Y\u0131ld\u0131r\u0131m yery\u00fcz\u00fc ile bulutlar aras\u0131ndaki artan elektrik potansiyelini dengede tutan bir elektrik bo\u015falmas\u0131d\u0131r. Y\u0131ld\u0131r\u0131m \u015fim\u015fek \u00e7akmas\u0131n\u0131n yery\u00fcz\u00fc ile temasa ge\u00e7mesi oldu\u011funa g\u00f6re \u00f6nce \u015fim\u015fe\u011fin nas\u0131l olu\u015ftu\u011funu anlamal\u0131y\u0131z. \u015eim\u015fek bulutlar\u0131n y\u00fcklenmesinden olu\u015fur. Peki, bulutlar neden y\u00fcklenir sorusuna cevap olarak, havan\u0131n iyi bir iletken olmamas\u0131 verilebilinir. Y\u0131ld\u0131r\u0131m ve etkile\u015fimler rahatl\u0131kla a\u00e7\u0131klanabilse de, bulutlar\u0131n nas\u0131l y\u00fcklendi\u011fi konusunda insano\u011flunun bilgisi yeterli d\u00fczeyde de\u011fildir. Tarih boyunca bu konuda bir s\u00fcr\u00fc teori \u00fcretilmi\u015ftir. Bu teorilerden biri ve Simpson ve Lomonosow’un teorisidir. Bu teoriye g\u00f6re bulutlardaki y\u00fckler hava ak\u0131m\u0131 yard\u0131m\u0131yla olu\u015fmaktad\u0131r.
\nS\u0131cak ve so\u011fuk havan\u0131n yer de\u011fi\u015ftirmesi sonucunda olu\u015fan hava ak\u0131m\u0131 bulutlardaki su damlac\u0131klar\u0131n\u0131 harekete ge\u00e7irir. Hareket halindeki su damlac\u0131klar\u0131 birbirlerine s\u00fcrt\u00fcnerek y\u00fckl\u00fc hale ge\u00e7erler. Bulutlardaki hava ak\u0131mlar\u0131 su damlac\u0131klar\u0131n\u0131n da\u011f\u0131lmas\u0131na ve tekrar birle\u015fmesine sebep olurlar. Ara\u015ft\u0131rmalara g\u00f6re b\u00fcy\u00fck su damlac\u0131klar\u0131 yani pozitif y\u00fckl\u00fc damlac\u0131klar bulutun alt b\u00f6lgelerinde, k\u00fc\u00e7\u00fck damlac\u0131klar yani negatif y\u00fckl\u00fcler bulutun \u00fcst k\u0131sm\u0131nda bulunurlar fakat yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalara g\u00f6re bulutun alt k\u0131sm\u0131n\u0131n pozitif y\u00fckl\u00fc olma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 %-10 aras\u0131nda iken, negatif y\u00fckl\u00fc olma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 %80-95 aras\u0131ndad\u0131r. Bu da bu teoremi \u00e7\u00fcr\u00fctmektedir. Dolay\u0131s\u0131yla nas\u0131l y\u00fcklendi\u011fi tam a\u00e7\u0131klanamasa da ortaya y\u00fckl\u00fc bulutlar \u00e7\u0131kar. Fiziki ko\u015fullardan \u00f6t\u00fcr\u00fc bulut olu\u015furken, bulutun alt k\u0131sm\u0131 negatif y\u00fckle y\u00fcklenir ve bulutun alt\u0131nda kalan yery\u00fcz\u00fc buna tepkiyle pozitif y\u00fcklenir.<\/p>\n
F\u0131rt\u0131na, r\u00fczgar gibi etkenlerin artmas\u0131yla bulutun alt k\u0131sm\u0131n\u0131n negatif y\u00fcklenmesi artar, dolay\u0131s\u0131yla yery\u00fcz\u00fcnde de bulutun etkidi\u011fi yerlerde pozitif y\u00fck miktar\u0131 artar.\u0130\u015fte bulutlarla,yery\u00fcz\u00fc aras\u0131nda giderek artan bu potansiyel fark aradaki yal\u0131tkan havay\u0131 delerek, a\u011fac\u0131n dallar\u0131 gibi \u00e7atlaklar halinde bir iletken kanalla yery\u00fcz\u00fc ve bulutlar aras\u0131nda bir bo\u015falma meydana getirir. E\u011fer bu bo\u015flama ve etkile\u015fim bulutla bulut aras\u0131nda olursa buna \u015fim\u015fek ad\u0131n\u0131 veririz. Ama bu bo\u015falma yery\u00fcz\u00fc ile bulutlar aras\u0131nda olursa buna y\u0131ld\u0131r\u0131m denir.<\/p>\n
Y\u0131ld\u0131r\u0131mdan Korunma Yollar\u0131 :
\nY\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131n bir insan\u0131n \u00fczerine d\u00fc\u015fme ihtimali \u00e7ok azd\u0131r ancak imkans\u0131z de\u011fildir. Bu nedenle ya\u011f\u0131\u015fl\u0131 havalarda \u00e7ok dikkatli olunmal\u0131d\u0131r. Yap\u0131lan incelemeler sonucunda bir b\u00f6lgeye y\u0131ld\u0131r\u0131m d\u00fc\u015fmeden \u00f6nce v\u0131z\u0131lt\u0131ya benzer bir ses duyuldu\u011fu, deride kar\u0131ncalanmalar oldu\u011fu ve sa\u00e7lar\u0131n dikle\u015fti\u011fi tespit edilmi\u015ftir. E\u011fer b\u00f6yle bir durum s\u00f6z konusu ise muhtemel b\u00f6lgeden derhal uzakla\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Al\u0131nabilecek ba\u015fl\u0131ca \u00f6nlemler \u015funlard\u0131r;
\nY\u0131ld\u0131r\u0131mdan korunmak i\u00e7in evlerin ve binalar\u0131n \u00e7at\u0131lar\u0131na y\u0131ld\u0131r\u0131msavar (paratoner) olarak adland\u0131r\u0131lan ve elektri\u011fi topra\u011fa ileten aletler kullan\u0131labilir.
