{"id":39699,"date":"2012-12-11T19:28:26","date_gmt":"2012-12-11T17:28:26","guid":{"rendered":"http:\/\/www.sorubak.com\/blog\/?p=39699"},"modified":"2012-12-11T19:28:26","modified_gmt":"2012-12-11T17:28:26","slug":"cumlenin-ogeleri-3","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/cumlenin-ogeleri-3.html","title":{"rendered":"C\u00fcmlenin \u00d6geleri"},"content":{"rendered":"<p>C\u00dcMLEN\u0130N \u00d6GELER\u0130<\/p>\n<p>T\u00fcrk\u00e7e c\u00fcmlelerde d\u00f6rt \u00f6\u011fe bulunur:<\/p>\n<p>1. Y\u00fcklem<\/p>\n<p>2. \u00d6zne<\/p>\n<p>3. Nesne (D\u00fcz T\u00fcmle\u00e7)<\/p>\n<p>4. T\u00fcmle\u00e7<\/p>\n<p>Bu \u00f6gelerden c\u00fcmlede mutlaka bulunmas\u0131 gereken y\u00fcklem ile \u00f6znedir. Bunlara c\u00fcmlenin temel \u00f6geleri denir. Nesne ve t\u00fcmle\u00e7ler c\u00fcmlenin anlam\u0131n\u0131 tamamlayan (t\u00fcmleyen) yard\u0131mc\u0131 \u00f6gelerdir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>1. Y\u00fcklem:<\/p>\n<p>* Y\u00fcklem c\u00fcmlede eylem, olu\u015f, durum, istek, hareket bildiren dil bilgisi birli\u011finin g\u00f6rev ad\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>* C\u00fcmlenin temel \u00f6\u011fesidir; tek ba\u015f\u0131na bile olsa c\u00fcmle olu\u015fturabilir.<\/p>\n<p>* Her s\u00f6zc\u00fck ya da s\u00f6zc\u00fck gurubundan y\u00fcklem yap\u0131labilir.<\/p>\n<p>Gecenin yaln\u0131zl\u0131\u011f\u0131nda sadece seni d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fcm (fiil)<\/p>\n<p>Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z g\u00fcnler t\u0131pk\u0131 bir r\u00fczg\u00e2r gibiydi.(edat)<\/p>\n<p>Bu olaylar\u0131n su\u00e7lusu odur. (zamir)<\/p>\n<p>Sabah uyand\u0131\u011f\u0131nda g\u00f6zleri \u0131\u015f\u0131l \u0131\u015f\u0131ld\u0131.(ikileme)<\/p>\n<p>\u00d6\u011frenmenin bir yolu da okumakt\u0131r. (Fiilmsi)<\/p>\n<p>* Kelime gruplar\u0131 y\u00fcklem oldu\u011funda kesinlikle b\u00f6l\u00fcnmemelidir.<\/p>\n<p>\u00c7al\u0131\u015fmak ya\u015fam\u0131n bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. (Ad tamlamas\u0131)<\/p>\n<p>Oday\u0131 s\u00fcsleyen \u015fey reng\u00e2renk \u00e7i\u00e7eklerdir. (s\u0131fat taml.)<\/p>\n<p>Konu\u015fmalar\u0131na ister istemez kulak misafiri oldum. (deyim)<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>2. \u00d6zne:<\/p>\n<p>* Y\u00fcklemin bildirdi\u011fi i\u015fi, hareketi yapan veya yarg\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesine ara\u00e7 olan unsura denir.<\/p>\n<p>* \u00d6zneyi bulmak i\u00e7in y\u00fckleme kim, ne sorular\u0131 sorulur Y\u00fcklemi isim olan c\u00fcmlelerde ise olan kim, olan ne sorular\u0131 sorulur.<\/p>\n<p>* Fiillere eklenen ki\u015fi ekleri \u00f6znenin kim ya da ne oldu\u011funu bildirir.