.
\nA\u011f\u0131r cezay\u0131 gerektiren su\u00e7\u00fcst\u00fc hali ve se\u00e7imden \u00f6nce soru\u015fturmas\u0131na ba\u015flamak kayd\u0131yla anayasan\u0131n 14 \u00fcnc\u00fc maddesindeki durumlar bu h\u00fckm\u00fcn d\u0131\u015f\u0131ndad\u0131r.
\nSe\u00e7imden \u00f6nce veya sonra milletvekiline verilmi\u015f bir ceza h\u00fckm\u00fcn\u00fcn uygulanmas\u0131 \u00fcyeli\u011fin sona ermesine b\u0131rak\u0131l\u0131r.
\nDokunulmazl\u0131\u011f\u0131 kald\u0131r\u0131lan \u00fcye tekrar se\u00e7ilirse ba\u015fka bir i\u015fleme gerek olmadan dokunulmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131 elde eder.
\nTBMM siyasi parti guruplar\u0131ndan yasama dokunulmazl\u0131\u011f\u0131 ile ilgili g\u00f6r\u00fc\u015fme yap\u0131lamaz.
\nDokunulmazl\u0131\u011f\u0131 kald\u0131r\u0131lan bir milletvekilinin hangi fiilden yarg\u0131lanacaksa onunla s\u0131n\u0131rl\u0131 olarak hakk\u0131nda kovu\u015fturma yap\u0131labilir.
\nSorumsuzluk mutlak, dokunulmazl\u0131k nispidir.
\nSorumsuzluk devaml\u0131 dokunulmazl\u0131k ge\u00e7icidir.<\/p>\n
Milletvekilli\u011finin Sona ermesi:
\n1.Se\u00e7imlerin sona ermesi.
\n2.\u00d6l\u00fcm.
\n3.Milletvekilinin cumhurba\u015fkan\u0131 se\u00e7ilmesi
\n4.Milletvekilinin yerel y\u00f6netim organlar\u0131na se\u00e7ilmesi.,
\nMilletvekillili\u011finin D\u00fc\u015fmesi:
\n1.Milletvekilinin istifa etmesi(TBMM Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131n\u0131n tespiti ile Meclis Genel Kurulunca kararla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r)
\n2. Kesin h\u00fck\u00fcm giyme veya k\u0131s\u0131tlanma haline d\u00fc\u015fmesi. Kesin mahkeme karar\u0131n\u0131n genel kurula bildirilmesi.
\n3. Milletvekilli\u011fi ile ba\u011fda\u015fmayan bir g\u00f6rev veya hizmeti s\u00fcrd\u00fcrmek(Genel Kurulda gizli oyla karar verilir)
\n4.Meclis \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na \u00f6z\u00fcrs\u00fcz ve izinsiz olarak bir ay i\u00e7erisinde toplam 5 bile\u015fim g\u00fcn\u00fc kat\u0131lmamak.Meclis Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131n\u0131n tespiti \u00fczerine Genel Kurul \u00fcye tam say\u0131s\u0131n\u0131n salt \u00e7o\u011funlu\u011fu ile karar verir.
\n5.Partisinin temelli kapat\u0131lmas\u0131na sebep olan, milletvekili Anayasa Mahkemesinin temelli kapat\u0131lmas\u0131na ili\u015fkin kesin karar\u0131n\u0131 resmi gazetede yay\u0131nland\u0131ktan itibaren d\u00fc\u015fer.
\n\u00dcyeli\u011fin d\u00fc\u015fmesine kural olarak meclis genel kurulu gizli oyla karar verir.
\n-Milletvekilli\u011fi d\u00fc\u015fen vekil 7 g\u00fcn i\u00e7erisinde Anayasa mahkemesine ba\u015fvurur. Anayasa mahkemesi 15 g\u00fcn i\u00e7inde karar verir.
\n\u00d6denek ve yolluklar:
\n\u00d6dene\u011fin ayl\u0131k tutar\u0131 en y\u00fcksek devlet memurunun almakta oldu\u011fu miktar\u0131n ;yollukta \u00f6denek miktar\u0131n\u0131n yar\u0131s\u0131n\u0131 a\u015famaz.
\n\u00d6denek ve yolluklar\u0131n en \u00e7ok 3 ayl\u0131\u011f\u0131 \u00f6nceden \u00f6denir.<\/p>\n
M.87 TBMM NIN GOREVLERI
\n1 Kanun koymak de\u011fi\u015ftirmek ve kald\u0131rmak.
\n2 Bakanlar Kurulu ve bakanlar\u0131 denetlemek ba\u015fbakan dahildir.
\n3 Bakanlar kuruluna belli konularda kanun h\u00fckm\u00fcnde kararname \u00e7\u0131karma yatk\u0131s\u0131 vermek
\n4 B\u00fct\u00e7e ve kas\u0131n hesap kanunlar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcp karara ba\u011flamak.
\n5 Para bas\u0131lmas\u0131na ve sava\u015f ilan\u0131na karar vermek
\n6 Milletler aras\u0131 antla\u015fmalar\u0131n onaylanmas\u0131n\u0131 uygun bulmak.
\n7 Genel ve \u00f6zel af ilan\u0131na karar vermek.(\u00dcye tamsay\u0131s\u0131n\u0131n 3\/5 \u00e7o\u011funlu\u011fu ile karar verilir.)
\n8 Kesinle\u015fen \u00f6l\u00fcm cezalar\u0131n\u0131n yerine getirilmesine karar vermek<\/p>\n
M.88.KANUN TEKLIFI VE GORUSULMESI:
\nYasama i\u015flemleri kanunlar ve parlamento kararlar\u0131 olmak \u00fczere ikiye ayr\u0131l\u0131r.
\nKanunlar\u0131 yapma yetkisi:
\n1.Bakanlar kurulu\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026.kanun tasar\u0131s\u0131
\n2.Milletvekilleri\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026 kanun teklifi yaparlar.<\/p>\n
TBMM DE \u015eEKL\u0130 KANUN N\u0130TEL\u0130\u00d0\u0130NDEK\u0130 \u0130\u015eLEMLER:
\n1.B\u00fct\u00e7e ve kesin hesap kanunlar\u0131n\u0131 kabul etmek
\n2.Para bas\u0131lmas\u0131na karar vermek.
\n3.Genel ve \u00f6zel af ilan etmek
\n4.\u00d6l\u00fcm cezalar\u0131n\u0131n yerine getirilmesi.
\n5.Uluslararas\u0131 anla\u015fmalar\u0131 onamak.<\/p>\n
TBMM DE PARLAMENTO KARARLARI N\u0130TEL\u0130\u00d0\u0130NDEK\u0130 \u0130\u015eLEMLER:
\n1.\u0130\u00e7 t\u00fcz\u00fck yapma ve de\u011fi\u015ftirme.
\n2.Yasama dokunulmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131n kabul edilmesi
\n3.Meclis \u00fcyeli\u011finin d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesi.
\n4.Ba\u015fkan ve ba\u015fkanl\u0131k divan\u0131n\u0131 se\u00e7mek.
\n5.Gensoru, g\u00fcven oylamas\u0131 ve meclis ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131 soru\u015fturmak.
\n6.Sava\u015f ilan\u0131na ve silahl\u0131 kuvvetlerin kullan\u0131lmas\u0131na karar vermek.
\n7.OHAL ve s\u0131k\u0131y\u00f6netimi onaylamak.
\nKanunlar\u0131n hepsi cumhurba\u015fkan\u0131 taraf\u0131ndan onaylan\u0131rken parlamento kararlar\u0131nda b\u00f6yle bir imzaya gerek yoktur.<\/p>\n
-Cumhurba\u015fkan\u0131 TBMM’ce kabul edilen kanunlar\u0131 15 g\u00fcn i\u00e7inde yay\u0131nlar yay\u0131nlamas\u0131n\u0131 k\u0131smen veya tamamen uygun bulmad\u0131\u011f\u0131 kanunlar\u0131 TBMM ye geri g\u00f6nderir.<\/p>\n
-TBMM geri g\u00f6nderilen kanunu aynen kabul ederse cumhurba\u015fkan\u0131nca yay\u0131nlan\u0131r.<\/p>\n
-Meclis geri g\u00f6nderilen kanunda de\u011fi\u015fiklik yaparsa cumhurba\u015fkan\u0131 de\u011fi\u015ftirilen kanunu tekrar meclise geri g\u00f6nderebilir.<\/p>\n
-Cumhurba\u015fkan\u0131nca k\u0131smen uygun bulmama durumunda TBMM sadece uygun bulmad\u0131\u011f\u0131 maddeleri g\u00f6r\u00fc\u015febilir.<\/p>\n
Milletleraras\u0131 anla\u015fmalar\u0131 uygun bulma:
\nUsul\u00fcne g\u00f6re y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konulmu\u015f milletleraras\u0131 anla\u015fmalar kanun h\u00fckm\u00fcndedir.
