Fabl Genel \u00d6zellikleri, Fabl T\u00fcr\u00fcn\u00fcn Geli\u015fimi, Edebiyat\u0131m\u0131zda Fabl
\n1. Ki\u015fileri genellikle hayvan, bitki ve cans\u0131z varl\u0131klar olan, ders verir nitelikli, k\u0131sa masal\u0131ms\u0131 \u00f6yk\u00fclere fabl denir.
\n2. “Fabl” s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn k\u00f6keni Latince “hik\u00e2ye” manas\u0131na gelen “fab\u0131la”‘d\u0131r. Fakat bu s\u00f6zc\u00fck zamanla bir ahl\u00e2k ilkesi veya davran\u0131\u015f kural\u0131n\u0131 anlatan k\u0131sa sembolik (simgesel) bir hik\u00e2ye t\u00fcr\u00fcn\u00fcn ad\u0131 olmu\u015ftur.
\n3. Bu t\u00fcr hikayelerin, kahramanlar\u0131 \u00e7o\u011funlukla hayvanlard\u0131r. Hik\u00e2ye kahraman\u0131 bu hayvanlar, kendi \u00f6zelliklerini korumakla birlikte insan gibi konu\u015furlar. Esasen “fabl” bu \u00f6zelli\u011fi nedeniyle masal\u0131ms\u0131 eserler aras\u0131nda yer al\u0131r.
\n4. Fabllar hem naz\u0131m, hem nesir bi\u00e7iminde olurlar.
\n5. Fabl\u0131n sonunda her zaman bir ahl\u00e2k dersi (k\u0131ssadan hisse) vard\u0131r. Bu ders k\u0131sa, a\u00e7\u0131k ve do\u011fru olmal\u0131d\u0131r ve mutlaka \u00f6yk\u00fcn\u00fcn do\u011fal bir neticesi gibi g\u00f6r\u00fclmelidir.
\n6. Fabllar te\u015fhis ve intak sanatlar\u0131 \u00fczerine kurulmu\u015ftur
\n7. Fabllarda \u00f6\u011fretici (didaktik) bir ama\u00e7 g\u00fcd\u00fcl\u00fcr, g\u00fcndelik hayatla ilgili dersler ve \u00f6\u011f\u00fctler verilir.
\nBu ders veya \u00f6\u011f\u00fct eserin bir yerinde, \u00e7o\u011fu defa sonunda, bir atas\u00f6z\u00fc ya da \u00f6zdeyi\u015f bi\u00e7iminde a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtilir.
\nFabllarda basit ahl\u00e2k ilkelerine de\u011finildi\u011fi gibi insanlar\u0131n bir\u00e7ok kusurlu y\u00f6n\u00fcne de dikkat \u00e7ekilir
\n8. Fabllerde soyut konular, olay pl\u00e2n\u0131yla hem somutla\u015ft\u0131r\u0131larak hem de hareket kazand\u0131r\u0131larak i\u015flenir.
\nOlaylar bizi g\u00fcld\u00fcr\u00fcrken e\u011fitir.
\n\u0130nsanlar aras\u0131nda ge\u00e7en iyi-k\u00f6t\u00fc, cesur-korkak, d\u00fcr\u00fcst-ikiy\u00fczl\u00fc, g\u00f6z\u00fc tok-a\u00e7 g\u00f6zl\u00fc… vb. \u00e7at\u0131\u015fmalar; bu niteliklerin yak\u0131\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 hayvan kahramanlar aras\u0131nda ge\u00e7mi\u015f gibi g\u00f6sterilir.
\n9. Fabllar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla kanaatk\u00e2rl\u0131k, \u00f6zveri, yard\u0131mseverlik, iyi niyet gibi olumlu davran\u0131\u015flar \u00e7ocu\u011fa kazand\u0131r\u0131labilir.
\nBu t\u00fcr soyut kavramlar\u0131n somut olaylarla anlat\u0131lmas\u0131 sebebiyle \u00e7ok \u00f6nemli bir e\u011fitim arac\u0131 olarak kabul edilmelidir.
\n\u00d6zellikle 8-12 ya\u015f grubu \u00e7ocuklar fabl okumaktan ve dinlemekten b\u00fcy\u00fck zevk al\u0131rlar.
