T\u00dcRK\u0130YE’DE SANAY\u0130<\/p>\n
\u00c7e\u015fitli ham maddelerin veya yari islenmi\u015f maddelerin fabrikalarda, at\u00f6lyelerde islenip kullan\u0131ma haz\u0131r duruma getirilmesi faaliyetlerine sanayi (end\u00fcstri) adi verilir.B\u00fcy\u00fck \u00a0 fabrikalarda, \u00e7ok say\u0131da b\u00fcy\u00fck makinelerle ham maddelerin islenerek yari islenmi\u015f hale getirilmesi faaliyetlerine a\u011f\u0131r sanayi adi verilir. Kimya sanayii ve maden sanayii bu t\u00fcr sanayi kollar\u0131na birer \u00f6rnektir.Yar\u0131 i\u015flenmi\u015f maddelerin fabrika ve at\u00f6lyelerde t\u00fcketim mallar\u0131 haline d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc otomotiv sanayii, dokuma sanayii ve g\u0131da sanayii gibi sanayi kollar\u0131na ise orta ve k\u00fc\u00e7\u00fck \u00f6l\u00e7ekli sanayi adi verilir.\u0130nsanlar\u0131n yery\u00fcz\u00fcnden daha fazla yararlanmas\u0131na katk\u0131da bulunan sanayi faaliyetleri, \u00fclkelerin bir\u00e7ok alanda geli\u015fmesi ve ekonomilerinin b\u00fcy\u00fcmesine yard\u0131mc\u0131 olur. Bir \u00fclkenin ekonomik ve toplumsal kalk\u0131nmas\u0131 o \u00fclkenin sanayile\u015fme derecesine ba\u011fl\u0131d\u0131r. Sanayile\u015fme faaliyetleri ileri olan \u00fclkeler geli\u015fmi\u015f olan \u00fclkelerdir.Bu \u00fclkeler \u00e7o\u011funlukla ham madde ya da yari islenmi\u015f \u00fcr\u00fcnleri al\u0131r bunlar\u0131 isleyerek t\u00fcketim mallar\u0131 halinde di\u011fer \u00fclkelere satar. Geri kalm\u0131\u015f \u00fclkeler ise sanayile\u015fme y\u00f6n\u00fcyle de geridir. Bu \u00fclkeler \u00e7o\u011funlukla sanayi \u00fcr\u00fcnlerini di\u011fer \u00fclkelerden sat\u0131n al\u0131r. Di\u011fer \u00fclkelere
\nise ham madde satar. \u00dclkelerin ekonomilerine y\u00f6n veren sanayi faaliyetlerinin yayg\u0131nla\u015fmas\u0131 baz\u0131 ko\u015fullara ba\u011fl\u0131d\u0131r. Simdi bu ko\u015fullar\u0131 birlikte inceleyelim.<\/p>\n
1. Sanayinin Kurulmas\u0131 i\u00e7in Gerekli \u015eartlar<\/p>\n
a. Sermaye (Ana para)<\/p>\n
Sanayi tesislerinin yap\u0131m\u0131nda gerekli olan ara\u00e7 ve gere\u00e7lerin al\u0131nmas\u0131ndan \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n \u00fccretlerinin \u00f6denmesine kadar bir\u00e7ok alanda en gerekli ko\u015ful sermayedir. T\u00fcrkiye’de bu konuda gerekli sermaye kaynaklar\u0131; devlet deste\u011fi, yabanc\u0131 kaynakl\u0131 krediler ve son y\u0131llarda yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131n sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 sermaye gibi kaynaklard\u0131r.<\/p>\n
b. Hammadde<\/p>\n
Sanayi tesislerinde kullan\u0131lmak \u00fczere islenmemi\u015f halde bulunan maddelere ham madde adi verilir. Fabrikalarda kullan\u0131lan ham maddeler sanayi faaliyetinin t\u00fcr\u00fcne g\u00f6re de\u011fi\u015fir. Tar\u0131m \u00fcr\u00fcnleri, hayvansal \u00fcr\u00fcnler, madenler, su \u00fcr\u00fcnleri ve bitkiler basl\u0131ca ham madde kaynaklar\u0131d\u0131r. \u00d6rne\u011fin, dokuma fabrikalar\u0131nda ham madde olarak pamuk ve ipek, bitkisel ya\u011f fabrikalar\u0131nda zeytin, ay\u00e7i\u00e7e\u011fi, m\u0131s\u0131r, soya vb. maden isleme fabrikalar\u0131nda \u00e7e\u015fitli madenler basl\u0131ca ham madde kaynaklar\u0131d\u0131r.<\/p>\n
c. Enerji<\/p>\n
Sanayi tesislerindeki makinelerin \u00e7al\u0131\u015fabilmesi i\u00e7in enerjiye ihtiya\u00e7 duyulur. Bu ihtiya\u00e7 b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde elektrik enerjisidir. T\u00fcrkiye’de sanayi kurulu\u015flar\u0131n\u0131n duydu\u011fu elektrik enerjisi ihtiyac\u0131 tas k\u00f6m\u00fcr\u00fc, linyit, petrol, do\u011fal gaz, su g\u00fcc\u00fc, r\u00fczg\u00e2r g\u00fcc\u00fc ve jeotermal santrallerden elde edilir. Bunlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra gerekli olan isi enerjisi k\u00f6m\u00fcr, petrol ve do\u011fal gazdan sa\u011flan\u0131r. Bu nedenle sanayi tesislerinin enerji kaynaklar\u0131na yakin olmas\u0131 tercih edilir. \u00d6rne\u011fin, Ere\u011fli ve Karab\u00fck’teki demir – \u00e7elik fabrikalar\u0131nda demirin ergitilmesi i\u00e7in gerekli i\u015fi enerjisi tas k\u00f6m\u00fcr\u00fc yak\u0131larak elde edilir. Bu nedenle bu fabrikalar\u0131n kurulu\u015f yerinin belirlenmesinde ta\u015f k\u00f6m\u00fcr\u00fc yataklar\u0131na yakinlik etkili olmu\u015ftur.<\/p>\n
