1921 Anayasas\u0131:
\n– Milli Egemenlik ilk kez dile getirilir.
\n– T\u00fcrk tarihinin en yumu\u015fak anayasas\u0131d\u0131r.
\n– Yasama ve y\u00fcr\u00fctme yetkisi mecliste topland\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in Meclis h\u00fck\u00fcmeti s\u00f6z konusudur.
\n– Meclisin bakanlar\u0131 her zaman de\u011fi\u015febilir.
\n– Bakanlar kurulunun meclise kullanabilece\u011fi hi\u00e7bir silah\u0131 yoktur.
\n– Bakanlar teker teker meclis taraf\u0131ndan se\u00e7ilir.
\n– Devlet Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 m\u00fcessesi yok.
\n– Meclis h\u00fck\u00fcmeti; yasama ve y\u00fcr\u00fctme, yasamada birle\u015fmi\u015ftir.
\n– Milletvekili se\u00e7imlerini 2 y\u0131lda bir yap\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr.
\n– Hangi ilin ba\u015fkent olaca\u011f\u0131 karar verilmemi\u015ftir.
\n1924 Anayasas\u0131:
\n– Karma h\u00fck\u00fcmet sistemi benimsenmi\u015ftir. Karma h\u00fck\u00fcmet sistemi, meclis h\u00fck\u00fcmet sistemi ile parlamenter h\u00fck\u00fcmet sistemine ge\u00e7i\u015f aras\u0131ndaki s\u00fcre\u00e7tir.
\n– Cumhuriyetin ilan\u0131 ile birlikte kabine sistemi olu\u015fmu\u015ftur.
\n– Anayasa sertli\u011fi s\u00f6z konusudur: Anayasan\u0131n de\u011fi\u015fikli\u011fi konusuna ili\u015fkin prosed\u00fcr ayr\u0131nt\u0131l\u0131 i\u015flenmi\u015f ve baz\u0131 \u015fartlara ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. Kanunlar\u0131n anayasaya ayk\u0131r\u0131 olamayaca\u011f\u0131 h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Fakat 1961 anayasas\u0131na kadar ge\u00e7en s\u00fcrede kanunlar\u0131n anayasaya uygunlu\u011funa ili\u015fkin bir yarg\u0131sal denetim mekanizmas\u0131 mevcut olmad\u0131\u011f\u0131ndan, anayasa ihlali s\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.
\n– Laiklik: \u00d6ncelikle 1928 y\u0131l\u0131nda “Devletin dini \u0130slam’d\u0131r” maddesi anayasadan \u00e7\u0131kart\u0131lm\u0131\u015f ve 1937 y\u0131l\u0131nda da 6 Atat\u00fcrk ilkesi anayasaya al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.
\n– Kamu H\u00fcrriyetleri: Tabii Hak ilkesi kabul g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu ilke ile h\u00fcrriyetin tan\u0131m\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015f ve s\u0131n\u0131r\u0131 \u00e7izilmi\u015ftir. Denetim mekanizmans\u0131n yoklu\u011fu dolay\u0131s\u0131yla meclis taraf\u0131nda s\u0131k\u00e7a \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.
\n– \u00c7o\u011funluk\u00e7u demokrasi anlay\u0131\u015f\u0131na sahiptir.
\n– 1946 y\u0131l\u0131ndan itibaren \u00e7ok partili siyasi hayat kabul edilmi\u015ftir.
\n– 1946 y\u0131l\u0131ndan itibaren tek dereceli se\u00e7im sistemi benimsenmi\u015ftir.
\n– Parlamenter sistemin ay\u0131r\u0131c\u0131 \u00f6zelli\u011fi; y\u00fcr\u00fctme organ\u0131n, yasama organ\u0131ndan kaynaklanmas\u0131 ve ona kar\u015f\u0131 sorumlu olmas\u0131.
\n1961 Anayasas\u0131:
\n– Yasama yetkisi Millet Meclisi ve Cumhuriyet Senatosu olarak iki meclis aras\u0131nda b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Parlamenter sistem uygulanm\u0131\u015ft\u0131r.
\n– Devlet Planlama Te\u015fkilat\u0131 kuruldu (1960). Kalk\u0131nma ve y\u0131ll\u0131k planlar\u0131 haz\u0131rlar.
\n– 27 May\u0131s 1960 m\u00fcdahalesiyle birlikte ge\u00e7ici bir anayasa d\u00fczeni kurulmu\u015f ve meclisin yetkileri ile donat\u0131lm\u0131\u015f Milli Birlik Komitesi (MBK) olu\u015fturulmu\u015ftur. MBK, Kurucu Meclisin askeri kanad\u0131n\u0131 olu\u015ftururken Dan\u0131\u015fma Meclisi sivil kanad\u0131 olu\u015fturuyordu. Bu komitenin kurdu\u011fu Kurucu Meclis anayasa ve se\u00e7im kanunlar\u0131n\u0131 yapmakla g\u00f6revlendirilmi\u015ftir. Kurucu Meclis \u00fcyelerinin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc iki dereceli se\u00e7imle se\u00e7ilen \u00fcyelerden, bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc siyasal partilerin kendi se\u00e7tikleri temsilcilerden, di\u011fer b\u00f6l\u00fcm\u00fc de \u00e7e\u015fitli kurulu\u015flar\u0131n (\u00fcniversiteler, barolar, yarg\u0131 organlar\u0131 gibi) temsilcilerden olu\u015fmu\u015ftur. \u00dcyelerin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc de Devlet Ba\u015fkan\u0131 ve Milli Birlik Komitesi taraf\u0131ndan se\u00e7ilmi\u015fti.
\n– Anayasan\u0131n \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc: Anayasan\u0131n 8. maddesi ile anayasaya ayk\u0131r\u0131 kanunlar\u0131n \u00e7\u0131kart\u0131lamayaca\u011f\u0131, uygulanamayaca\u011f\u0131 belirtildikten sonra, Anayasan\u0131n yasama, y\u00fcr\u00fctme ve yarg\u0131 organlar\u0131 ile idareyi ve ki\u015fileri ba\u011flad\u0131\u011f\u0131 belirtilerek Anayasan\u0131n \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015ftir. Ayr\u0131ca kurulan yarg\u0131sal denetim mekanizmas\u0131 ile \u00f6nemli bir g\u00fcvence sistemi getirecek anayasan\u0131n \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc sa\u011flanmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Anayasa Mahkemesi kurulmu\u015ftur.
\n– Kuvvetler ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 ilkesi: Yasa yapma yetkisi TBMM, yarg\u0131 yetkisi Mahkemelere ve y\u00fcr\u00fctme yetkisi Cumhurba\u015fkan\u0131 ve Bakanlar Kuruluna verilmi\u015ftir. Yarg\u0131 erkinin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ile pratik \u00f6nem kazanmaktad\u0131r.
\n– Devlet iktidar\u0131n\u0131n payla\u015f\u0131m\u0131: \u0130ki meclis sistemi getirilmi\u015ftir. Buna g\u00f6re meclis yani yasama organ\u0131 Millet Meclisi ve Cumhuriyet Senatosu olarak ikiye ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Genel idare i\u00e7inde \u00f6zerk y\u00f6netimle, kendi kendilerini y\u00f6netme yetkisine sahip kurulu\u015flar\u0131n yap\u0131lanmas\u0131na izin vermektedir. \u00d6rne\u011fin; \u00fcniversiteler ve radyo televizyon idarelerinin konumu bu kapsamdayd\u0131.
\n– \u00c7o\u011fulcu toplum yap\u0131s\u0131n\u0131n geli\u015ftirilmesi: Siyasi partiler g\u00fcvenceli bir hukuki stat\u00fcye kavu\u015fturulmu\u015ftur. Sendikalar hakk\u0131nda d\u00fczenlemeler i\u015f hukukun geli\u015fimi ve demokratik esaslara uyumu a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli sonu\u00e7lar do\u011furmu\u015ftur. \u00d6zerk stat\u00fcye sahip kamu kurulu\u015flar\u0131 kurulmu\u015ftur.
\n– Temel haklar\u0131n geni\u015fletilmesi ve g\u00fc\u00e7lendirilmesi: \u00d6nceden izin almaks\u0131z\u0131n toplant\u0131 ve y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f yapma hakk\u0131 getirilmi\u015ftir. Temel hak ve h\u00fcrriyetler, anayasan\u0131n s\u00f6z\u00fcne ve ruhuna uygun olarak kanunla s\u0131n\u0131rlanabilir. Bu madde ile temel hak ve h\u00fcrriyetlerin s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131 a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. 1961 anayasas\u0131 ile temel hak ve h\u00fcrriyetlerin s\u0131n\u0131rlanmas\u0131, yarg\u0131sal denetime tabii k\u0131l\u0131nacak \u00f6nemli bir geli\u015fme sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r.
