Do\u011fadaki her varl\u0131k s\u00fcrekli bir de\u011fi\u015fim i\u00e7indedir. Bu de\u011fi\u015fimin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc do\u011fal yollar la bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc de insanlar\u0131n etkisi ile ortaya \u00e7\u0131kar.
\na.Do\u011fal Kaynakl\u0131 Bozulmalar
\nDo\u011fal afetler \u00e7evrenin bozulmas\u0131nda etkili olur. Do\u011fal kuvvetlerden g\u00fcc\u00fcn\u00fc alan depremler, seller, arazi kaymalar\u0131, yanarda\u011f ve kurakl\u0131k olaylar\u0131 \u00e7evrenin de\u011fi\u015fmesine neden olur. Bu sayd\u0131\u011f\u0131m\u0131z do\u011fal afetler ayn\u0131 zamanda can ve mal kayb\u0131na da sebep olur. \u00dclkemizin %90\u0092n\u0131 deprem ku\u015fa\u011f\u0131 \u00fczerindedir.
\n1900 y\u0131l\u0131ndan g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar \u00fclkemizde 16 b\u00fcy\u00fck deprem olmu\u015ftur. Bu depremlere 100.000 yak\u0131n insan hayat\u0131n\u0131 kaybetmi\u015ftir. Deprem sonras\u0131 meydana gelen y\u0131k\u0131nt\u0131 ve moloz y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131 \u00e7evre kirlili\u011fine yol a\u00e7ar. Ayr\u0131ca, depremin neden oldu\u011fu zararlar\u0131 kar\u015f\u0131laya bilmek i\u00e7in \u00e7ok fazla kaynak t\u00fcketilmi\u015ftir.
\nSel felaketinin neden oldu\u011fu su bask\u0131nlar\u0131, yerle\u015fim ve tar\u0131m alanlar\u0131na zarar vermektedir. B\u00fcy\u00fck ya\u011f\u0131\u015flar sonucunda toprak kaymalar\u0131 ve arazi yap\u0131s\u0131nda de\u011fi\u015fiklikler g\u00f6r\u00fclmektedir. Hindistan ve Pakistan da g\u00f6r\u00fclen muson ya\u011fmurlar\u0131 b\u00fcy\u00fck zarar vermektedir. B\u00fct\u00fcn bu olaylar \u00e7evreyi olumsuz etkilemektedir.
\nAmerika da her y\u0131l 50-100 bin f\u0131rt\u0131nan\u0131 aras\u0131nda ortalama 770 kas\u0131rga meydana gelir. Meteorologlar\u0131n kas\u0131rga \u015feridi dedikleri belirli bir yerde ger\u00e7ekle\u015fen bu kas\u0131rgalar, Teksas\u0092 tan ba\u015flay\u0131p Oklahoma, Kansas, Missouri, Nebraska, ve G\u00fcney \u0130llinois ten ge\u00e7erek Kuzey Iowo da bitmektedir. Bu kas\u0131rgalar\u0131n \u00e7o\u011fu 15-20 dakika s\u00fcrmektedir. F\u0131rt\u0131nan\u0131n b\u00fcy\u00fcmesine a\u015f\u0131r\u0131 nenli ortam neden oluyor. \u015eiddetli f\u0131rt\u0131nalar\u0131n b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc ayr\u0131 nemlilikteki hava k\u00fctlelerinin kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 yerde do\u011fmaktad\u0131r.
\nBir b\u00f6lgedeki su kaynaklar\u0131n\u0131n, bitki ve \u00f6zellikle ekinlerin yeti\u015fmesinde yetersiz kald\u0131\u011f\u0131 ge\u00e7ici \u00e7o\u011fu zaman felaket niteli\u011fi ta\u015f\u0131yan a\u015f\u0131r\u0131 susuzluk kurakl\u0131k olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r. Kurakl\u0131k , atmosferden gelen ya\u011f\u0131\u015flar\u0131n miktar\u0131 buharla\u015fma ya da ba\u015fka bir sebeple topra\u011f\u0131n yitirdi\u011fi su miktar\u0131ndan az oldu\u011fu zaman g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.\u015fiddetli r\u00fczgarlar, nem derecesinin d\u00fc\u015f\u00fck olmas\u0131 ve s\u0131cakl\u0131k bu duruma neden olabilir. Y\u0131l\u0131n her mevsimini benzer ko\u015fullar aras\u0131nda ge\u00e7iren b\u00f6lgelerde kurak mevsimden s\u00f6z edilir.
