{"id":40285,"date":"2012-12-20T13:13:52","date_gmt":"2012-12-20T11:13:52","guid":{"rendered":"http:\/\/www.sorubak.com\/blog\/?p=40285"},"modified":"2012-12-20T13:13:52","modified_gmt":"2012-12-20T11:13:52","slug":"turkiyenin-platolari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/turkiyenin-platolari.html","title":{"rendered":"T\u00fcrkiye&#8217;nin Platolar\u0131"},"content":{"rendered":"<p>Plato; akarsular taraf\u0131ndan derin vadilerle par\u00e7alanm\u0131\u015f, \u00e7evresine g\u00f6re y\u00fcksekte kalan d\u00fczl\u00fcklerdir. T\u00fcrkiye&#8217;de \u00e7ok yayg\u0131n olarak rastlanan yer\u015fekillerindendir. Not: Anadolu&#8217;da platolar\u0131n yayg\u0131n olmas\u0131, arazinin 3. zaman sonlar\u0131na kadar a\u015f\u0131narak d\u00fczle\u015fmesi (peneplen), bu nedenle 4. zaman ba\u015flar\u0131nda Anadolu&#8217;nun epirojenezle y\u00fckselmi\u015f olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>OLU\u015eUMLARINA G\u00d6RE PLATOLAR<\/p>\n<p>1. A\u015f\u0131nd\u0131rma Platolar\u0131: Yer\u015fekillefi akarsular ve sel sular\u0131; r\u00fczgarlar, buzullar gibi d\u0131\u015f kuvvetlerce s\u00fcrekli olarak a\u015f\u0131nd\u0131r\u0131l\u0131r. A\u015f\u0131nan arazi par\u00e7alar\u0131 tektonik olaylarla al\u00e7al\u0131r veya y\u00fckselir. Y\u00fckselen ve e\u011fimli hale d\u00f6n\u00fc\u015fen yer \u015fekilleri, akarsular taraf\u0131ndan yar\u0131larak, a\u015f\u0131nd\u0131rma platolar\u0131 olu\u015fur.<\/p>\n<p>Not: A\u015f\u0131nd\u0131rma platolar\u0131 k\u0131vr\u0131ml\u0131, k\u0131r\u0131kl\u0131 bir yap\u0131da olaca\u011f\u0131 gibi volkanik yap\u0131da da olabilir. Sert k\u00fctleler olan masiflerin a\u015f\u0131nmas\u0131yla Kocaeli platosu olu\u015fmu\u015ftur.<\/p>\n<p>2. Tabaka D\u00fczl\u00fc\u011f\u00fc Platolar\u0131: Sert tabakalar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak olu\u015fmu\u015flard\u0131r. Yatay veya az e\u011fimli olan kal\u0131n ve sert tabakalar \u00fczerindeki d\u00fczl\u00fcklerin, \u00e7evrelerine g\u00f6re daha y\u00fcksekte olmalar\u0131 ile, akarsular taraf\u0131ndan vadilerle par\u00e7alanmas\u0131 sonucu olu\u015furlar.<\/p>\n<p>Not: \u0130\u00e7 Anadolu&#8217;daki Uzunyayla (Kayseri &#8211; Sivas aras\u0131), Obruk (Tuz G\u00f6l\u00fc g\u00fcneyinde) Cihanbeyli (Tuz G\u00f6l\u00fc bat\u0131s\u0131nda) ve Haymana (Tuz G\u00f6l\u00fc&#8217;n\u00fcn kuzeybat\u0131s\u0131nda) platolar\u0131 tabaka d\u00fczl\u00fc\u011f\u00fc platolar\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>3. L\u00e2v Platolar\u0131: Volkanik faaliyetlerle yery\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131kan ak\u0131c\u0131 lavla-r\u0131n,geni\u015f alanlar\u0131 kaplamas\u0131yla olu\u015fan,y\u00fcksekte kalm\u0131\u015f d\u00fczl\u00fcklerin akarsular taraf\u0131ndan yar\u0131larak par\u00e7alanmas\u0131 sonucunda olu\u015fmu\u015flard\u0131r.<\/p>\n<p>Not: Erzurum, Kars, Ardahan platolar\u0131 lav platolar\u0131d\u0131r. Nev\u015fehir &#8211; \u00dcrg\u00fcp y\u00f6resinde de k\u00fc\u00e7\u00fck lav platolar\u0131 yer almaktad\u0131r.<\/p>\n<p>4. Karstik Platolar: Zemindeki kayalar\u0131n kalker (kire\u00e7ta\u015f\u0131), jips (al\u00e7\u0131ta\u015f\u0131) veya kayatuzu gibi kolay eriyebilen kaya\u00e7lardan olu\u015ftu\u011fu b\u00f6lgelerde, y\u00fczeydeki sular bu kayalar\u0131 eriterek d\u00fczle\u015ftirmektedir. \u00c7evresine g\u00f6re y\u00fcksekte kalm\u0131\u015f bu t\u00fcr karstik araziler, akarsular taraf\u0131ndan yar\u0131larak, karstik platolar\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Not: Akdeniz b\u00f6lgesinde kalker kayalar yayg\u0131n oldu\u011fundan, karstik arazi geni\u015ftir. Ta\u015feli platosu, G\u00f6ksu nehri ve kollar\u0131 taraf\u0131nfan par\u00e7alanarak olu\u015fmu\u015f karstik bir par\u00e7ad\u0131r.