{"id":38492,"date":"2012-11-25T21:35:45","date_gmt":"2012-11-25T19:35:45","guid":{"rendered":"http:\/\/www.sorubak.com\/blog\/?p=38492"},"modified":"2012-11-25T21:35:45","modified_gmt":"2012-11-25T19:35:45","slug":"geleneksel-turk-halk-tiyatrosu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/geleneksel-turk-halk-tiyatrosu.html","title":{"rendered":"Geleneksel T\u00fcrk Halk Tiyatrosu"},"content":{"rendered":"

Geleneksel\u00a0 \u00a0T\u00fcrk\u00a0\u00a0 tiyatrosu\u00a0 \u00a0i\u00e7inde\u00a0 \u00a0orta\u00a0 \u00a0oyunlar\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir yeri bulunmaktad\u0131r. Kavuklu ve Pi\u015fek\u00e2r; orta oyunlar\u0131nda \u00a0s\u0131k\u00e7a \u00a0g\u00f6r\u00fclen\u00a0 sembolik \u00a0kahramanlard\u0131r. Bu ki\u015filer; yine, geleneksel tiyatromuzun \u00f6nemli kah- ramanlar\u0131 Karag\u00f6z ile Hacivat’\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131d\u0131rlar.<\/p>\n

Kavuklu, bilimsel anlay\u0131\u015ftan uzak, fakat \u00e2rif, halk ada- m\u0131n\u0131 temsil etmektedir. Pi\u015fek\u00e2r ise, Osmanl\u0131ca kelime- ler kullanmakta yetenekli, okumu\u015f insan\u0131 temsil etmek- tedir. Her ikisi de birbirlerinin a\u00e7\u0131k y\u00f6nlerini tamamla- yan \u00f6nemli tiplerdir. Bunlar, orta oyunlar\u0131nda mizah\u00ee unsurlarla topluma mesajlar verir ve insanlar\u0131 bilgilen- dirirler.<\/p>\n

Geleneksel T\u00fcrk Tiyatrosu, \u015fu \u00e7e\u015fitlere ayr\u0131l\u0131r:<\/p>\n

 <\/p>\n\n\n\n
<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

1) Meddah: <\/strong>Bir ki\u015finin tek ba\u015f\u0131na haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 oyun \u00e7e\u015fididir. Kelime anlam\u0131 “metheden = \u00f6vg\u00fcc\u00fc” demek- tir. Meddah, anlatt\u0131\u011f\u0131 olay ya da hik\u00e2yeyi seyirci \u00f6n\u00fcn- de \u00e7e\u015fitli hareket ve taklitlerle canland\u0131r\u0131r. Bu \u015fekilde insanlar, e\u011flenirken d\u00fc\u015f\u00fcnme imk\u00e2n\u0131 bulur. Meddah\u0131n ba\u015fl\u0131ca e\u015fyalar\u0131 mendil, sandalye ve bastondur.<\/p>\n

 <\/p>\n

2<\/strong>) Karag\u00f6z: <\/strong>G\u00f6lge oyunudur. Beyaz bir perde \u00fczerin- de \u00e7e\u015fitli insan tiplerinin canland\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r. Bu oyun- lar, “Karag\u00f6zc\u00fc” ad\u0131 verilen usta bir sanat\u00e7\u0131 taraf\u0131ndan perdeye yans\u0131t\u0131l\u0131r. Oyunun ba\u015fkahraman\u0131\u00a0 “Karag\u00f6z”, okumam\u0131\u015f, \u00a0ama zeki ve anlay\u0131\u015fl\u0131 \u00a0bir\u00a0 halk\u00a0 adam\u0131d\u0131r. \u0130kinci kahraman “Hacivat” ise, Karag\u00f6z’e z\u0131t ki\u015filikte bir insand\u0131r. \u00a0Arap\u00e7a ve Fars\u00e7a kelimelerle konu\u015fur,\u00a0 za- man zaman bilgi\u00e7lik taslar.<\/p>\n

 <\/p>\n

Karag\u00f6z, T\u00fcrklere \u00f6zg\u00fc bir oyundur. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00e7ok eski- den beri T\u00fcrkler, \u00e7e\u015fitli adlar alt\u0131nda Karag\u00f6z oyununu biliyor ve oynat\u0131yorlard\u0131. Hatta Avrupa’da “\u00c7in g\u00f6lgele- ri” diye adland\u0131r\u0131lan g\u00f6lge oyununun bile Karag\u00f6z’ den geldi\u011fini yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar g\u00f6sterir.<\/p>\n