\nAnayasaya ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131 iddias\u0131yla Anayasa Mahkemesine ba\u015fvurulamaz.
\n1961 ve 1982 Anayasalar\u0131 milletleraras\u0131 anla\u015fmalar\u0131 yapma yetkisini y\u00fcr\u00fctme organ\u0131na, onaylama yetkisini cumhurba\u015fkan\u0131na vermi\u015ftir.
\nAncak cumhurba\u015fkan\u0131n onaylamas\u0131 TBMM nin onaylamay\u0131 bir kanuna uygun bulmas\u0131 gerekir.
\nMilletleraras\u0131 bir anla\u015fmaya dayanan uygulama anla\u015fmalar\u0131 ile kanunun verdi\u011fi bir yetkiye dayan\u0131larak yap\u0131lan ekonomik, ticari, teknik ve idari anla\u015fmalar\u0131n TBMM taraf\u0131ndan uygun bulunmas\u0131 ko\u015fulu aranmamaktad\u0131r. ancak bu anla\u015fmalar yay\u0131mlanmadan y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konulamaz.
\nT\u00fcrk kanunlar\u0131nda de\u011fi\u015fiklik getiren milletleraras\u0131 antla\u015fmalar\u0131n mutlaka TBMM ce uygun bulunmas\u0131 gerekir. Ekonomik ticari ve teknik ili\u015fkileri d\u00fczenleyen ve s\u00fcresi 1 y\u0131l\u0131 a\u015fmayan antla\u015fmalar devlet maliyesine y\u00fck getirmemek, ki\u015fi hallerine ve T\u00fcrklerin yabanc\u0131 memleketteki m\u00fclkiyet haklar\u0131na dokunmamak \u015fart\u0131yla yay\u0131nlanmayla y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konar bu taktirde bu antla\u015fmalar TBMM ye sunulur.<\/p>\n
KANUN H\u00dcKM\u00dcNDE KARARNAME CIKARMA YETK\u0130S\u0130:
\nYetki Bak\u0131m\u0131ndan:KHK \u00e7\u0131karma yetkisi Bakanlar Kuruluna aittir.
\nOhal ve s\u0131k\u0131y\u00f6netim KHK lerinde yetki ise cumhurba\u015fkan\u0131 ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda toplanan bakanlar kuruluna aittir.
\nYetki kanunu bak\u0131m\u0131ndan:
\nBakanlar Kurulu kendili\u011finden KHK \u00e7\u0131karamaz. TBMM nin bir yetki kanunu \u00e7\u0131karmas\u0131 gerekir. Ancak ohal ve s\u0131k\u0131y\u00f6netim d\u00f6nemlerinde yetki kanununa gerek olmadan KHK \u00e7\u0131kart\u0131labilir.<\/p>\n
Yetki Kanunun i\u00e7eri\u011fi:
\n1.Konusu
\n2.Amac\u0131
\n3.Kapsam\u0131
\n4.\u0130lkeleri
\n5.S\u00fcresi a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtilmelidir.
\n6.Birden fazla KHK \u00e7\u0131kar\u0131labilip \u00e7\u0131kar\u0131lamayaca\u011f\u0131 belirtilmelidir.<\/p>\n
KHK lerin \u00e7\u0131karma yetkisinin sona ermesi:
\n1.Yetki kanunun belirledi\u011fi s\u00fcrenin dolmas\u0131.
\n2.Yeni bir kanunla yetki kanununun y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kalkmas\u0131
\n3.Yetki kanununda belirlenen say\u0131da KHK \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131
\nAncak Bakanlar kurulunun istifas\u0131, Bakanlar kurulunun Gensoru ile d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesi, Yasama d\u00f6neminin bitmesi durumlar\u0131nda yetki sona ermez.
\nKonu bak\u0131m\u0131ndan:
\nKHK lerde temel haklar ,ki\u015fi haklar\u0131 ve \u00f6devleri ve siyasi hak ve \u00f6devler d\u00fczenlenemez .KHK ile bakanlar kuruluna b\u00fct\u00e7e de\u011fi\u015fiklik yetkisi verilemez.
\nOhal ve s\u0131k\u0131y\u00f6netim bunun istisnalar\u0131d\u0131r.
\nDenetim bak\u0131m\u0131ndan:
\nKHK yarg\u0131sal denetimi Anayasa mahkemesi taraf\u0131ndan yap\u0131l\u0131r.
\nOhal ve s\u0131k\u0131y\u00f6netim KHK hakk\u0131nda Anayasaya ayk\u0131r\u0131l\u0131k iddias\u0131yla Anayasa mahkemesine dava a\u00e7\u0131lamaz.
\n\u015eekil ve usul bak\u0131m\u0131ndan:
\nKHK resmi gazetede yay\u0131nland\u0131klar\u0131 g\u00fcn y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girerler.
\nAncak y\u00fcr\u00fcrl\u00fck tarihi daha sonraki bir tarihte g\u00f6sterilebilir. Kararnameler RG de yay\u0131nland\u0131klar\u0131 g\u00fcn TBMM ye sunulurlar sunulmazsa ayn\u0131 g\u00fcn y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kalkarlar. TBMM taraf\u0131ndan reddedilen KHK ise ret karar\u0131n\u0131n RG de yay\u0131nland\u0131\u011f\u0131 tarihte yay\u0131ndan kalkarlar.<\/p>\n
Sava\u015f hali ilan\u0131 ve silahl\u0131 kuvvetlerin kullan\u0131lmas\u0131na izin verme:
\nM.92.Sava\u015f hali ilan\u0131na ve TSK n\u0131n yabanc\u0131 \u00fclkelere g\u00f6nderilmesine ve yabanc\u0131 devlet silahl\u0131 kuvvetlerinin T\u00fcrkiye’de bulunmas\u0131na TBMM karar verir.
\nTBMM tatilde veya ara vermede iken \u00fclkenin ani silahl\u0131 sald\u0131r\u0131ya u\u011framas\u0131 durumunda TSK n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131na Cumhurba\u015fkan\u0131 da karar verir.<\/p>\n
M.93.TOPLANMA VE TATIL
\nTBMM her y\u0131l 1 EKIMDE toplan\u0131r
\nAra verme veya tatil s\u0131ras\u0131nda
\n1.Do\u011frudan do\u011fruya cumhurba\u015fkan\u0131nca
\n2.Bakanlar kurulunun istemi \u00fczerine Cumhurba\u015fkan\u0131nca
\n3.Meclis Ba\u015fkan\u0131 da do\u011frudan do\u011fruya veya Milletvekillerinin 1\/5 istemi \u00fczerine meclisi toplar.<\/p>\n
M.94.BASKANLIK DIVANI
\n_Siyasi parti guruplar\u0131 ba\u015fkanl\u0131k i\u00e7in aday g\u00f6steremezler.
\n_Meclis ba\u015fkan\u0131 ba\u015fkan vekilleri kat\u0131p \u00fcyeler ve idare amirlerinden olu\u015fur
\n_Ba\u015fkanl\u0131k divan\u0131 i\u00e7in bir yasama d\u00f6neminde 2 defa secim yap\u0131l\u0131r: ilki 2 y\u0131l ikincisi 3 y\u0131l grev yapar.
\n_TBMM meclis ba\u015fkan adaylar\u0131 meclis \u00fcyeleri i\u00e7erisinden se\u00e7ilir ilk iki oylamada \u00fcye tam say\u0131s\u0131n\u0131n 2\/3 ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc oylamada \u00fcye tam say\u0131s\u0131n\u0131n salt \u00e7o\u011funlu\u011fu aran\u0131r.Bu durum sa\u011flanamazsa en \u00e7ok oy alan iki aday i\u00e7in 4. oylama yap\u0131l\u0131r bu oylamada en fazla oy alan \u00fcye ba\u015fkan se\u00e7ilir.
\n_S\u0131yas\u0131 parti gurubu minimum 20 milletvekilinden olu\u015fur.
\nToplant\u0131 ve karar yeter say\u0131s\u0131:
\n_TBMM \u00fcye tam say\u0131s\u0131n\u0131n en az 1\/3 ile toplan\u0131r toplant\u0131ya kat\u0131lanlar salt \u00e7o\u011funlukla karar verir ancak karar yeter say\u0131s\u0131 \u00fcye tam say\u0131s\u0131n\u0131n \u00bc nun 1 fazlas\u0131ndan az olamaz..<\/p>\n
M.98. TBMM DE BILGI EDINME VE DENETLEME YOLLARI:
\n1.SORU. Bakanlar kurulu ad\u0131na s\u00f6zl\u00fc veya yaz\u0131l\u0131 olarak cevapland\u0131r\u0131lmak \u00fczere ba\u015fbakan veya bakanlardan bilgi istemekten ibarettir.15 G\u00fcn sonra g\u00fcndeme al\u0131n\u0131r.
