{"id":3092,"date":"2011-11-07T17:57:14","date_gmt":"2011-11-07T15:57:14","guid":{"rendered":"http:\/\/www.sorubak.com\/blog\/?p=3092"},"modified":"2011-11-07T17:57:14","modified_gmt":"2011-11-07T15:57:14","slug":"asit-yagmuru-nedir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/asit-yagmuru-nedir.html","title":{"rendered":"Asit Ya\u011fmuru Nedir?"},"content":{"rendered":"

\nAsit ya\u011fmuru asidik kimyasallar\u0131n ya\u011fmur, kar, sis, \u00e7i\u011f veya kuru par\u00e7ac\u0131klar halinde d\u00fc\u015fmesine verilen isimdir. Atmosfere yay\u0131lan k\u00fck\u00fcrt dioksit ve azot dioksit gazlar\u0131n\u0131n kimyasal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmlerden ge\u00e7tikten sonra bulutlar\u0131daki su damlac\u0131klar\u0131 taraf\u0131ndan emilmesi ile olu\u015fur. Daha sonra bu damlac\u0131klar yery\u00fcz\u00fcne ya\u011fmur, kar gibi yollarla d\u00fc\u015ferler. Bu topra\u011f\u0131n asitlik miktar\u0131n\u0131 artt\u0131r\u0131r ve tatl\u0131 su kaynaklar\u0131n\u0131n kimyasal dengesini bozar. Havadaki tipik karbondioksit konsantrasyonunda olu\u015fan ya\u011fmurun pH’\u0131 5.6 civar\u0131ndad\u0131r. Bu y\u00fczden pH’\u0131 5.6’n\u0131n alt\u0131ndaki ya\u011fmur asit ya\u011fmuru olarak nitelendirilir.<\/p>\n

Ama do\u011fal asit kaynaklar\u0131 y\u00fcz\u00fcnden ya\u011fmurun pH’\u0131 zaten 4.5 ile 5.6 aras\u0131nda de\u011fi\u015fti\u011fi i\u00e7in 5.0’\u0131n alt\u0131 daha do\u011fru bir \u00f6l\u00e7\u00fc olarak nitelendirilebilir.<\/p>\n

Asit ya\u011fmuru akarsular\u0131n zehirlenmesi ve y\u00fcksek irtifalardaki ormanlar\u0131n zarar g\u00f6rmesinin ba\u015fl\u0131ca sebeplerindendir.<\/p>\n

Kutup buzlar\u0131n\u0131n katmanlar\u0131n\u0131 incelenmesi asit ya\u011fmurlar\u0131n\u0131n seviyesinin artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 kan\u0131tl\u0131yor. End\u00fcstri devrimi’nin ba\u015flang\u0131c\u0131nda 6 olark ortalama pH 4.5 ila 4 seviyesine kadar d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu konuda daha fazla bilgi g\u00f6llerde bulunan diatom isimli organizmalar\u0131 inceleyerek elde edilmi\u015ftir. Bu canl\u0131lar \u00f6ld\u00fckten sonra g\u00f6llerin dibine \u00e7\u00f6kerek bir \u00e7\u00f6kelti tabakas\u0131 olu\u015ftururlar. Diatomlar\u0131n belirli cinsleri belirli pHlarda ya\u015fad\u0131klar\u0131 i\u00e7in farkl\u0131 tabakalarda bulunan diatom say\u0131s\u0131 da y\u0131llar boyunca olu\u015fan pH de\u011fi\u015fikliklerini g\u00f6sterir.<\/p>\n

End\u00fcstri devriminden beri atmosferdeki k\u00fck\u00fcrt ve azot oksitlerinin seviyesi artt\u0131. Yo\u011fun end\u00fcstrinin oldu\u011fu yerlerde aras\u0131ra 2.4 gibi pH oranlar\u0131 (sirkeninkine e\u015fit) okunmaya ba\u015fland\u0131. \u00c7in Halk Cumhuriyeti, Do\u011fu Avrupa, Rusya gibi yerlerde ve r\u00fczgar\u0131n bulutlar\u0131 bu \u00fclkelerden ta\u015f\u0131y\u0131p ya\u011fmur b\u0131rakt\u0131klar\u0131 yerlerde asit ya\u011fmurlar\u0131 ciddi bir problem olmaya ba\u015flad\u0131. Bu b\u00f6lgelerin ortak \u00f6zelli\u011fi k\u00fck\u00fcrt a\u00e7\u0131s\u0131ndan zengin olan k\u00f6m\u00fcr\u00fc elektrik ve \u0131s\u0131 \u00fcretiminde kullanmalar\u0131d\u0131r. Yerel kirlili\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcrmek i\u00e7in yap\u0131lan y\u00fcksek bacalar duman\u0131 atmosferin hareketli olan band\u0131na ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in asit ya\u011fmurlar\u0131n\u0131n yay\u0131lmas\u0131na katk\u0131da bulundu. Asit ya\u011fmurlar\u0131ndan en \u00e7ok nasibini alan yerler kirlili\u011fin kayna\u011f\u0131ndan uzaktaki y\u00fcksek rak\u0131ml\u0131 da\u011flar oldu.<\/p>\n