\n– Sosyal devlet: Ama\u00e7 sosyal adaleti, bar\u0131\u015f\u0131 ve toplumsal dengeyi sa\u011flamakt\u0131r. Bu amaca ula\u015fmak i\u00e7in devlet aktif olarak ekonomik ve sosyal hayata m\u00fcdahale ederek sosyal devlet anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 uygulamakla y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr.
\n– Parlamenter sistem; yasama ve y\u00fcr\u00fctmenin yumu\u015fak bir \u015fekilde ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131 sistemdir. Yar\u0131 do\u011frudan demokrasilerde g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. En \u00f6nemli arac\u0131 referandum. Referandum, Anayasal de\u011fi\u015fikliklerin halk oyuna sunulmas\u0131d\u0131r.
\n1961 Anayasas\u0131n\u0131n Uygulanmas\u0131
\n1961 anayasas\u0131 %40’a yak\u0131n bir muhalefetle kabul edilmi\u015ftir. Muhalefetin nedenleri:
\n– 27 May\u0131s hareketiyle iktidardan uzakla\u015ft\u0131r\u0131lan Demokratik Parti taraftarlar\u0131n\u0131n bu hareket sonucu haz\u0131rlanan 1961 Anayasan\u0131n haks\u0131z m\u00fccadelenin \u00fcr\u00fcn\u00fc oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmeleri.
\n– Anayasa haz\u0131rlan\u0131rken Demokrat Parti taban\u0131n d\u0131\u015flanmas\u0131d\u0131r.
\n1961 Anayasas\u0131 1971-1973 ara rejimleriyle r\u00f6t\u00fc\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r:
\n– Y\u00fcr\u00fctme g\u00fc\u00e7lendirilmi\u015ftir. Bakanlar kuruluna KHK (Kanun H\u00fckm\u00fcnde Kararname) \u00e7\u0131karma yetkisi verilmi\u015ftir.
\n– Temel haklarda s\u0131n\u0131rlamalar getirilmi\u015ftir. Tabii yarg\u0131 yolu yerine kanuni yarg\u0131 yolu getirilmi\u015ftir.
\n– Yarg\u0131sal denetimde s\u0131n\u0131rlamalar getirilmi\u015ftir. Anayasa mahkemesine iptal davas\u0131 a\u00e7ma hakk\u0131na sahip taraflarda s\u0131n\u0131rlamalar getirilmi\u015ftir. Cumhurba\u015fkan\u0131 ve ana muhalefet partisidir. Anayasa mahkemesi Anayasa de\u011fi\u015fikliklerini ancak \u015fekil y\u00f6n\u00fcnden denetleyebilir.
\n– Askeri Y\u00fcksek \u0130dari Mahkemesi kurularak asker ki\u015filerle ilgili idari i\u015flem ve eylemlerin denetimi Dan\u0131\u015ftay’\u0131n g\u00f6revinden \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.
\n– Ayr\u0131ca hakimlerin atanmalar\u0131nda genel y\u00f6ntemden sapan Devlet G\u00fcvenlik Mahkemeleri kurulmu\u015ftur.
\n– TRT’nin \u00f6zerkli\u011fi kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ve \u00fcniversitelerin \u00f6zerkli\u011fi azalt\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.
\n– Vergi, resim, har\u00e7lar\u0131n muafiyet ve istisnalar\u0131 ile nispet ve hadlerine ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmlerde de\u011fi\u015fiklik yapmaya Bakanlar Kurulu yetkili k\u0131l\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.
\n– Bu de\u011fi\u015fikliklerin yap\u0131lmas\u0131n\u0131n ana nedeni, 1961 anayasas\u0131n\u0131n devlet otoritesini zay\u0131flatt\u0131\u011f\u0131, devleti g\u00fc\u00e7s\u00fcz k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesinde yatmaktad\u0131r.<\/p>\n
1982 Anayasas\u0131:
\n12 Eyl\u00fcl 1980’de asker y\u00f6netime el koydu. B\u00f6ylece \u00fclke y\u00f6netimine ili\u015fkin t\u00fcm g\u00f6rev ve yetkileri Milli G\u00fcvenlik Konseyi (MGK) y\u00fcr\u00fct\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc ge\u00e7ici bir d\u00f6nem ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.
\nMGK’n\u0131n yetkileri:
\n– MGK Ba\u015fkan\u0131 Cumhurba\u015fkan\u0131n yetkilerine sahipti Milli G\u00fcvenlik Konseyi de Anayasan\u0131n Cumhuriyet Senatosuna ve TBMM’nin yetkilerine sahipti.
\n– Konsey Anayasay\u0131 de\u011fi\u015ftirme yetkisine sahipti. Bu yetki ile Konsey Kurucu \u0130ktidar \u00f6zelli\u011fini ta\u015f\u0131maktad\u0131r.
\n– Konseyce yap\u0131lan i\u015flemler, \u00e7\u0131kar\u0131lan kanunlar hakk\u0131nda Anayasaya ayk\u0131r\u0131l\u0131ktan yarg\u0131 yoluna ba\u015fvurulamazd\u0131.
\n– Bakanlara kamu personeli hakk\u0131nda uygulanacak i\u015flemler ve al\u0131nacak kararlar i\u00e7in y\u00fcr\u00fctmenin durdurulmas\u0131 istemi ileri s\u00fcr\u00fclemezdi.
\nMilli G\u00fcvenlik Konseyi 1981 y\u0131l\u0131nda Kurucu Meclis hakk\u0131nda kanun ile yeni bir anayasa \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu kanuna g\u00f6re Kurucu Meclisin g\u00f6revleri:
\n– Yeni anayasay\u0131 ve bu anayasan\u0131n halk oyuna sunulu\u015funu haz\u0131rlamak.
\n– Siyasi partiler kanunu haz\u0131rlamak ve se\u00e7im kanunu haz\u0131rlamak.
\n– TBMM kurulup g\u00f6reve ba\u015flay\u0131ncaya kadar yasama yetkisine dayanarak, kanun koyma, de\u011fi\u015ftirme, kald\u0131rma g\u00f6revlerini yapma.
\nKurucu Meclis 2 kanattan olu\u015fuyordu. Milli G\u00fcvenlik Konseyi (askeri kanat) Dan\u0131\u015fma Meclisi (sivil kanat). Dan\u0131\u015fma Meclisi, kanun tasar\u0131s\u0131 ve teklifleri ile Anayasa metnini haz\u0131rlay\u0131p MGK’ya sunuyordu. MGK bu metinleri de\u011fi\u015ftirerek ya da tam olarak kabul edip Resmi Gazetede yay\u0131nl\u0131yordu. Dan\u0131\u015fma Meclisi 120+40 \u00fcyeden olu\u015fuyordu. 40 \u00fcye do\u011frudan MGK’ca se\u00e7iliyordu. 120 \u00fcye ise; her ilin Valileri kendi iline ait kontenjan\u0131n 3 kat\u0131 kadar \u00fcyeyi MGK’ya bildiriyordu MGK da se\u00e7iyordu.
\n1982 Anayasas\u0131 ve 1961 Anayasas\u0131 Benzerlikleri:
\n– Askeri m\u00fcdahale ile olu\u015fmu\u015flard\u0131r.
\n– Anayasalar y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmeden \u00f6nce halk oyuna sunulmu\u015flard\u0131r.
\n– Her iki Anayasan\u0131n sivil kanad\u0131n\u0131n yetkileri s\u0131n\u0131rl\u0131yd\u0131. Bakanlar kurulunu kurma, d\u00fc\u015f\u00fcrme yetkileri yoktu.
\n– Her iki Anayasada bir askeri bir sivil kanad\u0131n olu\u015fturdu\u011fu kurallar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.
\n– 1961 Anayasas\u0131 Askeri kanat: Milli Birlik Komitesi, Sivil kanat: Temsilciler Kurulu. 1982 Anayasas\u0131 Askeri kanat: Milli G\u00fcvenlik Komitesi, Sivil kanat: Dan\u0131\u015fma Meclisidir.
\n1982 Anayasas\u0131 ve 1961 Anayasas\u0131 Farkl\u0131l\u0131klar\u0131:
\n– 1961 Anayasas\u0131nda yer alan Sivil Kanat (Temsilciler Kurulu) daha temsili nitelik ta\u015f\u0131rken. 1982 Anayasas\u0131nda Sivil Kanat Dan\u0131\u015fma Meclisinin \u00fcyeleri atanm\u0131\u015ft\u0131r.