\n2.MECLIS ARASTIRMASI. Bell\u0131 bir konuda bilgi edinilmek i\u00e7in yap\u0131lan incelemeden ibarettir 3 ay da sonu\u00e7lan\u0131r
\n3 GENEL GORUSME. Toplumu ve devlet faaliyetlerini ilgilendiren belli bir konunun TBMM genel kurulunda g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclmesidir. H\u00fck\u00fcmet, siyasi parti gruplar\u0131 en az 20 milletvekili taraf\u0131ndan bir \u00f6nerge ile istenir.
\n4.GENSORU. Bir s\u0131yas\u0131 parti ad\u0131na veya 20 milletvekilinin istemi \u00fczerine a\u00e7\u0131l\u0131r. H\u00fck\u00fcmetin veya bir bakan\u0131n siyasal sorumlulu\u011fu ara\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r.
\nBakanlar kurulunun veya bakanl\u0131\u011f\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesi \u00fcye tam say\u0131s\u0131n\u0131n salt \u00e7o\u011funlu\u011fu ile olur. Oylamada g\u00fcvensizlik oylar\u0131 say\u0131l\u0131r.
\n5 MECLIS SORUSTURMASI.
\n_Ba\u015fbakan veya bakanlar\u0131n g\u00f6revleri ile ilgili cezai sorumluluklar\u0131n\u0131n ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flamakt\u0131r.
\n_\u00dcye tamsay\u0131s\u0131n\u0131n 1\/10 n\u00fcn verece\u011fi \u00f6nerge ile soru\u015fturma a\u00e7\u0131lmas\u0131 istenebilir.
\n_Meclis bu istemi en ge\u00e7 bir ay i\u00e7erisinde g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcr.Bu g\u00f6r\u00fc\u015fme sonunda gerekli g\u00f6r\u00fcl\u00fcrse Ba\u015fbakan veya bakanlar y\u00fcce divana sevk edilir.
\n_Y\u00fcce divana sevk karar\u0131 ancak \u00fcye tam say\u0131s\u0131n\u0131n salt \u00e7o\u011funlu\u011funun gizli oyu ile al\u0131n\u0131r .
\n_Bakan Y\u00fcce Divana sevk edilirse bakanl\u0131ktan d\u00fc\u015fer.
\n_Ba\u015fbakan Y\u00fcce Divana sevk edilirse h\u00fck\u00fcmet istifa etmi\u015f say\u0131l\u0131r.<\/p>\n
Y\u00dcR\u00dcTME<\/p>\n
M.101-Cumhurba\u015fkan\u0131 Se\u00e7ilebilme Ko\u015fullar\u0131
\n1-40 ya\u015f\u0131n\u0131 doldurmu\u015f olmak.
\n2-Y\u00fcksek \u00f6\u011frenim yapm\u0131\u015f olmak
\n3-T\u00fcrk vatanda\u015f\u0131 olmak
\n4-Cumhurba\u015fkan\u0131 Meclisin kendi \u00fcyeleri veya bu niteliklere ve milletvekili se\u00e7ilme yeterli\u011fine sahip T\u00fcrk vatanda\u015flar\u0131 aras\u0131ndan 7 y\u0131l i\u00e7in se\u00e7ilir.
\n5-Bir kimse iki defa Cumhurba\u015fkan\u0131 se\u00e7ilemez.
\n6-Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131’na TBMM \u00fcyeleri d\u0131\u015f\u0131nda aday g\u00f6sterilebilmesi, Meclis \u00fcye tamsay\u0131s\u0131n\u0131n en az be\u015fte birinin yaz\u0131l\u0131 \u00f6nerisiyle m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.
\nCumhurba\u015fkan\u0131 se\u00e7imi:
\n-Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n se\u00e7ilmesi, TBMM \u00fcye tamsay\u0131s\u0131n\u0131n 2\/3 \u00e7o\u011funlu\u011fuyla ve gizli oyla se\u00e7ilir.
\n__Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n g\u00f6rev s\u00fcresi dolmadan 30 g\u00fcn \u00f6nce, dolduktan 10 g\u00fcn sonra se\u00e7ime ba\u015flan\u0131r. Se\u00e7im 1 ayda tamamlan\u0131r. Oylamalar 3’er g\u00fcn arayla yap\u0131l\u0131r.
\n1.TUR + 2.TUR: \u00dcye tamsay\u0131s\u0131n\u0131n 2\/3 \u00e7o\u011funlu\u011fuyla
\n3.TUR: \u00dcye tamsay\u0131s\u0131n\u0131n salt \u00e7o\u011funlu\u011fuyla. (276)
\n4.TUR: 3. turda en \u00e7ok oyu olan iki aday bu tura kal\u0131r.
\nSalt \u00e7o\u011funlukla Cumhurba\u015fkan\u0131 se\u00e7ilir. Se\u00e7ilemezse, TBMM se\u00e7imleri yeniler.<\/p>\n
M.104-CUMHURBA\u015eKANININ G\u00d6REV VE YETK\u0130LER\u0130:<\/p>\n
a)Yasamayla ilgili Yetkileri
\n1-Yasama y\u0131l\u0131n\u0131n ilk g\u00fcn\u00fc TBMM’de a\u00e7\u0131l\u0131\u015f konu\u015fmas\u0131n\u0131 yapar.
\n2-TBMM’yi gerekti\u011finde toplant\u0131ya \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r.
\n3-Kanunlar\u0131 yay\u0131nlar.
\n4-Kanunlar\u0131 tekrar g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclmek \u00fczere TBMM’ne yollar.
\n5-Anayasa de\u011fi\u015fikli\u011fine ili\u015fkin kanunlar\u0131 gerek g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcnde halkoyuna sunar.
\n6-Kanunlar\u0131n, KHK, TBMM i\u00e7 t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn iptali i\u00e7in Anayasa mahkemesi’ne iptal davas\u0131 a\u00e7ar.
\n7-TBMM’de se\u00e7imlerin yenilenmesine karar vermek.<\/p>\n
b )Y\u00fcr\u00fctmeyle \u0130lgili Yetkileri
\n1-Ba\u015fbakan\u0131 atamak ve istifas\u0131n\u0131 kabul etmek.
\n2-Ba\u015fbakan\u0131n teklifi \u00fczerine bakanlar\u0131 atamak ve istifalar\u0131n\u0131 kabul etmek.
\n3-Gerek g\u00f6r\u00fcrse Bakanlar kurulu’na ba\u015fkanl\u0131k etmek.
\n4-Yabanc\u0131 devletlere T\u00fcrk temsilcili\u011fini g\u00f6ndermek ve onlar\u0131nkini kabul etmek.
\n5-Milletleraras\u0131 anala\u015fmalar\u0131 onaylamak ve yay\u0131nlamak.
\n6-TBMM ad\u0131na TSK Ba\u015fkomutanl\u0131\u011f\u0131’n\u0131 temsil etmek.
\n7-TSK’nin kullan\u0131lmas\u0131na karar vermek.
\n8-MGK’y\u0131 toplant\u0131ya \u00e7a\u011f\u0131rmak.
\n9-Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131’n\u0131 atamak.
\n10-Kararnameleri imzalamak.
\n11-S\u00fcrekli hasta sakat ve kocama sebebiyle cezalar\u0131 kald\u0131rmak.
\n12-Devlet Denetleme Kurulu \u00fcyelerini atamak.
\n13-Y\u00d6K \u00fcyeleri ve rekt\u00f6rleri atamak.<\/p>\n
c)Yarg\u0131 ile ilgili Yetkileri
\n1-Anayasa Mahkemesi \u00fcyelerini se\u00e7mek
\n2-Dan\u0131\u015ftay’\u0131n \u00fcyelerinin \u00bc’\u00fcn\u00fc se\u00e7mek.
\n3-Yarg\u0131tay Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131s\u0131n\u0131 se\u00e7mek
\n4-Yarg\u0131tay Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131s\u0131 vekilini se\u00e7mek
\n5-H\u00e2kim ve Savc\u0131lar Y\u00fcksek Kurulu \u00fcyelerini se\u00e7mek
\n6-AY\u0130M ve Askeri Yarg\u0131tay \u00fcyelerini se\u00e7mek.<\/p>\n
M.105-CUMHURBA\u015eKANININ SORUMLULUK VE SORUMSUZLUK HAL\u0130
\nCumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n resen imzalad\u0131\u011f\u0131 kararlar ve emirler aleyhine Anayasa Mahkemesi’ne itiraz edilemez.