Asit ya\u011fmurlar\u0131 ilk olarak End\u00fcstri Devriminin \u00f6nemli \u015fehirlerinden \u0130ngiltere Manchester’da farkedildi. 1852’de Robert Angus Smith hava kirlili\u011fi ile asit ya\u011fmurlar\u0131 aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi farketti. 1852’de ke\u015ffedilmi\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen 1960lara kadar bu olay bilim camias\u0131n\u0131n ilgisini \u00e7ekmedi. \u00d6l\u00fc g\u00f6llerden birini inceleyen lk bilim adam\u0131 Kanadal\u0131 Harold Harvey oldu.<\/p>\n

Adirondack Kons\u00fcl\u00fc santral emisyonlar\u0131n\u0131n azalt\u0131lmas\u0131n\u0131 savunan en \u00f6nemli organizasyonlar\u0131n ba\u015f\u0131nda gelir. Yay\u0131nlad\u0131klar\u0131 “Acid Rain: A Continuing National Tragedy” (Asit ya\u011fmurlar\u0131: S\u00fcregiden bir ulusal trajedi) isimli raporda bu olguyla ilgili \u00f6nemli bilgileri a\u00e7\u0131klam\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n

Asit ya\u011fmurlar\u0131na yol a\u00e7an emisyonlar Asit ya\u011fmurlar\u0131na yol a\u00e7an gazlar\u0131n en \u00f6nemlisi k\u00fck\u00fcrt dioksit’tir. K\u00fck\u00fcrtl\u00fc bile\u015fiklerin kullan\u0131m\u0131 \u00fczerindeki kontrol artt\u0131k\u00e7a nitrojen oksit de \u00f6nem kazanmaktad\u0131r. Senede 70 Tg(S) SO2 fosil yak\u0131t t\u00fcketimi ve endstriyel t\u00fcketim sonucunda, 2.8 Tg(S) orman yang\u0131nlar\u0131ndan, 7-8 Tg(S) de yanarda\u011flardan atmosfere kar\u0131\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n

Do\u011fal kaynaklar Asit ya\u011fmurlar\u0131na sebep olan gazlar\u0131n do\u011fada bulunan en \u00f6nemli kayna\u011f\u0131 yanarda\u011flard\u0131r. Karada, batakl\u0131klarda ve okyanusta ya\u015fayan baz\u0131 canl\u0131larda bu biyolojik s\u00fcre\u00e7leri sonucu bu gazlar\u0131 yayarlar. Orman yang\u0131nlar\u0131 da atmosfere SO2 yayarlar.<\/p>\n

\u0130nsan faaliyetleri Asit ya\u011fmuruna yol a\u00e7an en \u00f6nemli fakt\u00f6r insan faaliyetidir. Elektrik \u00fcretimi, fabrikalar ve motorlu ara\u00e7lar gibi pek \u00e7ok insan yap\u0131m\u0131 nesne zararl\u0131 gazlar\u0131 atmosfere b\u0131rak\u0131r. Bu gazlar asite d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcp yere geri d\u00fc\u015fmeden \u00f6nce y\u00fczlerce kilometre ta\u015f\u0131nabilirler.Ayr\u0131ca asit ya\u011fmuruna neden olan sebeblerden en \u00f6nemlisi parf\u00fcm ve deodarantlard\u0131r…<\/span><\/span><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Asit ya\u011fmuru asidik kimyasallar\u0131n ya\u011fmur, kar, sis, \u00e7i\u011f veya kuru par\u00e7ac\u0131klar halinde d\u00fc\u015fmesine verilen isimdir. Atmosfere yay\u0131lan k\u00fck\u00fcrt dioksit ve azot dioksit gazlar\u0131n\u0131n kimyasal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmlerden ge\u00e7tikten sonra bulutlar\u0131daki su damlac\u0131klar\u0131 taraf\u0131ndan emilmesi ile olu\u015fur. Daha sonra bu damlac\u0131klar yery\u00fcz\u00fcne ya\u011fmur, kar gibi yollarla d\u00fc\u015ferler. Bu topra\u011f\u0131n asitlik miktar\u0131n\u0131 artt\u0131r\u0131r ve tatl\u0131 su kaynaklar\u0131n\u0131n kimyasal dengesini … Devam\u0131n\u0131 oku…<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7,15],"tags":[895,896,897,829],"class_list":["post-3092","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-dn","category-fen-teknoloji","tag-ait","tag-asit","tag-asit-yagmurlari","tag-yagmur"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3092","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3092"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3092\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3092"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3092"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3092"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}