Demokrasilerin d\u00fczg\u00fcn i\u015fleyebilmesi i\u00e7in birden fazla partiye gerek vard\u0131r. M. Kemal bu nedenle \u00e7oklu parti i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n ba\u015flanmas\u0131n\u0131 istiyordu.
\n– M. Kemal\u2019in iste\u011fi ile \u00e7ok partili rejim denemeleri i\u00e7in kurulacak partiler \u00fclke rejimini tehdit edince \u00e7ok partili rejim denemelerine bir s\u00fcre ara verilecek. 1946\u2019da Demokrat Parti kurulmas\u0131 ile \u00e7ok partili hayat ba\u015flayacak. 1950\u2019ya kadar Cumhuriyet Halk F\u0131rkas\u0131 iktidarda kald\u0131.1950 y\u0131l\u0131nda \u00e7ok partili hayata ge\u00e7ildi<\/p>\n
1-CUMHUR\u0130YET HALK PART\u0130S\u0130 (9 A\u011fustos 1923)<\/strong><\/p>\n Mustafa Kemal meclis \u00e7at\u0131s\u0131 alt\u0131nda b\u00fct\u00fcn gruplar\u0131 birle\u015f\u00actirmeyi denedi. Bunu ba\u015faramay\u0131nca kendisi gibi d\u00fc\u015f\u00fc\u00acnen arkada\u015flar\u0131yla birlikte “Anadolu ve Rumeli M\u00fcdafaa\u00acy\u0131 hukuk” grubunu kurdu. Bu grup daha sonra Atat\u00fcrk’\u00fcn emriyle Halk f\u0131rkas\u0131 ad\u0131n\u0131 ald\u0131. (9 Eyl\u00fcl 1923). Cumhuriyetin ilan\u0131ndan sonra ise ismi de\u011fi\u015ftirilerek Cum\u00achuriyet Halk partisi oldu. **B\u00f6ylece cumhuriyet tarihinin ilk siyasi partisi kurulmu\u015f oldu. \u00a02- TERRAK\u0130PERVER CUMHUR\u0130YET FIRKASI(17 Kas\u0131m 1924)<\/strong> 3-SERBEST CUMHUR\u0130YET FIRKASI (12 A\u011fustos 1930)<\/strong> A\u00e7\u0131klama:<\/strong> Demokrasilerin d\u00fczg\u00fcn i\u015fleyebilmesi i\u00e7in birden fazla partiye gerek vard\u0131r. M. Kemal bu nedenle \u00e7oklu parti i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n ba\u015flanmas\u0131n\u0131 istiyordu. – M. Kemal\u2019in iste\u011fi ile \u00e7ok partili rejim denemeleri i\u00e7in kurulacak partiler \u00fclke rejimini tehdit edince \u00e7ok partili rejim denemelerine bir s\u00fcre ara verilecek. 1946\u2019da Demokrat Parti kurulmas\u0131 ile \u00e7ok partili hayat ba\u015flayacak. 1950\u2019ya kadar Cumhuriyet … Devam\u0131n\u0131 oku…<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[7,14,20],"tags":[20836,1171,1173,1172],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3375"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3375"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3375\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3375"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3375"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3375"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n** CHP devlet\u00e7ilik ilkesini benimsemi\u015f olmas\u0131ndan dolay\u0131 kendisinden sonra kurulan partilerden ayr\u0131l\u0131r.<\/p>\n
\n– Bu parti, kurtulu\u015f sava\u015f\u0131nda Atat\u00fcrk’le ayn\u0131 saflarda bulunmu\u015f olan bir grup sivil ve asker taraf\u0131ndan kuruldu. Bu ki\u015filer Kaz\u0131m Karabekir (partinin ba\u015fkan\u0131) Rauf Orbay, Ali Fuat Cebesoy, Refet Bele, Adnan Ad\u0131var’d\u0131
\n– Atat\u00fcrk yeni kurulan partiyi olumlu kar\u015f\u0131lad\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc demokrasilerde \u00e7ok parti olmal\u0131yd\u0131. Ayn\u0131 zamanda h\u00fck\u00fcmetin denetlenmesi i\u00e7in de muhalefet partilerinin bulunmas\u0131 gerekliydi.
\n-** Parti ilk muhalefet partisidir. Devlet\u00e7ilik ilkesi yerine liberalizmi (serbest ekonomi) benimsiyordu.
\n– Terakkiperver Cumhuriyet f\u0131rkas\u0131 demokratik hayat\u0131 benimsemekle beraber dini inan\u0131\u015flara sayg\u0131l\u0131y\u0131z g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne de a\u011f\u0131rl\u0131k veriyordu. K\u0131sa zamanda amac\u0131ndan sapan parti ayn\u0131 zamanda ink\u0131laplar\u0131 benimsemeyen ki\u015filerin s\u0131\u011f\u0131nabilece\u011fi bir yer durumuna geldi. Do\u011fuda \u00e7\u0131kan \u015eeyh Sait ayaklanmas\u0131nda, partinin baz\u0131 y\u00f6neticilerinin de rol\u00fc oldu\u011fu gerek\u00e7esiyle, Terakkiperver Cumhuriyet F\u0131rkas\u0131 kapat\u0131ld\u0131. (5 Haziran 1295)<\/p>\n
\n1929 y\u0131l\u0131nda, D\u00fcnyada b\u00fcy\u00fck bir ekonomik kriz ya\u015fand\u0131. \u00dclkemiz de bundan etkilendi. H\u00fck\u00fcmetin ekonomik program\u0131 baz\u0131 milletvekilleri taraf\u0131ndan ele\u015ftirildi. Mustafa Kemal \u201cyeni bir parti kurulursa h\u00fck\u00fcmet daha iyi denetlenebilir\u201d diyordu. Bu ama\u00e7la yak\u0131n arkada\u015f\u0131 Fethi Okyar’a yeni bir parti kurmas\u0131n\u0131 istedi. B\u00f6ylece T\u00fcrkiye’nin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc partisi olan Serbest Cumhuriyet F\u0131rkas\u0131 Fethi Okyar’\u0131n ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda kuruldu. (12 A\u011fustos 1930)
\n– Demokrasinin gere\u011fi olarak kurulan bu parti k\u0131sa s\u00fcrede laikli\u011fe kar\u015f\u0131 olanlar\u0131n topland\u0131\u011f\u0131 bir parti haline geldi.
\n– Fethi Bey, partinin devlet i\u00e7in tehlikeli olmaya ba\u015flamas\u0131 \u00fczerine partiyi kapatmak zorunda kald\u0131. (17 Kas\u0131m 1930)<\/p>\n
\n1-Halk\u0131n istek ve \u015fikayetlerinin meclise daha iyi yans\u0131mas\u0131 i\u00e7in \u00e7ok partili hayat denendi. Fakat gerek halk buna haz\u0131r olmad\u0131\u00ac\u011f\u0131ndan gerekse ink\u0131\u00aclaplar tam olarak oturmad\u0131\u011f\u0131ndan dolay\u0131 \u00e7ok partili hayat\u0131n uygulanmas\u0131 sonraya b\u0131rak\u0131ld\u0131.
\n2- \u00c7ok partili hayata ge\u00e7i\u015f 1950\u2019de Demokrat Parti ile ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"