\nCumhurba\u015fkan\u0131, vatana h\u0131yanetten dolay\u0131 TBMM \u00fcyelerinin 1\/3’\u00fcn\u00fcn teklifi \u00fczerine \u00fcye tamsay\u0131s\u0131n\u0131n 3\/4’\u00fcn\u00fcn verece\u011fi kararla su\u00e7land\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n
M.106-CUMHURBA\u015eKANLI\u00d0INA VEK\u0130LL\u0130K ETME
\nCumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n hastal\u0131k, yurt d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kma, ge\u00e7ici olarak g\u00f6revden al\u0131nma, \u00f6l\u00fcm, \u00e7ekilme durumlar\u0131nda TBMM Ba\u015fkan\u0131 ona vekillik eder ve ona ait yetkileri kullan\u0131r.<\/p>\n
CUMHURBA\u015eKANI TE\u015eK\u0130LATI:
\n1.Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 genel sekreterli\u011fi: Kurulu\u015fu,te\u015fkilat ve \u00e7al\u0131\u015fma esaslar\u0131,personel atama i\u015flemleri Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 kararnamesiyle d\u00fczenlenir.Bu kararname yarg\u0131 denetimi d\u0131\u015f\u0131ndad\u0131r.
\n2.Devlet Denetleme Kurumu:
\n\u0130darenin hukuka uygunlu\u011funun, d\u00fczenli ve verimli \u015fekilde y\u00fcr\u00fct\u00fclmesinin sa\u011flanmas\u0131 amac\u0131yla kurulmu\u015ftur. Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n iste\u011fi \u00fczerine:
\n1-T\u00fcm kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131nda sermayenin yar\u0131s\u0131ndan fazlas\u0131na sahip kurulu\u015flarda.
\n2-Kamu Kurumu niteli\u011fi olan meslek kurulu\u015flar\u0131nda.
\n3-\u0130\u015f\u00e7i-i\u015fveren meslek kurulu\u015flar\u0131nda
\n4-Kamuya yararl\u0131 dernek ve vak\u0131flarda inceleme ara\u015ft\u0131rma ve denetleme yapar.
\nNot: TSK ve yarg\u0131 organlar\u0131 denetim d\u0131\u015f\u0131d\u0131r.
\n\u00dcyeleri Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131zca se\u00e7ilir.<\/p>\n
M.109-BAKANLAR KURULU
\nBa\u015fbakan, Cumhurba\u015fkan\u0131nca TBMM \u00fcyeleri aras\u0131ndan atan\u0131r.
\nBakanlar, TBMM \u00fcyeleri veya milletvekili se\u00e7ilme yeterlili\u011fine sahip olanlar aras\u0131ndan Ba\u015fbakanca se\u00e7ilir ve Cumhurba\u015fkan\u0131 taraf\u0131ndan atan\u0131r.
\nG\u00f6reve ba\u015flama ve g\u00fcvenoyu:<\/p>\n
-Bakanlar Kurulunun program\u0131, kurulu\u015fundan 1 hafta i\u00e7inde TBMM’de okunur ve g\u00fcvenoyuna ba\u015flan\u0131r. G\u00fcvenoyu i\u00e7in g\u00f6r\u00fc\u015fmeler program\u0131n okunmas\u0131ndan 2 tam g\u00fcn ge\u00e7tikten sonra ba\u015flar g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin bitiminden 1 tam g\u00fcn sonra oylama yap\u0131l\u0131r.
\nG\u00f6rev s\u0131ras\u0131nda g\u00fcvenoyu:
\nBa\u015fbakan gerekli g\u00f6r\u00fcrse Bakanlar Kurulunda g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fckten sonra, TBMM den g\u00fcven isteyebilir.
\nG\u00fcven istemi TBMM ne bildirilmesinden bir tam g\u00fcn ge\u00e7medik\u00e7e g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclemez ve g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin bitiminden bir tam g\u00fcn ge\u00e7medik\u00e7e oya konulamaz.
\nG\u00fcven istemi \u00fcye tam say\u0131s\u0131n\u0131n salt \u00e7o\u011funlu\u011fu ile reddedilebilir.
\nG\u00f6rev ve siyasi sorumluluk:
\nBakanlar kurulu siyasetin y\u00fcr\u00fct\u00fclmesinden birlikte sorumludurlar.Her bakan ba\u015fbakana kar\u015f\u0131 sorumlu olup ayr\u0131ca kendi yetkisi i\u00e7indeki i\u015flerden ve emri alt\u0131ndaki i\u015flerden sorumludur.
\nBakanl\u0131klar\u0131n kurulmas\u0131:
\nBakanl\u0131klar\u0131n kurulmas\u0131 kald\u0131r\u0131lmas\u0131 g\u00f6rev ve yetkileri kanunla d\u00fczenlenir bir bakan birden fazla bakana vekillik edemez .
\nHerhangi bir sebeple bo\u015falan bir bakanl\u0131\u011fa 15 g\u00fcn i\u00e7erisinde yeni bir bakan atan\u0131r.<\/p>\n
M.114-SE\u00c7\u0130MLERDE GE\u00c7\u0130C\u0130 BAKANLAR KURULU
\nTBMM genel se\u00e7imlerinden \u00f6nce, Adalet, \u0130\u00e7i\u015fleri ve Ula\u015ft\u0131rma Bakanlar\u0131 \u00e7ekilir.
\nSe\u00e7imin ba\u015flang\u0131\u00e7 tarihinden 3 g\u00fcn \u00f6nce ve erken se\u00e7im halinde bu karardan itibaren 5 g\u00fcn i\u00e7inde, bu bakanl\u0131klara TBMM i\u00e7inden veya d\u0131\u015far\u0131dan ba\u011f\u0131ms\u0131zlar Ba\u015fbakanca atan\u0131r.
\nSe\u00e7imlerin yenilenmesine karar verildi\u011finde Bakanlar Kurulu \u00e7ekilir Cumhurba\u015fkan\u0131 ge\u00e7ici Bakanlar Kurulunu kurmak \u00fczere Ba\u015fbakan atar.
\nGe\u00e7ici Bakanlar Kurulu i\u00e7in g\u00fcvenoyuna ba\u015fvurulmaz.
\nGe\u00e7ici Bakanlar Kurulu se\u00e7im s\u00fcresince ve yeni meclis toplan\u0131ncaya kadar g\u00f6revde kal\u0131r.
\nM.115-T\u00dcZ\u00dcKLER
\nBakanlar Kurulu, kanun uygulamas\u0131n\u0131 g\u00f6stermek, emretti\u011fi i\u015fleri belirtmek \u00fczere, kanuna ayk\u0131r\u0131 olmamak ve Dan\u0131\u015ftay’\u0131n incelemesinden ge\u00e7irilmek \u015fart\u0131yla \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131r.
\nCumhurba\u015fkan\u0131nca imzalan\u0131r ve kanunlar gibi yay\u0131nlan\u0131r.
\nT\u00fcz\u00fckler aksine bir h\u00fck\u00fcm bulunmad\u0131k\u00e7a resmi gazetede yay\u0131nland\u0131ktan 45 g\u00fcn sonra y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girerler.<\/p>\n
M.116-TBMM SE\u00c7\u0130MLER\u0130N\u0130N CUMHURBA\u015eKANINCA YEN\u0130LENMES\u0130
\nBakanlar kurulunun:
\n1-G\u00fcvenoyu alamamas\u0131
\n2-G\u00fcvensizlik oyu ile d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesi hallerinde 45 g\u00fcn i\u00e7inde yeni Bakanlar Kurulu kurulamad\u0131\u011f\u0131 takdirde veya kuruldu\u011fu halde g\u00fcvenoyu alamazsa Cumhurba\u015fkan\u0131 TBMM Meclis ba\u015fkan\u0131na dan\u0131\u015farak se\u00e7imlerin yenilenmesine karar verir.
\nBa\u015fbakan\u0131n istifa etmesi \u00fczerine 45 g\u00fcn i\u00e7inde veya yeni se\u00e7ilen Meclis Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131 se\u00e7iminden sonra yine 45 g\u00fcn i\u00e7inde Bakanlar Kurulu kurulamamas\u0131 hallerinde Cumhurba\u015fkan\u0131 Meclis ba\u015fkan\u0131na dan\u0131\u015farak se\u00e7imlerin yenilenmesine karar verir.<\/p>\n
M.117-BA\u015eKOMUTANLIK VE GENELKURMAY BA\u015eKANLI\u00d0I
\nTBMM’nin manevi varl\u0131\u011f\u0131ndan ayr\u0131lamaz; Cumhurba\u015fkan\u0131 taraf\u0131ndan temsil olunur.
\nMilli g\u00fcvenli\u011fin sa\u011flanmas\u0131ndan, silahl\u0131 kuvvetlerin yurt savunmas\u0131na haz\u0131rlanmas\u0131ndan TBMM’ye kar\u015f\u0131 Bakanlar Kurulu sorumludur.
