Canl\u0131lar\u0131n h\u00fccresel yap\u0131lar\u0131n\u0131 \u00e7ok atomlu b\u00fcy\u00fck molek\u00fcller (organik ) olu\u015fturur :<\/p>\n
Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z hava bir gaz kar\u0131\u015f\u0131m\u0131d\u0131r. Havada ba\u015fl\u0131ca oksijen ve azot elementleri vard\u0131r. Elementler ba\u015fka maddelere ayr\u0131lamayan basit maddelerdir. Elementin en k\u00fc\u00e7\u00fck birimine atom denir. Bir elementte sadece bir t\u00fcr element bulunur.<\/p>\n
Birden fazla elementin kimyasal ba\u011flarla birbirine ba\u011flanmas\u0131 sonucu bile\u015fikler olu\u015fur. Bile\u015fi\u011fin en k\u00fc\u00e7\u00fck birimine de Molek\u00fcl denir. Su molek\u00fcl\u00fc gibi.<\/p>\n
Canl\u0131larda da elementler birle\u015ferek kimyasal bile\u015fikler olu\u015ftururlar. Bu birle\u015fmeyi canl\u0131 yap\u0131s\u0131nda y\u00f6neten ve denetleyen molek\u00fcller N\u00dcKLE\u0130K AS\u0130TLERD\u0130R.<\/p>\n
Canl\u0131larda genellikle bile\u015fikler karbon elementine oksijen,hidrojen ve azot gibi elementlerin ba\u011flanmas\u0131yla olu\u015fur. Bu bile\u015fikler \u00e7o\u011funlukla organik bile\u015fiklerdir. En \u00f6nemli organik bile\u015fikler karbonhidratlar,lipitler,proteinler ve n\u00fckleik asitlerdir.<\/p>\n
Karbon i\u00e7ermeyen su ve tuz gibi bile\u015fiklere inorganik bile\u015fikler denir. Karbondioksit ve karbon monoksit i\u00e7ermelerine ra\u011fmen inorganik bile\u015fik olarak tan\u0131mlan\u0131r.<\/p>\n
Organizma d\u0131\u015far\u0131dan ald\u0131\u011f\u0131 besini en basit yap\u0131 birimlerine kadar par\u00e7alar. \u00d6rne\u011fin ni\u015fasta glikoza par\u00e7alan\u0131r. Baz\u0131lar\u0131ndan enerji elde edilir. Bir k\u0131sm\u0131ndan ise n\u00fckleik asitlerin (DNA ve RNA) iste\u011fi do\u011frultusunda yeniden kimyasal bile\u015fikler olu\u015fturulur. Bu bile\u015fiklerin ba\u015fl\u0131calar\u0131 ise karbonhidratlar,proteinler,ya\u011flar,vitaminler, enzimler ve hormonlard\u0131r.<\/p>\n
\u0130norganik olanlar ise su,tuz,oksijen,karbondioksit ve minerallerdir.<\/p>\n
ORGAN\u0130K B\u0130LE\u015e\u0130KLER
\nKARBONH\u0130DRATLAR
\n\u2022 \u0130nsan ve hayvan organizmas\u0131n\u0131n birinci derecede t\u00fcketim maddesi olup \u00f6nemli bir enerji kayna\u011f\u0131d\u0131r.
\n\u2022 C,H ve O \u2018den olu\u015fur.
\n\u2022 Hayvan v\u00fccudu ba\u015fl\u0131ca proteinlerden yap\u0131lm\u0131\u015fken,bitkiler ana madde olarak karbonhidratlar\u0131 i\u00e7erir.
\n\u2022 Fotosentez sonucunda a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar.
\n\u2022 Karbonhidratlar\u0131n en k\u00fc\u00e7\u00fck yap\u0131 birimi glikozdur.V\u00fccuda yeterli karbonhidrat al\u0131nmam\u0131\u015fsa v\u00fccut bu eksikli\u011fi,proteinleri glikoza d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrerek kar\u015f\u0131lar.
\n\u2022 \u015eekerler,pastalar,kurabiyeler,ekmek,m\u0131s\u0131r ni\u015fastas\u0131,hububatlar karbonhidrat i\u00e7eren ba\u015fl\u0131ca besinlerdir.
\n\u2022 Karbonhidratlar\u0131n a\u015f\u0131r\u0131 al\u0131nmas\u0131 \u015fi\u015fmanl\u0131k,eksik al\u0131nmas\u0131 \u015feker hastal\u0131\u011f\u0131 ve karaci\u011fer rahats\u0131zl\u0131\u011f\u0131na yol a\u00e7ar.