\n– CHP, CKMP 1961 Anayasan\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131nda rol al\u0131rken 1982 Anayasas\u0131nda yani Dan\u0131\u015fma Meclisinde hi\u00e7bir siyasi parti yok. Dan\u0131\u015fma Meclisi daha b\u00fcrokratik bir g\u00f6revdedir.
\n– Temsilciler Meclisi, Dan\u0131\u015fma Meclisinden daha yetkiliydi.
\n– 1961 Anayasas\u0131nda halk oylamas\u0131nda ne olaca\u011f\u0131 belliyken (Anayasa kabul edilmez ise yeniden se\u00e7im yap\u0131lacak ve yeni Temsilciler Meclisi kurulacakt\u0131). 1982 Anayasas\u0131nda b\u00f6yle bir h\u00fck\u00fcm yoktu.
\n– 1961 Anayasas\u0131nda siyasi partiler kamuoyu olu\u015fturma a\u00e7\u0131s\u0131ndan rol al\u0131rken. 1982 Anayasas\u0131nda hi\u00e7 bir muhalif harekete izin verilmemi\u015ftir.
\n– 1982 Anayasas\u0131 halk oyuna sunulurken Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7imi de yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.
\n1982 Anayasas\u0131n\u0131n \u00d6zellikleri:
\n– Daha ayr\u0131nt\u0131c\u0131d\u0131r.
\n– Ge\u00e7i\u015f d\u00f6nemi \u00f6ng\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bir defaya mahsus olarak Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7imi halka yapt\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.
\n– Kat\u0131 ve serttir. Anayasa de\u011fi\u015fikli\u011fi Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 onay\u0131 \u015fart\u0131 ilk kez getirilir.
\n– Milli G\u00fcvenlik Konseyinin d\u00fczenledi\u011fi kanunlar\u0131n anayasaya ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131 iddia edilemez. 2001 de\u011fi\u015fiklikleriyle \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.
\n– Otoritenin a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 artm\u0131\u015ft\u0131r. Kamu yarar\u0131n\u0131n, ki\u015filerin yarar\u0131ndan \u00f6nce geldi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncesi ve anar\u015fi kayg\u0131lar\u0131 sebebiyle hak ve h\u00fcrriyetlerde s\u0131n\u0131rlamalara gidilmi\u015ftir. G\u00fc\u00e7l\u00fc devlet, otoriter idare kavramlar\u0131 \u00f6n plana \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.
\n– Y\u00fcr\u00fctme organ\u0131 g\u00fc\u00e7lendirilmi\u015ftir. Cumhurba\u015fkan\u0131 makam\u0131 g\u00fc\u00e7lendirilmi\u015ftir.
\n– Siyasi karar alma mekanizmalar\u0131ndaki t\u0131kan\u0131klar\u0131 giderici h\u00fck\u00fcmler getirilmi\u015ftir.
\n– Daha az kat\u0131l\u0131mc\u0131 bir demokrasi modelini benimsemi\u015ftir. Siyasi partilerin kad\u0131n ve gen\u00e7lik kolu gibi ayr\u0131cal\u0131k yaratan yan kurulu\u015flar\u0131 meydana getirme yasaklanm\u0131\u015ft\u0131r. 1995 de\u011fi\u015fiklikleriyle hepsi \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Se\u00e7im d\u00f6nemi 5 y\u0131la \u00e7\u0131kart\u0131l\u0131r.
\nHukuk Devleti
\n– Y\u00fcr\u00fctme i\u015flemlerinin yarg\u0131sal denetimi olmas\u0131
\n– Yasama i\u015fleminin yarg\u0131sal denetime tabi olmas\u0131
\n– Kanuni hakim g\u00fcvencesi: Hi\u00e7 kimse kanunen tabi oldu\u011fu mahkemeden ba\u015fka bir mahkeme \u00f6n\u00fcne \u00e7\u0131kar\u0131lamaz.
\n– Yarg\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131
\n– Kuvvetler ayr\u0131\u011f\u0131n\u0131n benimsenmesi ilkeleri ge\u00e7erlidir.
\nSosyal Devlet
\n– Herkese insan haysiyetine yak\u0131\u015f\u0131r asgari bir hayat d\u00fczeni sa\u011flamal\u0131d\u0131r.
\n– Vergi adaleti.
\n– Kamula\u015ft\u0131rma ve devletle\u015ftirme.
\n– Planlama.
\n– Sosyal haklar.
\nAnayasa de\u011fi\u015fiklikleriyle ilgili olarak:
\n– Baz\u0131 h\u00fck\u00fcmlerinin de\u011fi\u015ftirilmesinin tamamen yasaklanmas\u0131na. Anayasa de\u011fi\u015ftiren kanunlar\u0131n kabul\u00fc i\u00e7in \u00f6zel y\u00f6ntemler \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.
\n– Teklif ve kabul yeter say\u0131s\u0131n\u0131n kanunlar\u0131nkine g\u00f6re daha y\u00fcksek olmas\u0131.
\n– Baz\u0131 durumlarda referanduma ba\u015fvurulmas\u0131n\u0131n zorunlu olmas\u0131.
\nDevletin Temel \u0130lkeleri
\nDevletinin \u015feklinin Cumhuriyet oldu\u011funu \u2013 Cumhuriyetin nitelikleri \u2013 Devletin b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, resmi dili, bayra\u011f\u0131, milli mar\u015f\u0131 ve ba\u015fkenti belirtilir. Bu 3 maddeden sonra gelen 4. maddede ilk 3 maddenin de\u011fi\u015ftiremeyece\u011fi, de\u011fi\u015ftirilmenin teklif dahi edilemeyece\u011fi belirtilir.
\nSe\u00e7imler:
\n1. \u00a0 Genel Oy: 1924 y\u0131l\u0131nda erkekler i\u00e7in genel oy, 1934 y\u0131l\u0131nda da kad\u0131nlara tan\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. S\u0131n\u0131rlamalar; 18 ya\u015f ve se\u00e7men k\u00fct\u00fc\u011f\u00fcne kay\u0131tl\u0131 olmak. Her vatanda\u015f\u0131n, milletvekili veya yerel y\u00f6netim se\u00e7imlerinde, ya\u015f ve sezginlik d\u0131\u015f\u0131nda ba\u015fka bir nitelik aranmadan oy hakk\u0131na sahip olmas\u0131. Sahip olunan servet, \u00f6denen vergi miktar\u0131, \u00f6\u011frenim durumu, cinsiyet gibi s\u0131n\u0131rlamalar olmaks\u0131z\u0131n, b\u00fct\u00fcn vatanda\u015flar\u0131n oy hakk\u0131na sahip olmalar\u0131d\u0131r.
\n2. \u00a0 E\u015fit Oy: Hi\u00e7bir kritere bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n her se\u00e7menin tek bir oya sahip olmas\u0131d\u0131r.
\n3. \u00a0 Se\u00e7imlerin Serbestli\u011fi: 1982 anayasas\u0131nda oy kullanmayanlara getirilen para cezas\u0131 ile ihlal edilmi\u015ftir.
\n4. \u00a0 Tek Dereceli Se\u00e7im: Temsilciler se\u00e7men taraf\u0131ndan do\u011frudan se\u00e7ilirler. 1946 y\u0131l\u0131ndan itibaren uygulanm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130ki dereceli se\u00e7im sistemi uygulanmas\u0131 1982 Anayasas\u0131na g\u00f6re m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.
\n5. \u00a0 Oyun Gizlili\u011fi: 1950 se\u00e7imlerinde ilk defa uygulanm\u0131\u015ft\u0131r.
\n6. \u00a0 A\u00e7\u0131k Say\u0131m ve D\u00f6k\u00fcm: Her \u015fey a\u00e7\u0131k yap\u0131l\u0131yor. Say\u0131m ve d\u00f6k\u00fcm ilk kez 1950 y\u0131l\u0131nda yap\u0131ld\u0131.
\n7. \u00a0 Se\u00e7imlerin Yarg\u0131 Organlar\u0131n\u0131n Y\u00f6netim ve Denetiminde Yap\u0131lmas\u0131: Se\u00e7imlerde yarg\u0131sal karar organ\u0131 olarak Y\u00fcksek Se\u00e7im Kurulu (YSK) yetkilidir. Kararlar\u0131 kesindir. Bu ilke 1961 ve 1981 y\u0131llar\u0131nda yer alm\u0131\u015ft\u0131r.
