{"id":3043,"date":"2011-11-05T21:49:00","date_gmt":"2011-11-05T19:49:00","guid":{"rendered":"http:\/\/www.sorubak.com\/blog\/?p=3043"},"modified":"2018-12-20T18:56:37","modified_gmt":"2018-12-20T15:56:37","slug":"19-yy-islahat-hareketleri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/19-yy-islahat-hareketleri.html","title":{"rendered":"19.yy \u0131slahat hareketleri"},"content":{"rendered":"<p>19. y\u00fczy\u0131lda Osmanl\u0131lar bat\u0131y\u0131 daha iyi anlamaya ve daha k\u00f6kl\u00fc \u0131slahatlar yapmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar. Bu \u0131slahatlar \u00fczerinde \u00f6zellikle Frans\u0131z \u0130htilali&#8217;nin sonu\u00e7lar\u0131 etkili oldu.<\/p>\n<h2><strong>1-) II. Mahmut D\u00f6neminde Yap\u0131lan Yenilikler<\/strong><\/h2>\n<p>II. Mahmut&#8217;un ilk y\u0131llar\u0131nda Alemdar Mustafa Pa\u015fa, yeniliklere destek bulmak i\u00e7in \u00e2yanlarla Sened-i \u0130ttifak Antla\u015fmas\u0131\u2019n\u0131 yapt\u0131 (\u0130lk kez h\u00fck\u00fcmdar\u0131n yetkilerinde k\u0131s\u0131tlama olmu\u015ftur). Nizam-\u0131 Cedit ordusuna benzeyen Sekban\u0131 Cedit ordusunu kurdu. Ancak bir yeni\u00e7eri isyan\u0131 sonunda Alemdar \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc. Sekban\u0131 Cedit Oca\u011f\u0131 da kald\u0131r\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>II. Mahmut E\u015fkinci Oca\u011f\u0131 ad\u0131yla yeni bir ordu daha kurdu. Ancak, bu ordu da yeni\u00e7erilerin tepkisi sonucu kald\u0131r\u0131ld\u0131.<br \/>\nII. Mahmut yenilikler konusunda iyice haz\u0131rland\u0131. Yeni\u00e7erilere kar\u015f\u0131 top\u00e7u ocaklar\u0131 ile halk\u0131 ve ulemay\u0131 yan\u0131na \u00e7ekti. 1826&#8217;da Yeni\u00e7eri Oca\u011f\u0131&#8217;n\u0131 kald\u0131rarak (Vakay\u0131 Hayriye) yeniliklerin \u00f6n\u00fcndeki en \u00f6nemli engeli ortadan kald\u0131rd\u0131. Bundan sonra yenilikler h\u0131zland\u0131.<\/p>\n<h3>a. Askeri Alanda Yap\u0131lan Yenilikler<\/h3>\n<ul>\n<li>Yeni\u00e7eri Oca\u011f\u0131 kald\u0131r\u0131ld\u0131. Yerine Asakir-i Mansure-i Muhammediye ad\u0131yla yeni bir ocak kuruldu. Orduya subay yeti\u015ftirmek amac\u0131yla Harp Okulu a\u00e7\u0131ld\u0131. Avrupa&#8217;dan subay ve uzmanlar getirildi.<\/li>\n<\/ul>\n<h3><strong>b. \u0130dari ve Sosyal Alanda Yap\u0131lan Yenilikler<\/strong><\/h3>\n<ul>\n<li>Divan \u00f6rg\u00fct\u00fc kald\u0131r\u0131larak yerine bakanl\u0131klar (naz\u0131rl\u0131klar) kuruldu. Yenilikler i\u00e7in askeri, adli ve idari meclisler olu\u015fturuldu.<\/li>\n<li>Valiler do\u011frudan merkezden atand\u0131. K\u00f6y ve mahalle i\u00e7in muhtarl\u0131klar kuruldu.<\/li>\n<li>Memurlara r\u00fctbe ve ni\u015fan verildi, dahiliye (i\u00e7 i\u015fleri), ve hariciye (d\u0131\u015f i\u015fleri) olarak ikiye ayr\u0131l\u0131p maa\u015f ba\u011fland\u0131. Ceket, pantolon ve fes giyme zorunlulu\u011fu getirildi.<\/li>\n<li>Askeri ve mali ama\u00e7l\u0131 olarak ilk n\u00fcfus say\u0131m\u0131 yap\u0131ld\u0131.<\/li>\n<li>Polis te\u015fkilat\u0131 ile posta te\u015fkilat\u0131 kuruldu.<\/li>\n<li>M\u00fcsadere us\u00fbl\u00fc (devletin ki\u015filerin mallar\u0131na el koymas\u0131) kald\u0131r\u0131l\u0131p \u00f6zel m\u00fclkiyet g\u00fcvenceye al\u0131nd\u0131.