d. \u0130\u015f g\u00fcc\u00fc<\/p>\n
Geli\u015fen teknolojiyle birlikte sanayi tesislerinin b\u00fcy\u00fcmesi, bu tesislerdeki makineleri kullanabilecek yeti\u015fmi\u015f is g\u00fcc\u00fc ihtiyac\u0131n\u0131 da art\u0131rmaktad\u0131r. Sanayile\u015fmi\u015f \u00fclkeler bu ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 \u00e7e\u015fitli mesleklerde eleman yeti\u015ftiren lise ve y\u00fcksekokullardan kar\u015f\u0131lamaktad\u0131r.<\/p>\n
e. Ula\u015f\u0131m<\/p>\n
Sanayi faaliyetlerinin yery\u00fcz\u00fcndeki da\u011filisi ile ula\u015f\u0131m olanaklar\u0131 aras\u0131nda yakin bir ili\u015fki bulunur. Sanayi tesisinde islenecek ham madde ihtiyac\u0131n\u0131n, gerekli enerjinin, islenmi\u015f \u00fcr\u00fcnlerin pazara ula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n ve \u00e7al\u0131\u015facak is\u00e7ilerin fabrikaya ula\u015fabilmesinin en \u00f6nemli ko\u015fulu ula\u015f\u0131m olanaklar\u0131n\u0131n geli\u015fmi\u015f olmas\u0131d\u0131r. \u00d6rne\u011fin,Marmara B\u00f6lgesi kara yolu, hava yolu, demir yolu ve deniz yolu gibi bir\u00e7ok ula\u015f\u0131m a\u011f\u0131na sahip olmas\u0131 nedeniyle \u00fclkemizin en geli\u015fmi\u015f sanayi b\u00f6lgesidir.<\/p>\n
1. \u0130\u015fletme<\/p>\n
Sanayi kurulu\u015flar\u0131n\u0131n devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131nda kurulu\u015flar\u0131n verimli \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131 y\u00f6ntemi olan isletmenin \u00f6nemi b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. Bu y\u00f6ntemi uygulayacak iyi yeti\u015fmi\u015f isletmecilerin ba\u015f\u0131nda bulundu\u011fu fabrikalardan y\u00fcksek verim elde edilebilir.<\/p>\n
g. Teknoloji<\/p>\n
G\u00fcn\u00fcm\u00fczde kullan\u0131c\u0131lar\u0131n \u00fcretilen \u00fcr\u00fcnlerden daha fazla yararlanmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan teknolojik geli\u015fmeler, sanayi tesislerindeki \u00fcretimi do\u011frudan etkiler. Bu nedenle teknolojik geli\u015fmelerin yak\u0131ndan takip edilmesi ve bu yeniliklerin \u00fcretilen \u00fcr\u00fcnlere yans\u0131t\u0131lmas\u0131 gereklidir.
\nh. Pazarlama
\nBir sanayi kurulusunun varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 devam ettirebilmesi i\u00e7in \u00fcretti\u011fi \u00fcr\u00fcnlerini pazarlayabilece\u011fi s\u00fcrekli bir pazar\u0131n\u0131n olmas\u0131 gerekir. Bu pazarlar\u0131n olu\u015fturulmas\u0131nda \u015f\u00fcphesiz \u00fcr\u00fcnlerin reklam\u0131n\u0131n iyi olmas\u0131 gereklidir. G\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki b\u00fcy\u00fck isletmelerin bir\u00e7o\u011fu \u00fcr\u00fcnlerini uzun y\u0131llar pazarlayabildi\u011fi geni\u015f pazarlama olanaklar\u0131na sahiptir.<\/p>\n
2. T\u00fcrkiye’de Sanayinin Kurulusu ve Geli\u015fimi<\/p>\n
B\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde tar\u0131ma ba\u011f\u0131ml\u0131 olan Osmanl\u0131 ekonomisindeki sanayile\u015fme faaliyetleri ilk olarak 18 yy’da Lale Devri’nde ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu d\u00f6nemde ka\u011f\u0131t, kuma\u015f, matbaa ve \u00e7ini gibi at\u00f6lye tipi k\u00fc\u00e7\u00fck sanayi kurulu\u015flar\u0131 kurulmaya ba\u015flanm\u0131\u015f, bunlar\u0131 Tanzimat D\u00f6nemi’nde kurulan tersane, d\u00f6k\u00fcmhane ve tophane gibi kurulu\u015flar takip etmi\u015ftir. Bu sanayile\u015fme hareketleri siyasal ve ekonomik \u00e7e\u015fitli olumsuzluklar (sava\u015flar, kapit\u00fclasyonlar, rekabet g\u00fc\u00e7l\u00fckleri, vb.) nedeniyle Cumhuriyetin ilk y\u0131llar\u0131na kadar geli\u015fmesini s\u00fcrd\u00fcrememi\u015ftir.<\/p>\n