\n\u0130nsano\u011flunu y\u00fczy\u0131llar boyu korkutmu\u015f olan ve zaman zaman b\u00fcy\u00fck y\u0131k\u0131mlara yol a\u00e7an yanarda\u011flar bir tak\u0131m karma\u015f\u0131k jeolojik olaylar\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Magma yuvas\u0131 yer yuvarla\u011f\u0131 i\u00e7inde 10-20 km derinlikte bulunur. Magma \u00fczerinde bas\u0131nc\u0131n azalmas\u0131 , s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n d\u00fc\u015fmesi, kristalle\u015fme gibi etkenler magma i\u00e7indeki gazlar\u0131n ayr\u0131\u015fmas\u0131na yol a\u00e7ar. Genle\u015fen gazlar magma yuvas\u0131n\u0131n yanlar\u0131n\u0131 b\u00fcy\u00fck bir g\u00fc\u00e7 ile iter. Olu\u015fan yar\u0131klardan d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kar. Bu g\u00fcn yer y\u00fcz\u00fcnde yakla\u015f\u0131k 500 etkin yanarda\u011f vard\u0131r. Bunlardan duman gaz , k\u00fcl yada lav p\u00fcsk\u00fcr\u00fcr. T\u00fcrkiye\u0092de ki ba\u015fl\u0131ca s\u00f6n\u00fck yanarda\u011flar; kula dolaylar\u0131ndaki k\u00fc\u00e7\u00fck koniler, Karada\u011f , Hasan da\u011f\u0131, Erciyes, Nemrut, S\u00fcphan, Tend\u00fcrek ve A\u011fr\u0131 da\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n
b.\u0130nsan Kaynakl\u0131 Bozulmalar<\/p>\n
1.A\u015f\u0131r\u0131 N\u00fcfus Art\u0131\u015f\u0131n\u0131n Etkileri
\nBelirli bir b\u00f6lgede toplu olarak ya\u015fayan insanlar,o yerin n\u00fcfusunu meydana getirirler.
\nO b\u00f6lgenin n\u00fcfusu,\u00f6l\u00fcm ve do\u011fumlara g\u00f6re de\u011fi\u015fir. Bundan \u00f6nceki y\u00fczy\u0131llarda \u00f6l\u00fcm ve do\u011fum oranlar\u0131 birbirine yak\u0131n oldu\u011fu i\u00e7in D\u00fcnya\u0092n\u0131n n\u00fcfusu fazla artmam\u0131\u015ft\u0131r.17. y\u00fczy\u0131lda D\u00fcnya n\u00fcfusu 500 milyon civar\u0131nda iken bu g\u00fcn 6,5 milyar dolay\u0131nda oldu\u011fu bilinmektedir.
\nSon y\u0131llardaki t\u0131p ve teknolojik alanlardaki h\u0131zl\u0131 geli\u015fmeler,insan\u0131n refah d\u00fczeyini ve \u00f6mr\u00fcn\u00fc art\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Bu olay,n\u00fcfus art\u0131\u015f\u0131nda \u00e7ok etkili olmu\u015ftur.
\nArtan n\u00fcfusun ihtiya\u00e7lar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda,s\u0131n\u0131rl\u0131 olan D\u00fcnya\u0092daki do\u011fal kaynaklar h\u0131zla t\u00fcketilmekte ve yetersiz kalmaktad\u0131r. \u0130nsanlar\u0131n giyim,beslenme,bar\u0131nma ve sosyal ihtiya\u00e7lar\u0131 h\u0131zla \u00e7o\u011falmaktad\u0131r. Bu ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in \u00e7ok fazla ham madde t\u00fcketmek zorunda kalm\u0131\u015flard\u0131r. Bu durum ise \u00e7evre kirlili\u011fine neden olmaktad\u0131r..
\nK\u0131rsal yerle\u015fim b\u00f6lgelerinde artan n\u00fcfusun ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in daha fazla tarlaya gereksinim duyulmaktad\u0131r. Bunun i\u00e7in ormanl\u0131k alanlar yak\u0131l\u0131p kesilmekte ve meralar tar\u0131m alanlar\u0131na a\u00e7\u0131lmaktad\u0131r. Bu durum,o b\u00f6lgenin do\u011fal hayat d\u00fczenini olumsuz etkilemekte ve \u00e7evre sorunlar\u0131na neden olmaktad\u0131r.