\nGenelkurmay Ba\u015fkan\u0131, silahl\u0131 kuvvetlerin komutan\u0131 olup, sava\u015fta ba\u015fkomutanl\u0131k g\u00f6revini Cumhurba\u015fkan\u0131 ad\u0131na yapar. Bakanlar Kurulu’nun teklifi \u00fczerine Cumhurba\u015fkan\u0131nca atan\u0131r.
\nGenelkurmay Ba\u015fkan\u0131 g\u00f6rev ve yetkilerinden dolay\u0131 Ba\u015fbakana kar\u015f\u0131 sorumludur.<\/p>\n
M.118-M\u0130LL\u0130 G\u00dcVENL\u0130K KURULU
\n1-Cumhurba\u015fkan\u0131
\n2-Ba\u015fbakan
\n3-Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131
\n4-Milli Savunma Bakan\u0131
\n5-\u0130\u00e7i\u015fleri Bakan\u0131
\n6-D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131
\n7-Adalet Bakan\u0131
\n8-Kuvvet Komutanlar\u0131 (Kara,Deniz ,Hava ve Jandarma komutanlar\u0131)
\n9-Ba\u015fbakan Yard\u0131mc\u0131lar\u0131ndan olu\u015fur.
\nG\u00fcndemi; Ba\u015fbakan ya da Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131’n\u0131n \u00f6nerileriyle Cumhurba\u015fkan\u0131 belirler.
\nCumhurba\u015fkan\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 zaman Ba\u015fbakan toplar.<\/p>\n
M.119-OLA\u00d0AN\u00dcST\u00dc HALLER:
\n1.Tabii afet
\n2.Tehlikeli salg\u0131n hastal\u0131klar
\n3.A\u011f\u0131r ekonomik bunal\u0131mlar
\n4.\u015eiddet olaylar\u0131n\u0131n yayg\u0131nla\u015fmas\u0131 ve kamu d\u00fczeninin ciddi \u015fekilde bozulmas\u0131 hallerinde ilan edilir.
\n\u0130lk \u00fc\u00e7 durumda Cumhurba\u015fkan\u0131 ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda toplanan Bakanlar Kurulu 6 ay\u0131 ge\u00e7memek \u00fczere OHAL ilan edebilir. D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc durumda ise Cumhurba\u015fkan\u0131 ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda toplanan Bakanlar Kurulu MGK da g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc alarak 6 ay\u0131 ge\u00e7memek \u00fczere OHAL ilan edebilir
\nOHAL karar\u0131 verilmesi durumunda karar RG de yay\u0131nlan\u0131r TBMM onay\u0131na sunulur.
\nBakanlar Kurulu’nun istemi \u00fczerine Meclis 4 ay uzatabilir veya OHAL kald\u0131r\u0131labilir.<\/p>\n
SIKIY\u00d6NET\u0130M, SEFERBERL\u0130K VE SAVA\u015e HAL\u0130:
\n1-H\u00fcr demokratik d\u00fczene veya temel hak ve h\u00fcrriyetleri ortadan kald\u0131rmaya y\u00f6nelik
\n2-Ola\u011fan\u00fcst\u00fc hal ilan\u0131n\u0131 gerektiren hallerden daha a\u011f\u0131r \u015fiddet hareketlerinin yayg\u0131nla\u015fmas\u0131
\n3-Sava\u015f hali, ayaklanma olmas\u0131
\n4-Vatan veya cumhuriyete kar\u015f\u0131 kuvvetli bir eylemin ba\u015f g\u00f6stermesi
\n5-\u00dclkenin ve milletin b\u00f6l\u00fcnmez b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc tehlikeye d\u00fc\u015f\u00fcren \u015fiddet hareketlerinin yayg\u0131nla\u015fmas\u0131 sebepleriyle Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda toplanan Bakanlar Kurulu, MGK nun da g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc alarak s\u00fcresi alt\u0131 ay\u0131 ge\u00e7memek \u00fczere S\u0131k\u0131y\u00f6netim ilan edebilir.
\n-Bu karar derhal RG de yay\u0131mlan\u0131r ve ayn\u0131 g\u00fcn TBMM onay\u0131na sunulur. TBMM gerekli g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc takdirde s\u0131k\u0131y\u00f6netim s\u00fcresini k\u0131saltabilir, uzatabilir veya kald\u0131rabilir.
\n-S\u0131k\u0131y\u00f6netim TBMM karar\u0131 ile her defas\u0131nda 4 ay\u0131 a\u015fmamak \u00fczere uzat\u0131labilir. Sava\u015f hallerinde bu s\u00fcre aranmaz.
\n-S\u0131k\u0131y\u00f6netim hallerinde;
\n1-Kolluk g\u00f6rev ve yetkileri askeri makamlara ge\u00e7er
\n2-Temel hak ve h\u00fcrriyetlerde k\u0131s\u0131tlanma daha fazla olmakta
\n3-Baz\u0131 su\u00e7lar\u0131n yarg\u0131lanmas\u0131 s\u0131k\u0131y\u00f6netim askeri mahkemesinde yap\u0131labilmektedir.
\n-S\u0131k\u0131y\u00f6netim komutanlar\u0131 Genelkurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak g\u00f6rev yaparlar.<\/p>\n
\u0130DAREN\u0130N ESASLARI:
\n\u0130dare, kurulu\u015f ve g\u00f6revleri ile bir b\u00fct\u00fcnd\u00fcr ve kanunla d\u00fczenlenir. \u0130darenin kurulu\u015f ve g\u00f6revleri merkezden y\u00f6netim ve yerinden y\u00f6netim esaslar\u0131na dayan\u0131r. Kamu t\u00fczel ki\u015fili\u011fi ancak kanunla veya kanunun a\u00e7\u0131k\u00e7a dayand\u0131\u011f\u0131 yetkiye dayan\u0131larak kurulur.
\n\u0130darenin her t\u00fcrl\u00fc eylem ve i\u015flemlerine kar\u015f\u0131 yarg\u0131 yolu a\u00e7\u0131kt\u0131r. Ancak Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n tek ba\u015f\u0131na yapaca\u011f\u0131 i\u015flemler ile y\u00fcksek askeri \u015fura kararlar\u0131 yarg\u0131 denetimi d\u0131\u015f\u0131ndad\u0131r.
\nYarg\u0131 yetkisi, idari eylem ve i\u015flemlerin hukuka uygunlu\u011funun denetimi ile s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. Yerindelik denetimi yap\u0131lamaz.<\/p>\n
\u0130dari i\u015flemin uygulanmas\u0131 halinde
\n1.Telafisi g\u00fc\u00e7 veya imk\u00e2ns\u0131z zararlar\u0131n do\u011fmas\u0131 ve
\n2.\u0130dari i\u015flemin a\u00e7\u0131k\u00e7a hukuka ayk\u0131r\u0131 olmas\u0131 \u015fartlar\u0131n\u0131n birlikte ger\u00e7ekle\u015fmesi durumunda y\u00fcr\u00fctmenin durdurulmas\u0131na karar verilebilir.
\nMerkezi idare kurulu\u015fu co\u011frafya durumuna, ekonomik \u015fartlara ve kamu hizmetlerinin gereklerine g\u00f6re illere illerde di\u011fer kademeli b\u00f6l\u00fcmlere ayr\u0131l\u0131r. \u0130llerin idaresi yetki geni\u015fli\u011fi esaslar\u0131na dayan\u0131r.
\nMahalli idareler il, belediye veya k\u00f6y halk\u0131n\u0131n mahalli m\u00fc\u015fterek ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak \u00fczere kurulu\u015f esaslar\u0131 kanunla belirtilen kamu t\u00fczel ki\u015fileridir.
\nMahalli idarelerin se\u00e7imleri 5 y\u0131lda bir yap\u0131l\u0131r.
\nMahalli idarelerin se\u00e7ilmi\u015f organlar\u0131n\u0131n organl\u0131k s\u0131fat\u0131n\u0131 kazanmalar\u0131 veya kaybetmeleri konusundaki denetim yarg\u0131 yoluyla olur ancak g\u00f6revleri ile ilgili bir su\u00e7 sebebiyle hakk\u0131nda soru\u015fturma veya kovu\u015fturma olursa i\u00e7i\u015fleri bakan\u0131 ge\u00e7ici bir tedbir olarak g\u00f6revden uzakla\u015ft\u0131rabilir.
\nG\u00f6rev ve sorumluluklar\u0131 disiplin kavu\u015fturmas\u0131nda g\u00fcvence:
\nMemurlar ve di\u011fer kamu g\u00f6revlileriyle kamu kurumu niteli\u011findeki meslek kurulu\u015flar\u0131 ve bunlar\u0131n \u00fcst kurulu\u015flar\u0131 mensuplar\u0131na savunma hakk\u0131 tan\u0131nmad\u0131k\u00e7a disiplin cezas\u0131 verilemez.
