ANLAMLARINA G\u00d6RE C\u00dcMLELER:<\/p>\n
1.\u00dcslup C\u00fcmleleri:<\/p>\n
\u00dcslup bir duygunun, d\u00fc\u015f\u00fcncenin ki\u015fisel anlat\u0131m bi\u00e7imidir. S\u00f6zc\u00fcklerin se\u00e7imi ve kullan\u0131m\u0131 gibi dil ve anlat\u0131m \u00f6zelliklerinin b\u00fct\u00fcn\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n
<\/p>\n
\u00d6rnek: \u015eiirlerinde s\u00fcsl\u00fc, s\u00f6z oyunlar\u0131na dayal\u0131 bir dil yerine, g\u00fcnl\u00fck konu\u015fma dilini tercih etmi\u015ftir.<\/p>\n
K\u0131sa, d\u00fczg\u00fcn c\u00fcmlelerle, edebiyat oyunlar\u0131na d\u00fc\u015fmeden, s\u00fcss\u00fcz, yo\u011fun bir anlat\u0131m ortaya koymu\u015ftur.<\/p>\n
2. Tan\u0131m C\u00fcmleleri:<\/p>\n
Bir varl\u0131\u011fa, kavrama \u00f6zg\u00fc niteliklerin belirtilmesi, o varl\u0131k ya da kavram\u0131n tan\u0131t\u0131lmas\u0131na \u201cTan\u0131mlama\u201d ad\u0131 verilir. Bu ama\u00e7la kurulan c\u00fcmleler de tan\u0131m c\u00fcmleleridir.<\/p>\n
Not: Bir c\u00fcmleye \u201cBu Nedir?\u201d sorusunu sordu\u011fumuzda cevap alabiliyorsak bu c\u00fcmle tan\u0131m c\u00fcmlesidir.<\/p>\n
\u00d6rnek: \u201c\u015eiir toplumun s\u00f6zc\u00fcs\u00fcd\u00fcr\u201d c\u00fcmlesine \u201c\u015eiir nedir?\u201d sorusunu sordu\u011fumuzda \u201ctoplumun s\u00f6zc\u00fcs\u00fcd\u00fcr\u201d cevab\u0131n\u0131 al\u0131rs\u0131n\u0131z. \u00d6yleyse, c\u00fcmle tan\u0131m c\u00fcmlesidir.<\/p>\n
\u201c\u015eiir hayal g\u00fcc\u00fcnden uzak olamaz.\u201d c\u00fcmlesine \u201c\u015eiir nedir?\u201d sorusunu sordu\u011fumuzda yan\u0131t alamazs\u0131n\u0131z. O halde bu c\u00fcmle tan\u0131m c\u00fcmlesi de\u011fildir.<\/p>\n
<\/p>\n
3. Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma C\u00fcmlesi:<\/p>\n
\u0130ki varl\u0131k, kavram ya da iki durumun nitelik veya nicelik bak\u0131m\u0131ndan kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 c\u00fcmlelerdir. Bu c\u00fcmlelerde kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lan \u015feylerin benzerli\u011fi de farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 da vurgulanabilir. Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma daha \u00e7ok \u201cgibi, kadar, daha, en, ise\u201d vb. s\u00f6zc\u00fcklerle sa\u011flan\u0131r.<\/p>\n
\u00d6rnek: Komedi, ciddi bir dramdan daha zordur.<\/p>\n
Okumak, tutkular\u0131n en soylusudur.<\/p>\n
<\/p>\n
4. Nesnel Anlat\u0131ml\u0131 C\u00fcmleler:<\/p>\n
Ki\u015filere g\u00f6re de\u011fi\u015fmeyen yarg\u0131lar ta\u015f\u0131yan c\u00fcmleler nesnel anlat\u0131ml\u0131 c\u00fcmlelerdir. Nesnel anlat\u0131ml\u0131 c\u00fcmlelerde ki\u015finin duygu ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerine yer verilmez; anlat\u0131c\u0131 kendini anlat\u0131m\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda tutar. Ayr\u0131ca nesnel anlat\u0131ml\u0131 c\u00fcmleler \u201ckan\u0131tlanabilir\u201d \u00f6zelli\u011fi ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n
