\u0130nsan taraf\u0131ndan atmosfere verilen gazlar\u0131n sera etkisi yaratmas\u0131 sonucunda, d\u00fcnya y\u00fczeyinde s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n artmas\u0131na k\u00fcresel \u0131s\u0131nma deniyor. \u0130klim sisteminde vazge\u00e7ilmez bir yere sahip olan sera gazlar\u0131, g\u00fcne\u015f ve yer radyasyonunu tutarak, atmosferin \u0131s\u0131nmas\u0131nda ba\u015fl\u0131ca etkendirler. Sera gazlar\u0131n\u0131n bulunmamas\u0131 durumunda yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n bug\u00fcne g\u00f6re 30 \u00b0C daha so\u011fuk olaca\u011f\u0131 hesaplanm\u0131\u015ft\u0131r. Son y\u0131llarda atmosferde \u00e7e\u015fitli insan aktivitelerinden kaynaklanan nedenlerle karbondioksit, metan, ozon ve di azot monoksit gibi gazlardan olu\u015fan sera gazlar\u0131, yery\u00fcz\u00fc s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131nda belirgin artmalara sebep oluyor. Sera etkisinin artmas\u0131, troposferin \u0131s\u0131nmas\u0131nda, stratosferin de so\u011fumas\u0131nda en \u00f6nemli etken olarak g\u00f6steriliyor.<\/p>\n
D\u00fcnya s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 de\u011fi\u015fiyor<\/p>\n
K\u00fcresel \u0131s\u0131nman\u0131n etkisi, hava s\u0131cakl\u0131klar\u0131n\u0131n d\u00fcnyan\u0131n her yerinde artmas\u0131 bi\u00e7iminde olmayacak. S\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n art\u0131\u015f oran\u0131, orta enlemlerde ve ekvatorda, kutuplardakinden daha farkl\u0131 olacak. \u00d6rne\u011fin ekvatorda, bu art\u0131\u015f\u0131n, d\u00fcnya ortalamas\u0131n\u0131n \u00e7ok alt\u0131nda olaca\u011f\u0131 tahmin ediliyor. Asl\u0131nda bu \u0131s\u0131nma, d\u00fcnya iklim sisteminde k\u00f6kl\u00fc de\u011fi\u015fimlere ve a\u015f\u0131r\u0131l\u0131klara yol a\u00e7acak. \u00d6yle ki, d\u00fcnyan\u0131n baz\u0131 b\u00f6lgelerinde kas\u0131rgalar, seller ve ta\u015fk\u0131nlar gibi hava olaylar\u0131n\u0131n \u015fiddeti ve s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 artarken, baz\u0131 b\u00f6lgelerde de uzun s\u00fcreli, \u015fiddetli kurakl\u0131klar ve \u00e7\u00f6lle\u015fme olaylar\u0131 etkili olabilecek. Bunun yan\u0131nda, s\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015f\u0131n\u0131n k\u0131\u015flar\u0131, yazlara g\u00f6re birka\u00e7 derece fazla olmas\u0131 bekleniyor. Benzer bir durum, geceyle g\u00fcnd\u00fcz aras\u0131nda da g\u00f6r\u00fclecek. Gece s\u0131caklar\u0131ndaki art\u0131\u015f, g\u00fcnd\u00fcz s\u0131cakl\u0131klar\u0131ndaki art\u0131\u015ftan fazla olacak. Bu durumda karalar, geceleri eskisi kadar so\u011fumaya f\u0131rsat bulamayacak. Yazla k\u0131\u015f, geceyle g\u00fcnd\u00fcz aras\u0131ndaki s\u0131cakl\u0131k fark\u0131n\u0131n azalmas\u0131, b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyadaki r\u00fczg\u00e2r \u00e7e\u015fitlerini etkileyecek; f\u0131rt\u0131nalar\u0131n yo\u011funlu\u011fu, g\u00fcc\u00fc ve rotalar\u0131 de\u011fi\u015fecek.<\/p>\n