<\/li>\n<li>Takvim-i Vekayi ad\u0131yla ilk resmi gazete \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131.<\/li>\n<\/ul>\n<h3><strong>c. E\u011fitim ve Sa\u011fl\u0131k Alan\u0131nda Yap\u0131lan Yenilikler<\/strong><\/h3>\n<ul>\n<li>\u0130stanbul&#8217;da ilk\u00f6\u011fretim zorunlu oldu.<\/li>\n<li>R\u00fc\u015ftiye (ortaokul) okullar\u0131 a\u00e7\u0131ld\u0131. Ayr\u0131ca devlet memuru yeti\u015ftirmek i\u00e7in okul a\u00e7\u0131ld\u0131.<\/li>\n<li>Avrupa&#8217;ya \u00f6\u011frenci g\u00f6nderildi. Terc\u00fcme odas\u0131 kuruldu. Yabanc\u0131 dil \u00f6\u011freten okul a\u00e7\u0131ld\u0131.<\/li>\n<li>Askeri t\u0131p okulu a\u00e7\u0131ld\u0131. Karantina tedbirleri al\u0131nd\u0131.<\/li>\n<\/ul>\n<h2><strong>2-) Tanzimat ve Islahat Fermanlar\u0131<\/strong><\/h2>\n<ul>\n<li>II. Mahmut&#8217;un yerine ge\u00e7en o\u011flu I. Abd\u00fclmecit yenilikleri devam ettirmek istiyordu. Bu ama\u00e7la Mustafa Re\u015fit Pa\u015fa&#8217;y\u0131 sadrazaml\u0131\u011fa getirdi.<\/li>\n<li>Mustafa Re\u015fit Pa\u015fa yap\u0131lacak yeniliklerin esaslar\u0131n\u0131 belirleyen Tanzimat Ferman\u0131\u2019n\u0131 ilan etti. Tanzimat Ferman\u0131 ile;<br \/>\nB\u00fct\u00fcn vatanda\u015flar\u0131n can, mal, namus g\u00fcvenli\u011fi devlet taraf\u0131ndan sa\u011flanacak,<\/li>\n<li>Herkesten gelirine g\u00f6re vergi al\u0131nacak,<\/li>\n<li>Askerlik vatan g\u00f6revi olacak ve belli bir d\u00fczene konacak,<\/li>\n<li>Mahkemeler halka a\u00e7\u0131k olacak ve hi\u00e7 kimse yarg\u0131lanmadan cezaland\u0131r\u0131lmayacakt\u0131.<\/li>\n<li>Ferman\u0131n ilan\u0131ndan sonra, i\u00e7eri\u011fine uygun olarak, devlet y\u00f6netimi, maliye, adliye ve askerlikle ilgili kanunlar haz\u0131rland\u0131. Islahatlar yap\u0131ld\u0131. Tanzimat Ferman\u0131 ile;<\/li>\n<li>Padi\u015fah\u0131n yetkileri k\u0131s\u0131tland\u0131. Kanun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ilkesi kabul edildi. Demokratikle\u015fme h\u0131zland\u0131.<\/li>\n<li>Toplumunda e\u015fitli\u011fin, birlik ve b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn sa\u011flanmas\u0131 hedeflendi.<\/li>\n<li>M\u0131s\u0131r sorunu ve Bo\u011fazlar konusunda Avrupa devletlerinin deste\u011fi sa\u011flanmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131.<\/li>\n<li>Az\u0131nl\u0131k isyanlar\u0131n\u0131n \u00f6nlenmesi ve Avrupa devletlerinin Osmanl\u0131 i\u00e7 i\u015flerine kar\u0131\u015fmas\u0131 engellenmek istendi.<\/li>\n<li>Ancak ba\u015far\u0131l\u0131 olunmad\u0131\u011f\u0131 gibi bu sorunlar\u0131 daha da artt\u0131rd\u0131.<\/li>\n<\/ul>\n<h3><strong>Islahat Ferman\u0131<\/strong><\/h3>\n<p>Tanzimat Ferman\u0131&#8217;n\u0131n eksikliklerini gidermek amac\u0131yla haz\u0131rland\u0131. Ferman Paris Konferans\u0131 s\u0131ras\u0131nda yay\u0131nland\u0131. Buna g\u00f6re;<\/p>\n<ul>\n<li>Hristiyanlar\u0131n devlet memuru olabilmesi, devlet okullar\u0131nda okuyabilmesi kabul edildi. Az\u0131nl\u0131klara kilise ve okul a\u00e7ma izni verildi.<\/li>\n<li>Az\u0131nl\u0131klar askerlik g\u00f6revini para (bedel) \u00f6deyerek yapabilecekti.