\n10. Ki\u015filerin ve \u00e7ocuklar\u0131n yak\u0131nl\u0131k duydu\u011fu sevdi\u011fi varl\u0131klar oldu\u011fu i\u00e7in fabllar, \u00e7ocuklar\u0131n ilgisini \u00e7eker. \u00d6yk\u00fclemenin k\u0131sa olu\u015fu da \u00e7ocuklar\u0131n fabllara duydu\u011fu ilginin bir ba\u015fka sebebidir. S\u0131kmadan verilen \u00f6\u011f\u00fctler, bu nedenle \u00e7ocuklar\u0131n e\u011fitiminde yararl\u0131 olur.
\n11. Fabllar e\u011flendirici ve sevimlidirler.
\n12. Dramatizasyona uygun olu\u015flar\u0131 anlat\u0131mlar\u0131ndaki hareketlili\u011fi eyleme d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeye yard\u0131mc\u0131 olur. B\u00f6ylelikle ya\u015fayarak \u00f6\u011frenmeye uygundurlar.
\n13. Fabllar olay anlatt\u0131klar\u0131 i\u00e7in bir ba\u015fka \u015fiiri okumaktan ya da ezberlemekten daha \u00e7ok \u00e7ocuklar\u0131n ilgisini \u00e7eker.
\n14. Fabllar insan belle\u011finde \u00e7ok kolay saklanabilen ve ortaya \u00e7\u0131kar\u0131labilen \u00f6zelliklere sahip oldu\u011fu i\u00e7in s\u00f6zl\u00fc gelenek i\u00e7inde de ya\u015fat\u0131labilmektedir.
\n15. B\u00fct\u00fcn uluslarda ortak bir nitelikte olan fabllar basit, pratik ahl\u00e2k ilkeleridir.
\nFabl\u0131n d\u00f6rt \u00f6gesi vard\u0131r: ki\u015filer, olay, zaman, yer.
\nKi\u015filer:
\nFablin konusu olan olay, ki\u015file\u015ftirilmi\u015f en az iki hayvan\u0131n ba\u015f\u0131ndan ge\u00e7er.
\nBunlardan biri iyi ahl\u00e2kl\u0131 bir tipi, di\u011feri k\u00f6t\u00fc ahl\u00e2kl\u0131 bir tipi canland\u0131r\u0131r.
\nKi\u015fi betimlemesi yoktur.
\nKahramanlar aras\u0131nda tilki varsa biz onu kurnaz insan yerine koyar\u0131z; arslan varsa cesaretine g\u00fcvenen biri yerine koyar\u0131z. Derinlemesine duygu \u00e7\u00f6z\u00fcmlemelerine yer verilmez.
\nFabllerde bir de anlat\u0131c\u0131 ki\u015fi vard\u0131r. Bu ki\u015finin de betimlemesi yap\u0131lmaz, cinsiyeti verilmez. Anlat\u0131c\u0131 kahramanlar\u0131 izler, dersini al\u0131r. B\u00f6ylece dinleyen ile ayn\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc payla\u015f\u0131r.<\/p>\n
Olay: Fabl\u0131n konusu insan ba\u015f\u0131na gelebilecek her hangi bir olayd\u0131r. Olay,kahraman\u0131n eyleme d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f be\u011fenme, istek, \u00f6zlem, \u00f6fke, korku… gibi tutkuya d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f duygular\u0131ndan do\u011far. Fabl\u0131n g\u00f6vdesini bir olay olu\u015fturur, as\u0131l \u00f6nemli olan fabl\u0131n anlat\u0131l\u0131\u015f nedenidir. Buna “ders” denir<\/p>\n
Yer: Tasvir yap\u0131lmaz fakat \u00e7evre \u00e7ok iyi verilmelidir: Orman, g\u00f6l kenar\u0131,yol… gibi. Olay\u0131n ge\u00e7ti\u011fi yer olayla birlikte de\u011fi\u015febilir.
\nZaman: Her olay gibi fabldeki olay da bir zaman diliminde ge\u00e7er. Kronolojik zaman kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n
Fabl pl\u00e2n\u0131 d\u00f6rt b\u00f6l\u00fcmd\u00fcr: Serim, d\u00fc\u011f\u00fcm, \u00e7\u00f6z\u00fcm, \u00f6\u011f\u00fct.<\/p>\n
Serim: Olay\u0131n t\u00fcr\u00fcne, \u00e7\u0131kar\u0131lacak derse g\u00f6re ki\u015file\u015ftirilmi\u015f hayvanlar ve \u00e7evre tan\u0131t\u0131m\u0131n\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 b\u00f6l\u00fcmd\u00fcr.