 <\/p>\n

Bu oyun, Osmanl\u0131 T\u00fcrkleri aras\u0131nda uzun zaman ya- \u015fad\u0131. Bat\u0131l\u0131 anlamda tiyatro t\u00fcr\u00fcn\u00fcn edebiyat\u0131m\u0131za girmesinden sonra yava\u015f yava\u015f \u00f6nemini kaybetti.<\/p>\n

 <\/p>\n

Karag\u00f6z’deki di\u011fer \u00f6nemli tipler de \u015funlard\u0131r:<\/p>\n

 <\/p>\n

\u00c7elebi, Tuzsuz Deli Bekir, Yahudi, Ermeni, Rum, dok- tor, Frenk, Arap, Acem, Arnavut, Trabzonlu, Rumelili vb.<\/p>\n

 <\/p>\n

3<\/strong>) Orta Oyunu: <\/strong>Orta oyunu, a\u00e7\u0131k bir meydanda oyna- n\u0131r. Seyirciler bu meydan\u0131n etraf\u0131n\u0131 \u00e7epe\u00e7evre ku\u015fat\u0131r- lar. Ancak bir taraf\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k b\u0131rak\u0131rlar. Oyuncular, oyun- dan \u00f6nce oradan meydana d\u00e2hil olurlar. \u00c7a\u011fda\u015f T\u00fcrk tiyatrosuna en yak\u0131n \u00f6rnektir. Konular ve tipler olarak Karag\u00f6z’e \u00e7ok benzerler. En \u00fcnl\u00fc tipleri Kavuklu ve Pi\u015fek\u00e2r\u2019d\u0131r. Ayr\u0131ca; “Balama (Rum)”, “Frenk” ve “zen- ne” tipleri de bulunmaktad\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde, baz\u0131 k\u00f6y ve kasabalarda, orta oyunlar\u0131 b\u00fct\u00fcn canl\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile h\u00e2l\u00e2 de- vam eder.<\/p>\n

 <\/p>\n

4<\/strong>) K\u00f6y Seyirlik Oyunlar\u0131: <\/strong>“K\u00f6yl\u00fc Tiyatrosu” ad\u0131 ile de bilinen k\u00f6y seyirlik oyunlar\u0131 d\u00fc\u011f\u00fcnlerde, bayramlarda ya da y\u0131l\u0131n belirli g\u00fcnlerinde k\u00f6yl\u00fclerimizin genellikle “oyun yapma”,”oyun \u00e7\u0131karma” ad\u0131 alt\u0131nda bereket bol- luk, sa\u011fl\u0131k ve yeni y\u0131l\u0131 kar\u015f\u0131lamak amac\u0131yla oynad\u0131\u011f\u0131 t\u00f6rensel i\u00e7erikli oyunlard\u0131r.<\/p>\n

 <\/p>\n

Bu oyunlar meydanlarda oynand\u0131\u011f\u0131 gibi k\u0131\u015f\u0131n oda i\u00e7eri- sinde de oynanmaktad\u0131r. \u0130lkel toplumlardan g\u00fcn\u00fcm\u00fcze de\u011fi\u015fim g\u00f6stererek ula\u015fan bu oyunlar \u00f6nceleri ya\u015fan- t\u0131n\u0131n daha verimli olabilmesi i\u00e7in do\u011fa\u00fcst\u00fc g\u00fc\u00e7lere, tanr\u0131lara ya da tanr\u0131ya \u015f\u00fckran belirten bilin\u00e7li olarak ger\u00e7ekle\u015ftirilen t\u00f6renlerdir<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Geleneksel\u00a0 \u00a0T\u00fcrk\u00a0\u00a0 tiyatrosu\u00a0 \u00a0i\u00e7inde\u00a0 \u00a0orta\u00a0 \u00a0oyunlar\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir yeri bulunmaktad\u0131r. Kavuklu ve Pi\u015fek\u00e2r; orta oyunlar\u0131nda \u00a0s\u0131k\u00e7a \u00a0g\u00f6r\u00fclen\u00a0 sembolik \u00a0kahramanlard\u0131r. Bu ki\u015filer; yine, geleneksel tiyatromuzun \u00f6nemli kah- ramanlar\u0131 Karag\u00f6z ile Hacivat’\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131d\u0131rlar. Kavuklu, bilimsel anlay\u0131\u015ftan uzak, fakat \u00e2rif, halk ada- m\u0131n\u0131 temsil etmektedir. Pi\u015fek\u00e2r ise, Osmanl\u0131ca kelime- ler kullanmakta yetenekli, okumu\u015f insan\u0131 temsil etmek- tedir. Her … Devam\u0131n\u0131 oku…<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[19,224],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/38492"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=38492"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/38492\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=38492"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=38492"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=38492"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}