{"id":39701,"date":"2012-12-11T19:36:53","date_gmt":"2012-12-11T17:36:53","guid":{"rendered":"http:\/\/www.sorubak.com\/blog\/?p=39701"},"modified":"2012-12-11T19:36:53","modified_gmt":"2012-12-11T17:36:53","slug":"cumlenin-yapisi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/cumlenin-yapisi.html","title":{"rendered":"C\u00fcmlenin Yap\u0131s\u0131"},"content":{"rendered":"<p>\u00dcMLEN\u0130N YAPISI<\/p>\n<p>a. Basit (Yal\u0131n) C\u00fcmle:<\/p>\n<p>* Bu c\u00fcmlelerde tek y\u00fcklem ve tek yarg\u0131 bulunur.<\/p>\n<p>* Y\u00fcklem ya \u00e7ekimli bir fiil ya da ek fiil ile \u00e7ekimlenmi\u015f isim soyundan bir s\u00f6zc\u00fckt\u00fcr.<\/p>\n<p>* Basit c\u00fcmleler bir tek s\u00f6zc\u00fckten olu\u015fabilece\u011fi gibi, daha fazla s\u00f6zc\u00fckten de olu\u015fabilir. \u00d6nemli olan s\u00f6zc\u00fck say\u0131s\u0131 de\u011fil c\u00fcmlenin yarg\u0131 i\u00e7ermesidir.<\/p>\n<p>\u00c7al\u0131ku\u015fu, Damga, Ac\u0131mak, Bir Kad\u0131n D\u00fc\u015fman\u0131, Dudaktan Kalbe romanlar\u0131 Re\u015fat Nuri G\u00fcntekin\u2019 e aittir.<\/p>\n<p>Seninle bir daha g\u00f6r\u00fc\u015fmeyece\u011fim.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>b. Birle\u015fik C\u00fcmle:<\/p>\n<p>* Birden \u00e7ok duygu, d\u00fc\u015f\u00fcnce ve iste\u011fi, yani birden fazla yarg\u0131 i\u00e7eren c\u00fcmlelere birle\u015fik c\u00fcmle denir.<\/p>\n<p>* Birle\u015fik c\u00fcmlelerde temel bir yarg\u0131 vard\u0131r. Bu temel yarg\u0131n\u0131n ifade edildi\u011fi c\u00fcmleci\u011fe temel c\u00fcmle denir. Di\u011fer c\u00fcmleciklere yan c\u00fcmlecik denir. Yan c\u00fcmlecikler anlam bak\u0131m\u0131ndan temel c\u00fcmleci\u011fi tamamlarlar.<\/p>\n<p>* Birle\u015fik c\u00fcmlelerde s\u0131fat fiiller, zarf fiiller isim fiiller ve \u015fartl\u0131 \u00e7ekim ekleri ile kurulmu\u015f yan c\u00fcmlecikler temel c\u00fcmleye ba\u011flan\u0131r. Yan c\u00fcmlecikler \u00e7e\u015fitli y\u00f6nlerden temel, c\u00fcmleci\u011fin anlam\u0131n\u0131 tamamlamaktad\u0131rlar.<\/p>\n<p>Birle\u015fik c\u00fcmleleri d\u00f6rt gurupta incelenir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>1) G\u0130R\u0130\u015e\u0130K B\u0130RLE\u015e\u0130K C\u00dcMLE:<\/p>\n<p>* \u0130\u00e7inde fiilimsi (isim fiil, s\u0131fat fiil, zarf fiil)bulunan c\u00fcmlelere denir.<\/p>\n<p>* Fiilimsinin yer ald\u0131\u011f\u0131 b\u00f6l\u00fcme yan c\u00fcmle as\u0131l y\u00fcklemin bulundu\u011fu b\u00f6l\u00fcme de temel c\u00fcmle denir.<\/p>\n<p>* Bir c\u00fcmlede ka\u00e7 tane fiilimsi varsa o kadar yan c\u00fcmle var demektir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Beni soran\u0131, g\u00f6rd\u00fcn m\u00fc? (Yan c\u00fcmlecik Temel c\u00fcmlenin b.li nesnesidir.)<\/p>\n<p>\u00c7al\u0131\u015fan kazan\u0131r. (Yan c\u00fcmlecik temel c\u00fcmlenin \u00f6znesidir.)