<\/li>\n<li>Islahat Ferman\u0131 ile Avrupal\u0131lar\u0131n, Osmanl\u0131 i\u00e7 i\u015flerine kar\u0131\u015fmas\u0131 engellenmek istenmi\u015ftir. Ayr\u0131ca toplumda e\u015fitli\u011fi sa\u011flamak, az\u0131nl\u0131klar\u0131 devlet y\u00f6netimine \u0131s\u0131nd\u0131rmak hedeflenmi\u015ftir. Ancak istenilen sonu\u00e7 al\u0131namam\u0131\u015f, \u00fcstelik az\u0131nl\u0131klar M\u00fcsl\u00fcmanlardan daha ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 hale gelmi\u015ftir.<\/li>\n<\/ul>\n<h2><strong>3-)\u00a0 I. ve II. Me\u015frutiyet<\/strong><\/h2>\n<h4><strong>I. Me\u015frutiyet;<\/strong><\/h4>\n<ul>\n<li>Tanzimat ve Islahat Fermanlar\u0131 Osmanl\u0131 Devleti&#8217;ndeki sorunlar\u0131 \u00e7\u00f6zmeye yetmedi. Az\u0131nl\u0131klar yeni hak talepleriyle isyan etmeye devam ettiler. Nam\u0131k Kemal, Ziya Pa\u015fa gibi ayd\u0131nlar\u0131n ba\u015f\u0131n\u0131 \u00e7ekti\u011fi J\u00f6n T\u00fcrkler (Gen\u00e7 Osmanl\u0131lar) \u00fclkenin ancak me\u015frutiyet y\u00f6netimi ile kurtulaca\u011f\u0131na inan\u0131yorlard\u0131.<\/li>\n<li>Onlara g\u00f6re; demokratik meclisler olu\u015fturulmal\u0131, halk se\u00e7ece\u011fi temsilciler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla y\u00f6netime kat\u0131lmal\u0131, padi\u015fah\u0131n yetkileri k\u0131s\u0131tlanmal\u0131, toplumda din, dil, \u0131rk ayr\u0131m\u0131 yap\u0131lmamal\u0131yd\u0131.<\/li>\n<li>Gen\u00e7 Osmanl\u0131 ayd\u0131nlar\u0131 baz\u0131 subaylar\u0131n da deste\u011fini alarak Me\u015frutiyeti ilan edece\u011fine dair s\u00f6z veren II. Abd\u00fclhamit&#8217;in tahta \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131lar (1876).<\/li>\n<li>II. Abd\u00fclhamit, Mithat Pa\u015fa&#8217;y\u0131 sadrazaml\u0131\u011fa getirdi. Mithat Pa\u015fa ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda olu\u015fturulan bir kurul \u00f6nce bir anayasa (Kanuni Esasi) haz\u0131rlad\u0131. Ve Me\u015frutiyet ilan edildi. 1876&#8217;da I. Me\u015frutiyet d\u00f6nemi ba\u015flad\u0131. Anayasaya g\u00f6re;<br \/>\nMeclisi a\u00e7ma ve kapama yetkisi padi\u015faha ait olacakt\u0131.<\/li>\n<li>Halk\u0131n se\u00e7ece\u011fi vekillerden olu\u015facak bir Mebuslar Meclisi ile, padi\u015fah\u0131n se\u00e7ece\u011fi ki\u015filerden olu\u015facak, \u00c2yan Meclisi olu\u015fturulacak, yasama yetkisi bu meclislerde olacakt\u0131.<\/li>\n<li>Yasalar padi\u015fah taraf\u0131ndan onayland\u0131ktan sonra y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girecekti.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>I. Me\u015frutiyet\u2019in \u00eelan\u0131 ile;<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>Halk ilk kez y\u00f6netime kat\u0131lma hakk\u0131 elde etti. Padi\u015fah\u0131n yetkilerinde k\u0131s\u0131tlanmalar oldu.<br \/>\nOsmanl\u0131 Devleti ve T\u00fcrk tarihinin ilk anayasas\u0131 yap\u0131ld\u0131.<\/li>\n<li>Buna ra\u011fmen yasalar\u0131n padi\u015fah taraf\u0131ndan onaylan\u0131rsa y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girecek olmas\u0131, padi\u015fah\u0131n meclisi a\u00e7ma ve kapama yetkisinin olmas\u0131, tam demokrasiye ge\u00e7i\u015fi engellemi\u015ftir.<\/li>\n<\/ul>\n<h4><strong>II. Me\u015frutiyet<\/strong><\/h4>\n<ul>\n<li>II. Abd\u00fclhamit me\u015frutiyet yanl\u0131s\u0131 de\u011fildi. 