<\/p>\n<p>\u00dc\u00e7 \u00e7e\u015fit \u00f6zne vard\u0131r:<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>a) Ger\u00e7ek \u00d6zne<\/p>\n<p>Y\u00fcklemin bildirdi\u011fi i\u015fi hareketi bizzat kendisi yapan \u00f6znedir. Eylemle biten c\u00fcmlelerde, etken \u00e7at\u0131l\u0131 fiil (eylem) c\u00fcmlelerinde ger\u00e7ek \u00f6zne bulunur. C\u00fcmlede iki \u015fekilde g\u00f6sterilir:<\/p>\n<p>* Ac\u0131k \u00d6zne:<\/p>\n<p>C\u00fcmle i\u00e7inde a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde g\u00f6sterilir<\/p>\n<p>*Ya\u011fmur \u00e7ok \u015fiddetli ya\u011fd\u0131.<\/p>\n<p>*\u00c7ocuk iki g\u00fcnd\u00fcr hasta yat\u0131yor.<\/p>\n<p>* Gizli \u00f6zne:<\/p>\n<p>C\u00fcmlede do\u011frudan yer verilmeyen ancak y\u00fcklemin ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 eklerden anla\u015f\u0131lan \u00f6znedir.<\/p>\n<p>*Ertesi g\u00fcn ona telefon ettim.<\/p>\n<p>*G\u00f6rmeyeli hemen de bizi unutmu\u015fsun.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>NOT: Y\u00fcklemi isim olan c\u00fcmlenin \u00f6znesi ger\u00e7ektir.<\/p>\n<p>*Siyah renkli araba sat\u0131l\u0131kt\u0131r.<\/p>\n<p>*D\u00fcn ak\u015fam pencereler kapal\u0131yd\u0131.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>b) S\u00f6zde \u00d6zne<\/p>\n<p>Y\u00fcklemi edilgen \u00e7at\u0131l\u0131 c\u00fcmlelerde, asl\u0131nda nesne olan \u00f6\u011fe \u00f6zne olarak kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>*A\u011fa\u00e7taki meyveleri toplad\u0131.<\/p>\n<p>*A\u011fa\u00e7taki meyveler topland\u0131<\/p>\n<p>*\u00d6\u011frenciler b\u00fct\u00fcn s\u0131n\u0131f\u0131 temizledi.<\/p>\n<p>*B\u00fct\u00fcn s\u0131n\u0131f temizlendi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>c) \u00d6rt\u00fcl\u00fc \u00d6zne<\/p>\n<p>Y\u00fcklemi edilen \u00e7at\u0131l\u0131 c\u00fcmlelerde bazen \u201c\u2014ce, taraf\u0131ndan \u201d gibi s\u00f6zc\u00fckler kullan\u0131larak i\u015fi bizzat yapan varl\u0131\u011fa da yer verilebilir.<\/p>\n<p>*Yolcu otob\u00fcsleri belediyemizce hizmete a\u00e7\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>*Yar\u0131\u015fma halk taraf\u0131ndan \u00e7ok be\u011fenildi<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>NOT: Her s\u00f6zc\u00fck ya da s\u00f6zc\u00fck grubu \u00f6zne olabilir.<\/p>\n<p>*Ge\u00e7en g\u00fcn evin duvar\u0131 y\u0131k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.(isim tamlamas\u0131)<\/p>\n<p>*Bah\u00e7esinde okyanuslar yeti\u015fiyordu.(isim)<\/p>\n<p>*Derdini s\u00f6ylemeyen derman bulamaz.(s\u0131fat fiil)<\/p>\n<p>*Okumak zihni dinlendirir.(isim fiil)<\/p>\n<p>*Kimse seni benim kadar d\u00fc\u015f\u00fcnmez(zamir)<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>3. Nesne (D\u00fcz T\u00fcmle\u00e7):<\/p>\n<p>* \u00d6znenin yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015ften, hareketten etkilenen unsurdur<\/p>\n<p>* Uyar\u0131: isim c\u00fcmlelerinde y\u00fcklemi edilgen \u00e7at\u0131l\u0131 c\u00fcmlelerde ve ge\u00e7i\u015fsiz fiillerde nesne yoktur.