\n8. \u00a0 \u00c7ok Partili Siyasi Hayat: Siyasi partiler \u00f6nceden izin almaks\u0131z\u0131n kurulurlar ve Anayasa, kanun h\u00fck\u00fcmleri i\u00e7inde faaliyetlerini s\u00fcrd\u00fcr\u00fcrler. Vatanda\u015flar siyasi parti kurma ve usul\u00fcne g\u00f6re partilere girme ve \u00e7\u0131kmaz hakk\u0131na sahiptir. Siyasi partilere \u00fcye olma ya\u015f\u0131 18’dir.
\nSiyasi Partilerin Faaliyetlerine Getirilen S\u0131n\u0131rlamalar:
\n1. \u00a0 Ama\u00e7lar\u0131na ili\u015fkin yasaklar: Cumhuriyet ve laiklikle \u00e7eli\u015fen partiler kurulamaz.
\n2. \u00a0 \u00d6rg\u00fctleme ve \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na ili\u015fkin yasaklar: Hakim ve savc\u0131lar, y\u00fcksek yarg\u0131 organlar\u0131 mensuplar\u0131, memur stat\u00fcs\u00fcndeki g\u00f6revliler, i\u015f\u00e7i niteli\u011fi ta\u015f\u0131mayan kamu g\u00f6revlileri, silahl\u0131 kuvvetler mensuplar\u0131, y\u00fcksek \u00f6\u011fretim \u00f6ncesi \u00f6\u011frenciler siyasi partilere \u00fcye olamazlar.
\n3. \u00a0 Siyasi partiler ticari faaliyetlerinde bulunamazlar: Siyasi partilerin gelir ve giderleri ama\u00e7lar\u0131na uygun olmas\u0131 gerekir. Bu denetimi Anayasa Mahkemesi yapar.
\nDip Not: Siyasi partiler herhangi se\u00e7im \u00e7evresinden milletvekili \u00e7\u0131karabilmesi i\u00e7in; \u00fclke genelindeki ge\u00e7erli oylar\u0131n toplam\u0131n\u0131n en az %10’nu almas\u0131 gerekmektedir.
\nSiyasi Partilerin Kapat\u0131lmas\u0131
\nSadece Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131s\u0131 a\u00e7abilir. Dava Anayasa Mahkemesine a\u00e7\u0131l\u0131r ve burada kesin kara ba\u011flan\u0131r. Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131s\u0131 davay\u0131 re’sen a\u00e7abilece\u011fi gibi, Bakanlar Kurulu karar\u0131 veya Adalet Bakan\u0131 ya da bir siyasi partinin talebi \u00fczerine a\u00e7abilir. Bir siyasi partinin kapat\u0131lmas\u0131 karar\u0131nda Anayasa Mahkemesi 3\/5 \u00e7o\u011funlu\u011fun oyu \u015fart\u0131 getirilmi\u015ftir.
\nSiyasi Partilere Devlet Yard\u0131m\u0131
\n%10 baraj\u0131n\u0131 a\u00e7anlara verilir. Baraj\u0131 a\u015fmam\u0131\u015f olmakla beraber, milletvekili se\u00e7imlerinde toplam ge\u00e7erli oylar\u0131n %7’sinden fazlas\u0131n\u0131 alm\u0131\u015f bulunan partilere yap\u0131l\u0131r.
\nTemel Hak ve H\u00fcrriyetlerin Kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n Durdurulmas\u0131
\nSava\u015f, s\u0131k\u0131y\u00f6netim, seferberlik, ola\u011fan hal zamanlar\u0131nda m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Baz\u0131 s\u0131n\u0131rlamalar vard\u0131r; milletleraras\u0131 hukuktan hak ve h\u00fcrriyetlerin kullan\u0131lmas\u0131 k\u0131smen ya da tamamen durdurulabilir. Hi\u00e7bir \u015fekilde durdurulamayacak temel hak ve h\u00fcrriyetler:
\n– Ya\u015fama hakk\u0131, maddi ve manevi b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc koruma hakk\u0131, su\u00e7 ve cezalar\u0131n ge\u00e7mi\u015fe y\u00fcr\u00fct\u00fclememesi, masumluk karinesi (su\u00e7luluk kesinle\u015finceye kadar masumluk).
\nY\u00fcr\u00fctme Organ\u0131n Yap\u0131s\u0131 ve Cumhurba\u015fkan\u0131
\nCumhurba\u015fkan\u0131
\nCumhurba\u015fkan\u0131 1982 Anayasas\u0131na g\u00f6re TBMM taraf\u0131ndan se\u00e7ilmektedir. 1961 Anayasas\u0131ndan farkl\u0131 olarak 1982 Anayasas\u0131nda Cumhurba\u015fkan\u0131n TBMM d\u0131\u015f\u0131ndan da se\u00e7ilmesine imkan tan\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.
\nCumhurba\u015fkan\u0131 se\u00e7ilebilmek i\u00e7in:
\n– 40 ya\u015f\u0131n\u0131 doldurmu\u015f olmak.
\n– Y\u00fcksek \u00f6\u011frenim yapm\u0131\u015f olmak.
\n– Milletvekili se\u00e7ilme yeterlili\u011fine sahip ve T.C. vatanda\u015f\u0131 olmak.
\n– Cumhurba\u015fkan\u0131n TBMM d\u0131\u015f\u0131ndan da aday g\u00f6sterilmesi Meclis \u00fcye tam say\u0131s\u0131n\u0131n en az 5\/1’nin yaz\u0131l\u0131 \u00f6nerisiyle m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.
\nCumhurba\u015fkan\u0131n tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in:
\n– G\u00f6rev s\u00fcresi 7 y\u0131ld\u0131r.
\n– Bir kimsenin iki kez Cumhurba\u015fkan\u0131 se\u00e7ilmemesi.
\n– Se\u00e7imde nitelikli \u00e7o\u011funlu\u011fun aranmas\u0131.
\n– Bulundu\u011fu siyasi partiden istifa etme gibi d\u00fczenlemeler yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.
\nCumhurba\u015fkan\u0131n se\u00e7imi:
\n– Cumhurba\u015fkanl\u0131 se\u00e7imi 4 turla yap\u0131l\u0131r. 4 turda se\u00e7ilmezse Meclis se\u00e7imleri yenilenir. Bu d\u00fczenleme 1982 Anayasas\u0131yla ilk kez yer alm\u0131\u015ft\u0131r.
\n– Cumhurba\u015fkan\u0131n g\u00f6rev s\u00fcresinin dolmas\u0131na 30 g\u00fcn \u00f6nce veya Cumhurba\u015fkan\u0131 makam\u0131n\u0131n bo\u015falmas\u0131ndan 10 g\u00fcn sonra se\u00e7im yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Se\u00e7ime ba\u015flama tarihinden itibaren 30 g\u00fcn i\u00e7inde sonu\u00e7land\u0131r\u0131l\u0131r.
\nNot: Cumhurba\u015fkan\u0131 siyasal ve hukuki sorumsuzdur. Cezai bak\u0131mdan sadece, vatana ihanet su\u00e7undan ve meclis \u00fcye tam say\u0131s\u0131n\u0131n 4\/3’\u00fcn\u00fcn verece\u011fi kararla su\u00e7land\u0131r\u0131labilir.
\nCumhurba\u015fkan\u0131n G\u00f6rev ve Yetkileri:
\nYasama ile \u0130lgili G\u00f6revleri ve Yetkileri:
\n– Kanunlar\u0131 yay\u0131mlamak.
\n– Anayasa de\u011fi\u015fiklerine ili\u015fkin kanunlar\u0131 gerekli g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc taktirde halk oyuna sunmak.
\n– Yasama y\u0131l\u0131n\u0131n ilk g\u00fcn\u00fcnde TBMM a\u00e7\u0131l\u0131\u015f konu\u015fmas\u0131 yapmak.
\n– TBMM se\u00e7imlerinin yenilenmesine karar vermek.
\n– Kanunlar\u0131n, KHK ve i\u00e7t\u00fcz\u00fcklerin Anayasa ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131 iddias\u0131 ile iptal davas\u0131 a\u00e7mak.
\nY\u00fcr\u00fctme ile \u0130lgili G\u00f6revleri ve Yetkileri:
\n– Ba\u015fbakan atamak, istifas\u0131n\u0131 kabul etmek, ba\u015fbakan\u0131n teklifi \u00fczerine bakanlar\u0131 atamak ve g\u00f6revlerine son vermek.
\n– Gerekli hallerde Bakanlar Kuruluna Ba\u015fkanl\u0131 etmek.
