{"id":40095,"date":"2012-12-17T22:15:29","date_gmt":"2012-12-17T20:15:29","guid":{"rendered":"http:\/\/www.sorubak.com\/blog\/?p=40095"},"modified":"2012-12-17T22:17:10","modified_gmt":"2012-12-17T20:17:10","slug":"kompozisyon-nasil-yazilir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/kompozisyon-nasil-yazilir.html","title":{"rendered":"Kompozisyon Nas\u0131l Yaz\u0131l\u0131r?"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"font-family: times new roman,times; font-size: small;\"><b>Giri\u015f B\u00f6l\u00fcm\u00fc :<\/b><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: times new roman,times; font-size: small;\"><b><span style=\"color: #ff0000;\">Giri\u015f B\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn \u00d6zellikleri<\/span> :<\/b> Giri\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde konu ve konuya bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 belirtilir.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: times new roman,times; font-size: small;\">Giri\u015f C\u00fcmlesi:<\/span><\/p>\n<ol>\n<li><span style=\"font-family: times new roman,times; font-size: small;\">\u00a0K\u0131sa ve ilgi \u00e7ekici bir c\u00fcmledir.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: times new roman,times; font-size: small;\">\u00a0Ba\u011flay\u0131c\u0131 \u00f6\u011felerle ba\u015flanmaz. (\u00c7\u00fcnk\u00fc, Mesela gibi&#8230;)<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: times new roman,times; font-size: small;\">Yaz\u0131da ele al\u0131nacak konuyu tan\u0131t\u0131r; yazar\u0131n konuya nas\u0131l bir yakla\u015f\u0131m getirece\u011fini sezdirir.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: times new roman,times; font-size: small;\">\u00a0Genelden \u00f6zele (t\u00fcmden gelim) yaz\u0131lm\u0131\u015f paragraflarda, paragraf\u0131n giri\u015f c\u00fcmlesi ayn\u0131 zamanda paragraf\u0131n ana d\u00fc\u015f\u00fcncesidir.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: times new roman,times; font-size: small;\">Tan\u0131mlama, a\u00e7\u0131klama, soru c\u00fcmlesi bi\u00e7iminde kurulabilir.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: times new roman,times; font-size: small;\">Kompozisyon giri\u015f c\u00fcmlelerine \u00f6rnek:<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: times new roman,times; font-size: small;\">\u00a0Herhangi bir halk \u015fiiri antolojisini ba\u015f\u0131ndan sonuna okumay\u0131 hi\u00e7 denediniz mi?&#8230;<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: times new roman,times; font-size: small;\">\u00a0\u015eiir, ne s\u00f6yledi\u011finden \u00e7ok, nas\u0131l s\u00f6ylendi\u011fi ile \u00e7ekicili\u011fe ula\u015f\u0131r&#8230;<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: times new roman,times; font-size: small;\">Softal\u0131k, bir d\u00fc\u015f\u00fcnce, bir bilgi kanseri diye anlat\u0131labilir&#8230;<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<p><span style=\"font-family: times new roman,times; font-size: small;\"><b>Geli\u015fme B\u00f6l\u00fcm\u00fc :<\/b><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: times new roman,times; font-size: small; color: #ff0000;\"><b>Geli\u015fme B\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn \u00d6zellikleri :<\/b><\/span><\/p>\n<ol>\n<li><span style=\"font-family: times new roman,times; font-size: small;\">\u00a0Geli\u015fme b\u00f6l\u00fcm\u00fc; konuyu a\u00e7\u0131klayan, ana d\u00fc\u015f\u00fcncenin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na katk\u0131da bulunan yard\u0131mc\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnceleri i\u00e7erir.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: times new roman,times; font-size: small;\">Konu, bu b\u00f6l\u00fcmde a\u00e7\u0131l\u0131r. Bunun i\u00e7in de \u00f6rneklerden benzerliklerden, kar\u015f\u0131tl\u0131klardan, tan\u0131k g\u00f6stermelerden yararlan\u0131l\u0131r.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: times new roman,times; font-size: small;\">\u00a0Ayr\u0131nt\u0131lar, geli\u015fme c\u00fcmlelerinde birbirini tamamlayarak, birbirine, ba\u011flay\u0131c\u0131 \u00f6\u011felerle ba\u011flanarak s\u0131ralan\u0131r.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: times new roman,times; font-size: small;\">\u00a0Geli\u015fme b\u00f6l\u00fcm\u00fcndeki paragraflardan her biri, dil ve d\u00fc\u015f\u00fcnce y\u00f6n\u00fcnden kendisinden \u00f6nceki ve sonraki paragrafa ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: times new roman,times; font-size: small;\">T\u00fcme var\u0131m y\u00f6ntemiyle yaz\u0131lan yaz\u0131larda ana d\u00fc\u015f\u00fcnce, geli\u015fme c\u00fcmlelerinden biri olabilir.