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Nesneler ek al\u0131p almamas\u0131na g\u00f6re ikiye ayr\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>a)Belirtisiz Nesne<\/p>\n<p>Y\u00fckleme ne sorusu sorularak bulunur. Belirtme durum eki (-i) almam\u0131\u015f olup yal\u0131n haldedir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>b)Belirtili Nesne<\/p>\n<p>Y\u00fckleme kimi, neyi, nereyi sorular\u0131 sorularak bulunur. Belirtme durum eki olmu\u015ftur.<\/p>\n<p>Bu y\u00f6rede k\u0131zlar\u0131m\u0131z kilim dokur.<\/p>\n<p>Yolun kenar\u0131na kocaman k\u00fct\u00fckleri y\u0131\u011fm\u0131\u015flar.<\/p>\n<p>O k\u00f6pe\u011fi mahallenin \u00e7ocuklar\u0131 da ar\u0131yordu.<\/p>\n<p>Bu \u015fehirde t\u00fcm sokaklar seni d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>4. Zarf T\u00fcmleci:<\/p>\n<p>* Y\u00fcklemin anlam\u0131n\u0131 zaman durum nitelik, nicelik, yer, y\u00f6n ve soru ilgisiyle belirleyen, anlam\u0131 s\u0131n\u0131rlayan t\u00fcmle\u00e7lere zarf t\u00fcmleci denir.<\/p>\n<p>* Zarf t\u00fcmlecini bulmak i\u00e7in y\u00fckleme, nas\u0131l, ni\u00e7in, neden, ne kadar, ne zaman, kim taraf\u0131ndan ne taraf\u0131ndan, sorular\u0131 sorulur.<\/p>\n<p>Dostluklar \u00f6m\u00fcr boyu s\u00fcr\u00fcnce g\u00fczeldir.<\/p>\n<p>O di\u015fini t\u0131rna\u011f\u0131na takarak \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n<p>Y\u00fcre\u011fimdeki yara gittik\u00e7e b\u00fcy\u00fcyor.<\/p>\n<p>S\u0131caktan t\u00fcm ekinler yanm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>Bu y\u0131l ya\u011fmur ya\u011fmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u00fcr\u00fcn de az oldu.<\/p>\n<p>Bu konser belediye taraf\u0131ndan d\u00fczenleniyor.<\/p>\n<p>UYARI: Y\u00f6n isimleri yal\u0131n halde zarf t\u00fcmleci olurlar. Belirtme durum eki (-i) al\u0131rsa belirtili nesne,-e\/-de\/-den, hal ekini al\u0131rsa dolayl\u0131 t\u00fcmle\u00e7 olur.<\/p>\n<p>* Hizmet\u00e7i, i\u00e7eriyi iyice s\u00fcp\u00fcrs\u00fcn. (N)<\/p>\n<p>*Adam yava\u015f\u00e7a i\u00e7eri girdi. (Z.T)<\/p>\n<p>*Bir s\u00fcre sonra i\u00e7eriden bir ses geldi.(D.T)<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>5. Dolayl\u0131 T\u00fcmle\u00e7:<\/p>\n<p>* Y\u00fcklemi yer, y\u00f6n, bulunma, \u00e7\u0131kma vb. y\u00f6nlerden tamamla-yan c\u00fcmle \u00f6\u011fesine dolayl\u0131 t\u00fcmle\u00e7 denir. C\u00fcmlede dolayl\u0131 t\u00fcmle\u00e7ler -e, -de, -den, durum eklerini al\u0131rlar.<\/p>\n<p>* Dolayl\u0131 t\u00fcmleci bulmak i\u00e7in y\u00fckleme;<\/p>\n<p>\u201ckime, kimde, kimden, neye, neyden, nereye, nerede, nereden\u201d sorular\u0131 sorulur.<\/p>\n<p>Bulu\u015fma yerine hemen gelmi\u015f.<\/p>\n<p>Senin kirpiklerinde bir damla oldu ak\u015fam.<\/p>\n<p>A\u011flamayan \u00e7ocu\u011fa meme verilmez.<\/p>\n<p>Eskicinin sesi soka\u011f\u0131n ba\u015f\u0131ndan duyuluyordu.<\/p>\n<p>Bu gazeteci yaz\u0131lar\u0131nda ger\u00e7eklerden hi\u00e7 sapmaz.