\nUyarma ve k\u0131nama cezalar\u0131 hari\u00e7 disiplin kararlar\u0131 yarg\u0131 denetimi d\u0131\u015f\u0131na b\u0131rak\u0131lamaz
\nMemurlar ve di\u011fer kamu g\u00f6revlilerinin yetkilerini kullan\u0131rken i\u015fledikleri kusurlardan do\u011fan tazminat davalar\u0131 ancak idare aleyhine a\u00e7\u0131l\u0131r. \u0130dare ilgili ki\u015fiye daha sonra r\u00fccu eder.<\/p>\n
M.124-Y\u00d6NETMEL\u0130KLER
\nBa\u015fbakanl\u0131k, Bakanl\u0131klar ve kamu t\u00fczel ki\u015fileri kendi g\u00f6rev alanlar\u0131n\u0131 ilgilendiren kanunlar\u0131n, t\u00fcz\u00fcklerin uygulanmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak \u00fczere bunlara ayk\u0131r\u0131 olmamak \u015fart\u0131yla \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131rlar.
\nHangi y\u00f6netmeliklerin resmi gazetede yay\u0131nlanaca\u011f\u0131 kanunla belirtilir. Aksine h\u00fck\u00fcm yoksa y\u00f6netmelikler yay\u0131mland\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girerler.<\/p>\n
M.130-Y\u00dcKSEK\u00d6\u00d0RET\u0130M KURUMLARI:
\nY\u00fcksek\u00f6\u011fretim kurumlar\u0131 devlet taraf\u0131ndan kanunla kurulur. Kazan\u00e7 anlam\u0131na y\u00f6nelik olmamak \u015fart\u0131yla vak\u0131flar taraf\u0131ndan Y\u00fcksek\u00f6\u011fretim kurumlar\u0131 kurulabilir \u00fcniversiteler ve bunlara ba\u011fl\u0131 birimler devletim g\u00f6zetime ve denetime alt\u0131ndad\u0131r.
\nRekt\u00f6rler Cumhurba\u015fkan\u0131nca; dekanlar Y\u00d6K taraf\u0131ndan atan\u0131r.
\nTSK ve Emniyet te\u015fkilat\u0131na ba\u011fl\u0131 Y\u00fcksek\u00f6\u011fretim kurumlar\u0131 \u00f6zel y\u00fck\u00fcmlere tabidir.<\/p>\n
KAMU KURUM N\u0130TEL\u0130\u00d0\u0130NDEK\u0130 MESLEK KURULU\u015eLARI:
\nBelli bir mesle\u011fe mensup olanlar\u0131n m\u00fc\u015fterek ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak mesleki faaliyetlerini kolayla\u015ft\u0131rmak ve geli\u015ftirmek, meslek mensuplar\u0131n\u0131n birbirleri ile ve halk ile olan ili\u015fkilerinde d\u00fcr\u00fcstl\u00fck ve g\u00fcveni hakim k\u0131lmak, meslek disiplinini sa\u011flamak maksad\u0131yla kanunla kurulan kamu t\u00fczel ki\u015fileridir.
\nKurulu\u015f ama\u00e7lar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda faaliyette bulunamazlar.
\nBu kurulu\u015flar \u00fczerinde devletin idari ve mali denetimine ili\u015fkin kurallar kanunla d\u00fczenlenir.
\nAma\u00e7lar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda faaliyet g\u00f6steren meslek kurulu\u015flar\u0131na Cumhuriyet Savc\u0131s\u0131n\u0131n istemi \u00fczerine mahkeme karar\u0131yla son verilir.
\nOrganlar\u0131n\u0131n se\u00e7imlerinde siyasi partiler aday g\u00f6steremezler<\/p>\n
M.137.KANUNSUZ EM\u0130R:
\nKamu hizmetlerinde \u00e7al\u0131\u015fan bir kimse \u00fcst\u00fcnden ald\u0131\u011f\u0131 bir emri y\u00f6netmelik, t\u00fcz\u00fck, kanun veya Anayasa h\u00fck\u00fcmlerine ayk\u0131r\u0131 g\u00f6r\u00fcrse yerine getirmez bu ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131 emri verene bildirir. Ancak \u00fcst\u00fc emrinde \u0131srar ederse ve yaz\u0131 ile yenilerse emri yerine getirir bu durumda emri yerine getiren sorumlu olmaz.
\nKonusu su\u00e7 olan bir emir hi\u00e7bir suretle yerine getirmez. Yerine yetiren kimse sorumluluktan kurtulamaz.<\/p>\n
MAHKEMELER\u0130N BA\u00d0IMSIZLI\u00d0I:
\n-H\u00e2kimler g\u00f6revlerinde ba\u011f\u0131ms\u0131zd\u0131rlar.
\n-Hi\u00e7bir organ, makam, merci veya ki\u015fi yarg\u0131 yetkisinin kullan\u0131lmas\u0131nda mahkemelere ve h\u00e2kimlere emir ve talimat veremez.
\n-G\u00f6r\u00fclmekte olan bir dava hakk\u0131nda Yasama Meclisinde g\u00f6r\u00fc\u015fme yap\u0131lamaz.
\n-Yasama ve y\u00fcr\u00fctme organlar\u0131 ile idare mahkeme kararlar\u0131na uymak zorundad\u0131r.<\/p>\n
M.140-H\u00c2K\u0130ML\u0130K VE SAVCILIK TEM\u0130NATI VE MESLE\u00d0\u0130:
\n– H\u00e2kimler ve savc\u0131lar azlolunamaz.
\n-Kendileri istemedik\u00e7e Anayasada g\u00f6sterilen ya\u015ftan \u00f6nce emeklili\u011fe ayr\u0131lamaz
\n-Bir mahkemenin veya kadronun kald\u0131r\u0131lmas\u0131 nedeniyle ayl\u0131k \u00f6denek ve di\u011fer \u00f6zl\u00fck haklar\u0131ndan yoksun b\u0131rak\u0131lamaz.
\n-H\u00e2kimlik ve savc\u0131l\u0131k meslek i\u00e7i e\u011fitim ve di\u011fer \u00f6zl\u00fck i\u015feri mahkemelerin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ve h\u00e2kimlik teminat\u0131 esaslar\u0131na g\u00f6re kanunla d\u00fczenlenir.
\n-H\u00e2kimler ve savc\u0131lar idari g\u00f6revleri y\u00f6n\u00fcnden Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131rlar.
\nH\u00e2kimler ve savc\u0131lar istemedik\u00e7e 65 ya\u015f\u0131na kadar emekli edilemezler.
\n-Mahkemelerin kurulu\u015fu g\u00f6rev ve yetkileri i\u015fleyi\u015fi ve yarg\u0131lama usulleri kanunla d\u00fczenlenir.
\n-H\u00e2kim ve savc\u0131lar\u0131n denetimi Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131 izni ile adalet m\u00fcfetti\u015fleri taraf\u0131ndan yap\u0131l\u0131r.<\/p>\n
M.145-ASKER\u0130 YARGI
\nAsker ki\u015filerin askeri su\u00e7lar\u0131yla, bunlar\u0131n asker ki\u015filer aleyhine veya askeri mahallerde, askeri hizmet ve g\u00f6revlerle ilgili olarak i\u015fledikleri su\u00e7lara ait davalara bakarlar.
\nSava\u015f ve s\u0131k\u0131y\u00f6netim hallerinde hangi su\u00e7lar ve hangi ki\u015filer bak\u0131m\u0131ndan yetkili olduklar\u0131 kanunla d\u00fczenlenir.<\/p>\n
Y\u00dcKSEK MAHKEMELER:
\n1.Anayasa mahkemesi.
\n2.Yarg\u0131tay.
\n3.Dan\u0131\u015ftay.
\n4.Askeri Yarg\u0131tay.
\n5.Askeri Y\u00fcksek \u0130dare Mahkemesi
\n6.Uyu\u015fmazl\u0131k Mahkemesi.
\nANAYASA MAHKEMES\u0130N\u0130N KURULU\u015eU
\n11 as\u0131l ve 4 yedek \u00fcyeden olu\u015fur.
\n1-\u00dcyeleri Yarg\u0131tay, Dan\u0131\u015ftay, Askeri Yarg\u0131tay, AY\u0130M, Say\u0131\u015ftay Ba\u015fkan\u0131 veya \u00fcyesi olmal\u0131d\u0131r.
\n2\u201340 ya\u015f\u0131n\u0131 doldurmu\u015f y\u00fcksek\u00f6\u011fretim g\u00f6rm\u00fc\u015f ve kamu hizmetinde 15 y\u0131l \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f olmal\u0131d\u0131r.