Ya\u011f\u0131\u015f d\u00f6nemleri, miktar ve t\u00fcrlerinin de\u011fi\u015fmesiyle artan s\u0131cakl\u0131k, daha \u00e7ok buharla\u015fmaya ve buna ba\u011fl\u0131 olarak da daha \u00e7ok bulut olu\u015fmas\u0131na yol a\u00e7acak. K\u0131saca s\u00f6ylemek gerekirse, d\u00fcnyan\u0131n iklimi daha s\u0131cak, daha nemli ve bol ya\u011f\u0131\u015fl\u0131 olacak.<\/p>\n
Yeni ya\u011f\u0131\u015f d\u00fczeni<\/p>\n
K\u00fcresel \u0131s\u0131nman\u0131n \u00f6nemli etkilerinden olan iklim ku\u015faklar\u0131n\u0131n kaymas\u0131 sonucu, ya\u011fmur ku\u015fa\u011f\u0131 kuzeye do\u011fru geni\u015fleyecek. Ancak bu geni\u015fleme sonunda ya\u011f\u0131\u015flar her b\u00f6lgede artmay\u0131p, belli b\u00f6lgelerde yo\u011funla\u015facak. G\u00fcney Avrupa’daki yaz ya\u011fmurlar\u0131 azal\u0131rken, Amerika, Avrupa ve Asya’n\u0131n 55 Kuzey enleminin yukar\u0131lar\u0131nda kar ya\u011f\u0131\u015f\u0131 artacak. Daha g\u00fcneyde kar ya\u011f\u0131\u015f\u0131 azal\u0131rken, ya\u011fmurlarda bir art\u0131\u015f olacak; kar\u0131n toprakta kalma s\u00fcresi azalacak. \u015eiddetli ya\u011fmurlar daha s\u0131k ya\u011facak ve daha \u00e7ok su b\u0131rakacak.<\/p>\n
Sa\u011fanak ya\u011f\u0131\u015flar\u0131n art\u0131\u015f\u0131, y\u00fczey nemlili\u011fini ve bitki \u00f6rt\u00fcs\u00fcn\u00fc etkileyecek. Bunun sonucunda suyun toprakta s\u00fcz\u00fclmesi azalacak, seller artacak. Yeni ya\u011f\u0131\u015f d\u00fczeni, ekilebilecek alanlar\u0131n kuzeye do\u011fru geni\u015flemesine yol a\u00e7acak. Da\u011flardaki buzullar ve kar \u00f6rt\u00fcs\u00fcn\u00fcn azalmas\u0131ndan dolay\u0131, hidrolojik sistemler ve toprak yap\u0131s\u0131 \u00e7ok etkilenecek.<\/p>\n
\u0130nsan da tehlikede<\/p>\n
K\u00fcresel \u0131s\u0131nma, kalp, solunum yolu, bula\u015f\u0131c\u0131, alerjik ve di\u011fer baz\u0131 hastal\u0131klara sebep olacak. S\u00fcrekli s\u0131cak hava, seller, f\u0131rt\u0131nalar gibi hava olaylar\u0131, psikolojik rahats\u0131zl\u0131klar, hastal\u0131klara ve \u00f6l\u00fcmlere yol a\u00e7acak. Yeni alanlara yay\u0131lan b\u00f6cekler ve di\u011fer hastal\u0131k ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar, bula\u015f\u0131c\u0131 hastal\u0131klar\u0131n \u00e7o\u011falmas\u0131na neden olacak. Hava s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n artmas\u0131 ve su kaynaklar\u0131ndaki azalma, kolera tipi hastal\u0131klar\u0131 yayg\u0131nla\u015ft\u0131racak. \u00dcretimdeki b\u00f6lgesel azalmalar sonucu, a\u00e7l\u0131k ve k\u00f6t\u00fc beslenmede art\u0131\u015flar g\u00f6r\u00fclecek. B\u00f6cek yumurtalar\u0131n\u0131n \u00f6lmesini sa\u011flayan gece ve k\u0131\u015f so\u011fuklar\u0131n\u0131n hafiflemesi, \u00f6nemli bir sorun olacak. Kimi b\u00f6lgelerde \u015fiddetli kurakl\u0131k d\u00f6nemlerinin ard\u0131ndan gelecek a\u015f\u0131r\u0131 ya\u011f\u0131\u015flar, vir\u00fcs mutasyonlar\u0131n\u0131n artmas\u0131na, buna ba\u011fl\u0131 olarak da s\u0131tma gibi hastal\u0131klar\u0131n yay\u0131lmas\u0131na neden olacak. \u00d6te yandan tar\u0131m bitkilerinde g\u00f6r\u00fclen hastal\u0131klarda da s\u0131cakl\u0131kla birlikte art\u0131\u015f g\u00f6zlenecek.<\/p>\n