\nAyr\u0131ca,son y\u0131llarda k\u0131rsal kesimden kentlere h\u0131zl\u0131 g\u00f6\u00e7 olaylar\u0131 ya\u015fanmaktad\u0131r. Bu durum sosyal ve ekonomik sorunlara neden oldu\u011fu gibi plans\u0131z,alt yap\u0131s\u0131z ve kontrols\u00fcz yerle\u015fime neden olmaktad\u0131r. Bu olumsuz geli\u015fmeler, \u00e7evreyi h\u0131zla kirletmektedir.<\/p>\n
II. Plans\u0131z Sanayile\u015fmenin Etkileri
\nToplumun artan ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in sanayile\u015fmek gereklidir. \u00c7a\u011fda\u015f uygarl\u0131k d\u00fczeyini yakalayabilmek i\u00e7in t\u00fcm toplumlar\u0131n sanayile\u015fmeleri \u015fartt\u0131r. Sanayi tesisleri pahal\u0131 yat\u0131r\u0131mlard\u0131r. Sanayi tesislerinin, daha ekonomik \u00fcretim yapmas\u0131 ve daha az \u00e7evre kirlili\u011fine neden olmas\u0131 i\u00e7in belirli bir b\u00f6lgede toplanmalar\u0131 gerekir. Bu \u015fekilde ihtiya\u00e7lar\u0131 daha kolay sa\u011flan\u0131r. Bu b\u00f6lgede meydana gelecek sorunlara, toplu olarak daha kolay \u00e7\u00f6z\u00fcmler bulunabilir.
\nSanayi tesisleri, toplumun ihtiya\u00e7lar\u0131na g\u00f6re planlanmadan ve geli\u015fi g\u00fczel yerlere kurulursa daha b\u00fcy\u00fck sorunlara yol a\u00e7ar. Sanayi kurulu\u015flar\u0131n\u0131n s\u0131v\u0131, kat\u0131, ve gaz halindeki art\u0131klar\u0131 \u00e7evre kirlili\u011fine neden olur. S\u0131v\u0131 at\u0131klar su kaynaklar\u0131na d\u00f6k\u00fclerek biyolojik ya\u015fam\u0131 ve tar\u0131m\u0131 olumsuz etkiler. Su ekosistemi ortamlar\u0131na zarar verir.
\nKimyasal karakterli kat\u0131 at\u0131klar ise topra\u011f\u0131 kirleterek biyolojik dengenin bozulmas\u0131na sebep olur. Kat\u0131 at\u0131klar\u0131n at\u0131ld\u0131klar\u0131 \u00e7\u00f6pl\u00fck alanlara ya\u011fan ya\u011fmurlar,buradaki maddeleri \u00e7\u00f6zerek topra\u011f\u0131n derinliklerine s\u0131zarlar. B\u00f6ylece, yer alt\u0131 su kaynaklar\u0131n\u0131n kirlili\u011fine yol a\u00e7ar.
\nSanayi tesislerinin bacalar\u0131ndan \u00e7\u0131kan k\u00fck\u00fcrt dioksit,karbon dioksit ,karbon monoksit azot oksit ve metan gibi gaz at\u0131klar ise havay\u0131 kirletir. Bu zehirli ve zararl\u0131 gazlar,atmosfer i\u00e7inde birikerek yery\u00fcz\u00fcndeki \u0131s\u0131n\u0131n uzaya yay\u0131lmas\u0131n\u0131 engeller. Bu durum, D\u00fcnya\u0092n\u0131n \u0131s\u0131nmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Bu olaya sera etkisi ad\u0131 verilir. Sera etkisi olay\u0131,ekolojik dengeyi bozarak iklimin de\u011fi\u015fmesine neden olur. Ayr\u0131ca,k\u00fck\u00fcrt dioksit gaz\u0131 atmosferdeki su buhar\u0131yla birle\u015ferek s\u00fclf\u00fcrik asitleri meydana getirir.olu\u015fan s\u00fclf\u00fcrik asitler ya\u011f\u0131\u015flarla yery\u00fcz\u00fcne d\u00fc\u015fer. Asit ya\u011fmurlar\u0131;ormanlara,do\u011fal bitki \u00f6rt\u00fcs\u00fcne,su ve karada ya\u015fayan canl\u0131lara zararlar verir. K\u0131sacas\u0131 do\u011fal dengeyi bozar. Ula\u015f\u0131m amac\u0131yla yap\u0131lan yol ve liman \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 da \u00e7evre tahribat\u0131na neden olmaktad\u0131r.<\/p>\n
III.Do\u011fal Kaynaklar\u0131n Bilin\u00e7siz Kullan\u0131m\u0131
\n\u00c7evre tahribat\u0131 ve kirlili\u011fine sebep olan fakt\u00f6rlerden biri de ekonomik sorunlar\u0131n getirdi\u011fi faaliyetlerdir. Ekonomik ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamaya \u00e7al\u0131\u015fan insanlar,bilin\u00e7li ve bilin\u00e7siz olarak \u00e7evreye zarar veririler. A\u015f\u0131r\u0131 kaynak t\u00fcketmek durumunda kal\u0131rlar. Tar\u0131mla u\u011fra\u015fan insanlar,daha iyi ekonomik ko\u015fullara ormanl\u0131k b\u00f6lgeleri yakarak veya keserek tar\u0131m alanlar\u0131 a\u00e7maya y\u00f6nelirler.