<\/p>\n<p>PLATOLARIN CO\u00d0RAF\u0130 DA\u00d0ILI\u015eLARI<br \/>\n1. \u00a0\u0130\u00e7 Anadolu B\u00f6lgesi: En \u00e7ok plato olan b\u00f6lgedir. Platolar genellikle Tuz g\u00f6l\u00fcn\u00fcn \u00e7evresinde toplanm\u0131\u015flard\u0131r. Ortalama y\u00fckseltileri 1000 &#8211; 1500 m. aras\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n<p>Obruk Platosu: Tuz g\u00f6l\u00fc ile Konya ve Ere\u011fli ovalar\u0131 aras\u0131nda yer al\u0131r. Yap\u0131s\u0131 genellikle kalkerlidir. Bu nedenle \u00fczerinde i\u00e7i su dolu karstik erime \u00e7ukurlar\u0131 olan obruklar yer al\u0131r.<\/p>\n<p>Cihanbeyli Platosu: Tuz g\u00f6l\u00fcn\u00fcn bat\u0131smdad\u0131r. Yap\u0131s\u0131, kalker, kum ta\u015f\u0131 ve marnl\u0131 tabakalardan olu\u015fur.<\/p>\n<p>Haymana Platosu: Tuz g\u00f6l\u00fcn\u00fcn kuzeybat\u0131s\u0131ndad\u0131r. Do\u011fudan K\u0131z\u0131l\u0131rmak, bat\u0131dan ise Sakarya nehrinin kollar\u0131 taraf\u0131ndan vadilerle par\u00e7alanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Bozok platosu: Yozgat&#8217;la Sivas aras\u0131nda uzan\u0131r. K\u0131z\u0131l\u0131rmak&#8217;\u0131n kolu olan Delice \u00e7ay\u0131 ile, Ye\u015fil\u0131rmak&#8217;\u0131n kolu olan \u00c7ekerek \u00e7ay\u0131 taraf\u0131ndan par\u00e7alanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Uzunyayla Platosu: Kayseri ve Sivas aras\u0131nda uzan\u0131r. Seyhan nehrinin kolu olan Zamant\u0131 \u00e7ay\u0131 taraf\u0131ndan par\u00e7alanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>2. \u00a0Ege B\u00f6lgesi: B\u00f6lgenin \u0130\u00e7 Anadolu&#8217;ya do\u011fru sokulan \u0130\u00e7bat\u0131 Anadolu B\u00f6l\u00fcm\u00fcnde platolar yer al\u0131r. Y\u00fckseklikleri 800 ile 1000 m. aras\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n<p>Yaz\u0131hkaya Platosu: Afyon&#8217;un kuzeyindedir. Sakarya Nehri&#8217;nin kollar\u0131 taraf\u0131ndan par\u00e7alanarak olu\u015fturulmu\u015ftur.<\/p>\n<p>Bayat Platosu: Afyon&#8217;un kuzeybat\u0131s\u0131ndad\u0131r. Sakarya Nehri&#8217;nin kollar\u0131 taraf\u0131ndan par\u00e7alanarak olu\u015fturulmu\u015ftur.<\/p>\n<p>Not: \u0130\u00e7 Bat\u0131 Anadolu e\u015fi\u011finin b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fc, Gediz, Sakarya ve B\u00fcy\u00fck Menderes nehirleri taraf\u0131nfan \u011far\u00e7alanm\u0131\u015f geni\u015f bir plato g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcndedir.<\/p>\n<p>3. Marmara B\u00f6lgesi: Bu b\u00f6lgede \u0130stanbul bo\u011faz\u0131n\u0131n her iki yakas\u0131n\u0131 i\u00e7ine alan \u00c7atalca ve Kocaeli yar\u0131madalar\u0131, a\u015f\u0131nmalarla d\u00fczle\u015fmi\u015f, peneplenle\u015fmi\u015f bir plato g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcndedir.<\/p>\n<p>4. \u00a0Akdeniz B\u00f6lgesi: Orta Toroslarda yer alan Ta\u015feli Platosu, kalker (kire\u00e7ta\u015f\u0131) arazi \u00fczerinde olu\u015fmu\u015ftur. Tabakalar yatay duru\u015fludur. Platonun olu\u015fumunda karstik olaylar belirleyici olmu\u015ftur. Y\u00fczeyde \u00e7ok miktarda karstik erime \u00e7ukurlar\u0131 olan dolinler yer al\u0131r. Tabanlar\u0131nda terra-rossa (k\u0131rm\u0131z\u0131 toprak) topraklar\u0131 bulunur. Bu plato G\u00f6ksu Nehri ve kollar\u0131 taraf\u0131ndan par\u00e7alanarak olu\u015fturulmu\u015ftur.