\na)Y\u00fcksek \u00f6\u011frenim kurumlar\u0131n\u0131n; hukuk, iktisat, siyasal bilimler dallar\u0131nda \u00f6\u011frenim g\u00f6rmeli
\nb )Rekt\u00f6r, dekan, M\u00fcste\u015far, M\u00fcste\u015far Yard\u0131mc\u0131s\u0131, General, Amiral, B\u00fcy\u00fckel\u00e7i, B\u00f6lge Valisi veya Vali olmal\u0131d\u0131r.
\nc)Mesle\u011finde avukat, olarak bilfiil \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r.
\nG\u00f6reve se\u00e7ilip de kabul etmeyenler 1 ayda tekrar se\u00e7ilir.
\n65 Ya\u015f\u0131n\u0131 doldurunca emeklili\u011fe ayr\u0131l\u0131rlar.
\nBa\u015fkan ve Ba\u015fkan Vekilinin Se\u00e7imi
\nAs\u0131l \u00fcyeler aras\u0131ndan gizli oyla ve \u00fcye tam say\u0131s\u0131n\u0131n salt \u00e7o\u011funlukla 4 y\u0131l i\u00e7in se\u00e7ilir.
\nAnayasa Mahkemesinin G\u00f6revleri
\n1-Kanunlar\u0131n, KHKlerin ve TBMM \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc \u015fekil ve esas bak\u0131m\u0131ndan denetler. Anayasa de\u011fi\u015fikliklerini ise sadece \u015fekil bak\u0131m\u0131ndan denetler.
\nOHAL, S\u0131k\u0131y\u00f6netim ve sava\u015f hallerinde \u00e7\u0131kar\u0131lan KHK \u015fekil ve esas bak\u0131m\u0131ndan Anayasaya ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131 iddias\u0131yla Anayasaya dava a\u00e7\u0131lamaz.
\n\u015eekil bak\u0131m\u0131ndan denetleme Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nca veya TBMM \u00fcyelerinin 1\/5taraf\u0131ndan istenebilir. Kanunun yay\u0131nland\u0131\u011f\u0131 tarihten itibaren 10 g\u00fcn ge\u00e7tikten sonra \u015fekil bozuklu\u011funa ba\u011fl\u0131 iptal davas\u0131 a\u00e7\u0131lamaz.
\n2-Y\u00fcce Divan s\u0131fat\u0131yla yarg\u0131lar.(Cumhurba\u015fkan\u0131,BK \u00fcyeleri ,Anayasa mah.,Yarg\u0131tay Dan\u0131\u015ftay,Askeri Yarg\u0131tay,AY\u0130M,HSYK Ba\u015fkan ve \u00fcyelerini Ba\u015fsavc\u0131lar\u0131n\u0131)y\u00fcce divan kararlar\u0131 kesindir.
\n3-Siyasi partilerin kapanmas\u0131na bakar.
\n4-\u00dcst d\u00fczey devlet y\u00f6neticilerini ve y\u00fcksek yarg\u0131 organ\u0131 mensuplar\u0131n\u0131 Y\u00fcce Divan’da yarg\u0131lar.
\n5-Siyasi partilerin mali denetimini yapar.
\n\u0130ptal Davas\u0131 A\u00e7maya Yetkili Olanlar:
\n\u0130ptal davas\u0131 kanunlar, KHK ve TBMM i\u00e7t\u00fcz\u00fckleri hakk\u0131nda a\u00e7\u0131l\u0131r.
\n1-Cumhurba\u015fkan\u0131
\n2-\u0130ktidar ve ana muhalefet partisi meclis gruplar\u0131
\n3-TBMM \u00fcye tamsay\u0131s\u0131n\u0131n 1\/5’i
\n-TBMM’den kanunlar\u0131n \u015fekil bozuklu\u011fu iddias\u0131yla dava a\u00e7\u0131lamaz.
\n-Milletleraras\u0131 anla\u015fmalar\u0131n aleyhine Anayasa Mahkemesine ba\u015fvurulamaz.
\n-Dava a\u00e7ma s\u00fcresi kanunlar, KHK ve TBMM i\u00e7t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fc RG de yay\u0131nlanmas\u0131ndan ba\u015flayarak 60 g\u00fcnd\u00fcr.
\n-Anayasa Mahkemesi kararlar\u0131 kesindir.
\n-\u0130ptal davalar\u0131 geriye y\u00fcr\u00fcmez.
\nBa\u015fkan ve \u00dcyelerin Giremeyece\u011fi Davalar
\n1-Kendilerine ait ya da kendilerini ilgilendiren davalar
\n2-Aralar\u0131nda evlilik ba\u011f\u0131 kalkm\u0131\u015f olsa bile e\u015finin kan ve s\u0131hriyet y\u00f6n\u00fcnden usul ve f\u00fcrunun 4. dereceye kadar olanlar\u0131n davalar\u0131
\n3-H\u00e2kim, savc\u0131 ve hakem s\u0131fat\u0131yla bakt\u0131\u011f\u0131 ve bilirki\u015filik ile tan\u0131kl\u0131k yapt\u0131\u011f\u0131 davalar.
\n4-\u0130sti\u015fare m\u00fctalaa ve kanaat beyan etmi\u015f oldu\u011fu davalar<\/p>\n
M.154-YARGITAY
\nAdliye mahkemeleri taraf\u0131ndan verilen ve kanunun ba\u015fka bir adli yarg\u0131 merciine b\u0131rakmad\u0131\u011f\u0131 karar ve h\u00fck\u00fcmleri son inceleme merciidir. Kanunla g\u00f6sterilen belli davalar\u0131n ilk ve son derece mahkemesidir. Yarg\u0131tay \u00fcyeleri, birinci s\u0131n\u0131fa ayr\u0131lm\u0131\u015f adli h\u00e2kim ve savc\u0131lar aras\u0131ndan H\u00e2kim ve Savc\u0131lar Y\u00fcksek Kurulunca se\u00e7ilirler.
\nYarg\u0131tay Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131s\u0131 ve vekili 5 aday aras\u0131ndan Cumhurba\u015fkan\u0131nca 4 y\u0131l i\u00e7in se\u00e7ilir.<\/p>\n
M.155-DANI\u015eTAY
\n\u0130dari mahkemelerce verilen ve kanunun ba\u015fka bir idari yarg\u0131 merciine b\u0131rakmad\u0131\u011f\u0131 kararlara kar\u015f\u0131 son inceleme merciidir.
\nDan\u0131\u015ftay davalar\u0131 g\u00f6rmek Ba\u015fbakan ve Bakanlar Kurulunca g\u00f6nderilen kanun tasar\u0131lar\u0131, kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz \u015fartla\u015fma ve s\u00f6zle\u015fmeleri hakk\u0131nda 2 ay i\u00e7inde d\u00fc\u015f\u00fcncelerini bildirmekle ve t\u00fcz\u00fck tasar\u0131lar\u0131n\u0131 incelemek, idari uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131 \u00e7\u00f6zmekle g\u00f6revlidir.
\nDan\u0131\u015ftay \u00fcyeleri Cumhurba\u015fkan\u0131nca se\u00e7ilir.<\/p>\n
M.156-ASKER\u0130 YARGITAY
\nAskeri mahkemelerce verilen kararlara kar\u015f\u0131 son inceleme merciidir.
\n3 aday g\u00f6sterilir. Cumhurba\u015fkan\u0131 \u00fcyelerini se\u00e7er.<\/p>\n
M.157-ASKER\u0130 Y\u00dcKSEK \u0130DARE MAHKEMES\u0130
\nAskeri olmayan makamlarca tesis edilmi\u015f olsa bile asker ki\u015fileri ilgilendiren, askeri hizmete ili\u015fkin idari i\u015flem ve eylemden do\u011fan uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n ilk ve son derece mahkemesidir.
\nAskeri hakim s\u0131n\u0131f\u0131ndan olmayan \u00fcyelerin g\u00f6rev s\u00fcreleri 4 y\u0131l\u0131 ge\u00e7emez.
\nAskerlik y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerinden do\u011fan uyu\u015fmazl\u0131larda ilgilinin asker ki\u015fi olmas\u0131 \u015fart\u0131 aranmaz.<\/p>\n
M.158-UYU\u015eMAZLIK MAHKEMES\u0130
\nAdli, idari ve askeri yarg\u0131 mercileri aras\u0131ndaki g\u00f6rev ve h\u00fck\u00fcm uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n\u0131 kesin olarak \u00e7\u00f6zer.
\nDi\u011fer mahkemeler ile Anayasa Mahkemesi aras\u0131ndaki g\u00f6rev uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131nda Anayasa Mahkemesinin karar\u0131 esas al\u0131n\u0131r.