Cumhuriyetin ilk y\u0131llar\u0131nda \u00e7ok sinirli say\u0131da k\u00fc\u00e7\u00fck ve orta \u00f6l\u00e7ekli sanayi kurulu\u015flar\u0131ndan olu\u015fan sanayi ekonomimizin g\u00fc\u00e7lendirilmesi i\u00e7in ilk \u00f6nemli adim 1923 y\u0131l\u0131nda \u0130zmir I. iktisat Kongresi’nde at\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Sanayile\u015fmeyi te\u015fvik eden ve bu alanda \u00e7e\u015fitli kolayl\u0131klar sa\u011flayan kararlar\u0131n al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 bu kongreden sonra \u00f6zelle\u015ftirmeyi sa\u011flamak amac\u0131yla T\u00fcrk giri\u015fimcileri destekleyen Te\u015fvik-i Sanayi Kanunu 1927 y\u0131l\u0131nda \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu y\u0131llardan itibaren sanayile\u015fme faaliyetlerinin artmas\u0131yla bu alanda bir planlamaya ihtiya\u00e7 duyuldu. Bu ama\u00e7la 1930 y\u0131l\u0131nda Birinci \u00a0Be\u015f Y\u0131ll\u0131k Sanayi Plan\u0131 uygulamaya konuldu. Bu plan dahilinde yerli \u00fcretime a\u011f\u0131rl\u0131k verildi. Tar\u0131m \u00fcr\u00fcnlerini isleyen fabrikalar, tar\u0131msal \u00fcretim b\u00f6lgelerine ve is g\u00fcc\u00fc alanlar\u0131na yakin olarak kuruldu. 1939 y\u0131l\u0131nda kurulan \u0130zmit ka\u011f\u0131t ve sel\u00fcloz ka\u011f\u0131t fabrikas\u0131, 1933 y\u0131l\u0131nda Nazilli’de kurulan S\u00fcmerbank basma fabrikas\u0131 ve \u0130stanbul (Beykoz)’ da 1934 y\u0131l\u0131nda kurulan Pa\u015fabah\u00e7e sise ve cam fabrikas\u0131 bu kurulu\u015flardan baz\u0131lar\u0131d\u0131r. Bu hamlelerden sonra 1936 y\u0131l\u0131nda ikinci Be\u015f Y\u0131ll\u0131k Sanayi Plan\u0131 haz\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 nedeniyle bu plan istenildi\u011fi gibi y\u00fcr\u00fct\u00fclememi\u015ftir. Yine de \u00f6zel giri\u015fimlerin desteklenmesi s\u00fcrm\u00fc\u015f ve buna ba\u011fl\u0131 olarak \u00f6zel sekt\u00f6r ve devlet giri\u015fimleriyle sanayi kurulu\u015flar\u0131n\u0131n say\u0131s\u0131 giderek artm\u0131\u015ft\u0131r. Bu sanayi kurulu\u015flar\u0131 genelde Marmara, Ege ve Akdeniz b\u00f6lgelerinde yo\u011funla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.1950’li y\u0131llara kadar b\u00fcy\u00fck sanayi yat\u0131r\u0131mlar\u0131 daha \u00e7ok devlet taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015ftir. Bu y\u0131llarda yerli ve yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131mc\u0131lar ortakl\u0131\u011f\u0131yla kurulan sanayi kurulu\u015flar\u0131n\u0131n yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in te\u015fvikler art\u0131r\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcrkiye S\u0131nai Kalk\u0131nma Bankas\u0131 1950 y\u0131l\u0131nda bu ama\u00e7la kurulmu\u015ftur. Ula\u015f\u0131m ve haberle\u015fme a\u011f\u0131 yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, enerji \u00fcretimi art\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ve kamu iktisadi kurulu\u015flar\u0131 kurulmu\u015ftur. Bunlar\u0131n ba\u015fl\u0131calar\u0131 ; T\u00fcrkiye Petrolleri Anonim Ortakl\u0131\u011f\u0131 (1952), Makine Kimya End\u00fcstrisi (1950) ve Devlet Malzeme Ofisi (1954) ve T\u00fcrkiye K\u00f6m\u00fcr isletmeleri (1957) gibi kurulu\u015flard\u0131r.1962 y\u0131l\u0131nda Devlet Planlama Te\u015fkilat\u0131’n\u0131n kurulmas\u0131yla birlikte ekonomimize y\u00f6n veren be\u015f y\u0131ll\u0131k kalk\u0131nma planlar\u0131 haz\u0131rlanmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu kalk\u0131nma planlar\u0131nda sanayile\u015fmeye \u00f6ncelik verilmi\u015ftir. Bu geli\u015fmelerle birlikte 1979 y\u0131l\u0131ndan itibaren sanayi sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn ulusal gelir ve d\u0131\u015f sat\u0131mdaki pay\u0131 tar\u0131m ve di\u011fer sekt\u00f6rleri ge\u00e7mi\u015ftir. Bu d\u00f6nemde ithal edilen yabanc\u0131 sanayi \u00fcr\u00fcnleri \u00fczerindeki vergiler azalt\u0131l\u0131p, yerli ve yabanc\u0131 sanayi \u00fcr\u00fcnleri aras\u0131nda rekabet ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Baz\u0131 kamu iktisadi kurulu\u015flar\u0131 \u00f6zelle\u015ftirilmi\u015ftir.Bu hamlelerle sanayimiz h\u0131z kazanm\u0131\u015f bug\u00fcn bir\u00e7ok b\u00f6lgemizde sanayi kurulu\u015flar\u0131 a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