<\/p>\n<p>Seni g\u00f6r\u00fcnce mutlu oluyorum. (Y.C.T.C nin Z.T dir.)<\/p>\n<p>Seni seven insanlar\u0131 sen de sev.(Y.C.T.C nin B.li nesnesidir.)<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>2)\u0130\u00c7 \u0130\u00c7E B\u0130RLE\u015e\u0130K C\u00dcMLE (KAYNA\u015eIK C\u00dcMLE):<\/p>\n<p>* Bir c\u00fcmle ba\u015fka bir c\u00fcmlenin i\u00e7inde yer al\u0131r ve onun bir \u00f6\u011fesi olursa buna i\u00e7 i\u00e7e birle\u015fik c\u00fcmle denir.<\/p>\n<p>* Do\u011frudan anlat\u0131m\u0131n oldu\u011fu c\u00fcmlelerdir.<\/p>\n<p>* \u0130\u00e7 c\u00fcmle temel c\u00fcmlenin \u00f6znesi, nesnesi ya da ba\u015fka bir \u00f6\u011fesi olabilir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Ben gidiyorum, dedi. (i\u00e7 c\u00fcmle temel c\u00fcmlenin nesnesi<\/p>\n<p>i\u00e7 c\u00fcmle TC<\/p>\n<p>Ben b\u00fcy\u00fcd\u00fcm, diyorsun. (i\u00e7 c\u00fcmle temel c\u00fcmlenin nesnesi durumundad\u0131r)<\/p>\n<p>i.c TC<\/p>\n<p>Adam: \u201cBeni burada bekleyin.\u201d dedi.( i\u00e7 c\u00fcmle temel c\u00fcmlenin nesnesi durumundad\u0131r)<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>3) \u015eARTLI B\u0130RLE\u015e\u0130K C\u00dcMLE:<\/p>\n<p>Yan c\u00fcmleci\u011fi \u201c\u2013se, -sa\u201d \u015fart eki ile kurulan ve temel c\u00fcmlenin ger\u00e7ekle\u015fip ger\u00e7ekle\u015fmeyece\u011fini ko\u015fula (\u015farta) ba\u011flayan c\u00fcmledir.<\/p>\n<p>*G\u00f6r\u00fcrsem s\u00f6ylerim.<\/p>\n<p>*Sen gelirsen ben de gelirim.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>4) Ki\u2019li B\u0130RLE\u015e\u0130K C\u00dcMLE:<\/p>\n<p>Ki ba\u011flac\u0131yla birbirine ba\u011flanan c\u00fcmlelere denir.<\/p>\n<p>* Benimle konu\u015f ki seni anlayay\u0131m.<\/p>\n<p>* D\u00fcr\u00fcst ol ki insanlar sana g\u00fcvensin.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>c. S\u0131ral\u0131 C\u00fcmle:<\/p>\n<p>* Anlamca ilgili birden \u00e7ok yal\u0131n ya da birle\u015fik c\u00fcmlelerin virg\u00fcl ya da noktal\u0131 virg\u00fcllerle ba\u011flanmas\u0131yla olu\u015fan c\u00fcmlelere s\u0131ral\u0131 c\u00fcmle denir.<\/p>\n<p>* S\u0131ral\u0131 c\u00fcmleler iki gurupta incelenir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>1) Ba\u011f\u0131ml\u0131 S\u0131ral\u0131 C\u00fcmle<\/p>\n<p>* \u00d6\u011frenilen en az biri ortak olan s\u0131ral\u0131 c\u00fcmlelerdir.<\/p>\n<p>Ya\u015fl\u0131 kad\u0131n buraya kadar geldi sizi sordu (\u00f6zne ortak)<\/p>\n<p>Beni aram\u0131\u015f ama bulamam\u0131\u015f (\u00f6zne ve nesne ortak)<\/p>\n<p>Onu bana beni ona \u015fik\u00e2yet eder. (y\u00fcklem ortak)<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>2)Ba\u011f\u0131ms\u0131z S\u0131ral\u0131 C\u00fcmle:<\/p>\n<p>* \u00d6\u011felerinden hi\u00e7biri ortak olmayan c\u00fcmlelerdir.