\n– Yabanc\u0131 devletlere temsilci g\u00f6ndermek.
\n– Milletler aras\u0131 antla\u015fmalar\u0131 onaylamak.
\n– TBMM ad\u0131na Ba\u015fkomutanl\u0131k etmek.
\n– T\u00fcrk Silahl\u0131 Kuvvetlerinin kullan\u0131lmas\u0131na karar vermek (TBMM ile kullan\u0131r).
\n– Y\u00d6K \u00fcyelerini ve \u00fcniversite rekt\u00f6rlerini se\u00e7mek.
\n– Genel Kurmay Ba\u015fkan\u0131na atama ve Milli G\u00fcvenlik Kuruluna ba\u015fkanl\u0131 etmek.
\n– Genel Kurmay Ba\u015fkan\u0131n\u0131 atamak. Bakanlar Kurulu’nun teklifiyle. Genel Kurmay Ba\u015fkan\u0131 g\u00f6rev ve yetkilerinden dolay\u0131 Cumhurba\u015fkan\u0131na sorumludur.
\n– Devlet Denetleme Kurulunun \u00fcyelerini ve ba\u015fkan\u0131n\u0131 atamak.
\nYarg\u0131 ile \u0130lgili G\u00f6revleri ve Yetkileri:
\n– Anayasa Mahkemesi \u00fcyelerini se\u00e7mek.
\n– Dan\u0131\u015ftay \u00fcyelerinin 4\/1’ini se\u00e7mek.
\n– Yarg\u0131tay Cumhuriyet Ba\u015f Savc\u0131s\u0131 ve vekilini se\u00e7mek.
\n– Askeri Yarg\u0131tay \u00fcyelerini se\u00e7mek.
\n– Hakimler ve Savc\u0131lar Y\u00fcksek Kurulu \u00fcyelerini se\u00e7mek.
\n– Askeri Y\u00fcksek \u0130dari Mahkemesi \u00fcyelerini se\u00e7mek.
\nDip notlar:
\n– Cumhurba\u015fkan\u0131n Yarg\u0131tay \u00fcyesi se\u00e7me hakk\u0131 yoktur.
\n– Cumhurba\u015fkan\u0131n tek ba\u015f\u0131na yapaca\u011f\u0131 i\u015flemlere kar\u015f\u0131 yarg\u0131 mercilerine ba\u015fvurulamaz.
\n– Cumhurba\u015fkan\u0131n, Bakanlar Kurulu ile birlikte yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015flemlerden dolay\u0131 Ba\u015fbakan ve ilgili Bakanlar sorumludur. Buna kar\u015f\u0131 imza kural\u0131 denir.
\n– TBMM Ba\u015fkan\u0131 Cumhurba\u015fkan\u0131na vekalet eder.
\n– Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 Genel Sekreterli\u011fi, Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 kararnamesiyle d\u00fczenlenmi\u015ftir. 1982 Anayasas\u0131 ile verilmi\u015ftir.
\n– Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 Genel Sekreterli\u011fi, Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 ad\u0131na incelme ve ara\u015ft\u0131rma yapar. 1982 Anayasas\u0131 ile benimsenmi\u015f olan kurul Devlet Denetleme Kuruludur. Silahl\u0131 Kuvvetler ve Yarg\u0131 organlar\u0131 denetim alan\u0131 d\u0131\u015f\u0131ndad\u0131r.
\n– G\u00f6rev s\u00fcresinin dolmas\u0131yla nedeniyle Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 makam\u0131n\u0131n bo\u015falmas\u0131 halinde, se\u00e7ilen yeni Cumhurba\u015fkan\u0131 g\u00f6revine ba\u015flay\u0131ncaya kadar bu g\u00f6revi g\u00f6rev s\u00fcresi dolan Cumhurba\u015fkan\u0131 yapar.
\n– Cumhurba\u015fkan\u0131 MGK’ya ba\u015fkanl\u0131k etmektedir. MGK’n\u0131n g\u00fcndemini MGK Genel Sekreteri yapar.<\/p>\n
Bakanlar Kurulu
\n1. \u00a0 Bakanlar Kurulu: Ba\u015fbakan ve bakanlardan olu\u015fur. Milli g\u00fcvenli\u011fin sa\u011flanmas\u0131ndan sorumludur.
\n2. \u00a0 Ba\u015fbakan: Cumhurba\u015fkan\u0131nca TBMM \u00fcyeleri aras\u0131ndan atan\u0131r.
\n3. \u00a0 Bakan: TBMM \u00fcyeleri veya Milletvekili se\u00e7ilme yeterlili\u011fine sahip olanlar aras\u0131ndan Ba\u015fbakanca se\u00e7ilir. Meclis d\u0131\u015f\u0131ndanda se\u00e7ilebilir.
\nDip notlar:
\n– Cumhurba\u015fkan\u0131n, bakanlar\u0131 Ba\u015fbakan\u0131n \u00f6nerisi \u00fczerine g\u00f6revlerine son vermesi h\u00fckm\u00fc ilk kez 1982 Anayasas\u0131nda yer alm\u0131\u015ft\u0131r.
\n– Bakanlar kurulunun ba\u015fkan\u0131 Ba\u015fbakand\u0131r. Ola\u011fan\u00fcst\u00fc d\u00f6nemlerde Cumhurba\u015fkan\u0131d\u0131r.
\n– Ba\u015fbakan bakanlar\u0131n hiyerar\u015fik amiri de\u011fildir.
\n– Bo\u015falan bir bakanl\u0131\u011fa 15 g\u00fcn i\u00e7ersinde atama yap\u0131lmas\u0131 gerekir. Bir bakan birden fazla bakanl\u0131\u011fa vekillik edemez.
\n– TBMM genel se\u00e7imlerinden \u00f6nce, Adalet, \u0130\u00e7i\u015fleri ve Ula\u015ft\u0131rma bakanlar\u0131 g\u00f6revlerinden \u00e7ekilir.
\n– Bakanlar\u0131n kurulmas\u0131 ve kald\u0131r\u0131lmas\u0131, g\u00f6revleri KANUNLA d\u00fczenlenir.
\n– Bakan, Bakanl\u0131\u011f\u0131n emrine verilen paralar\u0131 harcama yetkisine sahiptir.
\n– Bakan, t\u00fczel ki\u015fili\u011fe ba\u011fl\u0131 kurulu\u015flar\u0131 \u00fczerinde vesayet yetkisine sahiptir.
\nYasama Organ\u0131n Yap\u0131s\u0131
\nYasama yetkisi T\u00fcrk halk\u0131 ad\u0131na TBMM kullan\u0131r. T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi 550 milletvekilinden olu\u015fur.
\nMilletvekili se\u00e7ilebilme \u015fartlar\u0131:
\n– T\u00fcrk vatanda\u015f\u0131 olmak.
\n– 30 ya\u015f\u0131n\u0131 doldurmu\u015f olmak.
\n– En az ilkokul mezunu olmak.
\n– Askerlik hizmetini yapm\u0131\u015f olmak.
\n– Y\u00fcz k\u0131zart\u0131c\u0131 su\u00e7 i\u015flememi\u015f olmak.
\n– Kamu hizmetlerinden yasakl\u0131 olmamak.
\n– Taksirli su\u00e7lar hari\u00e7 toplam 1 y\u0131ldan daha fazla a\u011f\u0131r hapis cezas\u0131 almamak.
\nSe\u00e7imler:
\n– TBMM se\u00e7imleri 5 y\u0131lda bir yap\u0131l\u0131r.
\n– TBMM ve Cumhurba\u015fkan\u0131 se\u00e7imlerin yenilenmesine karar verebilir.
\n– Cumhurba\u015fkan\u0131 se\u00e7ilmedi\u011fi takdirde meclis feshedilir ve 3 ay i\u00e7ersinde yeni se\u00e7imler yap\u0131l\u0131r.
\n– Sava\u015f durumunda TBMM se\u00e7imleri 1 y\u0131l ertelenebilir.
\n– TBMM \u00fcyelerinin %5’i bo\u015fal\u0131rsa ara se\u00e7ime gidilir. Ara se\u00e7im her se\u00e7im d\u00f6neminde bir kez yap\u0131l\u0131r. Genel se\u00e7imden 30 ay ge\u00e7medik\u00e7e ve genel se\u00e7imlere 1 y\u0131l kala ara se\u00e7im yap\u0131lamaz.
\n– \u00dcye tamsay\u0131s\u0131n\u0131n %5’i bo\u015fal\u0131rsa ara se\u00e7imlerin yap\u0131lmas\u0131na 3 ay i\u00e7ersinde karar verilir.