3. T\u00fcrkiye’de Sanayi Kollar\u0131a. Besin (G\u0131da) sanayii<\/p>\n
Tar\u0131m ve hayvanc\u0131l\u0131k faaliyetleriyle elde edilen ham maddelerin ya da yari islenmi\u015f mamulleri islemeye y\u00f6nelik sanayi kollar\u0131d\u0131r. T\u00fcrkiye’de \u00e7ok \u00e7e\u015fitli kollardan olu\u015fan besin sanayisine ba\u011fl\u0131 fabrikalar genelde isledikleri ham maddelerin bulundu\u011fu b\u00f6lgelerde kurulmu\u015ftur. Simdi bu sanayi kollar\u0131n\u0131 birlikte inceleyelim.<\/p>\n
\u015eeker sanayii:
\nCumhuriyetin ilk y\u0131llar\u0131ndan itibaren kurulan ve geli\u015fmeye ba\u015flayan bir sanayidir. \u0130lk seker fabrikalar\u0131m\u0131z 1926 y\u0131l\u0131nda Alpullu (Kirklareli)’da ve U\u015fak’ta kurulmu\u015f olan fabrikalard\u0131r. Bug\u00fcn bir\u00e7ok b\u00f6lgede seker pancar\u0131 tar\u0131m\u0131 yap\u0131labildi\u011finden G\u00fcneydo\u011fu Anadolu B\u00f6lgesi hari\u00e7 her b\u00f6lgede seker fabrikalar\u0131 vard\u0131r.Seker pancar\u0131, topland\u0131ktan sonra bekletilmeden islenmesi gereken bir \u00fcr\u00fcnd\u00fcr. Bu nedenle seker fabrikalar\u0131,seker pancar\u0131 tar\u0131m\u0131 yap\u0131lan alanlar\u0131n yak\u0131n\u0131nda yer al\u0131r. Bu fabrikalarda seker pancar\u0131 islendikten sonra seker elde edilir. Seker pancar\u0131n\u0131n geriye kalan art\u0131klar\u0131ndan ise hayvan yemi olarak kullan\u0131lan yas k\u00fcspe ve ispirto yap\u0131m\u0131nda kullan\u0131lan melas elde edilir.<\/p>\n
Bitkisel ya\u011f sanayii:<\/p>\n
Bu sanayi kolunu olu\u015fturan fabrikalar i\u00e7inde en \u00e7ok yer tutan ay\u00e7i\u00e7e\u011fi ve zeytini isleyen fabrikalard\u0131r. Bunlar\u0131n yani s\u0131ra pamuk, m\u0131s\u0131r, susam ve soya gibi \u00fcr\u00fcnlerden de bitkisel yag elde edilir. Zeytin ya\u011f\u0131 fabrikalar\u0131 zeytin tar\u0131m\u0131 yap\u0131lan y\u00f6relerimizde bulunur. Bu y\u00f6reler; Edremit ve Ayval\u0131k (Bal\u0131kesir),Gemlik (Bursa), \u0130zmir, Mu\u011fla, Ayd\u0131n, \u00c7anakkale, Bal\u0131kesir, Kilis, Gazi Antep, Adana, ve Antakya gibi illerde yer al\u0131r. Ay\u00e7i\u00e7e\u011fi ya\u011f\u0131 fabrikalar\u0131m\u0131z da bu \u00fcr\u00fcn\u00fcn tar\u0131m\u0131n\u0131n yo\u011fun olarak yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 Trakya (Edirne ve Tekirda\u011f)’da yer al\u0131r. Bu illerin yani s\u0131ra \u0130zmir ve Adana gibi illerde de ay\u00e7i\u00e7e\u011fi ya\u011f\u0131 fabrikalar\u0131 vard\u0131r. Ayr\u0131ca \u0130stanbul, \u0130zmir ve Adana illerinde margarin ya\u011f\u0131 \u00fcreten fabrikalar bulunur.<\/p>\n
Un ve unlu mamuller sanayii:
\n\u00dclkemizde en yayg\u0131n besin sanayii koludur. Tah\u0131l tar\u0131m\u0131n\u0131n yayg\u0131n oldu\u011fu i\u00e7 Anadolu B\u00f6lgesi basta olmak \u00fczere her b\u00f6lgemizde un ve unlu mamuller (makarna, bisk\u00fcvi, vb.) \u00fcreten fabrikalar bulunur.<\/p>\n
Konserve sanayii:
\nBu sanayi kolunda yer alan fabrikalar sal\u00e7a, sebze ve meyve konserveleri, meyve suyu, re\u00e7el ve bal\u0131k konserveleri \u00fcretir. T\u00fcrkiye’deki sal\u00e7a, re\u00e7el, sebze ve meyve konserveleri, meyve suyu \u00fcreten fabrikalar \u00c7anakkale, Bal\u0131kesir, Bursa, \u0130stanbul ve \u0130zmir gibi illerde yo\u011funla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Bunlar\u0131n yani s\u0131ra Adapazar\u0131 ve Kayseri gibi illerde meyve suyu fabrikalar\u0131 yer al\u0131r. Bal\u0131k konservesi \u00fcreten fabrikalar ise \u00c7anakkale, Trabzon, Ordu ve Bal\u0131kesir gibi illerdedir.