\nBu ve benzer faaliyetler sonucu ulusal de\u011ferlerimiz say\u0131lan ormanlar b\u00fcy\u00fck zarar g\u00f6r\u00fcr. Plans\u0131z kentle\u015fme ve turizm yat\u0131r\u0131mlar\u0131 da ormanlar\u0131m\u0131za b\u00fcy\u00fck zara verir.
\nTar\u0131mla u\u011fra\u015fan insanlar,daha \u00e7ok \u00fcretim yapabilmek ad\u0131na yapay g\u00fcbreler,kimyasal ve hormonlu ila\u00e7lar kullanmaktad\u0131rlar. An\u0131z yak\u0131m\u0131,yanl\u0131\u015f ekim ve s\u00fcr\u00fcm faaliyetleri de buna eklenerek topra\u011f\u0131n yap\u0131s\u0131n\u0131 ve ekolojik dengeyi bozar.
\nToplum ve bireylerin ya\u015fam d\u00fczeyleri,ekonomik kalk\u0131nmaya ba\u011fl\u0131d\u0131r. Ekonomik kalk\u0131nma milli gelirle \u00f6l\u00e7\u00fclebilir. Ulusal kaynaklar\u0131n t\u00fcketimi ve \u00e7evre tahribat\u0131,milli gelirin d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011fu b\u00f6lgelerde daha s\u0131k ya\u015fan\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc;insanlar i\u00e7in ya\u015fam,\u00e7evre de\u011ferlerinden daha \u00f6nceliklidir. Is\u0131nma,bar\u0131nma ve beslenme ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 ucuz bir \u015fekilde kar\u015f\u0131lamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Kalitesiz k\u00f6m\u00fcr kullanarak \u00e7evreyi kirletirler. Bar\u0131nma ve beslenme gereksinimleri i\u00e7in de ayn\u0131 \u015fekilde davranarak daha \u00e7ok hammadde t\u00fcketmek zorunda kal\u0131rlar.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Do\u011fadaki her varl\u0131k s\u00fcrekli bir de\u011fi\u015fim i\u00e7indedir. Bu de\u011fi\u015fimin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc do\u011fal yollar la bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc de insanlar\u0131n etkisi ile ortaya \u00e7\u0131kar. a.Do\u011fal Kaynakl\u0131 Bozulmalar Do\u011fal afetler \u00e7evrenin bozulmas\u0131nda etkili olur. Do\u011fal kuvvetlerden g\u00fcc\u00fcn\u00fc alan depremler, seller, arazi kaymalar\u0131, yanarda\u011f ve kurakl\u0131k olaylar\u0131 \u00e7evrenin de\u011fi\u015fmesine neden olur. Bu sayd\u0131\u011f\u0131m\u0131z do\u011fal afetler ayn\u0131 zamanda can ve … Devam\u0131n\u0131 oku…<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1686,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[15],"tags":[13462,13464,13463],"class_list":["post-39087","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fen-teknoloji","tag-ekosistemler","tag-ekosistemlerin-bozulmasi","tag-ekosistemlerin-degismesi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39087","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1686"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=39087"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39087\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=39087"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=39087"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=39087"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}