\n– Se\u00e7imler, yarg\u0131 organlar\u0131n\u0131n denetimi alt\u0131nda yap\u0131l\u0131r. Bu yarg\u0131 organ\u0131 Y\u00fcksek Se\u00e7im Kuruludur. Kararlar\u0131 kesindir, itiraz edilemez.
\n– Hakim ve savc\u0131lar ile y\u00fcksek yarg\u0131 mensuplar\u0131, \u00f6\u011fretim elemanlar\u0131, Y\u00d6K \u00fcyeleri, memur ve i\u015f\u00e7i olmayan di\u011fer kamu g\u00f6revlileri, ordu mensuplar\u0131 g\u00f6revlerinden ayr\u0131lmad\u0131k\u00e7a aday olamazlar ve milletvekili se\u00e7ilemezler.
\n– Milletvekili, meclis \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na \u00f6z\u00fcrs\u00fcz veya izinsiz olarak bir ay i\u00e7ersinde toplam 5 birle\u015fim g\u00fcn\u00fc kat\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 durumda milletvekilli\u011fi d\u00fc\u015fer.
\n– Yasama dokunulmazl\u0131\u011f\u0131 kald\u0131r\u0131lan veya \u00fcyeli\u011fi d\u00fc\u015fen milletvekili, Meclis Genel Kurulu karar\u0131n\u0131n al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 tarihten ba\u015flayarak 7 g\u00fcn i\u00e7inde Anayasa Mahkemesine ba\u015fvurulur. Anayasa Mahkemesi de bu karar\u0131 15 g\u00fcn i\u00e7ersinde kesin karara ba\u011flar.
\n– TBMM 550 milletvekilinden olu\u015fur ve milletvekilleri, her biri birer se\u00e7im \u00e7evresi olan illerden se\u00e7ilir. Ancak, bir siyasal partinin bir ilden milletvekili \u00e7\u0131karabilmesi i\u00e7in, hem T\u00fcrkiye genelindeki, hem de o ildeki ge\u00e7erli oylar\u0131n en az %10’nu kazanmas\u0131 gerekir.
\nY\u00fcksek Se\u00e7im Kurulu
\n– TBMM \u00fcyelerinin se\u00e7im tutanaklar\u0131n\u0131 kabul etme g\u00f6revi Y\u00fcksek Se\u00e7im Kurulunundur.
\n– Se\u00e7imler, yarg\u0131 organlar\u0131n\u0131n denetimi alt\u0131nda yap\u0131l\u0131r. Bu yarg\u0131 organ\u0131 Y\u00fcksek Se\u00e7im Kuruludur. Kararlar\u0131 kesindir, itiraz edilemez.
\n– 1982 Anayasas\u0131na g\u00f6re Y\u00fcksek Se\u00e7im Kurulu \u00fcyelerini; Yarg\u0131tay ve Dan\u0131\u015ftay Genel Kurullar\u0131 se\u00e7er.
\nTBMM’nin G\u00f6rev ve Yetkileri
\n– Kanun koymak, de\u011fi\u015ftirmek.
\n– Bakanlar kuruluna Kanun H\u00fckm\u00fcnde Kararname \u00e7\u0131karma yetkisi vermek.
\n– B\u00fct\u00e7e ve kesin hesap kanun tasar\u0131lar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fmek ve kabul etmek.
\n– Bakanlar Kurulunu denetlemek.
\n– \u00d6l\u00fcm cezalar\u0131n\u0131n yerine getirilmesine karar vermek.
\n– Milletleraras\u0131 anla\u015fmalar\u0131n onaylanmas\u0131na karar vermek.
\n– Para bas\u0131lmas\u0131na karar vermek.
\n– Sava\u015f ilan\u0131na karar vermek.
\n– Genel ve \u00f6zel af ilan\u0131na karar vermek.
\n– Sava\u015f hali ilan\u0131 ve silahl\u0131 kuvvet kullan\u0131lmas\u0131na karar vermek.
\nDip Notlar:
\n– TBMM bir yasama y\u0131l\u0131nda en fazla 3 ay tatil yapar.
\n– TBMM, Ekim ay\u0131n\u0131n ilk g\u00fcn\u00fc Cumhurba\u015fkan\u0131n a\u00e7\u0131l\u0131\u015f konu\u015fmas\u0131yla \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na ba\u015flar.
\n– TBMM b\u00fct\u00e7e komisyonu 40 ki\u015fiden olu\u015fur. 25 iktidar, 15 muhalefet \u00fcyelerinden olu\u015fur.
\n– Unutulmamal\u0131d\u0131r ki Cumhurba\u015fkan\u0131n tek veto edemedi\u011fi kanun b\u00fct\u00e7e kanunudur.
\n– Milletleraras\u0131 anla\u015fmalar. KANUN niteli\u011findedir itiraz edilemez.
\n– Toplant\u0131 yeter say\u0131s\u0131 demek; \u00fcye tamsay\u0131s\u0131n\u0131n en az 1\/3’\u00fc demek yani 184 milletvekili.
\n– Karar yeter say\u0131s\u0131 ise; toplant\u0131ya kat\u0131lanlar\u0131n salt \u00e7o\u011funlu\u011fudur. Karar yeter say\u0131s\u0131 hi\u00e7bir \u015fekilde \u00fcye tamsay\u0131s\u0131n\u0131n 1\/4 \u2018n\u00fcn bir fazlas\u0131ndan az olamaz.
\n– Kanun teklif etmeye Bakanlar Kurulu ve milletvekilleri yetkilidir.
\n– TBMM taraf\u0131ndan kabul edilen kanunlar\u0131 Cumhurba\u015fkan\u0131 15 g\u00fcn i\u00e7ersinde yay\u0131mlar. Cumhurba\u015fkan\u0131, yay\u0131mlanmas\u0131 uygun bulmad\u0131\u011f\u0131 kanunlar\u0131 tekrar g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclmek \u00fczere TBMM’ye geri g\u00f6nderir.
\nKanun H\u00fckm\u00fcnde Kararname (KHK)
\n1971 y\u0131l\u0131nda yap\u0131lan de\u011fi\u015fiklerle Anayasam\u0131za girmi\u015ftir.
\n– Ola\u011fan d\u00f6nemlerde; Bakanlar Kurulu taraf\u0131ndan \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131r.
\n– Ola\u011fan\u00fcst\u00fc d\u00f6nemlerde; Cumhurba\u015fkan\u0131 ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda toplanan Bakanlar Kurulu taraf\u0131ndan \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131r.
\n– KHK \u00e7\u0131karmak i\u00e7in TBMM taraf\u0131ndan Bakanlar Kuruluna yetki kanunu ile izin verilmesi gerekir. Ola\u011fan\u00fcst\u00fc d\u00f6nemde \u00e7\u0131kart\u0131lan KHK’ de yetki kanuna ihtiya\u00e7 yoktur.
\n– KHK ki\u015fi haklar\u0131 ve \u00f6devleri ile ilgili haklar ve \u00f6devler d\u00fczenlenemez.
\n– KHK ba\u015fka bir tarih belirlenmemi\u015fse Resmi Gazetede yay\u0131mland\u0131klar\u0131 g\u00fcn y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girer ve ayn\u0131 g\u00fcn TBMM’ye sunulur. TBMM’ye sunulmayan kararnameler bu tarihte y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kalkar.
\nT\u00fcz\u00fck: Kanunlar\u0131n uygulanmas\u0131n\u0131 g\u00f6stermek ve emretti\u011fi i\u015fleri belirlemek amac\u0131yla \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131r. Bakanlar Kurulu taraf\u0131ndan \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131r ve Dan\u0131\u015ftay\u0131n incelemesinden ge\u00e7irilir. T\u00fcz\u00fc\u011f\u00fcn \u015fekli \u015fart\u0131 Dan\u0131\u015ftay\u0131n incelenmesinde ge\u00e7mektedir.
\nY\u00f6netmelikler: Ba\u015fbakan, Bakanl\u0131klar ve Kamu Kurum ve Kurulu\u015flar\u0131n kendi i\u00e7 yap\u0131lar\u0131na ve \u00e7al\u0131\u015fma sistemlerini belirlemek amac\u0131yla \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131r.<\/p>\n
TBMM’nin Bilgi Edinme ve Denetim Yollar\u0131
\n– Soru: Bakanlar Kurulu ad\u0131na, s\u00f6zl\u00fc veya yaz\u0131l\u0131 olarak cevapland\u0131r\u0131lmak \u00fczere Ba\u015fbakan veya Bakanlardan bilgi istenilmesidir.