\nEt ve s\u00fct \u00fcr\u00fcnleri sanayii:
\nBu sanayi koluna ba\u011fl\u0131 fabrikalar b\u00fcy\u00fckba\u015f hayvanc\u0131l\u0131\u011f\u0131n yayg\u0131n oldu\u011fu Kars, Erzurum, Ardahan, Van ve Trabzon gibi illerle, mand\u0131ra \u00a0hayvanc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n yayg\u0131n oldu\u011fu Edirne, Bursa, \u0130zmir, Ankara ve \u0130stanbul gibi illerde yer al\u0131r. Bu geli\u015fmelerle birlikte 1979 y\u0131l\u0131ndan itibaren sanayi sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn ulusal gelir ve d\u0131\u015f sat\u0131mdaki pay\u0131 tar\u0131m ve di\u011fer sekt\u00f6rleri ge\u00e7mi\u015ftir. Bu d\u00f6nemde ithal edilen yabanc\u0131 sanayi \u00fcr\u00fcnleri \u00fczerindeki vergiler azalt\u0131l\u0131p, yerli ve yabanc\u0131 sanayi \u00fcr\u00fcnleri aras\u0131nda rekabet ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Baz\u0131 kamu iktisadi kurulu\u015flar\u0131 \u00f6zelle\u015ftirilmi\u015ftir. Bu hamlelerle sanayimiz h\u0131z kazanm\u0131\u015f bug\u00fcn bir\u00e7ok b\u00f6lgemizde sanayi kurulu\u015flar\u0131 a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
b. T\u00fct\u00fcn ve ispirtolu i\u00e7kiler sanayi:
\nT\u00fct\u00fcn\u00fcn islenmesiyle elde edilen sigara fabrikalar\u0131m\u0131z genelde t\u00fct\u00fcn tar\u0131m\u0131 yap\u0131lan b\u00f6lgelerdedir. Sigara fabrikalar\u0131m\u0131z genelde Devlete ait Tekel idaresi taraf\u0131ndan isletilmektedir. Bu kurulu\u015fa ba\u011fl\u0131 fabrikalar; \u0130stanbul (Cibali ve Maltepe), \u0130zmir, Manisa (Akhisar), Adana, Samsun, Tokat, Bitlis ve Malatya illerindedir. \u00d6zel sekt\u00f6re ait ilk sigara fabrikas\u0131 ise Bitlis’te kurulmu\u015ftur. ispirtolu i\u00e7kiler ise \u00fcz\u00fcm, arpa, anason, \u00e7avdar ve \u015ferbet\u00e7i otu gibi bitkilerin islenip \u00e7e\u015fitli kimyasal i\u015flemlerden ge\u00e7irilmesi ve mayaland\u0131r\u0131lmas\u0131yla elde edilir. Bu nedenle i\u00e7ki fabrikalar\u0131n\u0131n bulundu\u011fu yerler genelde
\nyukar\u0131daki \u00fcr\u00fcnlerin ekim alanlar\u0131na yakindir.<\/p>\n
c. Dokuma, deri ve giyim sanayii
\nBu sanayi kollar\u0131 i\u00e7inde \u00fclkemizde en yayg\u0131n ve geli\u015fmi\u015f olan\u0131 dokuma sanayiidir. Dokuma sanayii kapsam\u0131nda yer alan fabrikalar pamuklu dokuma, y\u00fcnl\u00fc dokuma, suni ipek yap\u0131m\u0131 ve dokumac\u0131l\u0131\u011f\u0131, do\u011fal ipekli dokuma, trikotaj ve giyim sanayii, hali, kilim ve battaniye dokumac\u0131l\u0131\u011f\u0131 yapan fabrikalard\u0131r.<\/p>\n
Pamuklu dokuma sanayii:
\nPamuklu dokuma ve pamuk ipli\u011fi \u00fcreten fabrikalar\u0131m\u0131z pamu\u011fun yeti\u015ftirildi\u011fi \u0130zmir, Nazilli (Ayd\u0131n), Denizli, Malatya, Antalya, Manisa ve Adana gibi illerde ve pamu\u011fun kolayca ula\u015ft\u0131r\u0131labildi\u011fi Kayseri, \u0130stanbul, Diyarbak\u0131r, Bursa, U\u015fak, Karaman, Erzincan ve Mersin gibi illerde yer al\u0131r.<\/p>\n
Y\u00fcnl\u00fc dokuma sanayii:
\nPamuklu dokuma sanayine g\u00f6re daha az geli\u015fmi\u015f olan bu sanayi kolu daha \u00e7ok i\u00e7 pazara y\u00f6nelik olarak kurulmu\u015f k\u00fc\u00e7\u00fck ve orta \u00f6l\u00e7ekli isletmelerden olu\u015fur. T\u00fcrkiye’deki ilk y\u00fcnl\u00fc dokuma kuma\u015f fabrikas\u0131 Hereke (\u0130zmit)’de kurulmu\u015ftur. Bu fabrikan\u0131n yani s\u0131ra \u0130stanbul, Bursa, \u0130zmir, U\u015fak, Kayseri ve Gazi Antep gibi illerde y\u00fcn ipligi ve y\u00fcnl\u00fc dokuma fabrikalar\u0131m\u0131z bulunur.
\nHal\u0131 ve kilim dokumac\u0131l\u0131\u011f\u0131:
\nBu ekonomik u\u011fra\u015f, T\u00fcrklerin \u00e7ok uzun y\u0131llardan beri s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc geleneksel faaliyetlerdir. EI dokumas\u0131 hali ve kilimcilik faaliyetlerinin en yayg\u0131n oldu\u011fu y\u00f6relerimiz Isparta, B\u00fcnyan (Kayseri), G\u00f6rdes, Kula, Demirci (Manisa), U\u015fak, Tokat, Sivas, Nev\u015fehir, Erzurum ve A\u011fr\u0131’d\u0131r. Bu y\u00f6relerimizde bug\u00fcn el tezgahlar\u0131n\u0131n yerini fabrikalar almaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca bu y\u00f6relerden Hereke (\u0130zmit), U\u015fak, B\u00fcnyan (Kayseri), Sivas ve Siirt’te battaniye dokumac\u0131l\u0131\u011f\u0131 da geli\u015fmi\u015ftir. \u0130pekli dokumac\u0131l\u0131k: Do\u011fal ipekli dokuma fabrikalar\u0131m\u0131z sinirli say\u0131da olup, bunlar genelde Bursa ve \u0130stanbul’da yer alir. Gemlik y\u00f6resinde daha ucuz ve dayan\u0131kl\u0131 olan suni ipekli dokuma fabrikas\u0131 vard\u0131r.
\nHaz\u0131r giyim ve trikotaj sanayii:
\nT\u00fcrkiye’nin d\u0131\u015f sat\u0131m\u0131nda \u00f6nemli bir pay\u0131 olan haz\u0131r giyim (konfeksiyon) sanayii \u00fclkemizde \u00f6zellikle \u0130stanbul, \u0130zmir, Bursa, Ankara ve Adana’da \u00e7ok say\u0131da konfeksiyon at\u00f6lyesi ve fabrikas\u0131 vard\u0131r.Bu illerde ayr\u0131ca trikotaj(\u00f6rme) isleri
\nolarak nitelenen kazak, \u00e7orap, i\u00e7 \u00e7ama\u015f\u0131r\u0131, basl\u0131k vb. \u00fcr\u00fcnlerin elde edildi\u011fi \u00e7ok say\u0131da at\u00f6lye vard\u0131r.