\n\u2022 Karbonhidratlar\u0131n fazlas\u0131 ya\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclerek depolan\u0131r.
\nYA\u011eLAR
\n\u2022 Ya\u011flar \u0131s\u0131 ve enerji kayna\u011f\u0131d\u0131r.
\n\u2022 C,H ve O \u2018den olu\u015fur.
\n\u2022 Ya\u011flar depo edilebilen enerji kayna\u011f\u0131d\u0131r.
\n\u2022 Damar,sinir ve organlar\u0131n fiziki yap\u0131 olarak korunmas\u0131n\u0131 sa\u011flar.
\n\u2022 A ve B vitaminleri ile proteinlerin depolanmas\u0131n\u0131 sa\u011flar.Ya\u011flar\u0131n bile\u015fenleri ya\u011f asidi ve gliserindir.
\nEt,s\u00fct,bal\u0131k,zeytin.ay\u00e7i\u00e7e\u011fi,soya fasulyesi,m\u0131s\u0131r,f\u0131nd\u0131k,ceviz gibi besinler ya\u011f i\u00e7erir.
\nC , O ve H den olu\u015fmu\u015ftur. 3 mol ya\u011f asidi ile 1 mol gliserinden meydana gelmi\u015ftir.
\nYa\u011flar ikiye ayr\u0131l\u0131r
\nDoymu\u015f ya\u011flar (kat\u0131 ya\u011flar)
\nDoymam\u0131\u015f ya\u011flar (s\u0131v\u0131 ya\u011flar)
\nBitkisel ya\u011flar hidrojenle doyurularak margarin elde edilir. Ya\u011flar h\u00fccrede enerji verici ve yap\u0131 maddesi olarak kullan\u0131l\u0131r Ancak enerji verici olarak \u00f6nce karbonhidratlar sonra ya\u011flar kullan\u0131l\u0131r.Canl\u0131 organizmalar\u0131 darbelere ve so\u011fu\u011fa kar\u015f\u0131 korur.<\/p>\n
PROTE\u0130NLER
\nProteinler canl\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fcy\u00fcp geli\u015fmesinde yap\u0131 maddesi olarak g\u00f6rev al\u0131r.C, O ve H \u2018e ek olarak yap\u0131s\u0131nda azot ta bulunur. Protein yetersizli\u011finde canl\u0131 geli\u015femez. Hastal\u0131klara kar\u015f\u0131 diren\u00e7 d\u00fc\u015fer, karaci\u011fer kendini yenileyemez siroz hastal\u0131\u011f\u0131na neden olur. Proteinlerin temel yap\u0131 birimi amino asitlerdir. Proteinler et, s\u00fct ve \u00fcr\u00fcnleri, yumurta, kuru baklagiller, tah\u0131llar ve kuru yemi\u015flerde bol miktarda bulunur.<\/p>\n
V\u0130TAM\u0130NLER
\nCanl\u0131da d\u00fczenleyici olarak g\u00f6rev yapar. Sindirime u\u011framaz. Sa\u011fl\u0131kl\u0131 ya\u015fam i\u00e7in di\u011fer organik molek\u00fcllerle beraber al\u0131nmal\u0131d\u0131r. A,D,E;K, vitaminleri ya\u011fda erir,di\u011ferleri suda erir. Vitaminler v\u00fccudumuza genellikle besinlerle al\u0131n\u0131r. Besinler taze olarak t\u00fcketilmezse vitaminlerin yap\u0131s\u0131n\u0131 bozar.<\/p>\n
\u0130NORGAN\u0130K MADDELER
\nSU
\n\u2022 Ya\u015fam i\u00e7in oksijenden sonra ikinci \u00f6nemli unsurdur.\u0130nsan v\u00fccudunun yar\u0131s\u0131ndan fazlas\u0131 sudur.
\n\u2022 V\u00fccuttaki b\u00fct\u00fcn maddelerin ve besinlerin ta\u015f\u0131nmas\u0131n\u0131 sa\u011flar.
\n\u2022 Su sindirim i\u00e7in gerekli bir maddedir.\u00c7\u00fcnk\u00fc \u00f6nemli bir \u00e7\u00f6z\u00fcc\u00fcd\u00fcr.
\n\u2022 Metabolik art\u0131klar\u0131n ba\u011f\u0131rsak ve b\u00f6breklerden at\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flar.
\n\u2022 V\u00fccut \u0131s\u0131s\u0131n\u0131 ayarlar.