1877-1878 Osmanl\u0131 &#8211; Rus Sava\u015f\u0131&#8217;n\u0131 bahane ederek meclisi kapatt\u0131 ve bask\u0131c\u0131 bir y\u00f6netim uygulamaya ba\u015flad\u0131.<\/li>\n<li>Buna ra\u011fmen gen\u00e7 T\u00fcrk ayd\u0131nlar\u0131 m\u00fccadelelerine devam ettiler. \u0130ttihat ve Terakki Cemiyeti&#8217;ni kurdular. \u00d6zellikle gen\u00e7 subaylar aras\u0131nda taraftar bulan \u0130ttihat ve Terakkiciler Balkanlardaki kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131klar\u0131n artmas\u0131 ve Avrupa devletlerinin yeni isteklerde bulunmas\u0131 \u00fczerine Makedonya&#8217;da ayaklanma ba\u015flatt\u0131lar.<br \/>\nII. Abd\u00fclhamit Kanuni Esasi&#8217;yi yeniden y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe koydu. B\u00f6ylece II. Me\u015frutiyet d\u00f6nemi ba\u015flad\u0131. Se\u00e7imler yap\u0131ld\u0131. Meclis \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na yeniden ba\u015flad\u0131.<\/li>\n<li>II. Me\u015frutiyet&#8217;in ilan\u0131ndan bir s\u00fcre sonra me\u015frutiyet kar\u015f\u0131tlar\u0131 \u0130stanbul&#8217;da b\u00fcy\u00fck bir isyan \u00e7\u0131kard\u0131lar. 31 Mart Olay\u0131 olarak bilinen isyan, Selanik&#8217;te olu\u015fturulan Hareket Ordusu taraf\u0131ndan bast\u0131r\u0131ld\u0131. B\u00fct\u00fcn bu kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131klar s\u0131ras\u0131nda,<br \/>\nBulgaristan ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilan etti.<\/li>\n<li>Girit Yunanistan&#8217;a ba\u011fland\u0131.<\/li>\n<li>Avusturya, Bosna &#8211; Hersek&#8217;i resmen topraklar\u0131na katt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilan etti<\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>19. y\u00fczy\u0131lda Osmanl\u0131lar bat\u0131y\u0131 daha iyi anlamaya ve daha k\u00f6kl\u00fc \u0131slahatlar yapmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar. Bu \u0131slahatlar \u00fczerinde \u00f6zellikle Frans\u0131z \u0130htilali&#8217;nin sonu\u00e7lar\u0131 etkili oldu. 1-) II. Mahmut D\u00f6neminde Yap\u0131lan Yenilikler II. Mahmut&#8217;un ilk y\u0131llar\u0131nda Alemdar Mustafa Pa\u015fa, yeniliklere destek bulmak i\u00e7in \u00e2yanlarla Sened-i \u0130ttifak Antla\u015fmas\u0131\u2019n\u0131 yapt\u0131 (\u0130lk kez h\u00fck\u00fcmdar\u0131n yetkilerinde k\u0131s\u0131tlama olmu\u015ftur). Nizam-\u0131 Cedit ordusuna benzeyen Sekban\u0131 &#8230; <a title=\"19.yy \u0131slahat hareketleri\" class=\"read-more\" href=\"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/19-yy-islahat-hareketleri.html\" aria-label=\"More on 19.yy \u0131slahat hareketleri\">Devam\u0131n\u0131 oku&#8230;<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7,14,20],"tags":[],"class_list":["post-3043","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-dn","category-sosyal-bilgiler","category-tc-ink-tarihi-ve-ataturkculuk"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3043","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3043"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3043\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3043"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3043"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3043"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}