<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<p><span style=\"font-family: times new roman,times; font-size: small;\">Kompozisyon geli\u015fme b\u00f6l\u00fcmlerine \u00f6rnek 1:<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: times new roman,times; font-size: small;\">Yazarken, kitaplar\u0131 bir yana b\u0131rak\u0131r, akl\u0131mdan \u00e7\u0131kar\u0131r\u0131m; kendi gidi\u015fimi aksat\u0131r diye. (giri\u015f c\u00fcmlesi)<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: times new roman,times; font-size: small;\">Ger\u00e7ekten de iyi yazarlar \u00fcst\u00fcme fena aban\u0131r, y\u00fcreksiz ederler beni. Hani bir ressam varm\u0131\u015f, k\u00f6t\u00fc horoz resimleri yapar ve u\u015faklar\u0131na, d\u00fckkana hi\u00e7 canl\u0131 horoz sokmamalar\u0131n\u0131 s\u0131k\u0131 s\u0131k\u0131 tembih edermi\u015f, ben de \u00f6yle&#8230; Hatta \u00e7alg\u0131c\u0131 Antigenides&#8217;in buldu\u011fu \u00e7are benim daha \u00e7ok i\u015fime gelirdi Antigenides bir \u015fey \u00e7alaca\u011f\u0131 zaman, kendinden \u00f6nce ve sonra halka uzun s\u00fcre k\u00f6t\u00fc \u015fark\u0131lar dinletirmi\u015f&#8230; (geli\u015fme b\u00f6l\u00fcm\u00fc)<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: times new roman,times; font-size: small;\">Kompozisyon geli\u015fme b\u00f6l\u00fcmlerine \u00f6rnek 2:<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: times new roman,times; font-size: small;\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Tiyatronun g\u00f6revi yeni kelimeleri tan\u0131tmak ve dile yerle\u015ftirmek de\u011fildir&#8230; (giri\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fc)<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: times new roman,times; font-size: small;\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Bu g\u00f6rev televizyon gibi yay\u0131n ara\u00e7lar\u0131na d\u00fc\u015fer. \u00d6zellikle ger\u00e7ek\u00e7i oyunlarda yeni t\u00fcretilen ve halk\u0131n hen\u00fcz kullanmad\u0131\u011f\u0131 kelimelerin kullan\u0131lmas\u0131na kar\u015f\u0131y\u0131m. \u015einasi : Tiyatroda ki\u015filerin, ki\u015filiklerine g\u00f6re konu\u015fmas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6ylerken en do\u011fru ilkeyi g\u00f6stermi\u015fti. Al\u0131\u015f\u0131lmam\u0131\u015f kelimeler sahnede kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda halkta tepki yarat\u0131yor. Bug\u00fcn T\u00fcrk\u00e7e&#8217;yi \u00e7ok iyi kullanan yazarlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, a\u015f\u0131r\u0131 ve \u00f6z T\u00fcrk\u00e7e kelimelerle dolu eserlerle de kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yoruz. Tiyatro eserlerinde bunu yapamazs\u0131n\u0131z. Tiyatroda rol alan her oyuncu, kahraman\u0131n mensup oldu\u011fu toplum kesimine uygun bi\u00e7imde konu\u015fur&#8230; (geli\u015fme b\u00f6l\u00fcm\u00fc)<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: times new roman,times; font-size: small;\"><span style=\"color: #ff0000;\"><b>Sonu\u00e7 B\u00f6l\u00fcm\u00fc :<\/b><\/span> Sonu\u00e7 b\u00f6l\u00fcm\u00fc, belli bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 do\u011frultusunda geli\u015ftirilen konunun a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131, ama\u00e7lanan sonuca ula\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131, konunun bir yarg\u0131ya ba\u011fland\u0131\u011f\u0131 b\u00f6l\u00fcmd\u00fcr.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: times new roman,times; font-size: small; color: #ff0000;\"><b>Sonu\u00e7 B\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn \u00d6zellikleri :<\/b><\/span><\/p>\n<ol>\n<li><span style=\"font-family: times new roman,times; font-size: small;\">Dil ve d\u00fc\u015f\u00fcnce y\u00f6n\u00fcnden kendinden \u00f6nceki paragrafa ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: times new roman,times; font-size: small;\">\u00a0K\u0131sa bir bi\u00e7imde kurulan bu b\u00f6l\u00fcm, toparlay\u0131c\u0131 ve \u00f6zet niteli\u011finde olan ba\u011flay\u0131c\u0131 \u00f6\u011felerle (k\u0131saca, \u00f6zetle, denilebilir ki) ba\u015flayabilir.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: times new roman,times; font-size: small;\">\u00a0T\u00fcme var\u0131m y\u00f6ntemiyle yaz\u0131lm\u0131\u015f yaz\u0131larda, ana d\u00fc\u015f\u00fcnce bu b\u00f6l\u00fcmdedir.