\nSu idrar,ter ve solunum yoluyla d\u0131\u015far\u0131 at\u0131l\u0131r.At\u0131lan suyun geri al\u0131nmas\u0131 i\u00e7in g\u00fcnde 1,5-2 litre su al\u0131nmas\u0131 gerekir
\nCanl\u0131lar\u0131n v\u00fccudunun b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc sudur.Susuz ya\u015fam d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez. \u0130nsan v\u00fccudunun %65\u2019i sudur. Bitkilerde bu oran %95 dir. Su iyi bir \u00e7\u00f6z\u00fcc\u00fcd\u00fcr. Sindirim suyla olur.Madde ta\u015f\u0131nmas\u0131nda rol al\u0131r. Bo\u015falt\u0131ma yard\u0131mc\u0131 olur. V\u00fccudun \u0131s\u0131s\u0131n\u0131 d\u00fczenler.<\/p>\n
M\u0130NERALLER(MADENSEL TUZLAR)
\n\u2022 G\u00fcnl\u00fck besinlerden sa\u011flan\u0131r.En bilineni sofra tuzudur.
\n\u2022 Sindirilmeden kana kar\u0131\u015f\u0131r ve d\u00fczenleyici olarak g\u00f6rev yapar.
\n\u2022 Kalsiyum ve fosfor,kemik ve di\u015flerin olu\u015fumunda rol oynar.Kalsiyum ayr\u0131ca kan olu\u015fumunda etkilidir.
\n\u2022 Demir kandaki alyuvarlarda bulunur.
\n\u2022 Flor di\u015flerin \u00e7\u00fcr\u00fcmesini \u00f6nler.
\nV\u00fccudun b\u00fcy\u00fcme ve geli\u015fmesini sa\u011flar.K\u0131r\u0131lan kemiklerin onar\u0131lmas\u0131 ve v\u00fccut yaralar\u0131n\u0131n kapanmas\u0131nda mineraller etkilidir.
\nYa\u015famsal faaliyetlerin ger\u00e7ekle\u015febilmesi i\u00e7in gereken enerji,t\u00fcm bu besin maddelerinden yeterli ve dengeli bir bi\u00e7imde al\u0131nmas\u0131yla sa\u011flan\u0131r.
\nOrganik maddelere ba\u011fl\u0131 yada tuz halinde bulunurlar.Vitamin, hormon ve enzimlerin yap\u0131s\u0131na kat\u0131l\u0131r. Kalsiyum, fosfor, potasyum, sodyum, demir, magnezyum, flor, klor gibi mineraller canl\u0131 i\u00e7in \u00f6nem ta\u015f\u0131r.
\nSodyum ve klor; v\u00fccudun dengesini sa\u011flamas\u0131nda, kas ve sinirlerin g\u00f6revlerini yapmas\u0131n\u0131 sa\u011flar.
\nPotasyum ve sodyum;H\u00fccrelerin \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 kontrol eder. Kalsiyum fosforla birlikte di\u015flerin ve kemiklerin yap\u0131s\u0131na kat\u0131l\u0131r.
\n\u00c7ocuklarda kalsiyum eksikli\u011fi ile beraber D vitamini eksikli\u011fi de olursa ra\u015fitizim denen kemik hastal\u0131\u011f\u0131 ortaya \u00e7\u0131kar.
\nDemir alyuvarlarda hemoglobinde bulunur eksikli\u011finde kans\u0131zl\u0131k(anemi )hastal\u0131\u011f\u0131 meydana gelir. Flor eksikli\u011fi di\u015f \u00e7\u00fcr\u00fcmesine, iyot eksikli\u011fi guatr hastal\u0131\u011f\u0131na neden olur.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Canl\u0131lar\u0131n h\u00fccresel yap\u0131lar\u0131n\u0131 \u00e7ok atomlu b\u00fcy\u00fck molek\u00fcller (organik ) olu\u015fturur : Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z hava bir gaz kar\u0131\u015f\u0131m\u0131d\u0131r. Havada ba\u015fl\u0131ca oksijen ve azot elementleri vard\u0131r. Elementler ba\u015fka maddelere ayr\u0131lamayan basit maddelerdir. Elementin en k\u00fc\u00e7\u00fck birimine atom denir. Bir elementte sadece bir t\u00fcr element bulunur. Birden fazla elementin kimyasal ba\u011flarla birbirine ba\u011flanmas\u0131 sonucu bile\u015fikler olu\u015fur. Bile\u015fi\u011fin en k\u00fc\u00e7\u00fck … Devam\u0131n\u0131 oku…<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1685,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[15],"tags":[14932,323,14931],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/40943"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1685"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=40943"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/40943\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=40943"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=40943"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=40943"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}