\u00d6rnek: \u201cTiyatro sinemaya g\u00f6re daha e\u011flencelidir.\u201d c\u00fcmlesi ki\u015finin tiyatro hakk\u0131ndaki ki\u015fisel yarg\u0131lar\u0131n\u0131 i\u00e7erir. Bu nedenle nesnel anlat\u0131ml\u0131 c\u00fcmle de\u011fildir.<\/p>\n
\u201cKentlere g\u00f6\u00e7 edenlerin say\u0131s\u0131 y\u0131ldan y\u0131la artmaktad\u0131r.\u201d Ki\u015fisel bir d\u00fc\u015f\u00fcnceyi i\u00e7ermedi\u011finden nesnel anlat\u0131ml\u0131 c\u00fcmledir.<\/p>\n
<\/p>\n
5. \u00d6znel Anlat\u0131ml\u0131 C\u00fcmleler:<\/p>\n
Ki\u015filerin duygu ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerine ba\u011fl\u0131 olan, bu sebeple de ki\u015fiden ki\u015fiye de\u011fi\u015febilen yarg\u0131lar ta\u015f\u0131yan c\u00fcmlelere \u201c\u00d6znel anlat\u0131ml\u0131 c\u00fcmle\u201d denir.<\/p>\n
\u00d6rnek: \u201cT\u00fcrk edebiyat\u0131n\u0131n dil ve anlat\u0131m a\u00e7\u0131s\u0131ndan en g\u00fc\u00e7l\u00fc \u015fairi Yahya Kemal Beyatl\u0131\u2019d\u0131r.\u201d c\u00fcmlesinin anlat\u0131m\u0131 \u00f6zneldir. Bu g\u00f6r\u00fc\u015fe ba\u015fkalar\u0131 kat\u0131lmayabilir.<\/p>\n
<\/p>\n
6. Do\u011frudan Anlat\u0131m, Dolayl\u0131 Anlat\u0131m C\u00fcmleleri:<\/p>\n
Do\u011frudan Anlat\u0131m:<\/p>\n
Bir ki\u015fiye ait s\u00f6z\u00fcn oldu\u011fu gibi aktar\u0131lmas\u0131na \u201cDo\u011frudan anlat\u0131m\u201d denir.<\/p>\n
<\/p>\n
Dolayl\u0131 Anlat\u0131m:<\/p>\n
Bir ki\u015fiye ait s\u00f6z\u00fcn, anlam\u0131 de\u011fi\u015ftirilmeden; ancak anlat\u0131c\u0131n\u0131n kendi ifadesi i\u00e7inde eritilerek aktar\u0131lmas\u0131na \u201cDolayl\u0131 anlat\u0131m\u201d ad\u0131 verilir.<\/p>\n
\u00d6rnek: Atat\u00fcrk: \u201cHayatta en hakiki m\u00fcr\u015fit ilimdir.\u201d diyerek bir ger\u00e7e\u011fi dile getirmi\u015ftir. (Atat\u00fcrk\u2019e ait s\u00f6z de\u011fi\u015ftirilmeden aktar\u0131lm\u0131\u015f)<\/p>\n
Atat\u00fcrk ilmi, hayatta en ger\u00e7ek yol g\u00f6sterici olarak g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. (Yazar kendi anlat\u0131m\u0131yla Atat\u00fcrk\u2019e ait s\u00f6z\u00fc de\u011fi\u015ftirerek aktarm\u0131\u015f)<\/p>\n
<\/p>\n
7. Neden-Sonu\u00e7 \u0130li\u015fkili C\u00fcmleler:<\/p>\n
Bu c\u00fcmlelerde bir ek, ba\u011fla\u00e7 ya da edat arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla yarg\u0131lar aras\u0131nda neden- sonu\u00e7 ili\u015fkisi kurulur.<\/p>\n
\u00d6rnek: Ge\u00e7 kald\u0131\u011f\u0131m i\u00e7in sinema salonuna giremedim.<\/p>\n