\nD\u00fc\u011f\u00fcm: Olay o \u00e7evrede verilmek istenen derse g\u00f6re geli\u015fir. K\u0131sa ve s\u0131k konu\u015fmalar vard\u0131r. Hemen birka\u00e7 konu\u015fma ile olay d\u00fc\u011f\u00fcmlenir
\n\u00c7\u00f6z\u00fcm: Olay beklenmedik bir sonu\u00e7la biter. Fabl\u0131n en k\u0131sa b\u00f6l\u00fcm\u00fcd\u00fcr.
\n\u00d6\u011f\u00fct: Ana fikir bu b\u00f6l\u00fcmde \u00f6\u011f\u00fct niteli\u011finde verilir. Bu b\u00f6l\u00fcm kimi zaman ba\u015fta, kimi zaman sondad\u0131r. Kimi zaman da sonu\u00e7 okuyucuya b\u0131rak\u0131l\u0131r.<\/p>\n
FABL T\u00dcR\u00dcN\u00dcN GELi\u015e\u0130M\u0130
\nD\u00fcnyada ilk fabl yazar\u0131 olarak Frikyal\u0131 Aisopos (Ezop) g\u00f6sterilir.
\nEzop\u0092un M.\u00d6. 620-650 y\u0131llar\u0131 aras\u0131da ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 ve bask\u0131c\u0131 bir y\u00f6netim y\u00fcz\u00fcnden d\u00fc\u015f\u00fcncelerini k\u00fc\u00e7\u00fck hayvan hik\u00e2yeleri ile anlatt\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenmektedir.
\nEzop’un fabllar\u0131 M\u00d6 300 y\u0131l\u0131nda derlenerek yaz\u0131ya ge\u00e7irilmi\u015ftir.<\/p>\n
Do\u011fuda ilk fabl \u00f6rneklerine eski Hint edebiyat\u0131nda M\u00d6 200 y\u0131llar\u0131nda Pan\u00e7atantra masallar\u0131nda rastlan\u0131r.Anonim eserlerdir.
\nBu t\u00fcr\u00fcn di\u011fer \u00f6rne\u011fi ise MS 300 y\u0131l\u0131nda Beydaba taraf\u0131ndan yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.Beydaba, Kelile ve Dimne adl\u0131 eserini Deb\u015felem adl\u0131 Hint h\u00fck\u00fcmdar\u0131 zaman\u0131nda yazm\u0131\u015f ve ona sunmu\u015ftur.
\nKelile, a\u00e7\u0131k s\u00f6zl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn ve do\u011frulu\u011fun, Dimne ise yalan ve iftiran\u0131n sembol\u00fcd\u00fcr.
\nKelile ve Dinme\u0092nin T\u00fcrk\u00e7e\u0092ye ilk \u00e7evirisi tasavvuf \u015fairlerinden Hoca Mesut G\u00fcl\u015fehri taraf\u0131ndan yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
La Fontaine, Ezop\u0092un ve Beydaba\u0092n\u0131n Latinceye \u00e7evrilmi\u015f eserlerinden ve yine kendisinden \u00f6nce ya\u015fam\u0131\u015f, Phaedrus, Planudes, Edmund Spenser gibi \u015fairlerden yararlanarak Fabl t\u00fcr\u00fcnde usta eserler meydana getirmi\u015ftir<\/p>\n
Sad\u00ee\u0092nin G\u00fclistan ve Bostan adl\u0131 eserlerinde hayvan hik\u00e2yelerini anlatan bir \u00e7ok \u00f6rnek mevcuttur.