\n– Genel G\u00f6r\u00fc\u015fme: Toplumu ilgilendiren belli bir kanunun TBMM genel kurulunda g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclmesidir.
\n– Meclis Soru\u015fturmas\u0131: Ba\u015fbakan veya Bakanlar\u0131n cezai sorumluluklar\u0131n ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r. TBMM \u00fcye tamsay\u0131s\u0131n\u0131n en az onda biri taraf\u0131ndan verilir.
\n– Meclis Ara\u015ft\u0131rmas\u0131: Belli bir konuda bilgi edinmek i\u00e7in yap\u0131lan incelemedir.
\n– Gensoru: H\u00fck\u00fcmetin veya bir Bakan\u0131n siyasal sorumlulu\u011funa yol a\u00e7abilir. Gensoru en az 20 milletvekili taraf\u0131ndan verilir.
\nDip not: Ba\u015fbakan\u0131n Y\u00fcce Divan’a sevki halinde h\u00fck\u00fcmet istifa etmi\u015f say\u0131l\u0131r.
\nOla\u011fan\u00fcst\u00fc Y\u00f6netim Usulleri
\n1982 Anayasas\u0131na g\u00f6re ola\u011fan\u00fcst\u00fc hal ilan yetkisi Cumhurba\u015fkan\u0131 ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda toplanan Bakanlar Kuruluna aittir. 1982 Anayasas\u0131na g\u00f6re \u00fc\u00e7 t\u00fcrl\u00fc ola\u011fan\u00fcst\u00fc hal rejimine yer veri\u015fmi\u015ftir. \u0130ki durumda ola\u011fan\u00fcst\u00fc hal ilan edilmekte di\u011fer durumda ise s\u0131k\u0131 y\u00f6netim ilan edilmektedir. Ola\u011fan\u00fcst\u00fc hal ilan\u0131n birinci nedeni, tabii afet, tehlikeli salg\u0131n hastal\u0131klar veya a\u011f\u0131r ekonomik bunal\u0131m halleridir. \u0130kinci nedeni; \u015fiddet olaylar\u0131n\u0131n yayg\u0131nla\u015fmas\u0131 ve kamu d\u00fczenin ciddi \u015fekilde bozulmas\u0131d\u0131r. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc nedeni; s\u0131k\u0131 y\u00f6netimdir. Sava\u015f hali durumunda ila edilir.
\nOla\u011fan\u00fcst\u00fc Hal \u0130lan \u015eekilleri
\n1. Ola\u011fan\u00fcst\u00fc hal ilan \u015fekli; Cumhurba\u015fkan\u0131 ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda toplanan Bakanlar Kurulu taraf\u0131ndan ilan edilir. 2. ve 3. Ola\u011fan\u00fcst\u00fc hal ilan \u015fekli; Cumhurba\u015fkan\u0131 ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda toplanan Bakanlar Kurulu Milli G\u00fcvenlik Kurulunun g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc alarak s\u0131k\u0131 y\u00f6netim ilan edilir.
\nDip Notlar:
\n– Her \u00fc\u00e7 durumda da ola\u011fan\u00fcst\u00fc hal veya s\u0131k\u0131 y\u00f6netim ilan edildikten sonra Resmi Gazetede yay\u0131mlan\u0131r ve TBMM’ye sunulur.
\n– Ola\u011fan\u00fcst\u00fc hal 6 ay i\u00e7in ilan edilir. Gerekli \u015fartlar olu\u015ftu\u011funda 4 ay uzatabilir.
\n– S\u0131k\u0131 y\u00f6netim ilan edildikten sonra;
\n– Kolluk g\u00f6rev ve yetkileri askeri makamlara ge\u00e7er.
\n– Temel hak ve h\u00fcrriyetler s\u0131n\u0131rlanabilir veya durdurulur.
\n– Baz\u0131 su\u00e7lar Askeri Mahkemelerde g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.
\nYarg\u0131 Fonksiyonu
\nHakimlik Teminat\u0131: Hakimlik teminat\u0131n\u0131n en \u00f6nemli sorunu azlolunma ilkesidir. 1982 Anayasas\u0131 bu teminat\u0131n i\u00e7ersine savc\u0131lar\u0131 da alm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130lgili maddeye g\u00f6re hakimler ve savc\u0131lar azlolunamaz, kendileri istemedik\u00e7e Anayasada g\u00f6sterilen ya\u015ftan \u00f6nce emekliye ayr\u0131lamaz, bir mahkemenin veya kanunun kald\u0131r\u0131lmas\u0131yla sebebiyle olsa, ayl\u0131k \u00f6denek ve di\u011fer \u00f6zl\u00fck haklardan yoksun k\u0131l\u0131namazlar.
\nY\u00fcksek Mahkemeler
\n1. \u00a0 Anayasa Mahkemesi:
\n– 11 as\u0131l ve 4 yedekten olu\u015fur.
\n– \u00dcyelerini Cumhurba\u015fkan\u0131 se\u00e7er.
\n– Salt \u00e7o\u011funlukla karar verir.
\nG\u00f6revleri:
\n– Kanunlar\u0131, KHK’leri ve TBMM i\u00e7 t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc Anayasa uygunluk \u015fekilde denetler.
\n– Cumhurba\u015fkan\u0131, Bakanlar\u0131, Y\u00fcksek Mahkeme ba\u015fkan ve \u00fcyelerini, ba\u015fsavc\u0131lar\u0131n\u0131, Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131s\u0131 vekilini, hakimler ve savc\u0131lar Y\u00fcksek Kurulu \u00fcyelerini g\u00f6revleriyle ilgili su\u00e7lardan dolay\u0131 Y\u00fcce Divan s\u0131fat\u0131yla denetler.
\n– Yasama dokunulmazl\u0131klar\u0131n\u0131n iptaline kar\u015f\u0131 davalara bakar.
\n– Siyasi partilerin mali denetimini yapar.
\n– Uyu\u015fmazl\u0131k Mahkemesi Ba\u015fkan\u0131n\u0131 kendi \u00fcyeleri aras\u0131ndan se\u00e7er.
\n– Siyasi partilerin kapat\u0131lmas\u0131 hakk\u0131ndaki davalara bakar.
\n2. \u00a0 Yarg\u0131tay: Adliye Mahkemelerince verilen karar ve h\u00fck\u00fcmlerin son inceleme mercii olup ayr\u0131ca belli davalara da ilk ve son mahkemesi olarak bakar, Yarg\u0131tay \u00fcyeleri, Hakimler ve Savc\u0131lar Y\u00fcksek Kurulu \u00fcyelerince se\u00e7ilir.
\n3. \u00a0 Dan\u0131\u015ftay: \u0130dare ve Vergi Mahkemelerince verilen karar ve h\u00fck\u00fcmlerin son inceleme mercii olup ayr\u0131ca belli davalarda ilk ve son derece mahkemesi olarak bakar. \u00dcyelerinin d\u00f6rtte \u00fc\u00e7\u00fc Hakimler Savc\u0131lar Y\u00fcksek Kurulu, d\u00f6rtte biride Cumhurba\u015fkan\u0131 taraf\u0131ndan se\u00e7ilir. T\u00fcz\u00fc\u011f\u00fcn yarg\u0131sal denetimini yapar. Bakanlar Kurulu taraf\u0131ndan g\u00f6nderilen kanun tasar\u0131lar\u0131 hakk\u0131nda g\u00f6r\u00fc\u015f bildirmekle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr.
\n4. \u00a0 Askeri Yarg\u0131tay: Askeri mahkemelerden verilen karar ve h\u00fck\u00fcmlerin son inceleme merciidir. \u00dcyeleri Cumhurba\u015fkan\u0131 taraf\u0131ndan se\u00e7ilir.
\n5. \u00a0 Askeri Y\u00fcksek \u0130dare Mahkemesi: Asker ki\u015fileri ilgilendiren ve askeri hizmete ili\u015fkin idari i\u015flemlerden do\u011fan uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n yarg\u0131 denetimini yapar.
\n6. \u00a0 Uyu\u015fmazl\u0131k Mahkemesi: Adli, idari ve askeri yarg\u0131 mercileri aras\u0131ndaki g\u00f6rev ve h\u00fck\u00fcm uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n\u0131 kesin olarak \u00e7\u00f6z\u00fcmlemeye yetkilidir.