Aya\u011f\u0131n\u0131n kaymas\u0131yla yere d\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n
Bu dilek\u00e7e kabul edilmez, imzas\u0131z.<\/p>\n
Sonu\u00e7 Neden<\/p>\n
<\/p>\n
8. Ama\u00e7-Sonu\u00e7 \u0130li\u015fkili C\u00fcmleler:<\/p>\n
Bu c\u00fcmlelerde sonu\u00e7 bildiren bir yarg\u0131 ile o sonucun hangi ama\u00e7la yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlatan ba\u015fka bir yarg\u0131dan olu\u015fur. Genelde -mek i\u00e7in, -mak i\u00e7in edatlar\u0131yla birlikte kullan\u0131l\u0131r. C\u00fcmlede amac\u0131yla anlam\u0131 vard\u0131r.<\/p>\n
\u00d6rnek: S\u0131nav\u0131 kazanmak i\u00e7in \u00e7ok \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f.<\/p>\n
Buralara kadar sizleri g\u00f6rmeye geldim.<\/p>\n
Anlat\u0131m\u0131n\u0131 tekd\u00fczelikten kurtarmak ad\u0131na \u00e7e\u015fitli yollara ba\u015fvurmu\u015f.<\/p>\n
<\/p>\n
9. Ko\u015ful (\u015eart) \u0130li\u015fkili C\u00fcmleler:<\/p>\n
Bir yarg\u0131n\u0131n olmas\u0131n\u0131 bir ko\u015fula ba\u011flayan c\u00fcmlelerdir. Genelde, -sa, -se, -ince, -d\u0131k\u00e7a ekleriyle kurulur. C\u00fcmleye ko\u015fuluyla anlam\u0131 katar.<\/p>\n
\u00d6rnek: \u00d6devini yaparsan oyun oynayabilirsin.<\/p>\n
Ko\u015ful Sonu\u00e7<\/p>\n
\u00c7al\u0131\u015farak her t\u00fcrl\u00fc ba\u015far\u0131ya imza atabilirsiniz.<\/p>\n
Daha iyimser olsa b\u00fct\u00fcn sorunlar \u00e7\u00f6z\u00fclecek.<\/p>\n
<\/p>\n
10. Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma C\u00fcmleleri:<\/p>\n
\u0130ki varl\u0131k, kavram ya da durumu benzer ve farkl\u0131 \u00f6zellikleriyle anlatan c\u00fcmlelerdir. Bu c\u00fcmlelerde kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma ili\u015fkisi, \u201cgibi, kadar, daha, en\u2026\u201d gibi ba\u011fla\u00e7 ve edatlarla kurulur.<\/p>\n
\u00d6rnek: O da senin gibi ak\u0131ll\u0131 bir \u00e7ocuktu.<\/p>\n
Davran\u0131\u015flar s\u00f6zden daha \u00e7ok etkiler insan\u0131.<\/p>\n
\u0130\u00e7imizde en \u00e7al\u0131\u015fkan\u0131 odur.<\/p>\n
<\/p>\n
11. Varsay\u0131m C\u00fcmleleri:<\/p>\n
Varsay\u0131m, bir olay ya da durumun ger\u00e7ekte olup olmad\u0131\u011f\u0131na, olup olmayaca\u011f\u0131na bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n var kabul etmek, olmu\u015f kabul etmektir.<\/p>\n
\u00d6rnek: Diyelim ki s\u00f6zlerine inand\u0131.<\/p>\n
\u00d6rnek: Tut ki, \u00f6yle bir durum kar\u015f\u0131s\u0131nda kald\u0131k. Ne yapaca\u011f\u0131z?<\/p>\n
<\/p>\n
12. Olas\u0131l\u0131k C\u00fcmleleri:<\/p>\n
Olas\u0131l\u0131k, kesinli\u011fi bilinmeden bir olay ya da durumun ger\u00e7ekle\u015fmesinin beklenmesi, olabilirliktir.<\/p>\n
\u00d6rnek: Bizimle g\u00f6r\u00fc\u015fmek i\u00e7in belki buraya gelir.<\/p>\n