\nDaha sonraki y\u00fczy\u0131llarda, \u0130ngiliz \u015fairlerinden John Gay ve Danimarkal\u0131 yazar H.C. Andersen bu t\u00fcrde eserler vermi\u015ftir.<\/p>\n
James Thurber ve \u0130ngiliz George Orwell \u00e7a\u011fda\u015f fabl yazarlar\u0131d\u0131r.<\/p>\n
EDEB\u0130YATIMIZDA FABL
\n\u0130lk \u00f6rnekler edebiyat\u0131m\u0131zda \u00e7eviri yoluyla Kayserili R\u00fc\u015ft\u00fc\u0092n\u00fcn \u0091\u0092Nuhbet-\u00fcl-etfal\u0092\u0092 adl\u0131 ilk t\u00fcrk\u00e7e alfabesinde baz\u0131 \u00e7eviri fabllara yer verilmi\u015ftir.
\nT\u00fcrk\u00e7edeki ilk \u00f6rne\u011fi \u015eeyhi\u0092n Harnamesi’dir.<\/p>\n
Ahmet Mithat, K\u0131ssadan Hisse adl\u0131 eserini ahlak\u00ee gaye g\u00fcderek yazm\u0131\u015ft\u0131r. Bu eserde yazar, Ezop\u0092tan, La Fontaine ‘ den yapm\u0131\u015f oldu\u011fu \u00e7evirilere ve kendi yazm\u0131\u015f oldu\u011fu fabllere yer vermi\u015ftir .
\nReca\u00eezade Mahmut Ekrem, La Fontaine\u0092den Horoz ile Tilki, Kurba\u011fa ile \u00d6k\u00fcz, Karga ile Tilki, Me\u015fe ile Saz, A\u011fustos B\u00f6ce\u011fi ile Kar\u0131nca gibi bir \u00e7ok \u00e7eviriler yaparak bu alanda T\u00fcrk Edebiyat\u0131na katk\u0131da bulunu\u015ftur<\/p>\n
Ali Ulvi El\u00f6ve \u00c7ocuklar\u0131m\u0131za Ne\u015fideler, adl\u0131 \u015fiir kitab\u0131nda La Fontaine, Victor Hugo, Lamartine\u0092den yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7evirilerin yan\u0131nda, yine bunlardan esinlenerek yazd\u0131\u011f\u0131 fabl t\u00fcr\u00fc \u015fiirlere de yer vermi\u015ftir.<\/p>\n
Nabizade Naz\u0131m\u0092\u0131n Bir Sansar ile Horoz ve Tavuk adl\u0131 eseri vard\u0131r.
\nTar\u0131k Dursun K.\u0092n\u0131n fabl \u00fczerine bir \u00e7ok eseri mevcuttur. La Fontaine, Ezop ve Krilov\u0092dan \u00e7eviriler yaparak yay\u0131nlayan yazar, hayvanlarla ilgili bir \u00e7ok hik\u00e2ye de yazm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Nurullah Ata\u00e7, Orhan Veli Kan\u0131k, \u00d6mer R\u0131za Do\u011frul, Kemal Demiray, M. Fuat K\u00f6pr\u00fcl\u00fc, Vasfi Mahir Kocat\u00fcrk, Siracettin Has\u0131rc\u0131kl\u0131o\u011flu.
\nLa Fontaine\u0092in b\u00fct\u00fcn fabllar\u0131 Sebahattin Ey\u00fcbo\u011flu\u0092nun Masallar adl\u0131 eserinde ilk kez topluca yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Fabl Genel \u00d6zellikleri, Fabl T\u00fcr\u00fcn\u00fcn Geli\u015fimi, Edebiyat\u0131m\u0131zda Fabl 1. Ki\u015fileri genellikle hayvan, bitki ve cans\u0131z varl\u0131klar olan, ders verir nitelikli, k\u0131sa masal\u0131ms\u0131 \u00f6yk\u00fclere fabl denir. 2. “Fabl” s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn k\u00f6keni Latince “hik\u00e2ye” manas\u0131na gelen “fab\u0131la”‘d\u0131r. Fakat bu s\u00f6zc\u00fck zamanla bir ahl\u00e2k ilkesi veya davran\u0131\u015f kural\u0131n\u0131 anlatan k\u0131sa sembolik (simgesel) bir hik\u00e2ye t\u00fcr\u00fcn\u00fcn ad\u0131 olmu\u015ftur. 3. Bu … Devam\u0131n\u0131 oku…<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1686,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[224],"tags":[12978,12976,12977],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/38450"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1686"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=38450"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/38450\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=38450"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=38450"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=38450"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}