\nDeri, giyim ve ayakkabi sanayii:
\nBu sanayi kolunu olu\u015fturan fabrikalar deri ayakkab\u0131 ve deri e\u015fya(ceket, pantolon, kemer, c\u00fczdan, \u00e7anta, vb.) \u00fcreten fabrikalard\u0131r. T\u00fcrkiye’de ilk deri ayakkab\u0131 fabrikas\u0131 Beykoz (\u0130stanbul)’ da kurulmu\u015ftur. Bug\u00fcn deri ayakkab\u0131 ve deri e\u015fya \u00fcreten fabrikalar\u0131m\u0131z \u0130zmir, \u0130stanbul, Bolu, Manisa ve Kayseri gibi illerde yo\u011funla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.
\nd. Maden sanayii
\nBu sanayi kolunu olu\u015fturan fabrikalar yer alt\u0131 kaynaklar\u0131n\u0131 isleyen fabrikalar ile madeni e\u015fya \u00fcreten fabrikalard\u0131r. Bu fabrikalar\u0131n ba\u015f\u0131nda demir -\u00e7elik fabrikalar\u0131 gelir. Karab\u00fck, Ere\u011fli (Zonguldak) ve \u0130skenderun (Hatay)’da bulunan fabrikalar\u0131m\u0131zda pik ve ham demir, \u00e7elik, tel ve levha gibi \u00fcr\u00fcnler \u00fcretilmektedir. K\u0131r\u0131kkale’deki fabrika ise daha \u00e7ok askeri silah \u00fcretmeye y\u00f6neliktir. Divri\u011fi (Sivas) ve \u0130zmir’de \u00f6zel sekt\u00f6re ait fabrikalarda da \u00e7elik ve in\u015faat demiri \u00fcretimi yap\u0131l\u0131r. \u0130skenderun demir \u00e7elik fabrikas\u0131 Bakir isletmeleri ise Maden (Elaz\u0131\u011f), Murgul (Artvin) ve Samsun (Karadeniz Bak\u0131r isletmeleri)’da yer al\u0131r. Bunlardan ba\u015fka Seydi\u015fehir (Konya)’de al\u00fcminyum isletmeleri, Antalya ve Elaz\u0131\u011f’da ferro -krom isletmeleri, Keban (Elaz\u0131\u011f) ve Kayseri’de kursun ve \u00e7inko isletmeleri yer al\u0131r. Madeni e\u015fya (Mutfak e\u015fyas\u0131, beyaz e\u015fya, b\u00fcro e\u015fyas\u0131, sanayi kazanlar\u0131, \u015fofben, termosifon, vb.) \u00fcreten fabrikalar ise \u0130stanbul, Bursa, \u0130zmir, Ankara ve Gazi Antep gibi illerde yo\u011funla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.
\ne. Makine sanayii
\nUla\u015f\u0131m ara\u00e7lar\u0131, elektrikli makineler ve savunma sanayisine y\u00f6nelik \u00e7e\u015fitli ara\u00e7 ve gere\u00e7lerin \u00fcretildi\u011fi fabrikalar makine sanayii kapsam\u0131ndad\u0131r. Ula\u015f\u0131m ara\u00e7lar\u0131 i\u00e7erisinde otomobil, otob\u00fcs, minib\u00fcs, kamyon, kamyonet ve trakt\u00f6r gibi bir\u00e7ok kara ta\u015f\u0131t\u0131n\u0131n \u00fcretildi\u011fi otomotiv sanayiine ait fabrikalar basta gelir. Otomobil fabrikalar\u0131m\u0131z; \u0130zmir, \u0130zmit, Adapazar\u0131 ve Bursa illerinde, otob\u00fcs, kamyon ve minib\u00fcs fabrikalar\u0131m\u0131z; Adana, Aksaray, \u0130zmir, \u0130zmit ve \u0130stanbul illerinde yer al\u0131r. Trakt\u00f6r fabrikalar\u0131m\u0131z ise \u0130stanbul, \u0130zmit,\u0130zmir, Ankara, Kayseri, Adapazar\u0131 ve Konya illerinde yer al\u0131r.\u00dclkemizde demir yolu ara\u00e7lar\u0131 \u00fcreten fabrikalar\u0131m\u0131z ise TCDD (T\u00fcrkiye Cumhuriyeti Devlet Demir yollar\u0131) taraf\u0131ndan isletilmektedir. Bunlar; Eski\u015fehir’de lokomotif,Sivas’ta lokomotif ve vagon onar\u0131m\u0131, Ankara’da yedek par\u00e7a yap\u0131m\u0131 ve Adapazar\u0131’nda vagon \u00fcretimine y\u00f6nelik fabrikalard\u0131r.T\u00fcrkiye’de gemi yap\u0131lan devlete ve \u00f6zel sekt\u00f6re ait tersaneler basta \u0130stanbul olmak \u00fczere, \u0130zmit ve \u0130zmir’de yer al\u0131r. \u00dclkemizdeki ilk u\u00e7ak fabrikas\u0131 Ankara’daki F – 16 sava\u015f u\u00e7aklar\u0131n\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 fabrikad\u0131r. Ayr\u0131ca Eski\u015fehir’de k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7apl\u0131 u\u00e7ak par\u00e7alar\u0131 \u00fcretilmektedir.T\u00fcrkiye’de y\u0131llara g\u00f6re otomotiv sanayii \u00fcretimi (Adet)Elektrikli makine \u00fcreten