<\/p>\n<p>\u0130htiyar, b\u00fct\u00fcn miras\u0131n\u0131 kar\u0131s\u0131na b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>UYARI:-e\/-den hal eki \u201ci\u00e7in\u201d edat\u0131 g\u00f6revinde kullan\u0131l\u0131yorsa ya da sebep bildiriyorsa zarf t\u00fcmleci kurar.<\/p>\n<p>-de\/-den hal ekleri zaman bildiren s\u00f6zc\u00fcklerin \u00fczerine gelirse zarf t\u00fcmleci olur.<\/p>\n<p>Korkudan k\u0131z\u0131n dili tutulmu\u015ftu.<\/p>\n<p>Babas\u0131yla kavga etti\u011finden eve u\u011fram\u0131yor.<\/p>\n<p>Birazdan hava kararacak.<\/p>\n<p>Yaz ak\u015famlar\u0131nda y\u0131ld\u0131zlar\u0131 seyrederdik.<\/p>\n<p>Denize y\u00fczmeye gidiyorum.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Not: Edat T\u00fcmleci: Edatlardan ya da ba\u015fka dil birliklerin-den olu\u015fan c\u00fcmleye ara\u00e7, benzerlik, ilgi, e\u015fitlik, nedenlik vb. katan c\u00fcmle \u00f6\u011fesine edat t\u00fcmleci denir. Bu \u00f6\u011fe zarf t\u00fcmleci olarak da kabul edilmektedir.<\/p>\n<p>\u00c7al\u0131\u015fmak i\u00e7in yurt d\u0131\u015f\u0131na gitmi\u015f.(ama\u00e7)<\/p>\n<p>Yaral\u0131y\u0131 hastaneye ambulansla g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015fler. (ara\u00e7)<\/p>\n<p>Bu yaz Bodrum\u2019a ailesiyle gidecek.(birliktelik)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>C\u00dcMLEN\u0130N \u00d6GELER\u0130 T\u00fcrk\u00e7e c\u00fcmlelerde d\u00f6rt \u00f6\u011fe bulunur: 1. Y\u00fcklem 2. \u00d6zne 3. Nesne (D\u00fcz T\u00fcmle\u00e7) 4. T\u00fcmle\u00e7 Bu \u00f6gelerden c\u00fcmlede mutlaka bulunmas\u0131 gereken y\u00fcklem ile \u00f6znedir. Bunlara c\u00fcmlenin temel \u00f6geleri denir. Nesne ve t\u00fcmle\u00e7ler c\u00fcmlenin anlam\u0131n\u0131 tamamlayan (t\u00fcmleyen) yard\u0131mc\u0131 \u00f6gelerdir. &nbsp; 1. Y\u00fcklem: * Y\u00fcklem c\u00fcmlede eylem, olu\u015f, durum, istek, hareket bildiren dil bilgisi birli\u011finin &#8230; <a title=\"C\u00fcmlenin \u00d6geleri\" class=\"read-more\" href=\"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/cumlenin-ogeleri-3.html\" aria-label=\"More on C\u00fcmlenin \u00d6geleri\">Devam\u0131n\u0131 oku&#8230;<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1685,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[12],"tags":[13954,13955,13931],"class_list":["post-39699","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-tr","tag-cumlenin-ogeleri","tag-cumlenin-ogeleri-ders-notu","tag-turkce-ders-notu"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39699","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1685"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=39699"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39699\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=39699"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=39699"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=39699"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}