\nBireysel olarak al\u0131nabilecek \u00f6nlem ise ya\u011f\u0131\u015fl\u0131 havaya maruz kald\u0131\u011f\u0131n\u0131zda \u00fcst\u00fc kapal\u0131 bir alan bulup ya\u011f\u0131\u015f kesilene kadar beklemektir.
\nKesinlikle a\u011fa\u00e7lardan, elektrik direklerinden, sivri yerlerden ve su birikintilerinden uzak durman\u0131z gerekir.
\nE\u011fer kapal\u0131 bir alan bulam\u0131yorsan\u0131z yapman\u0131z gereken di\u011fer insanlardan yeterince uzakla\u015farak yere \u00e7\u00f6melmeniz ayaklar\u0131n\u0131z\u0131 birle\u015ftirmeniz ve kafan\u0131z\u0131 olabildi\u011fince \u00f6ne do\u011fru e\u011fmeniz gerekir.
\nE\u011fer bir \u015femsiye, sivri veya metal cisimler ta\u015f\u0131yorsan\u0131z tehlikeyi de beraberinde ta\u015f\u0131yorsunuz demektir. Bu nedenle \u015femsiyeniz olsa bile eve yeti\u015fmeye \u00e7al\u0131\u015fmak yerine \u015femsiyeyi kapatarak \u00fcst\u00fc kapal\u0131 bir alan bulman\u0131z en do\u011fru tercihtir.
\nY\u0131ld\u0131r\u0131m ihtimaline kar\u015f\u0131 en g\u00fcvenli yerler ise otomobiller ve binalard\u0131r. \u00d6zellikle otomobiller \u0131slak lastiklerden elektri\u011fi topra\u011fa iletebilirler. Kesinlikle \u201cayn\u0131 yere y\u0131ld\u0131r\u0131m iki defa d\u00fc\u015fmez\u201d kan\u0131s\u0131na kap\u0131lmamal\u0131s\u0131n\u0131z. \u00c7\u00fcnk\u00fc New York\u2019ta bulunan Empire State binas\u0131na onbe\u015f dakika i\u00e7erisinde onbe\u015f defa y\u0131ld\u0131r\u0131m d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. <\/p>\n
Paratoner :
\nParatoner, havadaki elektrik y\u00fck\u00fcn\u00fc topra\u011fa aktarmay\u0131 ama\u00e7layan ara\u00e7t\u0131r.\u0130ki bulutun s\u00fcrt\u00fc\u015fmesi,\u00e7arp\u0131\u015fmas\u0131 veya kendi aralar\u0131nda elektron bo\u015falmas\u0131 yapmalar\u0131 sonucu olu\u015fan \u015fiddetli \u0131\u015f\u0131k g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcne \u015fim\u015fek denir.\u015eim\u015feklerin y\u0131ld\u0131r\u0131ma d\u00f6n\u00fc\u015febilmesi i\u00e7in bulutlar\u0131n yery\u00fcz\u00fcne yak\u0131n bir \u015fekilde paralel olarak durup, elektron al\u0131\u015fveri\u015fi yapmas\u0131 gerekir.Bu olaydan sonra elektronlar\u0131n izledi\u011fi yol \u015fiddetli bir ate\u015f topuna d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr ve y\u0131ld\u0131r\u0131m olu\u015fur.Y\u0131ld\u0131r\u0131mdan korunmak i\u00e7in binalar\u0131n ve evlerin g\u00f6k y\u00fcz\u00fcne yak\u0131n olan yerlerine paratoner ad\u0131 verilen aletler konulur.Bu aletler k\u0131saca topra\u011fa ba\u011flanm\u0131\u015f birer demir \u00e7ubuktur.Topraklama sayesinde demir iletkene gelen y\u0131ld\u0131r\u0131m etkisiz hale getirilir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Y\u0131ld\u0131r\u0131m yery\u00fcz\u00fc ile bulutlar aras\u0131ndaki artan elektrik potansiyelini dengede tutan bir elektrik bo\u015falmas\u0131d\u0131r. Y\u0131ld\u0131r\u0131m \u015fim\u015fek \u00e7akmas\u0131n\u0131n yery\u00fcz\u00fc ile temasa ge\u00e7mesi oldu\u011funa g\u00f6re \u00f6nce \u015fim\u015fe\u011fin nas\u0131l olu\u015ftu\u011funu anlamal\u0131y\u0131z. \u015eim\u015fek bulutlar\u0131n y\u00fcklenmesinden olu\u015fur. Peki, bulutlar neden y\u00fcklenir sorusuna cevap olarak, havan\u0131n iyi bir iletken olmamas\u0131 verilebilinir. Y\u0131ld\u0131r\u0131m ve etkile\u015fimler rahatl\u0131kla a\u00e7\u0131klanabilse de, bulutlar\u0131n nas\u0131l y\u00fcklendi\u011fi konusunda insano\u011flunun … Devam\u0131n\u0131 oku…<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1685,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[15],"tags":[15029,15028,15030],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/41056"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1685"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=41056"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/41056\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=41056"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=41056"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=41056"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}