San\u0131yorum k\u00fc\u00e7\u00fckken a\u011f\u0131r bir hastal\u0131k ge\u00e7irmi\u015f.<\/p>\n
<\/p>\n
13. Be\u011fenme, Takdir Etme Anlatan C\u00fcmleler:<\/p>\n
Be\u011fenmek, iyi veya g\u00fczel bulmak, onaylamak, kabul etmektir.<\/p>\n
\u00d6rnek: Gereksiz betimlemelerden ka\u00e7\u0131nan, yo\u011fun bir anlat\u0131m ilk bak\u0131\u015fta g\u00f6ze \u00e7arp\u0131yor. (Be\u011fenme)<\/p>\n
Roman aradan ge\u00e7en bunca y\u0131la ra\u011fmen konusuyla, \u00fcsl\u00fbbuyla hala gen\u00e7. (Be\u011fenme)<\/p>\n
<\/p>\n
14. Hay\u0131flanma, \u00dcz\u00fclme, Yak\u0131nma Anlatan C\u00fcmleler:<\/p>\n
Hay\u0131flanma, bir olay ya da durum kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00fcz\u00fclmektir. Yak\u0131nma ise bir ki\u015finin bir durum ya da olay\u0131 s\u0131zlanarak, \u015fik\u00e2yet ederek anlatmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n
\u00d6rnek: Bir de ald\u0131\u011f\u0131 gibi getirmesini \u00f6\u011frense. (Yak\u0131nma)<\/p>\n
Nas\u0131l ge\u00e7ti habersiz o g\u00fczelim y\u0131llar\u0131m. (Hay\u0131flanma)<\/p>\n
Hay\u0131flanma \u2013 \u00fcz\u00fclmektir.<\/p>\n
Yak\u0131nma – \u015fik\u00e2yet etmektir.<\/p>\n
<\/p>\n
15. \u00d6neri Anlatan C\u00fcmleler:<\/p>\n
\u00d6neri, bir sorunu \u00e7\u00f6zmek \u00fczere \u00f6ne s\u00fcr\u00fclen d\u00fc\u015f\u00fcncelerdir. Tavsiye niteli\u011fi ta\u015f\u0131r.<\/p>\n
\u00d6rnek: E\u011fitime y\u00f6nelik kitaplar, ancak okurlar\u0131n anlayabilece\u011fi bir dille haz\u0131rlan\u0131rsa amac\u0131na ula\u015f\u0131r.<\/p>\n
<\/p>\n
17. E\u015fitli\u011fin S\u00f6z Konusu Oldu\u011fu C\u00fcmleler:<\/p>\n
E\u015fitlik, iki veya daha fazla varl\u0131\u011f\u0131n e\u015fit olma durumudur.<\/p>\n
\u00d6rnek: Ekme\u011fi tam ortadan b\u00f6l\u00fcp ya\u015fl\u0131 adama verdi.<\/p>\n
\u00c7ocuklar yemeklerini ayn\u0131 anda bitirmi\u015fti.<\/p>\n
<\/p>\n
18. \u00c7aresizlik anlatan C\u00fcmleler:<\/p>\n
\u00c7aresizlik bir sonuca varmak, s\u0131k\u0131nt\u0131y\u0131 ortadan kald\u0131rmak i\u00e7in \u00e7\u0131kar yolun olmamas\u0131d\u0131r.<\/p>\n
\u00d6rnek: \u0130stesek de istemesek de bu s\u0131k\u0131nt\u0131y\u0131 \u00e7ekece\u011fiz.<\/p>\n
Paras\u0131zl\u0131ktan ne yapaca\u011f\u0131n\u0131 bilmiyordu.<\/p>\n
<\/p>\n
19. \u00d6nyarg\u0131 \u0130\u00e7eren C\u00fcmleler:<\/p>\n
Herhangi bir \u015fey hakk\u0131nda ki\u015fisel izlenimlerden hareketle, \u00f6nceden edinilmi\u015f olumlu ve olumsuz yarg\u0131lar\u0131 i\u00e7eren c\u00fcmlelerdir. \u00d6nyarg\u0131da Pe\u015fin h\u00fck\u00fcm vard\u0131r.<\/p>\n
\u00d6rnek: Bu filmin uluslar aras\u0131 \u00f6d\u00fcl almas\u0131 bence bir hayal.<\/p>\n
Bence bu kitab\u0131n yay\u0131mlan\u0131\u015f\u0131ndaki ama\u00e7 ger\u00e7ekle\u015fmeyecek.<\/p>\n