\nBu mahkemenin ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 Anayasa mahkemesince se\u00e7ilir.<\/p>\n
M.159-HAK\u0130M VE SAVCILAR Y\u00dcKSEK KURULU
\nH\u00e2kimler ve Savc\u0131lar Y\u00fcksek Kurulu mahkemelerin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ve h\u00e2kimlik teminat\u0131 esaslar\u0131na g\u00f6re kurulur ve g\u00f6rev yaparlar
\nKurulun Ba\u015fkan\u0131 Adalet Bakan\u0131d\u0131r.
\nKurulun kararlar\u0131na kar\u015f\u0131 yarg\u0131 yolu kapal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
M.160-SAYI\u015eTAY
\nGenel ve katma b\u00fct\u00e7eli idarelerin b\u00fct\u00fcn gelir ve giderleri ile mallar\u0131n\u0131 TBMM ad\u0131na denetler sorumlular\u0131n hesap ve i\u015flemlerini kesin h\u00fckme ba\u011flar ve kanunlarla verilen inceleme ve denetleme i\u015flemlerini yapmakla g\u00f6revlidir.
\nSay\u0131\u015ftay’\u0131n kesin h\u00fck\u00fcmlerine kar\u015f\u0131 ilgililer yaz\u0131l\u0131 bildirimden itibaren 15 g\u00fcn i\u00e7inde bir kereye mahsus olmak \u00fczere karar d\u00fczeltme yoluna gidilebilir. Bu kararlara kar\u015f\u0131 idari yarg\u0131 yoluna ba\u015fvurulamaz.
\nVergi ve benzeri mali y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerde Dan\u0131\u015ftay ve Say\u0131\u015ftay uyu\u015famazsa, Dan\u0131\u015ftay’\u0131n karar\u0131 esast\u0131r.<\/p>\n
M.161-B\u00dcT\u00c7EN\u0130N HAZIRLANMASI VE UYGULANMASI
\nDevletin ve K\u0130T d\u0131\u015f\u0131ndaki kamu t\u00fczel ki\u015filerinin harcamalar\u0131n\u0131 y\u0131ll\u0131k b\u00fct\u00e7elerle yap\u0131l\u0131r.
\nB\u00fct\u00e7e Kanununa b\u00fct\u00e7e d\u0131\u015f\u0131 h\u00fck\u00fcmler konamaz.
\nBakanlar Kurulu genel ve katma b\u00fct\u00e7e tasar\u0131lar\u0131 ile milli b\u00fct\u00e7e tahminlerini g\u00f6steren raporu , mali y\u0131l ba\u015f\u0131ndan 75 g\u00fcn \u00f6nce TBMM’ne sunar. B\u00fct\u00e7e raporu B\u00fct\u00e7e Komisyonunda (40 ki\u015fi) incelenir. B\u00fct\u00e7e komisyonunca 55 i\u00e7inde kabul edilip TBMM de g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcl\u00fcr ve mali y\u0131l ba\u015f\u0131na kadar karar ba\u011flan\u0131r.
\nTBMM \u00fcyeleri b\u00fct\u00e7e kanun tasar\u0131lar\u0131n\u0131n Genel Kurulda g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclmesi s\u0131ras\u0131nda gider art\u0131r\u0131c\u0131 ve gelir azalt\u0131c\u0131 \u00f6nerilerde bulunulamaz.
\nBakanlar Kuruluna KHK ile b\u00fct\u00e7ede de\u011fi\u015fiklik yapma yetkisi verilemez.<\/p>\n
M.164-KES\u0130N HESAP
\nKesin hesap kanun tasar\u0131lar\u0131 kanunda daha k\u0131sa bir s\u00fcre kabul edilmemi\u015fse, ilgili olduklar\u0131 mali y\u0131l\u0131n sonundan ba\u015flayarak en ge\u00e7 7 ay sonra Bakanlar Kurulunca TBMM’ne sunulur.
\nSay\u0131\u015ftay genel uygunluk bildirimini kesin hesap kanun tasar\u0131s\u0131n\u0131n verilmesinden ba\u015flayarak en ge\u00e7 75 g\u00fcn i\u00e7inde TBMM ne sunar.
\nGenel Kurul kesin hesap kanun tasar\u0131s\u0131n\u0131 yeni y\u0131l b\u00fct\u00e7e kanunu tasar\u0131s\u0131yla beraber g\u00f6r\u00fc\u015ferek karar ba\u011flar
\nSermayesinin yar\u0131dan fazlas\u0131 do\u011frudan do\u011fruya veya dolayl\u0131 olarak Devlete ait olan kamu kurulu\u015f ve ortaklar\u0131nda denetim g\u00f6revi TBMM ne aittir Say\u0131\u015ftay’ca yap\u0131lmaz.<\/p>\n
ANAYASANIN DE\u00d0\u0130\u015eT\u0130R\u0130LMES\u0130
\nAnayasan\u0131n de\u011fi\u015ftirilmesi TBMM \u00fcye tamsay\u0131s\u0131n\u0131n en az 1\/3 taraf\u0131ndan yaz\u0131yla teklif edilebilir.
\nGenel kurulda iki kez g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcl\u00fcr. Kabul\u00fc TBMM \u00fcye tam say\u0131s\u0131n\u0131n 3\/5 ‘\u00fc yani 330 oyla kabul edilir.
\nCumhurba\u015fkan\u0131 Anayasa de\u011fi\u015fikliklerine ili\u015fkin kanunlar\u0131 bir daha g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclmek \u00fczere TBMM ne g\u00f6nderebilir. Meclis geri g\u00f6nderilen kanunu \u00fcye tam say\u0131s\u0131n\u0131n 2\/3 ile aynen kabul ederse Cumhurba\u015fkan\u0131 bunu halkoyuna sunabilir.
\nMeclis\u00e7e \u00fcye tamsay\u0131s\u0131n\u0131n 3\/5 ile veya 2\/3 az oyla kabul edilen anayasa de\u011fi\u015fiklikleri Cumhurba\u015fkan\u0131 taraf\u0131ndan Meclise iade edilmedi\u011fi zaman halkoyuna sunulmak \u00fczere RG de yay\u0131mlan\u0131r.
\nDo\u011frudan veya Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n iadesi \u00fczerine Meclis \u00fcye tamsay\u0131s\u0131n\u0131n 2\/3 ile kabul edilen Anayasa de\u011fi\u015fikli\u011fine ili\u015fkin kanun veya maddeleri Cumhurba\u015fkan\u0131 taraf\u0131ndan halkoyuna sunulabilir. Bunlar RG de yay\u0131mlan\u0131r.
\nHalkoyuna sunulan kanun de\u011fi\u015fikliklerin y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmesi i\u00e7in halkoylamas\u0131nda kullan\u0131lan ge\u00e7erli oylar\u0131n yar\u0131s\u0131ndan \u00e7o\u011funun kabul olmas\u0131 gerekir.<\/p>\n
SAVA\u015e HAL\u0130
\nBakanlar Kurulu ister. TBMM karar verir, Cumhurba\u015fkan\u0131 onaylar.<\/p>\n
DEMOKRAS\u0130N\u0130N 4 TEMEL \u015eARTI
\n1. Cumhuriyet
\n2. Serbest se\u00e7im
\n3. Vatanda\u015flar\u0131n temel haklar\u0131n\u0131n tan\u0131nmas\u0131
\n4. Serbest \u00f6rg\u00fctlenme
\n\u00dclkemizde temsili demokrasi vard\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
VATANDA\u015eLIK DERS\u0130 DERS NOTLARI OSMANLI \u0130MPARATORLU\u00d0U VE ANAYASAL GEL\u0130\u015eMELER 1-Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu d\u00f6neminde ilk anayasal geli\u015fme, 1808 tarihli ”Sened-i \u0130ttifak”t\u0131r. 2. Mahmut d\u00f6neminde, Alemdar Mustafa Pa\u015fa’n\u0131n \u00f6nderli\u011finde merkezi h\u00fck\u00fcmetle ayanlar aras\u0131nda imzalanm\u0131\u015ft\u0131r. Anayasal nitelikte olmayan bir belgedir. 2-Osmanl\u0131 d\u00f6neminde anayasal geli\u015fmelerin ikincisi, 1839 tarihli Tanzimat Ferman\u0131’d\u0131r. Abd\u00fclmecit d\u00f6neminde yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. 3-Anayasal geli\u015fmelerin 3.s\u00fc 1856 tarihli ”Islahat Ferman\u0131”d\u0131r. … Devam\u0131n\u0131 oku…<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1686,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[15110],"tags":[15267,15221,15268],"class_list":["post-41327","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-vatandaslik","tag-anayasa-ders-notlari","tag-kpss-anayasa","tag-kpss-anayasa-ders-notlari"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/41327","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1686"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=41327"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/41327\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=41327"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=41327"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=41327"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}