<\/p>\n<p>Evden sessizce \u00e7\u0131kt\u0131k sokakta lambalar yanm\u0131yordu<\/p>\n<p>Ya\u011fmur durmu\u015ftu yollar \u00e7amurdan g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyordu<\/p>\n<p>O geziyordu ben \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordum<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u00e7. Ba\u011fl\u0131 C\u00fcmle:<\/p>\n<p>* Anlamca ilgili yal\u0131n ya da birle\u015fik c\u00fcmlelerin ba\u011fla\u00e7larla birbirine ba\u011flanmas\u0131yla olu\u015fan c\u00fcmleye ba\u011fl\u0131 c\u00fcmle denir.<\/p>\n<p>Sabah\u0131 severiz; \u00e7\u00fcnk\u00fc g\u00fcnd\u00fcz\u00fcn ba\u015flang\u0131c\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Bu i\u015fe ba\u015fl\u0131yorum; ama bug\u00fcn bitiremem.<\/p>\n<p>Evin en k\u00fc\u00e7\u00fc\u011f\u00fcyd\u00fcm ve sedirin \u00f6n\u00fcnde yere serilmi\u015f yatakta yatard\u0131m.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Karma c\u00fcmle: Birka\u00e7 c\u00fcmle t\u00fcr\u00fcn\u00fcn birlikte yer ald\u0131\u011f\u0131 s\u0131ral\u0131 c\u00fcmlelere denir.<\/p>\n<p>Bu okulun \u00f6\u011frencileri son derece tembeldirler, haylazd\u0131rlar ama bir o kadar da sevimlidirler. (s\u0131ral\u0131 ve ba\u011fl\u0131 c\u00fcmle var)<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u00d6\u011frencilere kitap okuyun denir; ama kitap okuyun diyenlerin kendileri kitap okumuyor.(i\u00e7 i\u00e7e birle\u015fik c\u00fcmle, giri\u015fik birle\u015fik c\u00fcmle ve ba\u011fl\u0131 c\u00fcmle var)<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>C\u00fcmleler y\u00fcklemin t\u00fcr\u00fcne g\u00f6re iki grupta incelenir:<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>a. \u0130sim C\u00fcmlesi:<\/p>\n<p>*Y\u00fcklemi isim ya da isim soyundan bir s\u00f6zc\u00fck ya da s\u00f6zc\u00fck \u00f6be\u011finden olu\u015fan c\u00fcmlelere isim c\u00fcmlesi denir.<\/p>\n<p>* \u0130sim ve isim soyundan olan s\u00f6zc\u00fckler ek fiilin \u00e7ekimine girerek y\u00fcklem niteli\u011fi kazan\u0131r.<\/p>\n<p>Ya\u015fl\u0131 adam, birka\u00e7 g\u00fcnd\u00fcr hastaym\u0131\u015f. (Adla\u015fm\u0131\u015f s\u0131fat)<\/p>\n<p>Onu en \u00e7ok \u00fczen e\u015finin \u00f6l\u00fcm\u00fcyd\u00fc. (\u0130sim tamlamas\u0131)<\/p>\n<p>D\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc tek \u015fey bir an \u00f6nce gitmekti. (Fiilimsi)<\/p>\n<p>O,\u00e7al\u0131\u015fkan bir \u00e7ocuktur. (S\u0131fat tamlamas\u0131)<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>b. Fiil C\u00fcmlesi:<\/p>\n<p>* Y\u00fcklemi \u00e7ekimli bir eylem olan, ba\u011f\u0131ms\u0131z yarg\u0131 bildiren c\u00fcmlelere fiil c\u00fcmlesi denir.<\/p>\n<p>* Bu t\u00fcr c\u00fcmleler haber (bildirme) ya da istek kipiyle kurulur.<\/p>\n<p>\u0130nsanlara sevgi dolu g\u00f6zlerle bak\u0131yorum.<\/p>\n<p>\u00c7eki\u015fe \u00e7eki\u015fe pazarl\u0131k ediyorum.