fabrikalar\u0131m\u0131z ise televizyon,buzdolab\u0131, \u00e7ama\u015f\u0131r makinesi, m\u00fczik seti, elektrik s\u00fcp\u00fcrgesi, f\u0131r\u0131n, vb. el aletleri, jenerat\u00f6r, elektrikli motorlar ve ak\u00fcm\u00fclat\u00f6rler gibi \u00fcr\u00fcnler \u00fcretir. Bu fabrikalar da genelde \u0130stanbul, \u0130zmir, Manisa, Bursa ve Ankara gibi b\u00fcy\u00fck \u015fehirlerimizdedir.T\u00fcrkiye’de savunma sanayii kapsam\u0131ndaki askeri fabrikalar Makine Kimya End\u00fcstrisi Kurumu (MKE)’na ba\u011fl\u0131d\u0131r. K\u0131r\u0131kkale’deki silah fabrikas\u0131, Ankara’daki ASELSAN (Askeri Elektronik Sanayii), ASPiLSAN (Askeri PiI Sanayii) ve F – 16 u\u00e7ak fabrikas\u0131d\u0131r.<\/p>\n
f. Kimya sanayii<\/p>\n
Bu sanayi kolunu olu\u015fturan fabrikalar; ila\u00e7, sabun, deterjan, boya ve g\u00fcbre fabrikalar\u0131, petrol rafinerileri ve petro – kimya tesisleridir.\u0130la\u00e7 fabrikalar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011fu yabanc\u0131 sermaye ile kurulmu\u015ftur.Bu fabrikalar \u0130stanbul, Ankara ve \u0130zmir’de yer alir.Sabun ve deterjan fabrikalar\u0131m\u0131z ise \u0130zmir, \u0130stanbul,Ankara, Bal\u0131kesir ve Gaziantep illerinde yer al\u0131r.Boya fabrikalar\u0131; \u0130stanbul, \u0130zmit, \u0130zmir ve Mersin illerinde toplanm\u0131\u015ft\u0131r.Ham petrol\u00fc islemeye y\u00f6nelik olarak kurulmu\u015f olan rafinerilerimiz be\u015f adet olup bunlar; \u0130zmit, Alia\u011fa (izmir), K\u0131r\u0131kkale, Batman ve Mersin’dedir. Bu rafinerilerden ham petrol\u00fcn islenmesiyle benzin, motorin, LPG,gazya\u011f\u0131 gibi yak\u0131tlar elde edilir. \u0130zmit ve Alia\u011fa’daki rafinerilerin etraf\u0131ndakurulmu\u015f olan petro -kimya tesislerinden ise ham petrol\u00fcn islenmesinden geriye kalanmaddeler islenerek plastik ve naylon basta olmak \u00fczere,sun’, kau\u00e7uk, deterjan, elyaf, asfalt, lastik,ham maddesi,sun’! g\u00fcbre gibi bir\u00e7ok \u00fcr\u00fcn elde edilir.Otomobil lasti\u011fi \u00fcreten fabrikalar\u0131m\u0131z ise alt\u0131 tane olup bunlar; \u0130zmit (4 adet), Adapazar\u0131 ve K\u0131r\u015fehir’dedir.<\/p>\n
g. \u00c7imento, cam ve seramik sanayii<\/p>\n
Ham maddesi tasa ve topra\u011fa dayal\u0131 sanayi kollar\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda \u00e7imento sanayii gelir. Konut, is yeri, yol, k\u00f6pr\u00fc ve baraj yap\u0131m\u0131 gibi bir\u00e7ok in\u015faat\u0131n temel maddesi olan \u00e7imento her b\u00f6lgemizde yer alan \u00e7imento fabrikalar\u0131nda \u00fcretilir. \u00dcretilen \u00e7imentonun bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc ihra\u00e7 edilir. T\u00fcrkiye’de yer alan \u00e7imento fabrikalar\u0131n\u0131n tamam\u0131 \u00f6zel sekt\u00f6re devredilmi\u015ftir. Bu fabrikalardan y\u0131lda 30 – 40 milyon ton \u00e7imento elde edilmektedir.\u0130n\u015faat yap\u0131 malzemeleri aras\u0131nda yer alan tu\u011fla ve kiremit fabrikalar\u0131; U\u015fak, Manisa, Afyon, \u0130zmir, K\u00fctahya, Bolu, Bart\u0131n ve Eski\u015fehir illerindedir. Ham maddesi toprakta bulunan silis ve kalsiyum karbonat gibi maddeler olan cam, \u00fclkemizde \u00f6nemli bir \u00fcretime sahiptir.\u0130lk cam fabrikas\u0131 1934’te Pa\u015fabah\u00e7e (\u0130stanbul)’de kurulmu\u015ftur.Cam ve sise \u00fcretimi yap\u0131lan bu fabrikay\u0131 \u00e7e\u015fitli cam ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak \u00fczere Gebze (\u0130zmit),Mersin, Sinop ve K\u0131rklareli’de kurulan fabrikalar takip etmi\u015ftir. Seramik ve porselen \u00fcreten fabrikalar\u0131m\u0131z ise \u0130stanbul, \u00c7an (\u00c7anakkale), S\u00f6\u011f\u00fct ve Boz\u00fcy\u00fck (Bilecik),Var\u0131mca (\u0130zmit), \u0130zmir ve K\u00fctahya illerindedir.