Buzullar\u0131n erimesi ve s\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015f\u0131, okyanuslardaki sular\u0131 genle\u015ftirip, denizlerin seviyesini y\u00fckseltecek. Deniz seviyesinin y\u00fckselmesi, k\u0131y\u0131lardaki toprak kayb\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, k\u0131y\u0131lara yak\u0131n temiz su kaynaklar\u0131n\u0131n denizle birle\u015fmesine neden olacak. Artan buharla\u015fma y\u00fcz\u00fcnden g\u00f6l ve \u0131rmaklarda meydana gelecek su kayb\u0131, 21. y\u00fczy\u0131l\u0131n en \u00f6nemli meselelerinden biri olacak. Tatl\u0131 su kaynaklar\u0131n\u0131n kalitesinde, tuzlu su kar\u0131\u015f\u0131m\u0131 nedeniyle azalma olacak.<\/p>\n
Tar\u0131m, turizm ve di\u011fer ekonomik aktiviteler bu durumdan olumsuz etkilenecek; geli\u015fmekte olan bir\u00e7ok \u00fclkede yerli halk\u0131n beslenme ve yak\u0131t kaynaklar\u0131 yok olacak. Y\u00fcksek deniz seviyesi, y\u00fcksek gel-git, kuvvetli dalga ve tsunami gibi riskli do\u011fa olaylar\u0131na sebep olacak. Deniz seviyesindeki y\u00fckselmesiyle d\u00fcz alanlar seller alt\u0131nda kalarak, k\u0131y\u0131lardaki \u00fcretim alanlar\u0131 zarar g\u00f6recek. Bunun sonucu milyonlarca insan k\u0131y\u0131 alanlar\u0131 ve k\u00fc\u00e7\u00fck adalardan g\u00f6\u00e7 edecek. Kurak b\u00f6lgelerdeki \u00e7ift\u00e7iler daha \u00e7ok sulama yap\u0131p, daha fazla tar\u0131m il\u00e2c\u0131 kullanacaklar\u0131ndan, bu b\u00f6lgelerde tar\u0131msal etkinliklerin maliyeti artacak. Geli\u015fmekte olan \u00fclkelerin kurak ve yar\u0131 kurak alanlar\u0131, baz\u0131 k\u0131y\u0131 alanlar\u0131, deltalar ve k\u00fc\u00e7\u00fck ada gibi b\u00f6lgeleri tehlike alt\u0131nda kalacak. K\u0131rsal alanlarda do\u011fal kaynaklar\u0131n verimlili\u011findeki gerileme sonucu, k\u0131rsal alandan kente g\u00f6\u00e7 h\u0131zlanacak.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u0130nsan taraf\u0131ndan atmosfere verilen gazlar\u0131n sera etkisi yaratmas\u0131 sonucunda, d\u00fcnya y\u00fczeyinde s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n artmas\u0131na k\u00fcresel \u0131s\u0131nma deniyor. \u0130klim sisteminde vazge\u00e7ilmez bir yere sahip olan sera gazlar\u0131, g\u00fcne\u015f ve yer radyasyonunu tutarak, atmosferin \u0131s\u0131nmas\u0131nda ba\u015fl\u0131ca etkendirler. Sera gazlar\u0131n\u0131n bulunmamas\u0131 durumunda yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n bug\u00fcne g\u00f6re 30 \u00b0C daha so\u011fuk olaca\u011f\u0131 hesaplanm\u0131\u015ft\u0131r. Son y\u0131llarda atmosferde \u00e7e\u015fitli insan aktivitelerinden kaynaklanan … Devam\u0131n\u0131 oku…<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1685,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[15],"tags":[483,14910,14909],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/40926"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1685"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=40926"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/40926\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=40926"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=40926"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=40926"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}