\n7. \u00a0 Say\u0131\u015ftay : Genel ve Katma b\u00fct\u00e7eli dairelerin b\u00fct\u00fcn gelir ve giderlerini inceleyen y\u00fcksek hesap mahkemesidir. Say\u0131\u015ftay\u0131n kesin h\u00fck\u00fcmleri hakk\u0131na ilgililer yaz\u0131l\u0131 bildirimler tarihinden itibaren 15 g\u00fcn i\u00e7inde bir kereye mahsus olmak \u00fczere karar d\u00fczeltilmesi isteminde bulunabilirler. Genel ve katma b\u00fct\u00e7eli dairelerin gelir, gider ve mallar\u0131n\u0131 TBMM ad\u0131na denetler.
\n8. \u00a0 Hakimler ve Savc\u0131lar Y\u00fcksek Kurulu : Adli ve \u0130dari hakim ve savc\u0131lar\u0131 mesle\u011fe kabul etme, atama, nakletme ve terfi i\u015flemlerini yapar. Kurulun Ba\u015fkan\u0131 Adalet Bakan\u0131d\u0131r. Cumhurba\u015fkan\u0131 Hakimler ve Savc\u0131lar Kurulundan Anayasa Mahkemesine \u00fcye se\u00e7mez. Hakimler ve Savc\u0131lar Kurulunun kararlar\u0131na kar\u015f\u0131 yarg\u0131ya ba\u015fvurulamaz.
\nMerkezi \u0130darenin Ba\u015fkent Te\u015fkilat\u0131
\n1. \u00a0 Cumhurba\u015fkan\u0131
\n2. \u00a0 Bakan
\n3. \u00a0 Bakanlar Kurulu
\n4. \u00a0 Ba\u015fbakan
\nBa\u015fkentteki Yard\u0131mc\u0131 Kurulu\u015flar
\n1. \u00a0 Dan\u0131\u015ftay; 12 daireden olu\u015fur.
\n2. \u00a0 Say\u0131\u015ftay; Vize ve tescil i\u015flemi yapar. Genel uygunluk bildirimi 75 g\u00fcn i\u00e7inde TBMM’ye sunar.
\n3. \u00a0 Milli G\u00fcvenlik Kurulu
\nG\u00f6revleri:
\n– Milli g\u00fcvenlik siyaseti do\u011frultusunda belirlenecek hedeflerin ger\u00e7ekle\u015ftirilmesine ili\u015fkin hangi tedbirler al\u0131naca\u011f\u0131.
\n– Devletin mili g\u00fcvenlik politikas\u0131n\u0131 belirlenmesi ve uygulamas\u0131 ile ilgili kararlar\u0131n al\u0131nmas\u0131 ve gerekli koordinasyonun sa\u011flanmas\u0131.
\n– Ola\u011fan\u00fcst\u00fc hal, s\u0131k\u0131y\u00f6netim ve sava\u015f hali i\u00e7in g\u00f6r\u00fc\u015f bildirmek.
\n– Devletin b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in tedbirlerin al\u0131naca\u011f\u0131n\u0131 belirlemek.
\n– MGK’n\u0131n olu\u015fumu:
\n– Cumhurba\u015fkan\u0131
\n– Ba\u015fbakan
\n– Genel Kurmay Ba\u015fkan\u0131
\n– Milli Savunma Bakan\u0131
\n– \u0130\u00e7i\u015fleri ve D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131
\n– Kara, Deniz, Hava Kuvvetleri Komutanl\u0131\u011f\u0131
\n– Jandarma Genel Komutanl\u0131\u011f\u0131
\n– Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131
\n– Ba\u015fbakan Yard\u0131mc\u0131lar\u0131
\n4. \u00a0 Devlet Planlama Te\u015fkilat\u0131
\nUluslar aras\u0131 Kurulu\u015flar
\nAvrupa Birli\u011fi
\n18 Nisan 1951 y\u0131l\u0131nda 6 Avrupa \u00fclkesi (Bel\u00e7ika, Almanya, Fransa, \u0130talya, Hollanda, L\u00fcksembourg) Avrupa K\u00f6m\u00fcr ve \u00c7elik Toplulu\u011fu’nu kurmu\u015ftur. \u0130lk somut ad\u0131m.
\n1957’de Roma’da imzalanan anla\u015fma ile Avrupa Ekonomik Toplulu\u011fu (AB) kurulmu\u015ftur. 1958 y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe irmi\u015ftir.
\n2004’de Polonya, Macaristan, Litvanya, Letonya, Estonya, Slovakya, \u00c7ek Cumhuriyeti, Slovenya, Malta, K\u0131br\u0131s Rum Kesimi \u00fcye olmu\u015ftur.
\nAvrupa Birli\u011fi Organlar\u0131
\n– Avrupa Zirvesi
\n– Avrupa Parlamentosu (Birli\u011fin tek demokratik organ\u0131)
\n– Avrupa Komisyonu
\n– Bakanlar Konseyi
\n– Adalet Divan\u0131
\nAvrupa Birli\u011finin Finansman Kurulu\u015flar\u0131
\n– Avrupa Yat\u0131r\u0131m Bankas\u0131
\n– Ab B\u00fct\u00e7esi
\n– Avrupa Parasal \u0130\u015fbirli\u011fi Fonu
\n– Avrupa Garanti ve Y\u00f6nlendirme Fonu
\n– Avrupa Sosyal fonu
\n– Avrupa B\u00f6lgesel Kalk\u0131nma Fonu
\n– Avrupa Kalk\u0131nma Fonu
\nDip Not: 1 Ocak 1993’te tek pazara ge\u00e7mi\u015ftir.
\nIMF (Uluslar aras\u0131 Para Fonu)
\n– 1945 y\u0131l\u0131nda kurulmu\u015ftur. Merkezi Washington’dur.
\n– IMF’nin en yetkili organ\u0131 Guvern\u00f6rler Kuruludur.
\n– IMF’nin para birimi SDR
\n– T\u00fcrkiye IMF’ye 1947 y\u0131l\u0131nda \u00fcye olmu\u015ftur.
\nD\u00fcnya Bankas\u0131
\n– 1945 y\u0131l\u0131nda kurulmu\u015ftur.
\n– Temel amac\u0131; geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerden geli\u015fmekte olan \u00fclkelere mali imkanlar\u0131 y\u00f6nlendirerek, geli\u015fmekte olan \u00fclkelerin ya\u015fam standartlar\u0131n\u0131n y\u00fckseltilmesini sa\u011flamak.
\nNATO
\n– 4 Nisan 1949’da 12 devletin imzalam\u0131\u015f olduklar\u0131 ittifak anla\u015fmas\u0131d\u0131r.
\n– Kurucular\u0131: Hollanda, Bel\u00e7ika, Portekiz, ABD, Fransa, \u0130ngiltere, \u0130zlanda, \u0130talya, L\u00fcksembourg, Norve\u00e7, Kanada, Danimarka
\n– T\u00fcrkiye 1952 y\u0131l\u0131nda \u00fcye olmu\u015ftur.
\nK\u0131saltmalar
\n– UNCTAD: Birle\u015fmi\u015f Milletler Ticaret ve Kalk\u0131nma Konferans\u0131
\n– WTO: D\u00fcnya Ticaret \u00d6rg\u00fct\u00fc
\n– GATT: G\u00fcmr\u00fck Tarifeleri ve Ticaret Anla\u015fmalar\u0131
\n– UNESCO: Birle\u015fmi\u015f Milletler E\u011fitim, K\u00fclt\u00fcr Te\u015fkilat\u0131
\n– WHO: D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k Te\u015fkilat\u0131
\n– FAO: Tar\u0131m Te\u015fkilat\u0131
\n– EFTA: Avrupa Serbest Ticaret B\u00f6lgesi
\n– ILO: Uluslar aras\u0131 \u00c7al\u0131\u015fma \u00d6rg\u00fct\u00fc<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
1921 Anayasas\u0131: – Milli Egemenlik ilk kez dile getirilir. – T\u00fcrk tarihinin en yumu\u015fak anayasas\u0131d\u0131r. – Yasama ve y\u00fcr\u00fctme yetkisi mecliste topland\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in Meclis h\u00fck\u00fcmeti s\u00f6z konusudur. – Meclisin bakanlar\u0131 her zaman de\u011fi\u015febilir. – Bakanlar kurulunun meclise kullanabilece\u011fi hi\u00e7bir silah\u0131 yoktur. – Bakanlar teker teker meclis taraf\u0131ndan se\u00e7ilir. – Devlet Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 m\u00fcessesi yok. – Meclis … Devam\u0131n\u0131 oku…<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1686,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[15110],"tags":[15171,15263,15132],"class_list":["post-41320","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-vatandaslik","tag-anayasa","tag-anayasa-ozet","tag-anayasalar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/41320","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1686"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=41320"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/41320\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=41320"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=41320"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=41320"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}