\nh. Orman \u00fcr\u00fcnleri sanayi
\nOrman \u00fcr\u00fcnleri sanayiine ba\u011fl\u0131 olan fabrikalar; ka\u011f\u0131t, kereste, sunta, ah\u015fap parke ve mobilya \u00fcreten fabrikalard\u0131r. \u00dclkemizde \u00e7esitli tipte (yaz\u0131, gazete, mukavva, karton ve sigara ka\u011f\u0131d\u0131 vb.) ka\u011f\u0131t \u00fcreten fabrikalar\u0131m\u0131z\u0131n da\u011filisi genelde ham madde kayna\u011f\u0131 olan ormanlar\u0131n da\u011f\u0131l\u0131\u015f\u0131na paraleldir. Ka\u011f\u0131t fabrikalar\u0131m\u0131z\u0131n bulundu\u011fu y\u00f6reler; \u0130zmit, \u00c7aycuma (Zonguldak), Aksu (Giresun), Ta\u015fk\u00f6pr\u00fc (Kastamonu), Dalaman (Mu\u011fla), \u00c7ay (Afyon), Ta\u015fucu (Mersin) ve Bal\u0131kesir’dir. T\u00fcrkiye’de devlete ait ka\u011f\u0131t fabrikalar\u0131 ve \u00fcretim t\u00fcrleri Devlete ait kereste fabrikalar\u0131 Bart\u0131n, Cide, Ayanc\u0131k ve \u0130nebolu (Kastamonu), D\u00fczce, Ordu, Rize, Bor\u00e7ka (Artvin) y\u00f6relerindedir. Bunlar\u0131n yani s\u0131ra \u0130stanbul, \u0130neg\u00f6l (Bursa), \u0130zmir, Ankara ve Kayseri gibi illerimizde mobilya \u00fcreten bir\u00e7ok fabrika ve at\u00f6lye bulunur.<\/p>\n
4. Sanayinin T\u00fcrkiye Ekonomisindeki Yeri ve \u00d6nemi<\/p>\n
Cumhuriyetin ilk y\u0131llar\u0131ndan itibaren sanayile\u015fme yolunda \u00f6nemli ad\u0131mlar atan T\u00fcrkiye, ekonomisi h\u0131zla sanayile\u015fen ve geli\u015fen bir \u00fclke durumundad\u0131r. \u00dclke ekonomisindeki pay\u0131 ilk y\u0131llarda % 10’Iarin alt\u0131nda olan sanayinin pay\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fczde % 30’larin \u00fczerine \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Her ge\u00e7en y\u0131l say\u0131s\u0131 artan sanayi kurulu\u015flar\u0131, gen\u00e7 ve dinamik bir is g\u00fcc\u00fcne sahip T\u00fcrkiye n\u00fcfusu i\u00e7in \u00f6nemli bir is koludur. Sanayi tesislerin sayesinde \u00fclkemizdeki bir\u00e7ok tar\u0131msal, hayvansal ve madensel ham maddelerin islenmesiyle ekonomik de\u011ferleri artar. B\u00f6ylece ekonomimiz olumlu y\u00f6nde etkilenir. T\u00fcrkiye’nin d\u0131\u015f sat\u0131m\u0131ndaki \u00fcr\u00fcnlerin b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc bu \u015fekilde i\u015flenmi\u015f sanayi \u00fcr\u00fcnleri olu\u015fturur. \u00dclkemizin ihtiyac\u0131 olan sanayi \u00fcr\u00fcnlerinin yerli \u00fcretimle kar\u015f\u0131lanmas\u0131 \u00fclkemizin d\u0131\u015fa ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 azalt\u0131r. \u00dclke ekonomisi a\u00e7\u0131s\u0131ndan son derece \u00f6nemli olan sanayinin bu \u00f6neminin korunmas\u0131 ve geli\u015ftirilmesi i\u00e7in \u00e7e\u015fitli \u00e7al\u0131\u015fmalara ihtiya\u00e7 vard\u0131r. Sanayi tesislerindeki \u00fcretim kapasiteleri i\u00e7 ve d\u0131\u015f pazarlardaki ihtiya\u00e7lar dikkate al\u0131narak belirlenmelidir. Fabrikalarda \u00fcretim kalitesini art\u0131rmak i\u00e7in nitelikli is g\u00fcc\u00fc, ucuz ve bol enerji sa\u011flanmal\u0131 ve verimlili\u011fi art\u0131r\u0131c\u0131 isletmeciler yeti\u015ftirilmelidir. Sanayi \u00fcr\u00fcnlerinin d\u0131\u015f pazarlardaki rekabet g\u00fcc\u00fcn\u00fc art\u0131ran modern teknoloji ve standartlar uygulanmal\u0131d\u0131r. Sanayilesmeyi te\u015fvik edici uygulamalar (vergi indirimi, ucuz kredi vb.) yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. \u00d6zellikle ekonominin temel ta\u015f\u0131 durumunda olan a\u011f\u0131r sanayi kollar\u0131n\u0131n (otomotiv, demir – \u00e7elik, makine ve \u00e7e\u015fitli ara\u00e7 – gere\u00e7 vb.) geli\u015ftirilmesi \u00f6nemlidir<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
T\u00dcRK\u0130YE’DE SANAY\u0130 \u00c7e\u015fitli ham maddelerin veya yari islenmi\u015f maddelerin fabrikalarda, at\u00f6lyelerde islenip kullan\u0131ma haz\u0131r duruma getirilmesi faaliyetlerine sanayi (end\u00fcstri) adi verilir.B\u00fcy\u00fck \u00a0 fabrikalarda, \u00e7ok say\u0131da b\u00fcy\u00fck makinelerle ham maddelerin islenerek yari islenmi\u015f hale getirilmesi faaliyetlerine a\u011f\u0131r sanayi adi verilir. Kimya sanayii ve maden sanayii bu t\u00fcr sanayi kollar\u0131na birer \u00f6rnektir.Yar\u0131 i\u015flenmi\u015f maddelerin fabrika ve at\u00f6lyelerde … Devam\u0131n\u0131 oku…<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1686,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[23],"tags":[356,802,357],"class_list":["post-40469","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-cografya","tag-sanayi","tag-turkiye","tag-turkiyede-sanayi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/40469","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1686"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=40469"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/40469\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=40469"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=40469"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=40469"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}