<\/p>\n
20. Tasar\u0131 Anlatan C\u00fcmleler:<\/p>\n
Tasar\u0131, bir kimsenin yapmay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc \u015fey, olmas\u0131 veya yap\u0131lmas\u0131 istenen bir \u015feyin zihinde ald\u0131\u011f\u0131 bi\u00e7imdir.<\/p>\n
\u00d6rnek: Bakanl\u0131\u011f\u0131m\u0131z, kitap da\u011f\u0131t\u0131m\u0131 ve tan\u0131t\u0131m\u0131n\u0131 bir devlet politikas\u0131 haline getirmeyi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor.<\/p>\n
<\/p>\n
21. Ele\u015ftiri \u0130\u00e7eren C\u00fcmleler:<\/p>\n
Bir ki\u015fi ya da yap\u0131t\u0131n olumlu ve olumsuz y\u00f6nlerini belirten c\u00fcmlelerdir. Genellikle olumlu yarg\u0131 i\u00e7eren c\u00fcmlelere be\u011fenme c\u00fcmlesi, olumsuz yarg\u0131lar\u0131 i\u00e7eren c\u00fcmlelere de ele\u015ftiri c\u00fcmlesi ad\u0131n\u0131 veririz.<\/p>\n
\u00d6rnek: \u00d6zellikle gen\u00e7 sanat\u00e7\u0131lar dile gereken \u00f6nemi vermiyorlar. (Ele\u015ftiri)<\/p>\n
\u00d6yk\u00fclerin anlat\u0131m\u0131nda bir kuruluk, bir tekd\u00fczelik g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. (Ele\u015ftiri)<\/p>\n
Halk sanata ilgi duymuyorsa bizim su\u00e7umuzdur. (\u00d6zele\u015ftiri)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
ANLAMLARINA G\u00d6RE C\u00dcMLELER: 1.\u00dcslup C\u00fcmleleri: \u00dcslup bir duygunun, d\u00fc\u015f\u00fcncenin ki\u015fisel anlat\u0131m bi\u00e7imidir. S\u00f6zc\u00fcklerin se\u00e7imi ve kullan\u0131m\u0131 gibi dil ve anlat\u0131m \u00f6zelliklerinin b\u00fct\u00fcn\u00fcd\u00fcr. \u00d6rnek: \u015eiirlerinde s\u00fcsl\u00fc, s\u00f6z oyunlar\u0131na dayal\u0131 bir dil yerine, g\u00fcnl\u00fck konu\u015fma dilini tercih etmi\u015ftir. K\u0131sa, d\u00fczg\u00fcn c\u00fcmlelerle, edebiyat oyunlar\u0131na d\u00fc\u015fmeden, s\u00fcss\u00fcz, yo\u011fun bir anlat\u0131m ortaya koymu\u015ftur. 2. Tan\u0131m C\u00fcmleleri: Bir varl\u0131\u011fa, kavrama … Devam\u0131n\u0131 oku…<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1685,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[12],"tags":[3697,13951,13931],"class_list":["post-39694","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-tr","tag-anlamlarina-gore-cumleler","tag-cumlede-anlam","tag-turkce-ders-notu"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39694","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1685"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=39694"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39694\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=39694"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=39694"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=39694"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}