<\/p>\n<p>Yeni m\u00fcd\u00fcr hi\u00e7 kimseye g\u00f6z a\u00e7t\u0131rm\u0131yordu.<\/p>\n<p>C\u00fcmleler y\u00fcklemin bulundu\u011fu yere g\u00f6re kurall\u0131 ve devrik c\u00fcmle olmak \u00fczere ikiye ayr\u0131l\u0131r:<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>a. Kurall\u0131 C\u00fcmle:<\/p>\n<p>* Y\u00fcklemi Sonda bulunan c\u00fcmlelere kurall\u0131 (d\u00fcz) c\u00fcmle denir.<\/p>\n<p>K\u00f6ro\u011flu ordunun yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlad\u0131.<\/p>\n<p>Ne zaman bir k\u00f6y t\u00fcrk\u00fcs\u00fc duysam \u015fairli\u011fimden utan\u0131r\u0131m.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>b. Devrik C\u00fcmle:<\/p>\n<p>* Y\u00fcklemi sonda olmayan c\u00fcmleye devrik c\u00fcmle denir. Devrik c\u00fcmlede y\u00fcklem ba\u015fta, ortada olabilir.<\/p>\n<p>Ne diyeceksin bu konuyla ilgili.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>c. Eksiltili C\u00fcmle:<\/p>\n<p>* Y\u00fcklemi s\u00f6ylenmemi\u015f c\u00fcmlelere denir.<\/p>\n<p>Topra\u011f\u0131 ta\u015fl\u0131 yerden (olacaks\u0131n)k\u0131z\u0131 karde\u015fli yerden (olacaks\u0131n).<\/p>\n<p>K\u0131sa bir sessizlik (oluyor) sonra m\u00fczik ba\u015fl\u0131yor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00dcMLEN\u0130N YAPISI a. Basit (Yal\u0131n) C\u00fcmle: * Bu c\u00fcmlelerde tek y\u00fcklem ve tek yarg\u0131 bulunur. * Y\u00fcklem ya \u00e7ekimli bir fiil ya da ek fiil ile \u00e7ekimlenmi\u015f isim soyundan bir s\u00f6zc\u00fckt\u00fcr. * Basit c\u00fcmleler bir tek s\u00f6zc\u00fckten olu\u015fabilece\u011fi gibi, daha fazla s\u00f6zc\u00fckten de olu\u015fabilir. \u00d6nemli olan s\u00f6zc\u00fck say\u0131s\u0131 de\u011fil c\u00fcmlenin yarg\u0131 i\u00e7ermesidir. \u00c7al\u0131ku\u015fu, Damga, Ac\u0131mak, &#8230; <a title=\"C\u00fcmlenin Yap\u0131s\u0131\" class=\"read-more\" href=\"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/cumlenin-yapisi.html\" aria-label=\"More on C\u00fcmlenin Yap\u0131s\u0131\">Devam\u0131n\u0131 oku&#8230;<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1685,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[12],"tags":[13956,13931,13957],"class_list":["post-39701","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-tr","tag-cumlenin-yapisi","tag-turkce-ders-notu","tag-yapisina-gore-cumleler"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39701","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1685"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=39701"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39701\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=39701"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=39701"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=39701"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}