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: times new roman,times; font-size: small;\">\u00a0\u00d6yk\u00fc, roman, an\u0131 gibi t\u00fcrlerde anlat\u0131lan olay\u0131n biti\u015f durumunu i\u00e7erir.<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<p><span style=\"font-family: times new roman,times; font-size: small;\">Sonu\u00e7 b\u00f6l\u00fcm\u00fc i\u00e7in \u00f6rnek :<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: times new roman,times; font-size: small;\">Bir Kurban bayram\u0131 daha&#8230; 1930&#8217;lar \u00e7ok \u00e7ok gerilerde kald\u0131. O g\u00fcnlerin \u00e7ocu\u011fu da \u00f6ld\u00fc gitti.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: times new roman,times; font-size: small;\">San\u0131l\u0131r ki, ki\u015fi bir kez \u00f6l\u00fcr. \u00d6yle de\u011fil oysa! Ki\u015fi, ya\u015fam boyunca pek \u00e7ok kez \u00f6l\u00fcr. Bakar\u0131m zaman zaman eski resimlere: \u0130\u015fte Phobus Foto\u011frafhanesi&#8217;nde \u00e7ekilmi\u015f resimler. Golf pantolonlu, ya da k\u0131sa pantolonlu bir \u00e7ocuk&#8230; Ne oldu ona? \u00d6ld\u00fc gitti. Daha sonra ilkokul, ortaokul, lise s\u0131ralar\u0131ndaki \u00e7ocuklar, gen\u00e7ler&#8230; Hepsi yok oldular. Yok olmak de\u011fil mi \u00f6lmek? \u00d6yle ise boyuna \u00f6l\u00fcyoruz, bi\u00e7imden bi\u00e7ime giriyoruz, bamba\u015fka bir insan oluyoruz zamanla. Altm\u0131\u015f\u0131ndaki ki\u015fiyle sekiz, on, on be\u015f ya\u015flar\u0131n ki\u015fisi nas\u0131l olur da ayn\u0131 insan olur, olabilir? Zaman\u0131n bir oyunu bu bize.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: times new roman,times; font-size: small;\">Hep \u00f6l\u00fcyoruz, \u00f6le \u00f6le b\u00fcy\u00fcyor, de\u011fi\u015fiyoruz, son \u00f6l\u00fcme do\u011fru gidiyoruz.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: times new roman,times; font-size: small;\"><b>Yaz\u0131da Ba\u015fl\u0131k :<\/b> Bir yaz\u0131ya verilen ada ba\u015fl\u0131k denir.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: times new roman,times; font-size: small;\">Ba\u015fl\u0131k, bir yaz\u0131n\u0131n neyi anlatt\u0131\u011f\u0131n\u0131, ya da bu yaz\u0131n\u0131n yaz\u0131lma gerek\u00e7esini sezdirecek bir \u00f6zellik g\u00f6sterir. K\u0131saca konuyu tan\u0131tan, ana d\u00fc\u015f\u00fcnceyi birka\u00e7 s\u00f6zc\u00fckle yans\u0131tan s\u00f6zd\u00fcr. Ba\u015fka bir deyi\u015fle ba\u015fl\u0131k; konu &#8211; ana d\u00fc\u015f\u00fcnce uyumunu yans\u0131tan bir \u00f6zellik g\u00f6sterir.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: times new roman,times; font-size: small;\">&#8220;Bu yaz\u0131ya en uygun ba\u015fl\u0131k hangisi olabilir?&#8221; \u015eeklindeki sorularda, bu a\u00e7\u0131klamalar dikkate al\u0131narak ba\u015fl\u0131k saptanmal\u0131d\u0131r<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: times new roman,times; font-size: small;\">\u00a0<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Giri\u015f B\u00f6l\u00fcm\u00fc : Giri\u015f B\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn \u00d6zellikleri : Giri\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde konu ve konuya bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 belirtilir. Giri\u015f C\u00fcmlesi: \u00a0K\u0131sa ve ilgi \u00e7ekici bir c\u00fcmledir. \u00a0Ba\u011flay\u0131c\u0131 \u00f6\u011felerle ba\u015flanmaz. (\u00c7\u00fcnk\u00fc, Mesela gibi&#8230;) Yaz\u0131da ele al\u0131nacak konuyu tan\u0131t\u0131r; yazar\u0131n konuya nas\u0131l bir yakla\u015f\u0131m getirece\u011fini sezdirir. \u00a0Genelden \u00f6zele (t\u00fcmden gelim) yaz\u0131lm\u0131\u015f paragraflarda, paragraf\u0131n giri\u015f c\u00fcmlesi ayn\u0131 zamanda paragraf\u0131n ana d\u00fc\u015f\u00fcncesidir. &#8230; <a title=\"Kompozisyon Nas\u0131l Yaz\u0131l\u0131r?\" class=\"read-more\" href=\"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/kompozisyon-nasil-yazilir.html\" aria-label=\"More on Kompozisyon Nas\u0131l Yaz\u0131l\u0131r?\">Devam\u0131n\u0131 oku&#8230;<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[12],"tags":[14253,14254],"class_list":["post-40095","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-tr","tag-komposizyon","tag-komposizyon-bolumleri"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/40095","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=40095"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/40095\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=40095"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=40095"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=40095"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}