<br \/>\nNot: Karstik arazilerde y\u00fczeyde su bulunmaz. Nedeni kalkerdeki \u00e7atlaklardan suyun yerin derinliklerine do\u011fru s\u0131zmas\u0131d\u0131r. Bu nedenle yeralt\u0131 sular\u0131 bak\u0131m\u0131ndan zengindir. Y\u00fczeyde su olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bitki \u00f6rt\u00fcs\u00fc de yeterince geli\u015fmemi\u015ftir.<\/p>\n<p>5. \u00a0Karadeniz B\u00f6lgesi: Platolar\u0131n en az oldu\u011fu b\u00f6lgedir. Orta Karadeniz&#8217;deki Canik da\u011flar\u0131n\u0131n \u00fczeri a\u015f\u0131nmalarla d\u00fczle\u015fmi\u015ftir. Plato g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcndedir. Kelkit \u00e7ay\u0131 ve kollar\u0131 taraf\u0131ndan par\u00e7alanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>6. G\u00fcneydo\u011fu Anadolu B\u00f6lgesi<\/p>\n<p>Gaziantep Platosu: F\u0131rat nehrinin bat\u0131s\u0131nda yer al\u0131r. Y\u00fcksekli\u011fi 800 m. civar\u0131ndad\u0131r. F\u0131rat&#8217;\u0131n kollar\u0131 taraf\u0131ndan par\u00e7alanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>\u015eanl\u0131urfa Platosu: F\u0131rat Nehri&#8217;nin do\u011fusunda yer al\u0131r. F\u0131rat Nehri ve kollar\u0131 taraf\u0131ndan par\u00e7alanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Mardin E\u015fi\u011fi ve Maz\u0131da\u011f: Dicle Nehri ve kollan taraf\u0131ndan par\u00e7alan- s m\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>7. Do\u011fu Anadolu B\u00f6lgesi: Platolar\u0131n geni\u015f alan kaplad\u0131\u011f\u0131 bir b\u00f6lgedir.<br \/>\nErzurum, Kars ve Ardahan Platolar\u0131: Bazalt lavlar\u0131n olu\u015fturdu\u011fu 1500 &#8211; 2000 m aras\u0131ndaki y\u00fcksek platolard\u0131r. Ara\u015f ve Kura \u0131rmaklar\u0131 taraf\u0131ndan par\u00e7alanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Plato; akarsular taraf\u0131ndan derin vadilerle par\u00e7alanm\u0131\u015f, \u00e7evresine g\u00f6re y\u00fcksekte kalan d\u00fczl\u00fcklerdir. T\u00fcrkiye&#8217;de \u00e7ok yayg\u0131n olarak rastlanan yer\u015fekillerindendir. Not: Anadolu&#8217;da platolar\u0131n yayg\u0131n olmas\u0131, arazinin 3. zaman sonlar\u0131na kadar a\u015f\u0131narak d\u00fczle\u015fmesi (peneplen), bu nedenle 4. zaman ba\u015flar\u0131nda Anadolu&#8217;nun epirojenezle y\u00fckselmi\u015f olmas\u0131d\u0131r. OLU\u015eUMLARINA G\u00d6RE PLATOLAR 1. A\u015f\u0131nd\u0131rma Platolar\u0131: Yer\u015fekillefi akarsular ve sel sular\u0131; r\u00fczgarlar, buzullar gibi d\u0131\u015f kuvvetlerce &#8230; <a title=\"T\u00fcrkiye&#8217;nin Platolar\u0131\" class=\"read-more\" href=\"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/turkiyenin-platolari.html\" aria-label=\"More on T\u00fcrkiye&#8217;nin Platolar\u0131\">Devam\u0131n\u0131 oku&#8230;<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1686,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[23],"tags":[447,802,14373],"class_list":["post-40285","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-cografya","tag-platolar","tag-turkiye","tag-turkiyenin-platolari"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/40285","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1686"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=40285"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/40285\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=40285"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=40285"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=40285"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}